Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych – jak się przygotować, jakie badania zrobić, jakie może mieć skutki?

Decyzja o odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych zwykle wiąże się z planami ciąży, zmianą metody antykoncepcji albo chęcią sprawdzenia, jak wygląda własny cykl bez ingerencji hormonalnej. Wiele kobiet obawia się przy tym braku okresu, powrotu trądziku czy problemów z zajściem w ciążę. W tym artykule wyjaśniamy, co dzieje się w organizmie po odstawieniu tabletek, które objawy są typowe, a które wymagają kontaktu z lekarzem, oraz jakie badania zrobić przed odstawieniem i po nim. Przeczytaj, zanim zdecydujesz się odstawić tabletki.

GoogleDodaj alab.pl jako preferowane źródłoCzęściej pojawimy się w Twoich wynikach wyszukiwania Google
Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> u większości kobiet owulacja wraca w ciągu około miesiąca od odstawienia złożonych, dwuskładnikowych tabletek,
>> po odstawieniu tabletek nie możesz już liczyć na ochronę przed ciążą, więc jeśli nie planujesz ciąży, potrzebujesz innej metody,
>> po odstawieniu mogą wrócić dolegliwości, które tabletki łagodziły, na przykład trądzik czy bolesne miesiączki,
>> brak okresu przez ponad 3 miesiące po wcześniej regularnych cyklach wymaga diagnostyki, a pierwszym krokiem jest test ciążowy,
>> wyniki badań androgenów, na przykład testosteronu, wykonanych w trakcie stosowania tabletek złożonych są mało wiarygodne,
>> stosowanie tabletek nawet przez wiele lat nie obniża trwale płodności,
>> przy planowaniu ciąży kwas foliowy zaleca się przyjmować co najmniej 12 tygodni przed poczęciem,
>> ponowne rozpoczęcie przyjmowania tabletek złożonych po przerwie trwającej co najmniej miesiąc wiąże się z przejściowo wyższym ryzykiem zakrzepicy.

Spis treści:

  1. Co dzieje się po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych?
  2. Skutki odstawienia tabletek antykoncepcyjnych – jakie objawy mogą wystąpić?
  3. Jak przygotować się do odstawienia tabletek antykoncepcyjnych?
  4. Jakie badania zrobić przed i po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych?
  5. Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych a ciąża – co trzeba wiedzieć?
  6. Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych a ponowne ich branie – na co zwrócić uwagę?
  7. Kiedy objawy po odstawieniu tabletek wymagają pilnej pomocy?
  8. Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych: sekcja FAQ
  9. Podsumowanie

Co dzieje się po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych?

Tabletki antykoncepcyjne zapobiegają ciąży głównie przez hamowanie owulacji. Złożone, dwuksładnikowe tabletki zawierają estrogen i progestagen, a minipigułki – tylko progestagen. Minipigułki z dezogestrelem lub drospirenonem również hamują owulację, a starsze minipigułki działają głównie przez wpływ na śluz szyjkowy. W trakcie stosowania tabletek złożonych rytm krwawień wyznacza schemat przyjmowania tabletek, a nie naturalny cykl jajników, który jest zastępowany cyklem sztucznym .

Po odstawieniu organizm wraca do własnego rytmu: większość kobiet owuluje w ciągu około miesiąca od zakończenia przyjmowania złożonych tabletek. W badaniu obejmującym 187 kobiet, które przez co najmniej 6 miesięcy stosowały tabletki złożone, 98,9% miało samoistną miesiączkę lub zaszło w ciążę w ciągu 90 dni od ich odstawienia. Po odstawieniu zarówno tabletek złożonych, jak i minipigułek płodność zwykle wraca do wcześniejszego poziomu po mniej więcej miesiącu.

Pakiet hormony kobiece rozszerzony (7 badań) banerek

Warto wiedzieć, że krwawienie w czasie przyjmowania końcowych tabletek placebo nie zawierających hormonów bądź w przerwie między opakowaniami nie jest prawdziwą miesiączką. Jest to tzw. krwawienie z odstawienia hormonów. Nie jest ono fizjologiczną miesiączką i nie przynosi żadnych korzyści zdrowotnych. Twój naturalny cykl zaczyna się dopiero po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych.

Zapamiętaj
Po odstawieniu tabletek przestają one chronić przed ciążą, a u większości kobiet owulacja wraca w ciągu około miesiąca. Jeśli nie planujesz ciąży, od razu zacznij stosować inną metodę antykoncepcji.

Skutki odstawienia tabletek antykoncepcyjnych – jakie objawy mogą wystąpić?

Złożone tabletki antykoncepcyjne mogą łagodzić:

Po odstawieniu tabletek to działanie się kończy. Jeśli przed rozpoczęciem antykoncepcji miałaś takie dolegliwości, mogą one wrócić. Nie są to więc skutki uboczne po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych, tylko powrót do stanu sprzed stosowania tabletek.

Gdy po odstawieniu tabletek wraca owulacja, może wrócić także ból owulacyjny: zwykle tępy ból lub nagłe ukłucia po jednej stronie podbrzusza, około 14 dni przed miesiączką. Trwa od kilku minut do 1-2 dni i czasem towarzyszy mu niewielkie plamienie lub podbarwiony krwiście śluz. Tabletki hamujące owulację zapobiegają temu bólowi, dlatego po ich odstawieniu może on wrócić i dać o sobie znać. Jeśli ból jest silny i nie mija po lekach przeciwbólowych, powraca albo możesz być w ciąży, pilnie skontaktuj się z lekarzem ginekologiem.

Plamienie po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych, bóle podbrzusza, bóle brzucha czy nieregularne krwawienia mogą mieć też inne przyczyny, od ciąży po zaburzenia hormonalne. Jeśli się powtarzają albo niepokoją Cię, omów je ze swoim ginekologiem.

Kobiety pytają też, czy duży brzuch po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych albo zmiana wagi mają związek z antykoncepcją. Przegląd Cochrane obejmujący 49 badań nie wskazuje naukowych dowodów, że tabletki złożone powodują wzrost masy ciała. Autorzy zaznaczają, że dowody nie pozwalają na ostateczną ocenę, ale nie obserwuje się dużego wpływu tabletek na masę ciała. Nie ma też badań, które pokazywałyby, że ich odstawienie prowadzi do tycia lub chudnięcia.

W internecie można trafić na pojęcie „zespołu po odstawieniu tabletek”. Nie jest to rozpoznanie opisane w wytycznych towarzystw naukowych. Jeśli objawy są nasilone albo utrzymują się dłużej, trzeba szukać ich przyczyny  – skonsultuj się ze swoim lekarzem ginekologiem.

Brak okresu po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych – co robić?

Jeśli po odstawieniu tabletek okres się spóźnia, zacznij od testu ciążowego, bo płodność wraca szybko. Amerykańskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu (ASRM) zwraca uwagę, że test z moczu bywa fałszywie ujemny, dlatego w razie wątpliwości lepiej oznaczyć beta-hCG we krwi.

Wtórny brak miesiączki to według ASRM brak krwawienia przez ponad 3 miesiące u kobiety, która wcześniej miała regularne cykle, albo przez ponad 6 miesięcy przy cyklach nieregularnych. Taka sytuacja wymaga wizyty u ginekologa i diagnostyki. Najczęstszymi przyczynami są:

  • zespół policystycznych jajników (PCOS), obecnie nazywany PMOS (wieloendokrynny zespół metabolilczny jajników)
  • hiperprolaktynemia, czyli nadmiar prolaktyny,
  • choroby tarczycy,
  • czynnościowy podwzgórzowy brak miesiączki i inne zaburzenia pracy podwzgórza lub przysadki,
  • przedwczesna niewydolność jajników,
  • zmiany anatomiczne w obrębie narządu rodnego.

Wiele kobiet szuka informacji, jak wywołać okres po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych. Nie ma bezpiecznych domowych sposobów na wywołanie miesiączki. Najważniejsze jest ustalenie, dlaczego nie miesiączkujesz. Po wykluczeniu ciąży lekarz może w ramach diagnostyki zlecić test z progestagenem. Jeśli po zakończeniu kuracji progestagenem pojawi się krwawienie, przyczyną braku miesiączki jest prawdopodobnie brak owulacji. To badanie, a nie sposób na „wywołanie okresu”  i decyduje o nim lekarz.

Jak przygotować się do odstawienia tabletek antykoncepcyjnych?

Odstawienie tabletek najlepiej zaplanować z ginekologiem, zwłaszcza jeśli tabletki przyjmujesz z powodów zdrowotnych, na przykład przy endometriozie, PCOS albo bardzo obfitych miesiączkach. Lekarz pomoże ocenić, czego się spodziewać i czy potrzebujesz innego leczenia.

Jak odstawić tabletki antykoncepcyjne, żeby uniknąć niespodzianek? Zanim to zrobisz, warto:

  • zdecydować, czy planujesz ciążę, a jeśli nie, wybrać inną metodę antykoncepcji,
  • zacząć przyjmować kwas foliowy, jeśli planujesz ciążę,
  • zapisywać daty krwawień, żeby po kilku miesiącach ocenić, jak wygląda Twój cykl,
  • sprawdzić, czy masz aktualne badanie przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy.

Nagłe odstawienie tabletek antykoncepcyjnych, także w trakcie opakowania, oznacza, że nie możesz już liczyć na ich ochronę przed ciążą. Jeśli przechodzisz na inną metodę antykoncepcji, zapytaj lekarza, czy przez pierwsze dni potrzebujesz dodatkowego zabezpieczenia, zależy to od nowej metody i dnia, w którym zmieniasz antykoncepcję.

Jakie badania zrobić przed i po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych?

Nie ma jednego obowiązkowego zestawu badań dla wszystkich kobiet. Zakres zależy od tego, dlaczego odstawiasz tabletki, czy planujesz ciążę i jak wygląda Twój cykl po odstawieniu.

Wyniki części badań hormonalnych wykonanych w trakcie stosowania tabletek złożonych są trudne do interpretacji. Dotyczy to zwłaszcza androgenów. Tabletki zwiększają stężenie białka wiążącego hormony płciowe (SHBG) i zmniejszają produkcję androgenów zależną od gonadotropin, czyli hormonów przysadki. Międzynarodowe wytyczne dotyczące PCOS z 2023 roku podają, że w przypadku kobiet przyjmujących tabletki złożone bardzo trudno wiarygodnie ocenić stężenie androgenów, na przykład testosteronu. Jeśli takie badanie jest konieczne, tabletki należy odstawić na co najmniej 3 miesiące i w tym czasie stosować inną metodę antykoncepcji.

W poniższej tabeli zebraliśmy badania, które lekarz najczęściej bierze pod uwagę.

SytuacjaBadania, które może zlecić lekarz
spóźniający się okresbeta-hCG z krwi
brak okresu ponad 3 miesiącebeta-hCG, TSH, prolaktyna, FSH, estradiol
podejrzenie PMOS (dawniej PCOS): nieregularne cykle, trądzik, nadmierne owłosienieTSH, prolaktyna i 17-OH-progesteron (by wykluczyć inne przyczyny), testosteron wolny i całkowity, SHBG, przy prawidłowym testosteronie ewentualnie DHEA-S lub androstendion, u dorosłych AMH lub USG jajników
planowanie ciążykonsultacja ginekologiczna, aktualna cytologia lub test na HPV, sprawdzenie szczepienia przeciw różyczce (szczepionka MMR), przy podejrzeniu zakażenia badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową, inne badania zalecone przez lekarza

Jeśli miesiączkujesz, hormony takie jak FSH, LH i estradiol oznacza się zwykle między 2. a 5. dniem cyklu. Jeśli miesiączki nie ma, lekarz po wykluczeniu ciąży może zlecić te badania w dowolnym dniu. Eksperci zalecają, by po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej odczekać z badaniem co najmniej jeden pełny cykl. Przy ocenie androgenów obowiązuje dłuższy, 3-miesięczny odstęp.

>> Przeczytaj też: Badania hormonalne – w którym dniu cyklu wykonać i jak się przygotować do badania?

Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych, a ciąża – co trzeba wiedzieć?

Tabletki antykoncepcyjne nie obniżają trwale płodności. W badaniach naukowych w ciągu roku od odstawienia tabletek w ciążę zachodzi od 79% do 95% kobiet, które starają się o dziecko, a mediana czasu do poczęcia wynosi 2,5-3 cykle. W pierwszych miesiącach może wystąpić krótkie opóźnienie, ale po roku lub dwóch odsetek ciąż jest porównywalny z kobietami, które stosowały inne metody.

Podobne wnioski przyniósł przegląd badań opublikowany w czasopiśmie Fertility and Sterility. Po odstawieniu tabletek przyjmowanych w standardowym, cyklicznym schemacie w ciążę w ciągu 12 miesięcy zachodziło 72-94% kobiet starających się o dziecko, czyli podobnie jak po wkładce domacicznej (71-92%) czy prezerwatywach (91%). W duńskim badaniu obejmującym 3727 kobiet dłuższe stosowanie tabletek nie pogorszyło płodności.

Przed poczęciem zadbaj o kwas foliowy. Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników zaleca wszystkim kobietom w wieku rozrodczym przyjmowanie 0,4 mg kwasu foliowego na dobę jako uzupełnienie diety bogatej w foliany. Kobiety planujące ciążę powinny przyjmować foliany co najmniej 12 tygodni przed poczęciem. Kobiety z grup wyższego ryzyka, na przykład z cukrzycą, otyłością (BMI powyżej 30) albo po wcześniejszej ciąży z wadą cewy nerwowej, potrzebują wyższej dawki, którą dobiera lekarz.

Warto wiedzieć
Kwas foliowy możesz zacząć przyjmować jeszcze w trakcie stosowania tabletek, przed ich odstawieniem.

>> Przeczytaj też: Kwas foliowy w ciąży – dlaczego jest tak ważny i co warto wiedzieć o suplementacji?

Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych a ponowne ich branie – na co zwrócić uwagę?

Zdarza się, że po kilku miesiącach przerwy kobieta chce wrócić do tabletek. Jest to możliwe, ale wymaga wizyty u lekarza, który ponownie oceni ewentualne aktualne przeciwwskazania, zmierzy ciśnienie i wypisze receptę. Pomiar ciśnienia jest ważny, gdyż tabletki złożone mogą u niewielkiej części kobiet je podwyższać.

Jeśli zaczniesz przyjmować tabletki złożone w ciągu pierwszych 5 dni cyklu (1. dzień cyklu to pierwszy dzień miesiączki), chronią one przed ciążą od razu. Jeśli zaczniesz później, przez pierwsze 7 dni przyjmowania tabletek stosuj dodatkowe zabezpieczenie, na przykład prezerwatywę. Niektóre preparaty mają inne zasady, dlatego sprawdź ulotkę i zapytaj lekarza.

Najważniejszą kwestią jest ryzyko zakrzepicy. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest największe w pierwszych miesiącach po rozpoczęciu stosowania antykoncepcji złożonej, a także po jej wznowieniu po przerwie trwającej co najmniej miesiąc. Potem stopniowo maleje w ciągu pierwszego roku.

Z tego powodu odradza się wielokrotne odstawianie i ponowne zaczynanie tabletek. Według wytycznych u kobiet poniżej 50. roku życia, bez przeciwwskazań, nie ma z góry wyznaczonego maksymalnego czasu stosowania antykoncepcji złożonej, więc nie trzeba robić okresowych przerw.

Kiedy objawy po odstawieniu tabletek wymagają pilnej pomocy?

Po odstawieniu tabletek płodność wraca szybko, więc ciąża jest możliwa już w pierwszym cyklu. Dlatego przy niepokojących objawach zawsze weź pod uwagę ciążę, także pozamaciczną.

Na ciążę pozamaciczną mogą wskazywać min. poniższe objawy:

  • brak miesiączki i inne objawy ciąży i nie potwierdzenie ciąży w usg w jamie macicy,
  • ból podbrzusza, zwykle po jednej stronie,
  • krwawienie z dróg rodnych albo brązowa, wodnista wydzielina,
  • nieprawidłowe wzrosty poziomu HCG.

Jeśli masz kilka z tych objawów i możesz być w ciąży, skontaktuj się z lekarzem od razu, nawet jeśli nie masz dodatniego testu ciążowego albo jeszcze go nie robiłaś. Wezwij pogotowie pod numerem 112 albo od razu jedź na SOR, jeśli jednocześnie pojawią się nagły, ostry i bardzo silny ból brzucha, silne zawroty głowy lub omdlenie, nudności i wyraźna bladość. Takie objawy mogą oznaczać pęknięcie jajowodu, które wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.

Jakie inne objawy alarmowe mogą pojawić się po ponownym rozpoczęciu tabletek? Pulsujący ból i obrzęk jednej kończyny dolnej, zwykle łydki lub uda, oraz zaczerwienienie lub ciemniejsza skóra w tym miejscu mogą świadczyć o zakrzepicy żył głębokich i wymagają pilnej konsultacji. Jeśli dołącza do nich duszność lub ból w klatce piersiowej, wezwij pomoc pod numerem 112.

Odstawienie tabletek antykoncepcyjnych: sekcja FAQ

Poniżej odpowiadamy na pytania, które kobiety najczęściej zadają przed odstawieniem tabletek i po nim.

Czy po wielu latach stosowania tabletek trudniej przywrócić regularne cykle miesiączkowe?

Badania nie pokazują, by długie stosowanie tabletek opóźniało powrót płodności. Większość kobiet ma owulację w ciągu około miesiąca od odstawienia tabletek złożonych, a dłuższy czas ich stosowania nie wiąże się z gorszą płodnością. W metaanalizie badań nad powrotem płodności czas stosowania tabletek również nie miał istotnego wpływu. Jeśli cykle pozostają nieregularne po kilku miesiącach, przyczyną może być schorzenie, które tabletki wcześniej maskowały, na przykład PCOS (obecnie nazywamy PMOS).

Czy po odstawieniu tabletek stosować specjalną dietę lub suplementację, np. witamin?

Nie ma dowodów na potrzebę „oczyszczania organizmu” po odstawieniu tabletek. Przegląd literatury naukowej w tym temacie opisuje niższe stężenia niektórych witamin i składników mineralnych u kobiet stosujących tabletki, na przykład kwasu foliowego, witamin z grupy B i magnezu, i sugeruje rozważenie ich uzupełniania. Nie są to jednak zalecenia oparte na dużych badaniach klinicznych. Jeśli planujesz ciążę, przyjmuj kwas foliowy, a inne suplementy dobieraj z lekarzem na podstawie badań.

Czy odstawienie tabletek może ujawniać wcześniej nierozpoznane PCOS?

Tak. Tabletki regulują krwawienia i zmniejszają objawy nadmiaru androgenów, takie jak trądzik czy nadmierne owłosienie, więc mogą ukrywać objawy PCOS. U dorosłych rozpoznanie stawia się według zmodyfikowanych kryteriów rotterdamskich z międzynarodowych wytycznych z 2023 roku, gdy występują dwa z trzech objawów: zaburzenia owulacji (cykle długie, powyżej 35 dni), objawy nadmiaru androgenów oraz policystyczne jajniki w USG lub podwyższone AMH. Wcześniej trzeba wykluczyć inne przyczyny, m.in. choroby tarczycy i hiperprolaktynemię. U nastolatek nie zaleca się oceny USG ani AMH.

Podsumowanie

Po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych owulacja u większości kobiet wraca w ciągu około miesiąca, a płodność nie jest trwale obniżona, nawet po wielu latach stosowania. Mogą wrócić objawy, które tabletki łagodziły, a pierwsze cykle bywają nieregularne. Brak okresu przez ponad 3 miesiące po wcześniej regularnych cyklach wymaga testu ciążowego i dalszej diagnostyki.

Odstawienie antykoncepcji najlepiej zaplanować z ginekologiem. Jeśli planujesz ciążę, zacznij przyjmować kwas foliowy co najmniej 12 tygodni wcześniej. Jeśli cykle po odstawieniu się nie unormują, wykonaj badania hormonalne zalecone przez lekarza, na przykład pakiet badań przy zaburzeniach miesiączkowania dostępne w laboratoriach (estradiol, progesteron, LH, FSH i prolaktyna), uzupełniony o TSH.


Bibliografia

  1. Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare, FSRH Guideline: Combined Hormonal Contraception, https://www.fsrh.org/Common/Uploaded%20files/documents/fsrh-guideline-combined-hormonal-contraception-october-2023.pdf .
  2. Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare, FSRH Guideline: Progestogen-only Pills, https://www.fsrh.org/Common/Uploaded%20files/documents/fsrh-ceu-clinical-guideline-progestogen-only-pills-aug22-amended-11july-2023-.pdf .
  3. Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Current evaluation of amenorrhea: a committee opinion. Fertil Steril. 2024;122(1):52-61. doi:10.1016/j.fertnstert.2024.02.001. PMID: 38456861.
  4. Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, et al. Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. Eur J Endocrinol. 2023;189(2):G43-G64. doi:10.1093/ejendo/lvad096. PMID: 37580861.
  5. Gallo MF, Lopez LM, Grimes DA, Carayon F, Schulz KF, Helmerhorst FM. Combination contraceptives: effects on weight. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(1):CD003987. doi:10.1002/14651858.CD003987.pub5. PMID: 24477630.
  6. Barnhart KT, Schreiber CA. Return to fertility following discontinuation of oral contraceptives. Fertil Steril. 2009;91(3):659-663. doi:10.1016/j.fertnstert.2009.01.003. PMID: 19268187.
  7. Girum T, Wasie A. Return of fertility after discontinuation of contraception: a systematic review and meta-analysis. Contracept Reprod Med. 2018;3:9. doi:10.1186/s40834-018-0064-y. PMID: 30062044.
  8. Mikkelsen EM, Riis AH, Wise LA, Hatch EE, Rothman KJ, Sørensen HT. Pre-gravid oral contraceptive use and time to pregnancy: a Danish prospective cohort study. Hum Reprod. 2013;28(5):1398-1405. doi:10.1093/humrep/det023. PMID: 23427234.
  9. Zimmer M, Sieroszewski P, Oszukowski P, Huras H, Fuchs T, Pawlosek A. Polish Society of Gynecologists and Obstetricians recommendations on supplementation during pregnancy. Ginekol Pol. 2020;91(10):644-653. doi:10.5603/GP.2020.0159. PMID: 33184834.
  10. Bomba-Opoń D, Hirnle L, Kalinka J, Seremak-Mrozikiewicz A. Folate supplementation during the preconception period, pregnancy and puerperium. Polish Society of Gynecologists and Obstetricians Guidelines. Ginekol Pol. 2017;88(11):633-636. doi:10.5603/GP.a2017.0113. PMID: 29303218. Polski przedruk: Ginekol Perinatol Prakt. 2017;2(5):210-214, https://journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_prakt/article/download/56597/43035 .
  11. Palmery M, Saraceno A, Vaiarelli A, Carlomagno G. Oral contraceptives and changes in nutritional requirements. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2013;17(13):1804-1813. PMID: 23852908.
  12. NHS, What is the combined pill?, https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/combined-pill/what-is-it/ .
  13. NHS, How to take the combined pill, https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/combined-pill/how-to-take-it/ .
  14. NHS, Side effects and risks of the combined pill, https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/combined-pill/side-effects/ .
  15. NHS, What is the progestogen-only pill?, https://www.nhs.uk/contraception/methods-of-contraception/progestogen-only-pill/what-is-it/ .
  16. NHS, Ovulation pain, https://www.nhs.uk/symptoms/ovulation-pain/ .
  17. NHS, Ectopic pregnancy, https://www.nhs.uk/conditions/ectopic-pregnancy/.
  18. NHS, DVT (deep vein thrombosis), https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/ .
  19. NHS, Trying to get pregnant, https://www.nhs.uk/pregnancy/trying-for-a-baby/trying-to-get-pregnant/ .
  20. ALAB laboratoria, Badania hormonalne – w którym dniu cyklu wykonać i jak się przygotować do badania, https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/badania-hormonalne-w-ktorym-dniu-cyklu-wykonac-i-jak-sie-przygotowac-do-badania/ .
  21. ALAB laboratoria, Pakiet hormony kobiece – zaburzenia miesiączkowania, https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-hormony-kobiece-zaburzenia-miesiaczkowania.
Wojciech Homola
Wojciech Homola
Specjalista położnictwa i ginekologii. Posiada ponad 20 lat doświadczenia w pracy klinicznej i naukowej w Klinice Ginekologii i Położnictwa Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, gdzie prowadził Pracownię Diagnostyki i Leczenia Patologii Szyjki Macicy. Jest autorem innowacyjnych prac badawczych nad nowymi technologiami w diagnostyce i leczeniu patologii szyjki macicy: badanie ZedScan, VisualCheck, FRD. Posiada Certyfikat Zaawansowany European Federation for Colposcopy, Kurs Podstawowy i Zaawansowany PTKiPSzM, Certyfikat Kolposkopisty Zabiegowego PTKiPSzM Jest pomysłodawcą platformy Badam HPV (serwis www.badamHPV.pl). Wykładowca na licznych kursach kolposkopowych zarówno dla początkujących jak i dla zaawansowanych.
 alabbanerek_wdomu

Social

93,838FaniLubię
6,044ObserwującyObserwuj
19,600SubskrybującySubskrybuj

Przeczytaj też

do -50% na PAKIETY BADAŃ przy zakupach za min. 400 zł

z kodem: Sprawdź