Różyca – co to za choroba?

Schorzenia bakteryjne skóry to częsta przyczyna wizyt w gabinecie lekarza rodzinnego i dermatologa. Jednym z takich schorzeń jest różyca, która może być związana z narażeniem zawodowym na zakażone mięso zwierząt. 

Spis treści:

1. Co to jest różyca?
2. Jak wygląda różyca u ludzi?
3. Różyca u człowieka – czym różni się od róży?
4. Przyczyny różycy – jak dochodzi do zakażenia?
5. Objawy różycy skórnej
6. Różyca na nodze, dłoni i palcach – gdzie najczęściej pojawiają się zmiany?
7. Jak rozpoznaje się różycę?
8. Leczenie różycy – kiedy potrzebny jest antybiotyk?

Co to jest różyca?

Różyca jest zaliczana do schorzeń bakteryjnych skóry. W klasyfikacji ICD-10 oznaczona jest kodem A26. Za infekcję odpowiada w tym przypadku bakteria Gram-dodatnia określana mianem włosowca różycy (Erysipelothrix rhusiopathiae). Bakteria ta cechuje się szerokim rozpowszechnieniem na całym świecie. Czas wylęgania choroby, a więc czas od zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów różycy wynosi średnio 2-7 dni.

Jak wygląda różyca u ludzi?

Różyca to schorzenie, które klasycznie dotyka skórę i manifestuje się zaczerwienieniem i obrzękiem palców rąk, szczególnie ich grzbietowej powierzchni. Bardzo rzadko dochodzi do zajęcia innych tkanek i narządów, jednak jest to możliwe. U pacjentów z obniżoną odpornością może dojść do rozwoju zakażenia ogólnoustrojowego i zapalenia wsierdzia. Przebieg schorzenia zazwyczaj jest jednak łagodny, a schorzenie ma tendencję do samoograniczania się.

Różyca u człowieka – czym różni się od róży?

Zarówno róża, jak i różyca to schorzenia bakteryjne. Róża to ostry stan zapalny skóry i tkanki podskórnej, za który w większości przypadków odpowiadają paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A (Streptococcus pyogenes). Choć zmiany chorobowe mogą przypominać różycę, to w tym przypadku obecne są objawy ogólne, w tym wysoka gorączka, uczucie rozbicia, silne osłabienie. Zmiany skórne w przebiegu róży lokalizują się przede wszystkim na kończynach dolnych i na twarzy, zdecydowanie rzadziej na rękach.

>> Przeczytaj także: Róża (choroba skóry) – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Przyczyny różycy – jak dochodzi do zakażenia?

Do zakażenia włosowcem różycy dochodzi typowo na drodze drobnego urazu skóry i kontaktu z materiałem takim jak zakażone mięso (bydło, świnie, ryby, drób, owce). Ze względu na kontakt zawodowy, schorzenie najczęściej jest diagnozowane u rzeźników, weterynarzy, kucharzy i rybaków. Warto wspomnieć, że bakterie wywołujące się różycę znajdują się również moczu, kale i w wydzielinie dróg oddechowych zakażonych zwierząt.

Objawy różycy skórnej

Różyca manifestuje się przede wszystkim na skórze palców rąk, a więc tam, gdzie doszło do zakażenia. W obrazie klinicznym różycy widoczne są przede wszystkim:

• zmiany rumieniowo-obrzękowe,
• zmiany są bolesne,
• ogniska są dobrze odgraniczone od skóry niezmienionej chorobowo,
• niekiedy występuje przejaśnienie w części centralnej zmian.

Różyca na nodze, dłoni i palcach – gdzie najczęściej pojawiają się zmiany?

Zmiany skórne w przebiegu różycy pojawiają się najczęściej w obrębie skóry rąk, ponieważ to właśnie ta okolica ciała jest narażona na kontakt z zakażonym materiałem. Typową lokalizacją zmian jest powierzchnia grzbietowa palców i ręki, z zaoszczędzeniem paliczków dystalnych.

Jak rozpoznaje się różycę?

Schorzenie rozpoznaje się w większości przypadków na podstawie obrazu klinicznego. Niezwykle ważny jest również szczegółowo przeprowadzony wywiad chorobowy, w czasie którego lekarza zapyta z pewnością o wykonywany zawód i narażenie na czynniki zewnętrzne.

Na początku tego artykułu omówiono różnicowanie różycy z różą. Pozostałe schorzenia, z którymi różnicuje się to schorzenie to przede wszystkim:

• rumień wielopostaciowy – jest to schorzenie, które może być związane z stosowanymi przez pacjenta lekami, ale i infekcjami, manifestuje się klasycznie zmianami skórnymi, które swoim wyglądem przypominają tarczę strzelniczą i lokalizują się w dalszych częściach kończyn, ale i niekiedy na skórze twarzy,
• ziarniniak akwariowy – pojawia się po kontakcie uszkodzonej skóry z zakażoną wodą, za infekcję odpowiada bakteria Mycobacterium marinum, a w skórze w czasie badania histopatologicznego wykrywane są ziarniniaki tuberkulinowe.

>> Przeczytaj także: Ziarniniak – rodzaje, objawy, leczenie

Badania laboratoryjne i procedury, pomocne w diagnostyce różnicowej to między innymi:

• morfologia krwi obwodowej – w przypadku róży widoczna będzie leukocytoza, a więc podwyższona liczba leukocytów,
• stężenie CRP – będzie istotnie podwyższone w przypadku róży,
• biopsja skóry – w przypadku wątpliwości diagnostycznych i konieczności oceny histopatologicznej wycinka skóry,
• badania obrazowe – w tym echokardiografia (ECHO serca) – wykonywane w przypadku podejrzenia zajęcia wsierdzia.

Leczenie różycy – kiedy potrzebny jest antybiotyk?

Różyca jest schorzeniem bakteryjnym, a więc w jego terapii konieczne będzie zastosowanie antybiotykoterapii, ale i leczenia zewnętrznego, które uśmierza nieprzyjemne objawy. Substancje stosowane w leczeniu różycy to:

• penicylina prokainowa,
• erytromycyna,
• okłady z oktenidyny,
• okłady z ichtiolu.

Antybiotykoterapia w różycy trwa zazwyczaj 6-8 dni. Choć schorzenie ograniczone do skóry ma tendencję do samoograniczania się, to antybiotykoterapia pozwala na istotne skrócenie czasu trwania objawów chorobowych.

Bibliografia

1. L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
2. L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
3. S. Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005,
4. A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005.