Lipoproteina a - Lp(a)

Lipoproteina a - Lp(a) - więcej informacji o badaniu

Lipoproteina (a) to cząsteczka lipidowo-białkowa, o budowie podobnej cholesterolu LDL. Wykazuje działanie prozapalnie i promiażdżycowe, dlatego podwyższona Lp(a) może zwiększać ryzyko chorób serca i naczyń nawet u osób, które mają prawidłowe stężenie LDL-cholesterolu, nie palą papierosów i prowadzą zdrowy tryb życia. Oznacza to, że jest czynnikiem ryzyka niezależnym od klasycznych parametrów lipidowych.

Podwyższone stężenie Lp(a) zwiększa ryzyko:

• miażdżycy,
• zwężenia zastawki aorty,
• choroby niedokrwiennej serca i zawału serca,
• udaru mózgu,
• choroby tętnic obwodowych,
• niewydolności serca.

Lp(a) to parametr uwarunkowany genetycznie, co oznacza, iż mamy ograniczony wpływ na jej poziom ze krwi. Pomimo tego faktu jego oznaczenie jest niezbędne do oceny całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego. Wiedza o trwale podwyższonym stężeniu tego markera pozwala na intensyfikację kontroli i leczenia innych, modyfikowalnych czynników ryzyka, takich jak poziom cholesterolu LDL czy nadciśnienie tętnicze. Dzięki takiemu podejściu, pomimo braku powszechnych terapii obniżających bezpośrednio Lp(a), można skutecznie chronić pacjenta przed przedwczesnym zawałem serca lub udarem mózgu.

Lipoproteina a - Lp(a) - kto i kiedy powinien zrobić badanie?

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, badanie stężenia Lp(a) zaleca się wykonać co najmniej raz w życiu u każdej dorosłej osoby.

Szczególnie wskazane jest u osób:

• z przedwczesnym wystąpieniem choroby sercowo-naczyniowej,
• u których w rodzinie występowały przedwczesne incydenty sercowo-naczyniowe, takie jak zawał serca lub udar mózgu w młodym wieku,
• których krewni pierwszego stopnia mają podwyższone stężenie Lp(a),
• z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową mimo leczenia i kontroli innych czynników ryzyka,
• u których leczenie statynami nie przynosi oczekiwanej redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego,
• z granicznym lub niejednoznacznym ryzykiem kardiologicznym,
• z rodzinną hipercholesterolemią,
• z podejrzeniem genetycznie uwarunkowanego zwiększonego ryzyka miażdżycy,
• u kobiet, u których w przeszłości występowały nawracające utraty ciąż lub ograniczenie wzrostu płodu.

Badanie można rozważyć również u dzieci i młodzieży, jeśli w rodzinie występuje bardzo wysokie stężenie Lp(a), hipercholesterolemia rodzinna lub przedwczesne choroby serca i naczyń.

Ponieważ poziom Lp(a) jest głównie uwarunkowany genetycznie, zazwyczaj wystarczy pojedynczy pomiar. Powtórzenie badania można rozważyć, gdy:

• pierwszy wynik znajduje się w tzw. szarej strefie, czyli 30–50 mg/dl,
• badanie wykonano w czasie ostrej choroby lub stanu zapalnego,
• u pacjenta rozpoznano przewlekłą chorobę nerek,
• u kobiety badanie wykonano przed menopauzą, a ocena ryzyka wymaga aktualizacji po 50. roku życia.

Lipoproteina a - Lp(a) - normy i interpretacja wyników

Wartości referencyjne i interpretacja wyników lipoproteiny (a) przedstawiają się następująco:

• < 30 mg/dl (< 75 nmol/l) - wartość pożądana; wynik oznacza brak istotnego wpływu na ryzyko chorób serca i naczyń.
• 30–50 mg/dl (75–125 nmol/l) - wartość powyżej normy (szara strefa); oznacza umiarkowane ryzyko i wymaga dokładnej oceny nasilenia innych czynników ryzyka.
• > 50 mg/dl do 180 mg/dl (> 125–450 nmol/l) - wartość podwyższona; oznacza duże ryzyko, poziom Lp(a) w sposób istotny wpływa na wystąpienie chorób serca i naczyń.
• > 180 mg/dl (> 450 nmol/l) - wartość podwyższona; oznacza bardzo duże ryzyko sercowo-naczyniowe, w tym wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia zawału serca i zwężenia zastawek aorty.

Podwyższone wartości Lp(a) mogą być związane z:

• dziedziczną predyspozycją do wysokiego stężenia lipoproteiny(a),
• rodzinną hipercholesterolemią,
• przewlekłą chorobą nerek,
• zespołem nerczycowym,
• niedoczynnością tarczycy,
• okresem menopauzy,
• ciążą,
• przewlekłym stanem zapalnym.

Niskie stężenie Lp(a) nie jest uznawane za nieprawidłowość. W kontekście ryzyka sercowo-naczyniowego jest wynikiem korzystnym.

Lipoproteina a - Lp(a) - co może wpłynąć na wyniki? Przygotowanie do badania

Badanie poziomu lipoproteiny (a) nie wymaga specjalnego przygotowania. Można je wykonać o każdej porze dnia, nie trzeba być na czczo.