Krwawienia w czasie ciąży to dość częste zjawisko, które wzbudza wiele obaw. Choć w wielu przypadkach nie stanowią one zagrożenia dla kobiety, jak i rozwijającego się płodu, to zawsze wymagają wyjaśnienia przyczyny. W poniższym artykule zostaną przedstawione szczegółowo kluczowe informacje na temat krwawienia w czasie ciąży.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy w ciąży może występować miesiączka?
- Czym jest krwawienie implantacyjne i jakie są jego cechy?
- Czym różni się plamienie implantacyjne od miesiączki?
- Jakie mogą być przyczyny krwawienia w ciąży?
- Na czym polega diagnostyka krwawień w ciąży?
Spis treści:
- Czy można mieć okres w ciąży?
- Krwawienie w ciąży – czym różni się od miesiączki?
- Jak wygląda „okres” w ciąży?
- Skąpa miesiączka a ciąża
- Okres w czasie ciąży – możliwe przyczyny krwawienia
- Diagnostyka krwawienia w ciąży – jakie badania wykonać?
- Kiedy krwawienie w ciąży wymaga pilnej konsultacji?
- Okres w ciąży: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Czy można mieć okres w ciąży?
Klasyczny okres nie występuje w czasie ciąży. Miesiączka (okres) to złuszczanie błony śluzowej macicy (a więc endometrium), objawiające się comiesięcznym krwawieniem. Do złuszczania endometrium dochodzi w sytuacji gdy nie doszło do zapłodnienia. Jeżeli jednak dochodzi do zapłodnienia i zagnieżdżenia się zarodka, to wówczas obserwuje się zmiany hormonalne – wzrost stężenia gonadotropiny kosmówkowej i progesteronu, co powoduje zahamowanie złuszczania w obrębie endometrium. Nie dochodzi do comiesięcznego spadku stężenia progesteronu, co skutkuje brakiem miesiączki. Należy mieć jednak świadomość, że w czasie ciąży mogą pojawić się fizjologiczne, jak i patologiczne krwawienia, które mogą być pomylone właśnie z miesiączką.
>> Przeczytaj także: Progesteron w ciąży – funkcje, badanie, wysoki i niski poziom progesteronu w ciąży
Krwawienie w ciąży – czym różni się od miesiączki?
Miesiączka i krwawienie w ciąży różnią się przede wszystkim mechanizmem powstawania. Miesiączka to cykliczne, fizjologiczne krwawienie, które wynika ze spadku stężenia progesteronu i złuszczania błony śluzowej macicy. Jak już wspomniano, krwawienia w ciąży mogą wynikać z przyczyn naturalnych, jak i patologicznych. Jednak w tym przypadku źródłem krwawienia nie jest typowo endometrium, lecz na przykład uszkodzenie naczyń krwionośnych. Miesiączka, w przeciwieństwie do krwawień w ciąży jest zjawiskiem występującym cyklicznie, trwającym około 3-7 dni. Krwawienia w ciąży mają zmienny, nieokreślony czas trwania. Szczegółowy opis czynników związanych z krwawieniami w czasie ciąży zostanie przedstawiony w kolejnych akapitach tego artykułu.
Krwawienie na początku ciąży
Krwawienie na początku ciąży najczęściej okazuje się być tak zwanym krwawieniem implantacyjnym. Jest ono związane jest zagnieżdżeniem się zarodka w ścianie macicy i wynika z uszkodzenia drobnych naczyń w tym obrębie. Plamienie implantacyjne występuje zazwyczaj 2 tygodnie od momentu owulacji i tym samym około 7 dni od zapłodnienia. Czas wystąpienia krwawienia implantacyjnego sprawia, że bywa ono często mylone z miesiączką. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że krwawienie implantacyjne nie występuje u każdej kobiety będącej w ciąży. Dane donoszą, że pojawia się u około co 4. kobiety. Jego brak nie świadczy więc o braku zapłodnienia i zagnieżdżenia zarodka.
Jak wygląda „okres” w ciąży?
Wygląd krwawienia występującego w czasie ciąży zależy od jego przyczyny. Warto jednak poznać cechy charakterystyczne dla krwawienia implantacyjnego. Czym się różni od okresu? Plamienie implantacyjne cechuje się przede wszystkim:
- krótszym czasem trwania – trwa typowo około 2–3 dni, a czasami jest jednorazowym, trudno zauważalnym zjawiskiem,
- barwą – przyjmuje raczej brązowy lub jasnoróżowy kolor,
- obfitością – jest zdecydowanie znacznie bardziej skąpe,
- dolegliwościami towarzyszącymi – nie towarzyszy mu klasyczny ból menstruacyjny, ponadto, nie obserwuje się skurczów macicy oraz obecność skrzepów.
Skąpa miesiączka a ciąża
Wystąpienie skąpego krwawienia w terminie spodziewanej miesiączki jest zazwyczaj krwawieniem implantacyjnym, związanym z zagnieżdżeniem się zarodka. Należy jednak podkreślić, że każde krwawienie z dróg rodnych powinno zostać skonsultowane z lekarzem ginekologiem.
Okres w czasie ciąży – możliwe przyczyny krwawienia
Jakie inne przyczyny, poza krwawieniem implantacyjnym mogą być związane z wystąpieniem krwawienia w czasie ciąży? Należy w tym miejscu wymienić przede wszystkim:
- poronienie – w klasyfikacji ICD-10 oznaczone kodem O03, jest to utrata ciąży przed 22. tygodniem, najczęściej występuje w pierwszym trymestrze, może objawiać się dodatkowo bólem podbrzusza i skurczami macicy,
- ciążę pozamaciczną – oznaczana w klasyfikacji ICD-10 kodem O00, jest to stan, którego istotą jest zagnieżdżenie się zarodka poza jamą macicy, objawiający się krwawieniem, bólem brzucha, a niekiedy również groźnymi symptomami, w tym spadkiem ciśnienia tętniczego, tachykardią, znacznym osłabieniem,
- polipy macicy – są to uwypuklenia, będące przerostem błony śluzowej macicy, mogą objawiać się typowo niewielkimi krwawieniami, które wymagają różnicowania z krwawieniem implantacyjnym,
- nadżerkę w obrębie szyjki macicy – a więc ubytek w obrębie nabłonka szyjki macicy,
- łożysko przodujące – jest to stan cechujący się nieprawidłowym położeniem łożyska, które w tym przypadku może się znajdować w obrębie ujścia wewnętrznego szyjki macicy,
- przedwczesne oddzielenie się łożyska – jest to stan nagły, grożący niedotlenieniem płodu,
- infekcje w obrębie dróg rodnych – wywołane między innymi przez bakterie (na przykład Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, grzyby, ale i wirusy (w tym Cytomegalowirus, a także Herpes simplex),
- obecność krwiaka podkosmówkowego – jest to stan wynikający ze zgromadzenia się krwi z obszarze pomiędzy kosmówką, a ścianą macicy,
- poród przedwczesny – a więc poród przed 37. tygodniem ciąży.
Diagnostyka krwawienia w ciąży – jakie badania wykonać?
Każde krwawienie z dróg rodnych w ciąży wymaga konsultacji ginekologicznej i wyjaśnienia jego przyczyny. W pierwszej kolejności konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego wywiadu chorobowego i badania przedmiotowego pacjentki. Niezbędne jest oznaczenie parametrów życiowych takich jak ciśnienie tętnicze, tętno, częstość oddechów i saturacja. Należy wyraźnie podkreślić, że wykonanie badania przezpochwowego (per vaginam) jest dozwolone po wykluczeniu, że przyczyną krwawienia jest łożysko przodujące. Badania i procedury wykorzystywane w diagnostyce krwawienia w ciąży to przede wszystkim:
- USG przezpochwowe i przezbrzuszne,
- badanie ginekologiczne z wykorzystaniem wziernika,
- monitorowanie płodu z wykorzystaniem kardiotokografii (KTG),
- badania laboratoryjne, w tym:
- morfologia krwi obwodowej,
- oznaczenie grupy krwi,
- oznaczanie parametrów krzepnięcia: INR, APTT, stężenie fibrynogenu,
- oznaczenie β-hCG,
- stężenie CRP,
- stężenie kreatyniny, ALT, AST, BIL, GGTP.
Kiedy krwawienie w ciąży wymaga pilnej konsultacji?
Należy zaznaczyć, że krwawienie w ciąży zawsze wymaga zrealizowania konsultacji ginekologicznej. Jednak pilna interwencja medyczna jest kluczowa między innymi w takich sytuacjach jak:
- wystąpienie obfitego krwawienia,
- silny ból brzucha, szczególnie o nagłym charakterze,
- spadek ciśnienia tętniczego, przyspieszone tętno, przyspieszenie oddechu (objawy wstrząsu),
- zaburzenia świadomości, omdlenie,
- gorączka,
- nieodczuwanie ruchów płodu,
- obecność skrzepów w obrębie krwi.
Okres w ciąży: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Krwawienie w ciąży to objaw, który wywołuje lęk i rodzi wśród pacjentek wiele pytań. Poniżej znajdują się odpowiedzi na najczęstsze z nich.
Miesiączka występuje cyklicznie i towarzyszą jej skurcze macicy, powodujące bóle w podbrzuszu. Klasycznie różnicowania z okresem wymaga plamienie implantacyjne, ponieważ pojawia się ono w terminie spodziewanej miesiączki. Decydujące w tym przypadku jest oznaczenie stężenia beta-HCG (które rośnie w przypadku ciąży) i konsultacja ginekologiczna.
Na początku ciąży nie występuje klasyczna miesiączka, gdyż nie dochodzi do złuszczania się endometrium. W momencie zagnieżdżenia się zarodka w jamie macicy może się u niektórych kobiet pojawić tak zwane krwawienie implantacyjne, które pojawia się zazwyczaj w terminie spodziewanej miesiączki.
W pierwszych tygodniach ciąży, ani w dalszych jej etapach nie występuje miesiączka. Krwawienie w czasie ciąży zawsze wymaga konsultacji i wyjaśnienia jego okoliczności.
Krwawienie na początku ciąży, w terminie spodziewanej miesiączki może świadczyć o implantacji zarodka i tym samym być oznaką ciąży. Inne objawy wczesnej ciąży, o których warto wspomnieć to przede wszystkim:
– nudności i wymioty, pojawiające się w godzinach porannych,
– częstomocz,
– ból w obrębie piersi,
– niechęć do niektórych rodzajów pożywienia, ale i używek,
– nasilone zmęczenie, niekiedy omdlenia.
Podsumowując, krwawienie w ciąży zawsze wymaga wyjaśnienia jego przyczyny. Może być związane z fizjologicznym krwawieniem implantacyjnym, ale może również być objawem poważniejszych stanów klinicznych. W każdym przypadku niezbędna jest konsultacja ginekologiczna.
Bibliografia
- A. Słabuszewska-Jóźwiak i in., Ciąża pozamaciczna – czy nadal jest to stan naglący?, Postępy Nauk Medycznych 2014, t. XXVII, nr 8, s. 581–585,
- Vaginal bleeding in very early pregnancy. Harville, E. W. (2003). Human Reproduction, 18(9), 1944–1947,
- V. Skrzypulec-Plinta, Plamienie implantacyjne, Medycyna Praktyczna,
- S. K. Stadnicka i inni, Poronienie i ciąża obumarła w aspekcie prawa – udział położnej w opiece nad pacjentką w sytuacji utraty ciąży, Journal of Education, Health and Sport. 2016;6(9):379-390,
- G. Bręborowicz i inni, Położnictwo i Ginekologia, Repetytorium, 2010,
- J. Pundir i inni, Ginekologia – algorytmy oparte na dowodach naukowych, Wydawnictwo Medipage, Warszawa 2019.
