Grupa krwi, Rh

Grupa krwi, Rh – więcej informacji o badaniu

Oznaczenie grupy krwi polega na identyfikacji specyficznych antygenów obecnych na powierzchni erytrocytów (krwinek czerwonych) oraz przeciwciał w osoczu. Podstawowe układy grup krwi to AB0 i Rh.

• Układ AB0 - klasyfikacja w tym układzie opiera się na obecności antygenów A i B na krwinkach czerwonych. Wyróżniamy cztery główne grupy: A (antygen A), B (antygen B), AB (antygeny A i B) oraz 0 (brak antygenów A i B). W osoczu krwi znajdują się naturalne przeciwciała skierowane przeciwko antygenom, których brakuje na własnych krwinkach (np. osoba z grupą A ma przeciwciała anty-B). Za odkrycie i symboliczne oznaczenie grup krwi odpowiada polski lekarz Ludwik Hirszfeld.
• Układ Rh - ten układ odnosi się do obecności lub braku antygenu D na powierzchni krwinek czerwonych. Jeśli antygen D jest obecny, mówimy o grupie krwi Rh+ (dodatniej); jeśli go brakuje, grupa krwi jest Rh- (ujemna). W odróżnieniu od układu AB0, przeciwciała anty-D nie powstają samoistnie, lecz dopiero w wyniku kontaktu z krwią Rh+ (np. w wyniku niezgodnej grupowo transfuzji krwi lub w przebiegu ciąży, gdy u matki Rh- występuje ekspozycja na antygeny płodu Rh+).

Wiedza o grupie krwi jest niezbędna do zapewnienia bezpieczeństwa podczas przetoczeń krwi i przeszczepów, gdyż niezgodność może prowadzić do poważnych, a nawet śmiertelnych reakcji hemolitycznych. Przed przetoczeniem zawsze wykonuje się próbę zgodności, aby upewnić się, że krew dawcy i biorcy są kompatybilne. Jest to również kluczowe w planowaniu ciąży, aby zapobiegać konfliktowi serologicznemu między matką a płodem.

Grupa krwi, Rh – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie grupy krwi jest zalecane w kilku kluczowych sytuacjach:

• Przed planowanymi zabiegami operacyjnymi - w celu przygotowania na ewentualną konieczność przetoczenia krwi.
• W ciąży oraz przed porodem - jest to niezwykle ważne dla oceny ryzyka konfliktu serologicznego (zwłaszcza u kobiet Rh-) i wdrożenia odpowiedniego postępowania profilaktycznego.
• Dla każdego, kto chce znać swoją grupę krwi - warto mieć tę informację na wypadek nagłych wypadków, a także rozważyć wyrobienie Krewkarty – dokumentu potwierdzającego grupę krwi, który warto nosić zawsze przy sobie.
• Przed oddaniem krwi - dawcy krwi muszą mieć określoną grupę krwi.

Należy pamiętać, że grupa krwi jest cechą stałą, zatem jej oznaczenie wykonuje się zazwyczaj tylko raz w życiu, chyba że nastąpią wyjątkowe okoliczności.

Grupa krwi, Rh – normy

W przypadku badania grupy krwi, "normą" jest po prostu identyfikacja konkretnej grupy krwi w układach AB0 i Rh (np. A Rh+, B Rh-, 0 Rh+). Nie ma tu zakresów referencyjnych ani wartości numerycznych, ponieważ grupa krwi jest stałą cechą genetyczną, a wynik stanowi jej precyzyjne określenie. Otrzymany wynik jest potwierdzeniem przynależności do określonej grupy krwi.

Grupa krwi, Rh – możliwe przyczyny odchyleń od normy

Grupa krwi jest cechą niezmienną przez całe życie człowieka, dziedziczoną po rodzicach. Zatem nie ma mowy o "odchyleniach od normy" w klasycznym tego słowa znaczeniu, ponieważ wynik nie jest wartością numeryczną, która mogłaby wzrosnąć lub spaść. Jedyną, bardzo rzadką sytuacją, w której może dojść do zmiany identyfikowanej grupy krwi u danej osoby, jest przeszczep szpiku kostnego. W takim przypadku, po przeszczepie, organizm pacjenta zaczyna produkować krwinki czerwone z antygenami dawcy szpiku, co w efekcie prowadzi do zmiany identyfikowanej grupy krwi na tę należącą do dawcy.

Grupa krwi, Rh – przygotowanie do badania

Oznaczenie grupy krwi nie wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania.

• Pora pobrania - krew do badania można pobrać o dowolnej porze dnia, choć zazwyczaj rekomenduje się wykonanie pobrania w godzinach porannych.
• Posiłek - nie ma konieczności bycia na czczo. Przed badaniem można normalnie jeść i pić.
• Sposób pobrania - badanie polega na standardowym pobraniu próbki krwi żylnej, tak jak w przypadku innych podstawowych badań laboratoryjnych (np. morfologii).

Wiarygodnym dowodem medycznym potwierdzającym grupę krwi są dwa niezależne, zgodne wyniki oznaczenia lub jeden wynik zawierający wpisy o wykonaniu dwóch zgodnych oznaczeń (tzw. badanie grupy krwi z potwierdzeniem).

Grupa krwi, Rh – co może wpłynąć na wynik

Wynik oznaczenia grupy krwi jest niezmienny i bezpośrednio odzwierciedla genetycznie zaprogramowaną obecność antygenów na erytrocytach. Czynniki modyfikujące inne wskaźniki laboratoryjne – takie jak dieta, leki czy wysiłek fizyczny – nie mają żadnego wpływu na grupę krwi.