Limfocyty – pod tym pojęciem kryje się wiele znaczeń. W odniesieniu do dziecka musimy pamiętać, że samo pojęcie to jedno, a interpretacja norm liczby limfocytów zmienia się wraz z wiekiem. Jak zatem właściwie interpretować liczbę limfocytów u dziecka? Najlepszą metodą jest usystematyzowanie wiedzy, co staramy się uczynić poniżej.
Spis treści:
- Czym są limfocyty i jaką pełnią funkcję u dzieci?
- Limfocyty u dziecka – jak interpretować wynik morfologii?
- Podwyższone limfocyty u dziecka – przyczyny
- Obniżone limfocyty u dziecka – przyczyny
- Podwyższone lub obniżone limfocyty i inne odchylenia w morfologii dziecka
- Podwyższone limfocyty u dziecka a alergia
- Nieprawidłowe limfocyty u dziecka – jakie objawy powinny zaniepokoić?
- Podwyższone lub obniżone limfocyty u dziecka – jakie badania wykonać?
- Co zrobić, gdy limfocyty u dziecka są poza normą?
- Zakończenie
Czym są limfocyty i jaką pełnią funkcję u dzieci?
Limfocyty należą do leukocytów, czyli białych krwinek. Wyróżnia się, przede wszystkim, limfocyty T, limfocyty B oraz komórki NK. Rola poszczególnych jest następująca:
- limfocyty T rozpoznają m.in. zakażone komórki i regulują odpowiedź immunologiczną,
- limfocyty B odpowiadają za wytwarzanie przeciwciał,
- komórki NK uczestniczą w szybkiej odpowiedzi przeciwko niektórym zakażonym lub nieprawidłowym komórkom.
Układ odpornościowy dziecka dojrzewa wraz z wiekiem, by osiągnąć plateau około 10. – 11. roku życia. Szczególnie u niemowląt i małych dzieci liczba oraz odsetek limfocytów są fizjologicznie wyższe niż u dorosłych.
>> Przeczytaj też: Niskie lub podwyższone leukocyty we krwi u dziecka – co mogą oznaczać?
Limfocyty u dziecka – jak interpretować wynik morfologii?
W morfologii występują zwykle dwa parametry dotyczące limfocytów:
- odsetek (zapisywany jako np. LYM%),
- liczba bezwzględna (np. LYM# lub ALC, podawana zwykle w ×10⁹/l).
Nie są one równoważne. Dziecko może mieć wysoki procent limfocytów, ale prawidłową ich liczbę bezwzględną, jeśli jednocześnie spadła liczba neutrofili. Dlatego wynik ocenia się razem z całkowitą liczbą leukocytów, neutrofilami, monocytami, eozynofilami, hemoglobiną i płytkami krwi. Kluczowe są normy zależne od wieku. U małego dziecka przewaga limfocytów w rozmazie może być fizjologiczna, podczas gdy identyczny odsetek u nastolatka może wymagać innej interpretacji.
| UWAGA nr 1 Zakresy referencyjne mogą różnić się pomiędzy laboratoriami! Najlepiej zatem korzystać z norm podanych na wyniku dla konkretnej grupy wiekowej, a nie z zakresów dla dorosłych – w przeciwnym wypadku interpretacja może być błędna. |
Podwyższone limfocyty u dziecka – przyczyny
Podwyższenie liczby limfocytów nazywa się limfocytozą. U dzieci najczęściej jest ona reaktywna, czyli stanowi odpowiedź prawidłowego układu odpornościowego na zakażenie. Typowym przykładem są infekcje wirusowe, m.in. zakażenia EBV, CMV, adenowirusami i innymi wirusami dróg oddechowych.
>> Sprawdź też: Mononukleoza zakaźna – objawy, diagnostyka i leczenie. Ile trwa i jak zaraża?
Znacznie rzadszą, lecz groźną przyczyną są choroby rozrostowe; wyniki skrajne co do ich liczby połączone z niedokrwistością i/lub małopłytkowością i/lub nieprawidłowymi komórkami w rozmazie, powiększeniem węzłów chłonnych lub śledziony, bólami kości czy przewlekłą gorączką są wskazaniem do poszerzenia diagnostyki.
Obniżone limfocyty u dziecka – przyczyny
Zmniejszenie liczby limfocytów poniżej normy dla wieku określa się jako limfopenię lub limfocytopenię. Może ona pojawić się przejściowo w przebiegu ostrej, szczególnie ciężkiej infekcji lub uogólnionego stanu zapalnego. Po wyzdrowieniu liczba limfocytów często wraca do normy. Niektóre zakażenia wirusowe mogą prowadzić do limfopenii poprzez m.in. zmianę dystrybucji limfocytów, wpływ mediatorów zapalnych oraz zwiększoną śmierć komórek.
Do innych przyczyn należą m.in. glikokortykosteroidy i niektóre leki immunosupresyjne, leczenie przeciwnowotworowe, niedożywienie oraz ciężkie choroby ogólnoustrojowe. Limfopenia może też towarzyszyć wrodzonym lub nabytym niedoborom odporności.
| UWAGA nr 2 Szczególnej uwagi wymaga utrwalona, wyraźna limfopenia u niemowlęcia lub małego dziecka – zwłaszcza przy ciężkich, nawracających albo nietypowych zakażeniach! Może to być sygnał wrodzonych zaburzeń odporności. |
>> Sprawdź też: Kiedy podejrzewać niedobory odporności u dzieci?
Podwyższone lub obniżone limfocyty i inne odchylenia w morfologii dziecka
Pojedynczego parametru nie należy interpretować w oderwaniu od pozostałych. Dopiero zestawienie całej morfologii z rozmazem z objawami daje obraz, z którego można wyciągnąć sensowne wnioski.
Podwyższone limfocyty i monocyty u dziecka
Taki wynik często pojawia się w trakcie lub po infekcji. Monocyty uczestniczą w odpowiedzi zapalnej i usuwaniu uszkodzonych komórek, dlatego ich wzrost może towarzyszyć zdrowieniu.
>> To może Cię zainteresować: Monocytoza – czym jest? Objawy, przyczyny i diagnostyka
Obniżone limfocyty i podwyższone monocyty u dziecka
Ten wariant również może być przejściowy, np. podczas ostrej infekcji lub w okresie regeneracji. Znaczenie zależy od wartości bezwzględnych, wieku dziecka i reszty morfologii. Utrzymująca się limfopenia, zwłaszcza przy częstych zakażeniach, wymaga dalszej oceny.
Podwyższone limfocyty i eozynofile u dziecka
Eozynofilia u dzieci może towarzyszyć alergii, astmie, atopowemu zapaleniu skóry, zakażeniom pasożytniczym, reakcjom polekowym i rzadszym chorobom immunologicznym lub hematologicznym. Jednoczesny wzrost limfocytów może wynikać np. z równoległej infekcji wirusowej lub z wieku dziecka.
Podwyższone limfocyty i obniżone neutrofile u dziecka
Jest to częsty obraz w przebiegu lub po infekcji wirusowej. Wysoki odsetek limfocytów może być częściowo skutkiem spadku neutrofili, dlatego należy sprawdzić bezwzględną liczbę obu populacji.
>> Sprawdź też: Neutropenia – niski poziom neutrofili. Przyczyny, objawy, leczenie
Podwyższone limfocyty u dziecka a alergia
Alergia nie jest typową przyczyną izolowanej limfocytozy. W chorobach atopowych większe znaczenie może mieć eozynofilia oraz czasem podwyższone IgE, choć żaden z tych wyników samodzielnie nie rozpoznaje alergii.
Nieprawidłowe limfocyty u dziecka – jakie objawy powinny zaniepokoić?
Pilniejszej konsultacji wymagają, przede wszystkim, odchylenia połączone z niepokojącymi objawami. Należą do nich:
- przewlekła lub nawracająca gorączka bez jasnej przyczyny,
- znaczne osłabienie,
- bladość,
- wybroczyny lub łatwe siniaczenie,
- bóle kości,
- powiększenie węzłów chłonnych, wątroby albo śledziony,
- spadek masy ciała
- nocne poty.
Przy limfopenii niepokoją także ciężkie lub nietypowe zakażenia, częste zapalenia płuc, przewlekła grzybica jamy ustnej, biegunka oraz słaby przyrost masy ciała. Taki obraz może wymagać szybszej diagnostyki pediatrycznej, hematologicznej lub immunologicznej.
Podwyższone lub obniżone limfocyty u dziecka – jakie badania wykonać?
Pierwszym krokiem jest zwykle ponowna ocena pełnej morfologii z rozmazem i odniesienie wyniku do wieku. Jeśli odchylenie pojawiło się podczas infekcji, lekarz może zalecić kontrolę po ustąpieniu objawów. Przy znacznych lub utrzymujących się zmianach, pomocny bywa ręczny rozmaz krwi obwodowej.
Co zrobić, gdy limfocyty u dziecka są poza normą?
Nieprawidłowy wynik – przy założeniu, że odchylenie uwzględnia normę dla wieku – należy omówić z pediatrą. Jeśli zmiana jest znaczna, utrzymuje się w kolejnych badaniach, dotyczy także innych linii komórkowych albo dziecko ma niepokojące objawy, stanowi to wskazanie do dalszej diagnostyki.
Zakończenie
Podwyższone lub obniżone limfocyty u dziecka nie są rozpoznaniem choroby, lecz jednym z elementów morfologii. Wynik trzeba interpretować w kontekście wieku, liczby bezwzględnej, pozostałych parametrów krwi i stanu klinicznego. Jeśli wynik wyraźnie odbiega od normy, powtarza się lub towarzyszą mu niepokojące objawy, skonsultuj się z pediatrą.
Źródła
- Tahmasebi H, Higgins V, Bohn MK, Hall A, Adeli K. CALIPER Hematology Reference Standards (I). Am J Clin Pathol. 2020 Aug 5;154(3):330-341. doi: 10.1093/ajcp/aqaa059. PMID: 32561916; PMCID: PMC7403759.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7403759 - Tosato F, Bucciol G, Pantano G, Putti MC, Sanzari MC, Basso G, Plebani M. Lymphocytes subsets reference values in childhood. Cytometry A. 2015 Jan;87(1):81-5. doi: 10.1002/cyto.a.22520. Epub 2014 Aug 6. PMID: 25132325.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/cyto.a.22520 - Guo Z, Zhang Z, Prajapati M, Li Y. Lymphopenia Caused by Virus Infections and the Mechanisms Beyond. Viruses. 2021 Sep 20;13(9):1876. doi: 10.3390/v13091876. PMID: 34578457; PMCID: PMC8473169.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8473169
