Trudno gojące się rany. Dlaczego rany nie chcą się goić i jak wspomóc ten proces?

Trudno gojące się rany to problem nie tylko dla pacjenta, ale również dla lekarza. Wymaga szybkiej reakcji, która pozwoli zmniejszyć dolegliwości, a także głębszej diagnostyki ułatwiającej znalezienie przyczyny takiego stanu. Jeśli Twoje rany nie chcą się goić, a chcesz przyspieszyć ten proces, koniecznie przeczytaj nasz artykuł.

Spis treści:

1. Trudno gojące się rany – kiedy mówimy o zaburzonym gojeniu?
   • Etapy prawidłowego gojenia rany – kiedy proces zostaje zaburzony?
2. Przyczyny trudno gojących się ran
   • Choroby przewlekłe wpływające na gojenie
   • Infekcje bakteryjne i grzybicze
   • Niedobory witamin i składników odżywczych
   • Zaburzenia krążenia – problem najczęściej dotyczący kończyn dolnych
   • Nieprawidłowa pielęgnacja lub urazy przewlekłe
   • Trudno gojące się rany na nogach i stopach – dlaczego są szczególnie problematyczne?
   • Rany cukrzycowe i owrzodzenia niedokrwienne
   • Upośledzony przepływ krwi a ryzyko powikłań
   • Objawy, które wymagają pilnej interwencji lekarskiej
3. Jak wspomóc proces gojenia ran? Sprawdzone metody i zalecenia
4. Diagnostyka trudno gojących się ran – kiedy zgłosić się do specjalisty?
5. Trudno gojące się rany: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
6. Podsumowanie

Trudno gojące się rany – kiedy mówimy o zaburzonym gojeniu?

Rany mogą powstawać w wyniku niewielkiego skaleczenia, poważniejszego urazu czy podczas zabiegu chirurgicznego. Niezależnie od przyczyny, proces gojenia powinien rozpocząć się niemal natychmiast po kaskadzie krzepnięcia i trwać od kilku dni do kilku tygodni. Niekiedy jednak ten czas jest dłuższy lub nie przebiega prawidłowo. Czym objawiają się niegojące się rany?

• obrzękiem w miejscu zranienia, który nie maleje,
• powiększonymi węzłami chłonnymi,
• stanem podgorączkowym, gorączką,
• wysiękiem z krwią,
• pulsowaniem i pieczeniem w miejscu rany,
• ropnym wysiękiem,
• zaczerwienieniem,
• bólem.

Prawidłowo gojąca się rana powinna stopniowo wyglądać coraz lepiej. Wszelkie trudności w tym procesie należy skonsultować z lekarzem.

Etapy prawidłowego gojenia rany – kiedy proces zostaje zaburzony?

Każdy proces gojenia rany przebiega tak samo i składa się z trzech etapów.

1. Faza zapalna – po uszkodzeniu skóry aktywuje się tzw. kaskada krzepnięcia, czyli wieloetapowy proces zatamowania krwawienia i przygotowania do procesu gojenia.
2. Faza proliferacji – czyli powstawania nowych komórek naskórka. Po kilku dniach od uszkodzenia skóry fibroblasty zaczynają produkować kolagen, który jest niezbędny do odbudowy skóry i stopniowego zasklepiania rany.
3. Faza przebudowy – może ona trwać od kilku dni do nawet kilku miesięcy. Wszystko zależy od wielkości i głębokości rany. Polega ona na remodelingu powstałej blizny. Z czasem staje się ona mniej widoczna i gładsza.

Każdy z tych procesów jest ważny dla procesu gojenia dlatego, jeśli któryś z nich nie przebiega prawidłowo, należy zweryfikować i wyeliminować tego przyczynę.

>> Przeczytaj także: Krzepnięcie krwi – na czym polega, jakie czynniki wpływają na krzepliwość krwi?

Przyczyny trudno gojących się ran

Niegojące się rany lub nieprawidłowo gojące się uszkodzenia skóry mogą mieć różne przyczyny. Na niektóre z nich możesz mieć bezpośredni wpływ, jednak inne mogą być związane z poważnymi chorobami, które mogą wymagać konsultacji lekarskiej.

Choroby przewlekłe wpływające na gojenie

Niektóre choroby przewlekłe mogą utrudniać gojenie się ran, czego konsekwencją może być powstawanie ran przewlekłych . Zazwyczaj trudno gojące się rany na stopach są wynikiem cukrzycy. U tych chorych może pojawić się zespół stopy cukrzycowej, który wiąże się z obecnością owrzodzeń, infekcji skóry, zaburzeń czucia zlokalizowanych poniżej kostki. Na proces gojenia ran mogą również wpływać inne choroby, jak miażdżyca czy niewydolność żylna.

Infekcje bakteryjne i grzybicze

Zakażenie bakteryjne lub grzybicze rany ma ogromny wpływ na jej gojenie, dlatego bardzo ważne jest dbanie o nią w tym procesie. Wszelkie tego typu infekcje mogą nie tylko opóźniać gojenie się ran, ale także prowadzić do poważniejszych konsekwencji. Podczas leczenia warto obserwować, czy nie pojawia  się ropny wysięk, mocne zaczerwienienie czy obrzęk. Taki stan może wymagać włączenia dodatkowego leczenia, a w przypadku zakażenia bakteryjnego – antybiotyków.

>> Przeczytaj także: Zakażenie rany – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie

Niedobory witamin i składników odżywczych

Na proces gojenia się ran mają wpływ niektóre witaminy, w szczególności witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K), a także witamina C. W większości ich niedobory są rzadkie, o ile dieta jest dobrze zbilansowana, różnorodna i w odpowiedniej kaloryczności.

W przypadku witaminy D większość Polaków cierpi na jej niedobór, ponieważ z pożywienia nie jesteśmy w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości, a synteza z udziałem promieni UV jest utrudniona w okresie jesienno-zimowym.

Jak leczyć trudno gojące się rany? Należy przede wszystkim zadbać o zróżnicowaną dietę i suplementację witaminy D.

Warto również zwrócić uwagę na selen, miedź, cynk, żelazo i fosfor, których niedobory również mogą odpowiadać za niegojące się rany.

>> Przeczytaj także: Niedobór witaminy D – objawy, badania, suplementacja i zapobieganie niedoborom

Zaburzenia krążenia – problem najczęściej dotyczący kończyn dolnych

Zaburzenia krążenia, zwłaszcza obejmujące kończyny dolne mogą prowadzić do niedotlenienia tkanek, co w efekcie utrudnia gojenie ran. Najczęściej są na nie narażone osoby z cukrzycą, miażdżycą, pacjenci leżący oraz z niewydolnością żylną.

>> Warto przeczytać: Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – przyczyny, objawy, diagnostyka

Nieprawidłowa pielęgnacja lub urazy przewlekłe

Każda rana wymaga odpowiedniej pielęgnacji, która pozwala zachować czystą, suchą i zdezynfekowaną skórę. Należy stosować delikatne środki myjące, które nie naruszają bariery skórnej, a pozwolą ją dokładnie oczyścić. Warto osuszać ranę jednorazowymi ręcznikami lub chusteczkami, a także codziennie zmieniać opatrunek. Pozwoli to zabezpieczyć ranę i ochroni ją przed powikłaniami.

Trudno gojące się rany na nogach i stopach – dlaczego są szczególnie problematyczne?

Trudno gojące się rany na nogach mogą być bardzo niebezpieczne dla zdrowia i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Ciągłe chodzenie utrudnia regenerację, pielęgnację czy leczenie, co również przekłada się na czas gojenia się rany.

Rany cukrzycowe i owrzodzenia niedokrwienne

Rany cukrzycowe to powikłania stopy cukrzycowej. Brak podjęcia odpowiednich kroków i włączenia leczenia może skutkować pojawieniem się przewlekłych owrzodzeń, zaburzeń krążenia, a w poważnych przypadkach także koniecznością amputacji stopy. W przypadku ran cukrzycowych bardzo ważna jest codzienna pielęgnacja, unormowanie stężenia cukru we krwi, noszenie wygodnego i dopasowanego obuwia, a także odpowiednia dieta.

Upośledzony przepływ krwi a ryzyko powikłań

W przebiegu niektórych chorób pojawia się upośledzony przepływ krwi, który utrudnia gojenie ran, a także może doprowadzić do martwicy tkanek. Brak odpowiedniej ilości tlenu spowalnia regenerację i odnowę komórkową. Powstaje przewlekły stan zapalny, który nie pozostaje obojętny dla całego procesu gojenia. Może doprowadzić do zgorzeli i amputacji.

Objawy, które wymagają pilnej interwencji lekarskiej

Niegojące się rany na skórze mogą wymagać pilnej konsultacji, w szczególności, jeśli pojawią się objawy zakażenia. Niepokój powinny wzbudzić:

• zaczerwienienie wokół rany,
• obrzęk,
• większa tkliwość,
• wydzielina o nieprzyjemnym zapachu,
• gorączka,
• sączenie z rany,
• pulsowanie.

Każda zmiana wyglądu rany również wymaga interwencji lekarskiej.

>> Dowiedz się więcej: Czym jest żółta wydzielina z rany i kiedy jest powodem do niepokoju?      

Jak wspomóc proces gojenia ran? Sprawdzone metody i zalecenia

Odpowiednia pielęgnacja, codzienna higiena i zadbanie o dietę są kluczowe w procesie gojenia rany. Istotne jest utrzymywanie jej w czystości i suchości. Niezbędne są delikatne środki myjące, jednorazowe gaziki i opatrunki. Przydatne może być srebro koloidalne, środki antyseptyczne oraz opatrunki hydrożelowe. W procesie gojenia mogą również sprawdzić się różnego typu maści i żele, które będą działać przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, nawilżająco i regenerująco na skórę. Leczenie należy opierać o zalecenia lekarza.

Diagnostyka trudno gojących się ran – kiedy zgłosić się do specjalisty?

Proces leczenia ran jest złożony i wieloaspektowy, a jego wysoka efektywność pozwala zredukować koszty opieki zdrowotnej. Prawidłowo przeprowadzona diagnostyka pozwala dobrać odpowiedni protokół leczenia. Badania diagnostyczne, jakie należy wykonać, są zależne od etiologii rany. Część badań może być samodzielnie przeprowadzona przez personel pielęgniarski, niektóre natomiast przez lekarzy. Bardzo ważne jest badanie rany, polegające na jej ocenie, a także analiza okalających tkanek. Nie bez znaczenia jest także wywiad chorobowy. Dalsze postępowanie diagnostyczne zależy od rodzaju rany.

Bardzo często zlecane jest badanie mikrobiologiczne w szczególności, jeśli istnieje podejrzenie zakażenia. Dodatkowo lekarz może zlecić badania: morfologia krwi z rozmazem, CRP, albuminy, badanie ogólne moczu, a także USG Doppler naczyń kończyn dolnych czy badanie stężenia glukozy i hemoglobiny glikowanej we krwi.

Trudno gojące się rany: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Poznaj odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania.

Podsumowanie

• Czas gojenia się rany zależy od wielu czynników.
• Trudno gojące się rany na nogach należy skonsultować z lekarzem, ponieważ mogą świadczyć one o problemach z krążeniem, cukrzycy lub miażdżycy.
• Podczas gojenia rany należy pamiętać o codziennej pielęgnacji, w szczególności oczyszczaniu  skóry
  

Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk

Bibliografia

1. T. Banasiewicz, B. Mrozikiewicz-Rakowska, P. Lipiński i wsp., Porozumienie na rzecz Profesjonalnej Terapii Ran, Leczenie Ran 2025; 22 (1): 22–45.
2. E. Szkiler i wsp., Algorytmy i wytyczne postępowania terapeutycznego w ranach trudno gojących się. Update 2024, Forum Leczenia Ran, 2024;5(1): 1-34.
3. Simka M. Leczenie trudno gojących się ran. Chirurgia Po Dyplomie 2021;3:24-33.
4. Koblik T. Leczenie stopy cukrzycowej – obecny stan wiedzy. Diabetologia Praktyczna 2011;12(1):11-14.
5. Noszczyk W. Chirurgia Repetytorium. PZWL Warszawa 2019.