Różyczka Rubella virus) przeciwciała IgM

Różyczka (Rubella virus) przeciwciała IgM - więcej informacji o badaniu

Różyczka jest wirusową chorobą zakaźną, zaliczaną do typowych chorób wysypkowych wieku dziecięcego, ale może wystąpić również u osób dorosłych. Wywołuje ją wirus różyczki - Rubella virus, jednoniciowy wirus RNA z otoczką. Źródłem zakażenia jest wyłącznie człowiek.

Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą kropelkową podczas mówienia, kaszlu lub kichania. Możliwe jest także zakażenie przez kontakt z materiałem zakaźnym, takim jak ślina, wydzielina z nosa, mocz, krew lub kał. U kobiety ciężarnej wirus może przeniknąć przez łożysko i zakazić płód.

Okres wylęgania różyczki wynosi najczęściej 16-18 dni, z możliwym zakresem 12-23 dni. Osoba zakażona może zarażać otoczenie już około 7 dni przed wystąpieniem wysypki i do około 6 dni po jej ustąpieniu.

Różyczka może przebiegać bezobjawowo, skąpoobjawowo lub pełnoobjawowo. Nawet około połowa zakażeń może mieć przebieg bezobjawowy lub łagodny. Typowe objawy różyczki obejmują:

• stan podgorączkowy,
• złe samopoczucie,
• ból głowy,
• bóle mięśniowe,
• zapalenie gardła i spojówek,
• powiększenie węzłów chłonnych, zwłaszcza karkowych, szyjnych i zausznych,
• drobnoplamistą wysypkę, która zwykle zaczyna się na twarzy i tułowiu, a następnie obejmuje kończyny.

U dzieci choroba najczęściej przebiega łagodnie. U dorosłych objawy są zwykle wyraźniejsze, a u kobiet mogą dodatkowo wystąpić bóle i zapalenia drobnych stawów.

Największe znaczenie kliniczne ma różyczka u kobiet ciężarnych. Zakażenie w pierwszych tygodniach ciąży może prowadzić do poronienia, obumarcia płodu lub różyczki wrodzonej. Do najczęstszych następstw zakażenia wrodzonego należą m.in. zaćma, głuchota i opóźnienie rozwoju umysłowego.

Przeciwciała IgM przeciw wirusowi różyczki pojawiają się zwykle około 2. dnia od wystąpienia wysypki i zanikają po około 1 miesiącu. Krew do badania najlepiej pobrać po upływie 7 dni od pojawienia się wysypki, ponieważ zbyt wczesne wykonanie oznaczenia może dać wynik ujemny mimo zakażenia.

Badanie IgM nie służy do oceny trwałej odporności po szczepieniu lub po przebytej chorobie - do tego wykorzystuje się przede wszystkim przeciwciała IgG. IgM jest markerem zakażenia aktualnego lub niedawnego, choć może również utrzymywać się przejściowo po szczepieniu.

Różyczka (Rubella virus) przeciwciała IgM - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie przeciwciał IgM przeciw wirusowi różyczki należy wykonać, gdy istnieje podejrzenie świeżego zakażenia różyczką.

Badanie jest wskazane u:

• osób z objawami sugerującymi różyczkę, szczególnie z wysypką, powiększeniem węzłów chłonnych, stanem podgorączkowym i objawami infekcji górnych dróg oddechowych;
• osób, które miały kontakt z chorym na różyczkę i u których pojawiły się objawy zakażenia;
• kobiet w ciąży z objawami mogącymi sugerować różyczkę;
• kobiet w ciąży po kontakcie z osobą chorą lub podejrzaną o różyczkę;
• osób z niejasnym obrazem choroby wysypkowej, wymagającym potwierdzenia laboratoryjnego;
• noworodków i niemowląt, gdy lekarz podejrzewa różyczkę wrodzoną;
• pacjentów, u których konieczne jest potwierdzenie lub wykluczenie niedawnego kontaktu z wirusem różyczki.

W przypadku podejrzenia różyczki u kobiety ciężarnej dodatni wynik IgM wymaga potwierdzenia dodatkowymi badaniami. Stosuje się m.in. oznaczenie awidności przeciwciał IgG oraz porównanie stężeń IgG w dwóch próbkach krwi pobranych w odstępie 2-4 tygodni.

Różyczka (Rubella virus) przeciwciała IgM - normy i interpretacja wyników

Badanie wykonywane jest metodą immunochemiluminescencji. Wynik interpretowany jest w odniesieniu do następujących wartości referencyjnych (dla Laboratorium Centralnego ALAB):

• wynik < 1,20 - brak przeciwciał IgM przeciwko wirusowi różyczki. Wynik nie potwierdza ostrego zakażenia;
• wynik wątpliwy (1,20–1,59) - wymaga powtórzenia badania po 2–3 tygodniach. U kobiet w ciąży z wynikiem wątpliwym decyzję o dalszym postępowaniu podejmuje lekarz prowadzący - nie należy zwlekać z konsultacją;
• wynik ≥ 1,60 - przemawia za aktywnym zakażeniem różyczką. U kobiet w ciąży wynik ten wymaga obligatoryjnego potwierdzenia w laboratorium referencyjnym (badanie awidności IgG, porównanie stężeń IgG w dwóch próbkach surowicy), ponieważ od jego prawidłowej interpretacji zależy dalsze postępowanie kliniczne.

Różyczka (Rubella virus) przeciwciała IgM - możliwe przyczyny odchyleń od normy

Przyczyny obecności przeciwciał IgM (wynik ≥ 1,60)

• Ostre (świeże) zakażenie wirusem różyczki - najczęstsza i najważniejsza przyczyna. Przeciwciała IgM pojawiają się ok. 2. dnia od wystąpienia wysypki i utrzymują się przez ok. 1 miesiąc.
• Stan po niedawnym szczepieniu - przeciwciała IgM mogą utrzymywać się przez pewien czas po szczepieniu ochronnym przeciwko różyczce (szczepionka MMR). Fakt niedawnego szczepienia należy bezwzględnie zgłosić lekarzowi zlecającemu badanie, ponieważ wpływa on na interpretację wyniku. Pominięcie tej informacji może prowadzić do błędnego rozpoznania ostrego zakażenia.
• Przedłużająca się obecność IgM po przebytym zakażeniu - u niewielkiego odsetka osób przeciwciała IgM mogą utrzymywać się dłużej niż typowy okres 1 miesiąca. W takim przypadku różnicowanie z ostrym zakażeniem wymaga badania awidności IgG.

Przyczyny braku przeciwciał IgM (wynik < 1,20)

• Brak ostrego zakażenia - osoba nie jest aktualnie zakażona wirusem różyczki.
• Zbyt wczesne pobranie krwi - jeśli krew pobrano wcześniej niż 7 dni od pojawienia się wysypki, przeciwciała IgM mogły jeszcze nie osiągnąć wykrywalnego poziomu. W przypadku utrzymującego się podejrzenia klinicznego badanie należy powtórzyć.
• Zbyt późne pobranie krwi - przeciwciała IgM zanikają po ok. 1 miesiącu od zakażenia. Jeśli krew pobrano po upływie tego czasu, wynik może być ujemny mimo przebytego zakażenia. W takiej sytuacji informację o przebytym zakażeniu mogą dostarczyć jedynie przeciwciała IgG (wzrost miana w dwóch próbkach lub badanie awidności).
• Przebieg bezobjawowy - u ok. 50% osób zakażonych różyczka przebiega bez wysypki lub skąpoobjawowo, co utrudnia określenie momentu zakażenia i optymalnego czasu pobrania krwi.

Wynik wątpliwy (1,20–1,59)

Wynik wątpliwy może wynikać z:

• początkowej fazy narastania przeciwciał IgM (wczesny etap zakażenia),
• końcowej fazy zanikania przeciwciał IgM (zakażenie przebyte kilka tygodni wcześniej),
• indywidualnej zmienności odpowiedzi immunologicznej.

Różyczka (Rubella virus) przeciwciała IgM - przygotowanie do badania. Co może wpłynac na wynik?

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania.

Pacjent nie musi być na czczo, jednak należy unikać pobrania materiału po obfitym posiłku. Na wynik badania nie ma wpływu pobranie w ciągu dnia.

W początkowym etapie ostrego zakażenia wynik przeciwciał IgM może być fałszywie negatywny.