SIBO i IMO u dzieci – objawy, diagnostyka i leczenie

Zaburzenia mikrobioty jelitowej u dzieci coraz częściej stanowią istotny problem kliniczny i diagnostyczny w praktyce pediatrycznej. Do najczęściej diagnozowanych należą SIBO oraz IMO, które powodują uciążliwe objawy ze strony przewodu pokarmowego. W tym artykule wyjaśniamy, czym różnią się te dwa schorzenia, jakie dają objawy, jak wygląda diagnostyka oraz leczenie.

Spis treści:

1. Czym jest SIBO u dzieci?
2. Czym jest IMO u dzieci?
3. Przyczyny SIBO i IMO u dzieci
4. Jakie są objawy SIBO i IMO u dzieci?
5. Diagnostyka SIBO i IMO u dzieci
   • Test wodorowy i wodorowo-metanowy
   • Przygotowanie dziecka do badania
6. Leczenie SIBO i IMO u dzieci
7. SIBO u dzieci – dieta wspierająca terapię
8. Zakończenie

Czym jest SIBO u dzieci?

SIBO (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth) to zespół rozrostu bakteryjnego w jelicie cienkim. U zdrowego dziecka jelito cienkie ma stosunkowo niewiele bakterii, jednak w przebiegu SIBO liczba tych mikroorganizmów gwałtownie wzrasta. Bakterie, które normalnie powinny bytować w jelicie grubym, kolonizują jelito cienkie, fermentując węglowodany i produkując nadmierne ilości wodoru. Ten proces prowadzi do uszkodzenia kosmków jelitowych, zaburzeń wchłaniania oraz uciążliwych objawów ze strony przewodu pokarmowego. SIBO może występować u dzieci często jako powikłanie po infekcjach żołądkowo-jelitowych lub w przebiegu chorób podstawowych, takich jak mukowiscydoza czy celiakia.

Czym jest IMO u dzieci?

IMO (ang. Intestinal Methanogen Overgrowth) to zespołu rozrostu metanogenów w jelitach. Metanogenty to drobnoustroje (archeony) produkujące metan. Dawniej IMO było klasyfikowane jako odmiana SIBO, jednak obecnie wiadomo, że metanogeny nie są typowymi bakteriami, a ich nadmiar może dotyczyć zarówno jelita cienkiego, jak i grubego. U dzieci z IMO dominującym objawem są uporczywe zaparcia. Metan spowalnia pasaż jelitowy, powodując zaleganie treści pokarmowej i nasilenie dolegliwości bólowych.

Przyczyny SIBO i IMO u dzieci

Przyczyny tych schorzeń są złożone i często wieloczynnikowe. Należą do nich m.in.:

• zaburzenia motoryki jelit,
• przebyte infekcje przewodu pokarmowego,
• długotrwałe stosowanie antybiotyków,
• nieprawidłowa dieta,
• choroby współistniejące (np. celiakia).

Jakie są objawy SIBO i IMO u dzieci?

Objawy SIBO i IMO mogą być niespecyficzne, co często opóźnia postawienie diagnozy. Objawy zaburzeń mikrobioty jelitowej mogą prowadzić do pogorszenia samopoczucia i problemów z prawidłowym rozwojem.

>> Przeczytaj też: Postaw na zdrowe jelita!

Objawy SIBO u dzieci:

• wzdęcia brzucha, szczególnie nasilające się po posiłkach,
• bóle brzucha o charakterze kolkowym,
• nadmierne gazy,
• biegunki lub wodniste stolce,
• niedobory pokarmowe (np. żelaza, witaminy B12, witaminy D),
• opóźnienie wzrostu i niska masa ciała,
• przewlekłe zmęczenie, bóle głowy, problemy z koncentracją.

>> Może Cię zainteresować: Witamina D – występowanie i źródła w diecie

Objawy IMO u dzieci:

• przewlekłe zaparcia (często oporne na standardowe leczenie),
• bóle brzucha związane z zaleganiem stolca,
• uczucie pełności po niewielkiej ilości pokarmu,
• wzdęcia, ale często mniej nasilone niż przy SIBO.

Diagnostyka SIBO i IMO u dzieci

Diagnostyka SIBO i IMO u dzieci wymaga przede wszystkim konsultacji lekarskiej. Rozpoznaje się je na podstawie objawów klinicznych, a w diagnostyce uwzględnia się testy oddechowe. Polegają one na pomiarze stężenia wodoru i metanu w wydychanym powietrzu po spożyciu określonego cukru.

Test wodorowy i wodorowo-metanowy

Złotym standardem jest test oddechowy z podwójnym pomiarem – wodoru (H₂) i metanu (CH₄). Po wypiciu przez dziecko roztworu cukru (laktulozy, laktozy lub glukozy) co 15-20 minut pobierane są próbki wydychanego powietrza. SIBO rozpoznaje się, gdy wzrost stężenia wodoru o co najmniej 20 ppm (cząstek na milion) następuje przed upływem 90 minut od spożycia substratu. IMO rozpoznaje się przy stężeniu metanu ≥10 ppm w dowolnym momencie badania.

Przygotowanie dziecka do badania

Aby wynik był wiarygodny, konieczne jest odpowiednie przygotowanie:

• na 4 tygodnie przed testem – po konsultacji z lekarzem – odstawienie antybiotyków i leków prokinetycznych,
• dzień przed badaniem wyeliminowanie węglowodanów łatwo fermentujących: oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli (FODMAP),
• pozostać na czczo przez 8-12 godzin przed badaniem (niemowlęta <6. m.ż. 4-6 h),
• pić tylko wodę niegazowaną,
• w dniu badania dziecko nie może myć zębów, żuć gumy ani palić papierosów (u nastolatków),
• bezpośrednio przed testem dokładnie przepłukać jamę ustną wodą.

Leczenie SIBO i IMO u dzieci

Leczenie opiera się na eradykacji nadmiaru mikroorganizmów, przywróceniu prawidłowej motoryki jelit oraz odbudowie mikrobiomu. Farmakoterapia dobierana jest na podstawie wyniku testu oddechowego. Rozróżnienie SIBO (z dominacją wodoru) od IMO (z dominacją metanu) ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia, ponieważ oba stany wymagają innego podejścia terapeutycznego. Najczęściej stosuje się:

• antybiotykoterapię lub leki celowane,
• preparaty wspomagające motorykę jelit,
• probiotyki (w wybranych przypadkach),
• modyfikację diety.

Leczenie jest zawsze dostosowana indywidualnie do dziecka i prowadzone ściśle pod kontrolą lekarza specjalisty.

>> Warto przeczytać: Probiotykoterapia – fakty i mity

SIBO u dzieci – dieta wspierająca terapię

Dieta może odgrywać korzystną rolę w leczeniu SIBO u dzieci. Najczęściej zalecana jest dieta low FODMAP, polegająca na czasowym ograniczeniu fermentujących oligosacharydów, disacharydów, monosacharydów i polioli. Produkty bogate w FODMAP (np. jabłka, cebula, pszenica, rośliny strączkowe) stanowią pożywkę dla bakterii, nasilając objawy. Należy jednak pamiętać, że dietę low FODMAP stosuje się tylko tymczasowo – po zakończeniu eradykacji i odbudowie mikrobiomu stopniowo wprowadza się wcześniej wyeliminowane produkty.

Zakończenie

SIBO i IMO u dzieci to zaburzenia, które mogą znacząco wpływać na jakość ich życia i prawidłowy rozwój. W przypadku dzieci szczególną wagę należy przyłożyć do poszukiwania przyczyn pierwotnych, takich jak przebyte infekcje, zaburzenia anatomiczne czy czynniki genetyczne.Rozpoznanie objawów oraz diagnostyka oparta na teście oddechowym pozwalają na wdrożenie odpowiedniego leczenia farmakologicznego i dietetycznego.

Bibliografia

1. Broekaert, I.J. et al., An ESPGHAN Position Paper on the Use of Breath Testing in Paediatric Gastroenterology. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition. 2022, 74: 123-137.
2. Thomassen RA, wt al. An ESPGHAN Position Paper on the Use of Low-FODMAP Diet in Pediatric Gastroenterology. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2022 Sep 1;75(3):356-368.
3. Wang R, Wang R, Xiao Y, Li X, Ge T, Yu R, Song T, Yuan C, Zhang T. Intestinal methanogen overgrowth and its impact on gastrointestinal disorders in children: a retrospective study. BMC Gastroenterol. 2025 Nov 28;25(1):848.
4. Pimentel M, Saad RJ, Long MD, Rao SSC. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Am J Gastroenterol. 2020 Feb;115(2):165-178.
5. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Dieta low FODMAP – o niskiej zawartości łatwo fermentujących węglowodanów. https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2026/02/zalecenia_dietetycy_dieta-FODMAP.pdf (dostęp: 31.03.2026 r.)