Stany zapalne w obrębie skóry pod pieluszką to częsta przyczyna wizyt w gabinetach lekarza rodzinnego, pediatry, jak i dermatologa. Jakie są objawy pieluszkowego zapalenia skóry? Jaka maść na pieluszkowe zapalenie skóry będzie najlepsza dla niemowlaka? Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się więcej na temat symptomów, diagnostyki i leczenia pieluszkowego zapalenia skóry.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Pieluszkowe zapalenie skóry to stan zapalny lokalizujący się w obrębie skóry pod pieluszką, który może dotykać nie tylko dzieci. >> Pieluszkowe zapalenie skóry może wystąpić nawet u co drugiego dziecka. >> Objawy pieluszkowego zapalenia skóry to przede wszystkim rumień w okolicy podpieluszkowej. >> Diagnoza pieluszkowego zapalenia skóry stawiana jest na podstawie obrazu klinicznego. >> Leczenie pieluszkowego zapalenia skóry opiera się na włączeniu odpowiedniej pielęgnacji, jednak niekiedy konieczne jest również leczenie przeciwgrzybicze. |
Spis treści:
- Co to jest pieluszkowe zapalenie skóry?
- Jak wygląda pieluszkowe zapalenie skóry?
- Jakie są objawy pieluszkowego zapalenia skóry?
- Jakie są przyczyny pieluszkowego zapalenia skóry?
- Odparzenie a pieluszkowe zapalenie skóry – czy to to samo?
- Grzybica pieluszkowa a pieluszkowe zapalenie skóry – jak je odróżnić?
- Ile trwa pieluszkowe zapalenie skóry?
- Kiedy z pieluszkowym zapaleniem skóry zgłosić się do lekarza?
- Jak zapobiegać pieluszkowemu zapaleniu skóry?
Co to jest pieluszkowe zapalenie skóry?
Pieluszkowe zapalenie skóry to zapalenie skóry, które obejmuje skórę, do której przylega pieluszka. Klasycznie schorzenie to obserwowane jest w populacji niemowląt i małych dzieci. Jest to częsta przypadłość, szacuje się bowiem, że co drugie niemowlę będzie borykać się na pewnym etapie z tą dolegliwością. Pierwsze objawy pieluszkowego zapalenia skóry pojawiają się zazwyczaj między 1. a 2. miesiącem życia dziecka. Warto w tym miejscu podkreślić, że pieluszkowe zapalenie skóry może również wystąpić u pacjentów dorosłych, którzy wymagają używania pieluchomajtek (pacjenci leżący, po udarze, chorzy niedożywieni, jak i z wielochorobowością).
Czynniki ryzyka, które sprzyjają wystąpieniu pieluszkowego zapalenia skóry to między innymi:
- niska masa urodzeniowa,
- wcześniactwo,
- stosowanie antybiotyków,
- przewlekłe biegunki,
- niedobory pokarmowe, niedożywienie.
Jak wygląda pieluszkowe zapalenie skóry?
Klasyczne pieluszkowe zapalenie skóry to nic innego, niż nasilone zaczerwienienie pojawiające się w obrębie skóry pod pieluszką. W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą pojawić się również inne wykwity chorobowe, w tym nadżerki, grudki, pęcherze i krosty. Pojawienie się nadżerek, a więc uszkodzeń naskórka predysponuje do powikłań w postaci nadkażenia bakteryjnego zmian skórnych. Typowe lokalizacje, w których pojawiają się zmiany skórne to pośladki, wzgórek łonowy, uda i pachwiny.
>> To również może Cię zainteresować: Wysypka u dzieci – możliwe przyczyny, diagnostyka i leczenie
Jakie są objawy pieluszkowego zapalenia skóry?
Omawiając obraz kliniczny pieluszkowego zapalenia skóry warto zaznaczyć, że wykwity chorobowe są najbardziej nasilone w miejscach wypukłych, a więc tam, gdzie pieluszka najbardziej przylega do skóry. Inne objawy, związane z długo utrzymującym się pieluszkowym zapaleniem skóry to złuszczanie i pogrubienie naskórka. Takie objawy związane są z przewlekłym stanem zapalnym.
Rozpoznanie choroby jest stawiane zazwyczaj na podstawie obrazu klinicznego. W przypadku konieczności różnicowania pieluszkowego zapalenia skóry z innymi schorzeniami dermatologicznymi konieczne może być wykonanie zleconych przez lekarza badań. Pieluszkowe zapalenie skóry może wymagać różnicowania z takimi jednostkami chorobowymi jak:
- łojotokowe zapalenie skóry,
- łuszczyca,
- acrodermatitis enteropathica,
- histiocytoza z komórek Langerhansa,
- schorzenia infekcyjne, w tym grzybica czy świerzb,
- alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
Jakie są przyczyny pieluszkowego zapalenia skóry?
Przyczyną pojawienia się pieluszkowego zapalenia skóry jest podrażnienie delikatnej skóry pod pieluszką przez czynniki mechaniczne (a więc tarcie wywołane przez pieluchę), ale i przez składniki moczu, stolca, czy detergenty i substancje chemiczne znajdujące się w stosowanych przez rodziców kosmetykach. Wszystkie te czynniki prowadzą do uszkodzenia bariery naskórkowej, co z kolei powoduje pojawienie się stanu zapalnego. Warto również wspomnieć o roli drobnoustrojów w pojawianiu się objawów pieluszkowego zapalenia skóry. Wilgotne środowisko pod pieluchą sprzyja namnażaniu się drożdżaków z rodzaju Candida, co pogarsza stan dermatologiczny i nasila zapalenie.
Odparzenie a pieluszkowe zapalenie skóry – czy to to samo?
Odparzenie skóry to potoczne określenie na podrażnienie skóry. Rodzice bardzo często określają tą nazwą właśnie pieluszkowe zapalenie skóry. Określenie pieluszkowe zapalenie skóry jest bardziej medyczną nazwą, używaną klasycznie w podręcznikach i literaturze medycznej.
Grzybica pieluszkowa a pieluszkowe zapalenie skóry – jak je odróżnić?
Pieluszkowe zapalenie skóry wymaga różnicowania z częstą przypadłością, jaką jest drożdżyca skóry, a więc infekcja spowodowana przez grzyby z rodzaju Candida. Schorzenia te różnią się nieco obrazem klinicznym. W przebiegu drożdżycy obserwuje się wykwity rumieniowo-grudkowe, zajmujące przede wszystkim fałdy skórne, które cechują się obecnością charakterystycznych satelitarnie (obwodowo) ułożonych grudek i krostek. Warto podkreślić, że pieluszkowe zapalenie skóry może być powikłane zakażeniem grzybiczym, wówczas w obrazie klinicznym będzie się obserwować nakładanie objawów tych dwóch dermatoz. W celu potwierdzenia rozpoznania kandydozy lekarz może zlecić wykonanie badania mykologicznego.
Ile trwa pieluszkowe zapalenie skóry?
To zależy od momentu włączenia odpowiedniej pielęgnacji i postępowania w przebiegu choroby. Prawidłowe postępowanie z pieluszkowym zapaleniem skóry prowadzi do poprawy klinicznej już po kilku dniach. Leczenie może potrwać dłużej, jeśli schorzeniu towarzyszy nadkażenie grzybicze lub bakteryjne. Dłuższej terapii mogą wymagać dzieci urodzone przedwcześnie i niemowlęta z niską masą urodzeniową.
Postępowanie lecznicze w przebiegu pieluszkowego zapalenia skóry opiera się przede wszystkim na stosowaniu:
- preparatów z tlenkiem cynku – wspierają barierę naskórkową i zmniejszają ryzyko nadkażenia zmian skórnych,
- preparatów z dekspantenolem – substancja ta cechuje się działaniem nawilżającym i łagodzącym,
- preparatów z zawartością wazeliny, lanoliny i alantoiny,
- substancji przeciwgrzybiczych – przy stwierdzeniu nadkażenia grzybiczego,
- słabych glikokortykosteroidów – są one wybierane przy dużym nasileniu stanu zapalnego, takie leczenie powinno być prowadzone przez krótki czas i pod okiem lekarza, ponieważ stosowanie glikokortykosteroidów u tak małych dzieci może wiązać się z ryzykiem powikłań, w tym rozwoju ziarniniaka pośladków.
>> Przeczytaj również: Atopowe zapalenie skóry u dzieci (AZS). Diagnostyka i leczenie
Kiedy z pieluszkowym zapaleniem skóry zgłosić się do lekarza?
Objawy sugerujące pieluszkowe zapalenie skóry powinny skłonić do wizyty u lekarza przede wszystkim w takich sytuacjach klinicznych jak:
- objawy utrzymują się mimo stosowania delikatnej pielęgnacji,
- pojawiają się objawy ogólne, w tym gorączka, niechęć do jedzenia i picia, osłabienie, czy zaburzenia oddawania moczu,
- objawy dermatologiczne nasilają się,
- pojawiają się zmiany takie jak pęcherze, wybroczyny, nadżerki, czy owrzodzenia,
- w obrębie zmian widoczna jest treść ropna i obrzęk.
Każdy niepokojący nas symptom powinien skłonić do konsultacji lekarskiej, podczas której lekarz oceni stan dziecka i zaproponuje dalsze postępowanie.
Jak zapobiegać pieluszkowemu zapaleniu skóry?
W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia pieluszkowego zapalenia skóry należy zastosować się do kilku zasad. Warto pamiętać o:
- częstych zmianach pieluszki,
- delikatnym myciu skóry – w wykorzystaniem dermokosmetyków wspierających barierę naskórkową,
- unikaniu perfumowanych środków czyszczących z detergentami – uwaga na chusteczki perfumowane,
- stosowaniu kremów barierowych z zawartością tlenku cynku, czy wazeliny,
- dokładnym osuszeniu skóry po kąpieli – pieluszkowemu zapaleniu skóry sprzyja wilgotne środowisko.
Pieluszkowe zapalenie skóry to częsta dolegliwość, która w większości przypadków mija po wprowadzeniu odpowiedniego postępowania pielęgnacyjnego i leczniczego. Warto jednak pamiętać, że wszelkie nowe i niepokojące zmiany na skórze dziecka powinny być skontrolowane w gabinecie lekarskim.
Bibliografia
- B. Pięta i inni, Pieluszkowe zapalenie skóry w okresie noworodkowym i niemowlęcym – przyczyny, pielęgnacja i leczenie. Postępy Neonatol. 2023;3(29):29-33,
- A. Wilmont i inni, Pieluszkowe zapalenie skóry u dzieci. Pediatr Med Rodz. 2012;8(3):272-274,
- M. Kuchciak-Brancewicz, Pieluszkowe zapalenie skóry – aktualne wytyczne dotyczące postępowania i prawidłowej pielęgnacji. Dermatol po Dyplomie. 2020;1,
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- S. Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005.
