Pakiet anemii rozszerzony – więcej informacji
Niedokrwistość, definiowana jako obniżenie stężenia hemoglobiny poniżej 12 g/dl, jest powszechnym problemem zdrowotnym, którego przyczyną najczęściej jest niedobór żelaza, ale także witaminy B12 lub kwasu foliowego (B9).
Objawy anemii są niespecyficzne i obejmują m.in. osłabienie, przewlekłe zmęczenie, zaburzenia koncentracji, bóle i zawroty głowy, bladość skóry, łamliwość włosów i paznokci, uczucie zimna czy duszności. Z uwagi na ich ogólny charakter, diagnostyka laboratoryjna jest niezbędna do potwierdzenia lub wykluczenia niedokrwistości oraz ustalenia jej specyficznej przyczyny. Pakiet anemii rozszerzony został stworzony, aby w sposób kompleksowy ocenić gospodarkę żelazem oraz poziom tych witamin, które mogą stanowić źródła problemu.
Pakiet anemii rozszerzony – jakie badania zawiera pakiet?
Pakiet anemii rozszerzony zawiera następujące badania laboratoryjne:
- morfologia krwi z rozmazem automatycznym - podstawowe badanie oceniające ogólny stan zdrowia, zawarty w morfologii poziom hemoglobiny (Hb) jest kluczowym parametrem w rozpoznawaniu niedokrwistości. Pomocne w ocenie anemii są również: liczba i wielkość erytrocytów,
- ferrytyna - białko odpowiedzialne za magazynowanie żelaza w organizmie, głównie w wątrobie. Jej poziom jest czułym wskaźnikiem zapasów żelaza, obniża się, zanim dojdzie do spadku stężenia żelaza i hemoglobiny. Dzięki temu stanowi wczesny marker niedoboru żelaza,
- żelazo - oznaczenie stężenia żelaza w surowicy krwi pozwala ocenić aktualną dostępność tego pierwiastka,
- transferyna - białko transportujące żelazo we krwi,
- TIBC / UIBC - TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza) mierzy maksymalną ilość żelaza, jaką może transportować transferyna. UIBC (utajona zdolność) oznacza część transferyny niezwiązaną aktualnie z żelazem,
- witamina B12 (kobalamina) - niezbędna do prawidłowej produkcji czerwonych krwinek oraz funkcjonowania układu nerwowego. Jej niedobór może prowadzić do anemii megaloblastycznej,
- kwas foliowy (witamina B9) - witamina kluczowa w procesach krwiotwórczych i syntezie DNA. Podobnie jak witamina B12, jej niedobór może być przyczyną anemii megaloblastycznej.
Pakiet anemii rozszerzony – kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?
Wskazania do wykonania Pakietu anemii rozszerzonego obejmują:
- osoby z objawami anemii, takimi jak:
- przewlekłe zmęczenie, osłabienie, spadek wydolności,
- bladość skóry i błon śluzowych,
- zawroty głowy, duszność, kołatanie serca przy wysiłku,
- bóle głowy, problemy z koncentracją,
- mrowienie lub drętwienie kończyn (zwłaszcza przy podejrzeniu niedoboru B12).
- osoby z grup ryzyka wystąpienia niedokrwistości:
- kobiety w wieku rozrodczym z obfitymi miesiączkami,
- osoby z dietą ubogą w żelazo, witaminę B12 lub kwas foliowy (weganie, wegetarianie, diety eliminacyjne),
- pacjenci z chorobami przewlekłymi, np. niewydolność nerek, zaburzenia wchłaniania, celiakia,
- pacjenci przyjmujący leki wpływające na gospodarkę żelaza lub witamin - długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej, metformina,
- osoby po resekcjach żołądka/jelit,
- osoby starsze - ryzyko niedoborów witaminowych i krwawień z przewodu pokarmowego),
- kobiety planujące ciążę (ocena gospodarki żelaza i B12 przed zajściem w ciążę).
Pakiet anemii rozszerzony – możliwe przyczyny odchyleń od normy i interpretacja wyników
Możliwa interpretacja wyników:
- niskie Hb, MCV, MCH oraz ferrytyna, żelazo (↓), wysoka transferyna i TIBC (↑): niedokrwistość z niedoboru żelaza (krwawienia, niedostateczna podaż, zaburzenia wchłaniania);
- wysoka ferrytyna (↑) przy niskim żelazie (↓): anemia chorób przewlekłych (stany zapalne, nowotwory, infekcje – ferrytyna jako białko ostrej fazy);
- niska Hb (↓), wysokie MCV (↑), niskie stężenie B12 (↓) lub kwasu foliowego (↓): niedokrwistość megaloblastyczna (zaburzenia wchłaniania, dieta wegańska, niedobory żywieniowe);
- niska Hb (↓), prawidłowe/niskie ferrytyna i żelazo, prawidłowa transferyna i TIBC: niedokrwistość w przebiegu chorób nerek (niedobór erytropoetyny) lub uszkodzenia szpiku;
- wysokie żelazo (↑) i wysoka ferrytyna (↑), niska transferyna (↓) i TIBC (↓): hemochromatoza (nadmierne gromadzenie żelaza) lub uszkodzenia wątroby;
- wysokie TIBC/UIBC i transferyna (↑) niedobór żelaza: organizm kompensuje zwiększając produkcję białek transportujących;
- prawidłowe żelazo, niska ferrytyna (↓): niedobór żelaza;
- niska B12 (↓), kwas foliowy ↑ lub w normie: zaburzenia wchłaniania jelitowego, anemia złośliwa (niedobór czynnika wewnętrznego).
Pakiet anemii rozszerzony – co może wpłynąć na wynik? Przygotowanie do badania
Na wyniki badań wchodzących w skład Pakietu anemii rozszerzonego mogą wpływać różne czynniki, niezwiązane bezpośrednio z niedokrwistością:
- stany zapalne i infekcje - ferrytyna jest białkiem ostrej fazy, co oznacza, że jej poziom może wzrosnąć w odpowiedzi na stan zapalny, infekcję, uraz czy nowotwór, maskując tym samym rzeczywisty niedobór żelaza;
- intensywny wysiłek fizyczny w dzień poprzedzający badanie lub w dniu badania;
- posiłek w czasie krótszym niż 8-12 godzin przed pobraniem.
Dodatkowe przygotowanie
Na kilka dni przed badaniem należy nie przyjmować preparatów żelaza