Pakiet elektrolitów – więcej informacji
Makroelementy to pierwiastki, na które zapotrzebowanie w diecie jest wyższe niż 100 mg na dobę. Pakiet elektrolitów oznacza cztery z nich: magnez, sód, potas, chlorki
Pakiet elektrolitów – jakie badania zawiera pakiet?
- Sód i chlorki to makropierwiastki, których podaż w diecie współczesnego człowieka jest nadmierna, co skutkuje większą zapadalnością na niektóre choroby układu krążenia, np. nadciśnienie tętnicze. Nadmiar chlorku sodu - soli - klinicznie może przejawiać się również zaburzeniami czynnościowymi nerek, wątroby, gruczołu tarczowego, a także większym ryzykiem udaru mózgu i raka żołądka. Zwiększeniu stężenia sodu w surowicy towarzyszy odwodnienie komórek, zwiększona podaż wody, a w następstwie obrzęki.
- Potas jest makroelementem, który łącznie z sodem utrzymuje ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych. Ponadto uczestniczy w przekazywaniu impulsów w układzie nerwowym i mięśniowym. Hipokaliemia – obniżenie stężenia potasu we krwi – prowadzi do zaburzeń pracy mięśni, w tym, co jest szczególnie groźne, mięśnia sercowego. Potas jest powszechnie występującym pierwiastkiem, dlatego jego niedobory nie są powodowane niedostateczną podażą w diecie. Mogą się zdarzać w przebiegu chorób przebiegających z biegunkami oraz podczas stosowania leków moczopędnych i przeczyszczających lub w przypadku nadużywania kawy, herbaty lub alkoholu.
Problemem może być również nadmiar potasu, ponieważ z wydalaniem jego nadmiaru organizm nie radzi sobie zbyt dobrze. Hiperkaliemia (nadmiar potasu) może pojawić się w wyniku niekontrolowanej – prowadzonej bez kontroli stężenia tego pierwiastka we krwi - suplementacji lub zmniejszonego wydalania przez nerki.
- Magnez to makroelement, którego zawartość w ludzkim organizmie jest wysoka i stawia go na czwartym miejscu po wapniu, sodzie i potasie. Jest regulatorem wielu reakcji enzymatycznych, od których zależy prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśni (w tym mięśnia sercowego). Objawami niedoboru magnezu są apatia, zawroty głowy, osłabienie, zaburzenia przewodnictwa nerwowego, zaburzenia pracy serca (tachykardia z arytmią). W przypadku magnezu nadmiar może być niebezpieczny, jeśli pacjent cierpi na zaburzenia czynności nerek. Dlatego magnezu – podobnie jak innych pierwiastków – nie wolno suplementować bez potwierdzenia niedoborów we krwi.
Pakiet elektrolitów – kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?
Wskazania do badania poziomu elektrolitów są dosyć rozległe i obejmują m.in.:
- nadciśnienie tętnicze, zaburzenia pracy serca, niewydolność serca, obrzęki,
- zaburzenia snu, złe samopoczucie, drażliwość, wzmożona pobudliwość nerwowa,
- kurcze mięśni - zwłaszcza łydek,
- zaburzenia funkcji nerek,
- cukrzycę,
- stosowanie leków, mogących zaburzać poziom elektrolitów: furosemid, sterydy,
- wymioty lub biegunki, które prowadzą do szybkiej utraty płynów i elektrolitów.
Ponadto pakiet jest rekomendowany dla:
- sportowców i osób aktywnych fizycznie,
- osób na dietach eliminacyjnych, z zaburzeniami odżywiania, lub spożywające duże ilości kawy, herbaty czy alkoholu,
- osób w podeszłym wieku, które są bardziej narażone na zaburzenia wodno-elektrolitowe.
Badania są również niezbędne przed rozpoczęciem lub w trakcie suplementacji potasu lub magnezu, aby monitorować ich stężenie i unikać przedawkowania.
Pakiet elektrolitów – możliwe przyczyny odchyleń od normy
Odchylenia w stężeniach elektrolitów mogą świadczyć o różnych stanach chorobowych lub zaburzeniach.
Sód
- Hipernatremia (nadmiar sodu) - najczęściej spowodowana nadmierną podażą soli, odwodnieniem (np. niedostateczną podażą płynów, utratą wody z moczem w cukrzycy), zaburzeniami pracy nerek, obrzękami.
- Hiponatremia (niedobór sodu) - może wynikać z nadmiernej utraty sodu (np. z wymiotami, biegunkami, diuretykami), nadmiernej retencji wody (np. w niewydolności serca, chorobach nerek, wątroby), niedoczynności tarczycy, zespołu nieadekwatnego wydzielania wazopresyny (SIADH).
Potas
- Hiperkaliemia (nadmiar potasu) - często związana z niekontrolowaną suplementacją, zmniejszonym wydalaniem potasu przez nerki (niewydolność nerek), przyjmowaniem niektórych leków (np. spironolakton, NLPZ), uszkodzeniem tkanek. Jest to stan potencjalnie zagrażający życiu, szczególnie dla serca.
- Hipokaliemia (niedobór potasu) - najczęściej spowodowana nadmierną utratą potasu (np. z biegunkami, wymiotami, diuretykami, nadużywaniem środków przeczyszczających), nadmiernym spożyciem kawy, herbaty lub alkoholu, chorobami nerek. Może prowadzić do zaburzeń pracy mięśni, w tym serca.
Magnez
- Hipermagnezemia (nadmiar magnezu) - rzadka, najczęściej spowodowana nadmierną suplementacją u osób z zaburzoną funkcją nerek, które nie są w stanie skutecznie wydalać nadmiaru.
- Hipomagnezemia (niedobór magnezu) - bardzo powszechna, może wynikać z niedostatecznej podaży w diecie, zaburzeń wchłaniania, nadmiernej utraty (np. przez nerki w cukrzycy, z alkoholem, diuretykami), przewlekłego stresu. Objawia się apatią, zawrotami głowy, osłabieniem, zaburzeniami przewodnictwa nerwowego, zaburzeniami pracy serca.
Chlorki
- Hiperchloremia (nadmiar chlorków) - często występuje z hipernatremią, w stanach odwodnienia, kwasicy metabolicznej, niewydolności nerek.
- Hipochloremia (niedobór chlorków) - może być związana z hiponatremią, nadmierną utratą (np. z wymiotami), zasadowicą metaboliczną, niektórymi chorobami nerek.
Pakiet elektrolitów – przygotowanie do badania
Do badania Pakietu elektrolitów zaleca się standardowe przygotowanie.
- Na badanie przyjdź na czczo.
- Rano przed badaniem wypij jedną szklankę zwykłej wody (około 250 ml). Dzięki temu krew będzie dobrze nawodniona, żyły ładnie widoczne, krew nie będzie gęsta (unikniesz pękania krwinek uwalniających potas), ale też nie rozcieńczysz sobie sodu.
- Jeśli suplementujesz któryś z badanych pierwiastków, ostatnią dawkę zażyj w dniu poprzedzającym badanie.
Pakiet elektrolitów – co może wpłynąć na wynik?
Fałszywie pozytywne lub fałszywie negatywne wyniki badania elektrolitów mogą się pojawić jako skutek:
- wypicia zbyt dużych ilości wody przed badaniem,
- zażycia suplementów w dniu badania,
- intensywnego wysiłku fizycznego w dniu badania może zmienić poziom potasu we krwi.