Wysokie anty-TPO a TSH w normie – co może oznaczać taki wynik badania?

W wynikach badań tarczycy czasem pojawia się sytuacja, która budzi pytania: przeciwciała anty-TPO lub anty-Tg są podwyższone, podczas gdy TSH mieści się w granicach normy. Czy to choroba Hashimoto? Czy potrzebne jest leczenie? Jak takie wyniki należy traktować w ciąży i po porodzie? Poniżej wyjaśniamy, co mogą oznaczać poszczególne parametry.

Dodaj alab.pl jako preferowane źródłoCzęściej pojawimy się w Twoich wynikach wyszukiwania Google

Spis treści:

1. Co mówi wynik anty-TPO, a co wynik TSH?
2. Dlaczego anty-TPO może być wysokie, mimo że TSH jest w normie?
3. Wysokie anty-TPO i prawidłowe TSH a ciąża
4. Wysokie anty-Tg, pozostałe wyniki w normie – co może oznaczać?
5. Anty-TPO i anty-Tg wysokie, a TSH w normie – czy to Hashimoto?
6. Diagnostyka przy wysokim anty-TPO i prawidłowym TSH – jakie badania wykonać?
7. Czy wysokie anty-TPO lub anty-Tg wymagają leczenia?
8. Zakończenie

Co mówi wynik anty-TPO, a co wynik TSH?

Anty-TPO to przeciwciała skierowane przeciw peroksydazie tarczycowej – enzymowi biorącemu udział w produkcji hormonów tarczycy. Podwyższone miano tych przeciwciał świadczy o tym, że układ odpornościowy rozpoznaje własną tkankę tarczycy jako „obcą” i rozpoczyna proces zapalny. Anty-TPO jest więc wskaźnikiem procesu autoimmunologicznego, pokazuje, co dzieje się z układem odpornościowym. Nie jest wykładnikiem funkcji tarczycy, nawet podwyższone anty-TPO nie przesądza o tym, czy tarczyca prawidłowo pracuje.
Podobną rolę pełnią anty-Tg – przeciwciała przeciw tyreoglobulinie, czyli białku niezbędnemu do wytwarzania hormonów tarczycy.

TSH (hormon tyreotropowy) to hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową, który pobudza tarczycę do produkcji hormonów. Jego stężenie jest czułym wskaźnikiem wydolności gruczołu. Prawidłowy wynik oznacza, że tarczyca produkuje jeszcze odpowiednią ilość hormonów, nie ma ani nadczynności, ani niedoczynności tarczycy.

>> Przeczytaj też: Badanie Anty-TPO – kiedy się je wykonuje? Co oznacza zbyt wysoki lub niski poziom?

Dlaczego anty-TPO może być wysokie, mimo że TSH jest w normie?

Może się zdarzyć, że anty-TPO jest podwyższone, a TSH pozostaje w granicach normy. Świadczy to o tym, że rozpoczął się proces autoimmunologiczny, ale tarczyca nadal jest sprawna i funkcjonuje prawidłowo. Dzieje się tak ponieważ proces autoimmunologiczny, w którym układ odpornościowy niszczy tkankę tarczycy przebiega stopniowo i przez długi czas może nie mieć wpływu na produkcję hormonów. Tarczyca ma znaczne rezerwy czynnościowe – nawet gdy część jej tkanki jest uszkadzana, pozostałe komórki są w stanie wytwarzać wystarczającą ilość hormonów. Stan, w którym hormony utrzymują się w granicach referencyjnych, nazywa się eutyreozą.
Tempo uszkadzania tarczycy jest indywidualne, jednak podwyższony wynik anty-TPO zazwyczaj wyprzedza zaburzenia poziomu TSH.

Wysokie anty-TPO i prawidłowe TSH a ciąża

Ciąża i okres okołoporodowy to sytuacje, w których temat pracy tarczycy nabiera szczególnego znaczenia.

• Planowanie ciąży

Hormony tarczycy odgrywają istotną rolę w rozwoju dziecka od pierwszych tygodni ciąży, dlatego prawidłowa praca gruczołu matki ma zasadnicze znaczenie. Badania sugerują, że podwyższone anty-TPO może wiązać się z obniżeniem rezerwy jajnikowej (m.in. niższym stężeniem hormonu AMH i mniejszą liczbą pęcherzyków w jajnikach) nawet u kobiet, których tarczyca pracuje prawidłowo. Z tego względu wynik anty-TPO bywa dodatkową informacją w diagnostyce niepłodności i w poradnictwie rozrodczym.

• Ciąża

Stężenie przeciwciał w ciąży często obniża się w sposób naturalny. Wynika to z immunologicznej tolerancji ciąży – układ odpornościowy matki częściowo „wycisza” niektóre reakcje, aby umożliwić prawidłowy rozwój dziecka. W badaniach obserwowano stopniowe obniżanie się miana anty-TPO i anty-Tg, z najniższymi wartościami w trzecim trymestrze. Nie oznacza to jednak ustąpienia procesu autoimmunologicznego. Warto wiedzieć, że przeciwciała tarczycowe obecne są u nawet kilkunastu procent ciężarnych – to sytuacja na tyle częsta, że lekarze położnicy mają ją na uwadze w opiece okołoporodowej.

• Po porodzie

Układ odpornościowy po porodzie wraca do stanu sprzed ciąży, a miano przeciwciał rośnie. Zwykle odbywa się to w ciągu kilku tygodni, a około 3 miesiące po porodzie osiąga wartości zbliżone do wyjściowych. Jest to tzw. odbicie immunologiczne. U części kobiet może ono wywołać poporodowe zapalenie tarczycy – przejściowe zaburzenie pracy gruczołu, pojawiające się w pierwszym roku po porodzie, najczęściej między 1. a 4. miesiącem.

Może ono przebiegać jako:

– przejściowa nadczynność tarczycy,
– przejściowa niedoczynność tarczycy,
– oba etapy kolejno – najpierw nadczynność, potem niedoczynność tarczycy.

Objawy bywają niespecyficzne – zmęczenie, wahania nastroju, zmiany masy ciała, dlatego łatwo pomylić je z typowym stanem po porodzie. Poporodowe zapalenie tarczycy występuje znacznie częściej u kobiet z dodatnimi przeciwciałami anty-TPO, dlatego u pacjentek z grupy ryzyka – z dodatnimi przeciwciałami, po przebytym poporodowym zapaleniu tarczycy lub z cukrzycą typu 1 – zaleca się oznaczanie TSH około 3. i 6. miesiąca po porodzie. Po przebytym poporodowym zapaleniu tarczycy ryzyko rozwoju trwałej niedoczynności w późniejszym życiu jest zwiększone, co wymaga okresowej kontroli (zwykle co 1–2 lata).

Wysokie anty-Tg, pozostałe wyniki w normie – co może oznaczać?

Podwyższone przeciwciała anty-Tg przy prawidłowym TSH również mogą wskazywać na proces autoimmunologiczny tarczycy, najczęściej przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie gruczołu. Warto jednak wiedzieć, że samodzielnie podwyższone anty-Tg jest mniej swoistym wskaźnikiem niż anty-TPO i może pojawiać się w przebiegu różnych schorzeń tarczycy, a niekiedy także u osób bez jawnej choroby.

Anty-TPO i anty-Tg wysokie, a TSH w normie – czy to Hashimoto?

Podwyższone miano zarówno anty-TPO, jak i anty-Tg najczęściej wskazuje na przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, czyli chorobę Hashimoto. Prawidłowe TSH w takiej sytuacji sugeruje, że jest to stadium eutyreozy – faza, w której tarczyca zachowuje jeszcze prawidłowa funkcje.
Choroba Hashimoto przebiega zwykle etapowo, niedoczynność tarczycy w której dochodzi do zmian poziomu TSH jest zwykle późniejszym stadium choroby.

Diagnostyka przy wysokim anty-TPO i prawidłowym TSH – jakie badania wykonać?

Przy podwyższonych przeciwciałach i prawidłowym TSH lekarz zleci:

• oznaczenie wolnych hormonów tarczycy: fT4 (wolna tyroksyna) i fT3 (wolna trójjodotyroniny);
• USG tarczycy – pozwala ocenić wielkość gruczołu, jego budowę oraz ewentualne zmiany charakterystyczne dla procesu autoimmunologicznego.

Ważne jest, że w przypadku podwyższonego anty-TPO pacjent powinien pozostawać pod kontrolą. Przy prawidłowym TSH badania kontrolne wykonuje się zwykle raz w roku albo w odstępach zaleconych przez lekarza. U kobiet planujących ciążę, ciężarnych i w pierwszym roku po porodzie plan kontroli ustalany jest indywidualnie i bywa częstszy.

Czy wysokie anty-TPO lub anty-Tg wymagają leczenia?

Prawidłowe TSH przy wysokich przeciwciałach nie wymaga włączania leków hormonalnych. Na dziś nie istnieje farmakoterapia, której celem byłoby wyłącznie obniżenie miana przeciwciał.
W tej sytuacji najważniejsza jest regularna kontrola – pozwala wychwycić moment, w którym praca tarczycy zaczyna się pogarszać. Jeśli w przyszłości rozwinie się niedoczynność, włącza się leczenie substytucyjne hormonami tarczycy, które pozwala utrzymać prawidłowe stężenia hormonów.

Zakończenie

Wysokie wartości anty-TPO i anty-Tg przy prawidłowym TSH oznaczają obecność procesu autoimmunologicznego, w którym układ odpornościowy niszczy tkankę tarczycy, ale nadal jest ona zdolna do prawidłowego funkcjonowania. Taki obraz najczęściej wskazuje na chorobę Hashimoto w stadium eutyreozy. U części osób wysokie miano przeciwciał utrzymuje się latami bez pogorszenia pracy gruczołu. Osoby z takimi wynikami powinny pozostawać pod kontrolą lekarza.

Bibliografia

1. Zaccarelli-Marino MA, Dsouki NA, de Carvalho RP, Maciel RMB. Evaluation of Anti-Thyroperoxidase (A-TPO) and Anti-Thyroglobulin (A-Tg) Antibodies in Women with Previous Hashimoto’s Thyroiditis during and after Pregnancy. J Clin Med. 2024 Aug 2;13(15):4519. doi: 10.3390/jcm13154519. PMID: 39124785; PMCID: PMC11313569.
2. Arlıer S, Kükrer S. Autoimmune Thyroid Disease and Female Fertility: Does Anti-TPO Accelerate Ovarian Aging? J Clin Med. 2025 Nov 12;14(22):8024. doi: 10.3390/jcm14228024. PMID: 41303060; PMCID: PMC12653286.
3. Wrońska K, Szczuko U, Szydłowska I, Nawrocka-Rutkowska J, Rudak L, Kwiatkowska L, Szukalska I, Szczuko M. Association Between the Levothyroxine Therapy and the Levels of Anti-Thyroid Antibodies in Women with Hypothyroidism Due to Hashimoto’s Thyroiditis-Narrative Review. Int J Mol Sci. 2026 May 28;27(11):4864. doi: 10.3390/ijms27114864. PMID: 42278392; PMCID: PMC13256144.
4. https://wiedza.podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1289,diagnostyka-laboratoryjna-chorob-tarczycy