Duże wahania hormonalne mogą towarzyszyć niemal każdej przyszłej mamie w trakcie ciąży. Zawroty głowy u ciężarnych mogą być zarówno spowodowane zmianami hormonalnymi, jak również konsekwencją innych chorób i stanów, wymagających diagnostyki i nieraz kompleksowego leczenia.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> Zawroty głowy w trakcie ciąży mogą pojawić się w każdym trymestrze, ale często różnią się przyczynami wywołującymi dolegliwości. >> Podstawą zapobiegania zawrotom głowy u ciężarnych, jest unikanie nagłych i gwałtownych zmian pozycji ciała, zdrowa i zbilansowana dieta i odpowiednie nawodnienie. >> W niektórych przypadkach uporczywych zawrotów głowy, pacjentka powinna być wzięta pod opiekę specjalistyczną z ewentualnym wdrożeniem leczenia farmakologicznego. |
Spis treści:
- Czym są zawroty głowy w ciąży?
- Przyczyny zawrotów głowy w ciąży
- Zawroty głowy w poszczególnych etapach ciąży
- Objawy towarzyszące zawrotom głowy w ciąży
- Diagnostyka zawrotów głowy w ciąży – jakie badania wykonać?
- Co na zawroty głowy w ciąży?
- Zawroty głowy w ciąży: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Czym są zawroty głowy w ciąży?
Zawroty głowy to subiektywne uczucie wirowania (vertigo) lub uczucie falowania (dizziness) i niestabilności podłoża. Dolegliwości te są często przyczyną konsultacji medycznych udzielanych osobom bez względu na płeć i wiek. Występują w ogólnej populacji u 5-10% osób, częściej są dokuczliwe w starszym wieku (mogą wówczas dotyczyć nawet co 3 osoby powyżej 65. roku życia). Stanowią też częstą przyczynę konsultacji w SOR lub dedykowanych izbach przyjęć szpitali (1.5% w ogólnej populacji).
U kobiet w ciąży stanową częste dokuczliwe uczucie dyskomfortu związanego z brakiem stabilności podłoża, kręcenia i wirowania przedmiotów wokół głowy. Często mogą im towarzyszyć także inne dodatkowe objawy o mniejszym lub większym natężeniu.
Zawroty głowy u kobiet w ciąży mogą być opisywane jako uczucie kręcenia, wirowania mimo stabilności ciała (w bezruchu), nadwrażliwości na światło i dźwięki.
Przyczyny zawrotów głowy w ciąży
Ciąża w organizmie kobiety warunkuje szereg zmian, które mogą ulegać nasileniu, wygaszeniu lub pojawiać się na nowo w ciągu kolejnych 40 tygodni. Wpływa m.in. na : gospodarkę hormonalną, układ ruchu, układ równowagi czy układ krwionośny.
Gospodarka hormonalna u kobiety ciężarnej zależy od progesteronu, relaksyny, gonadotropiny kosmówkowej (beta-HCG).
Duży wpływ na wystąpienie zawrotów głowy w ciąży mają:
- zmiany w obrębie ciśnienia tętniczego krwi;
- zmiany związane z objętości krwi krążącej w naczyniach krwionośnych;
- wahania w zakresie gospodarki hormonalnej.
>> Przeczytaj także: Zawroty głowy i ich możliwe przyczyny. Jakie badania należy przeprowadzić?
Zawroty głowy w poszczególnych etapach ciąży
Dolegliwości związane z obecnością zawrotów głowy mogą pojawić się lub nie u kobiet bez względu na konkretny trymestr trwającej ciąży.
Zawroty głowy w 1. trymestrze ciąży
Głównymi czynnikami mogącymi wpłynąć na obecność dolegliwości ze strony układu przedsionkowego są wahania hormonów, a także rozszerzanie się naczyń krwionośnych, które powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego krwi i prowadzić w efekcie do zawrotów głowy. Objawy dotyczą często 22.7% kobiet ciężarnych.
>> Warto przeczytać: Pierwszy trymestr ciąży – jak przebiega i co warto wiedzieć?
Zawroty głowy w 2. trymestrze ciąży
W trakcie drugiego trymestru ciąży zachodzi sporo zmian w ciele kobiety z uwagi na powiększanie się macicy, a co za tym idzie- ucisku na naczynia krwionośne. Dolegliwości obserwowane są u około 12% kobiet.
>> Dowiedz się więcej: Drugi trymestr ciąży – co warto wiedzieć? Rozwój dziecka, dolegliwości, badania
Zawroty głowy w 3. trymestrze ciąży
Objawy utrzymujące się do 3. trymestru ciąży towarzyszą prawie 14% kobiet. Mogą być spowodowane nie tylko uciskiem rozwijającego się w macicy płodu na naczynia krwionośne ale także często występującą w tym okresie niedokrwistością wywołaną niedoborami m.in. żelaza. W tym okresie ciąży może także rozwinąć się Choroba Meniere’a lub migrena przedsionkowa. Dyskomfort związany z zawrotami głowy zwykle ustępuje po narodzinach dziecka.
Objawy towarzyszące zawrotom głowy w ciąży
Do najczęstszych dolegliwości, które towarzyszą uaktywnieniu układu przedsionkowego, odpowiadającego m.in. za równowagę, zaliczamy: szumy uszne, nadwrażliwość na dźwięki, zawroty głowy czy pogorszenie słuchu.
Do innych objawów zgłaszanych przez ciężarne zalicza się również: zmęczenie, znużenie, niewyraźne widzenie, nudności i wymioty, a także bóle głowy.
Diagnostyka zawrotów głowy w ciąży – jakie badania wykonać?
Pacjentka będąca w ciąży, u której pojawiają się dolegliwości związane z zawrotami głowy utrudniające normalne funkcjonowanie, które nie ustępują po niefarmakologicznym leczeniu, powinna zgłosić się do lekarza.
Podstawą diagnostyki jest dokładne zebranie wywiadu odnośnie :
- niepokojących objawów, by móc zróżnicować typ zawrotów głowy;
- dodatkowych dolegliwości towarzyszących;
- okoliczności poprzedzających wystąpienie zawrotów głowy (przebyty uraz, infekcja, wysiłek fizyczny).
Kolejnym etapem jest badanie przedmiotowe, które obejmuje:
- pomiar ciśnienia tętniczego i tętna;
- orientacyjne badanie słuchu;
- ocenę stanu psychicznego (wykluczenie zaburzeń lękowych i depresji);
- badanie neurologiczne;
- orientacyjne badanie okulistyczne.
Spośród badań laboratoryjnych wyróżnić można:
- morfologię krwi z rozmazem;
- białko CRP;
- OB;
- poziom mocznika, kreatyniny;
- poziom TSH, fT4;
- ocenę APTT, INR;
- elektrolity: sód, potas, wapń, magnez;
- stężenie glukozy we krwi.
Spośród badań dodatkowych wyróżnia się m.in. :
- badanie USG dopplerowskie tętnic szyjnych,
- EKG spoczynkowe (w celu wykluczenia zaburzeń rytmu serca),
- badanie echokardiograficzne (z uwzględnieniem konsultacji kardiologa).
W uzasadnionych medycznie sytuacjach ciężarna powinna być skonsultowana także przez neurologa, otorynolaryngologa i, w zależności od wskazań, poddawana dalszej specjalistycznej diagnostyce, uwzględniającej bezpieczeństwo i matki i dziecka.
W przypadku, gdy poza zawrotami głowy u ciężarnej wystąpią takie dolegliwości jak:
- problemy z mową;
- bóle głowy;
- pogorszenie tolerancji wysiłku;
- dyskomfort w klatce piersiowej;
- problemy z ostrością widzenia;
- osłabienie prowadzące do omdlenia;
- spłycenie odddechu;
Należy niezwłocznie udać się na konsultację lekarską i wykluczyć inne nagłe przyczyny pogorszenia stanu zdrowia.
Co na zawroty głowy w ciąży?
Podstawą leczenia zawrotów głowy jest :
- unikanie gwałtownych ruchów podczas wstawania z łóżka czy krzesła i przyjęcie pozycji siedzącej w sytuacjach wywołujących objawy;
- wypijania odpowiedniej ilości płynów;
- regularna aktywność fizyczna;
- zdrowa i zbilansowana dieta z uwzględnieniem produktów stabilizujących poziom glukozy we krwi i bogatych w żelazo i witaminy.
W uzasadnionych klinicznie sytuacjach, kobieta w ciąży wymaga stałej opieki otorynolaryngologa i neurologa lub kardiologa a także indywidualnego dobrania leczenia w zależności od przyczyny wywołującej zawroty głowy.
Zawroty głowy w ciąży: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Nie ma konkretnych informacji dotyczących tygodnia ciąży, w którym przyszła mama może borykać się z zawrotami głowy. Dolegliwość ta może pojawić się zarówno w trakcie pierwszego trymestru ciąży, jak też w kolejnych miesiącach oczekiwania na potomstwo. Statystycznie najczęściej jednak problem ten dotyka kobiet w ciągu pierwszych 13 tygodni ciąży.
Stężenie hormonu beta- HCG rośnie od pierwszych dni ciąży aż do końca pierwszego trymestru, a później jego wartości utrzymują się na względnie stałym poziomie aż do porodu. Narastające stężenie tego parametru w ciągu pierwszych 13-14 tygodni wiąże się z największym ryzykiem wystąpienia zawrotów głowy u ciężarnych właśnie w tym okresie. Zawroty głowy mogą być wywołane także wahaniami innych hormonów wpływających na prawidłowy rozwój ciąży.
Najważniejsze jest zapobieganie wystąpieniu niekomfortowych dolegliwości, zwłaszcza w okresie 9 miesięcy ciąży. Należy uwzględnić tu m.in.:
– odpowiednie nawodnienie;
– zdrową i zbilansowaną dietę;
– spożywanie niewielkich porcji posiłków, ale częściej;
– unikanie wykonywania zbyt gwałtownych ruchów;
– odpoczynek wedle indywidualnych potrzebach;
– umiarkowaną aktywność fizyczną ciężarnej.
Wskazane jest także monitorowanie podczas rutynowych kontroli w gabinecie lekarskim podstawowych parametrów jak : ciśnienie tętnicze krwi, dbanie o utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi i zapobieganie niedokrwistości aż do porodu.
Wskazane są także ćwiczenia relaksacyjno- rozciągające, dostosowane do indywidualnych potrzeb i możliwości ciężarnej.
Bibliografia
- Z. Kirovakov, A. Kutsakov, S. Todorov, P. Penchov; „Vertigo during pregnancy: A narrative review od the etiology, pathophysiology and treatment”; Curens. 2024 Mar 6; 16 (3): e 55657
- dostęp online 12.01.2026 https://neurologia-praktyczna.pl/a1894/Rekomendacje-postepowania-w-zawrotach-glowy-w-praktyce-ambulatoryjnej
- T. Litwin, A. Członkowska; „Zawroty głowy w praktyce neurologa- diagnostyka i leczenie”. Polski Przegląd Neurologiczny 2008; 4 (2): 78–86
