Parathormon (PTH)

Parathormon (PTH) - więcej informacji o badaniu

Parathormon (PTH) jest hormonem polipeptydowym wytwarzanym przez przytarczyce, czyli niewielkie gruczoły położone najczęściej na tylnej powierzchni tarczycy. Jego główną funkcją jest utrzymanie prawidłowego stężenia wapnia i fosforanów we krwi.

Gdy stężenie wapnia we krwi spada, przytarczyce zwiększają wydzielanie PTH. Hormon pomaga przywrócić prawidłowy poziom wapnia, wpływając na jego uwalnianie z kości, ograniczenie wydalania przez nerki oraz zwiększenie wchłaniania z przewodu pokarmowego. Jednocześnie PTH zwiększa wydalanie fosforanów z moczem. Gdy poziom wapnia wraca do normy, wydzielanie PTH zostaje ograniczone.

Nadmierne wydzielanie PTH, występujące m.in. w pierwotnej lub wtórnej nadczynności przytarczyc, może prowadzić do zwiększonej resorpcji kości, zmniejszenia ich gęstości i wzrostu ryzyka złamań.

Parathormon (PTH) - kto i kiedy powinien zrobić badanie?

Oznaczenie PTH wykonuje się przede wszystkim u osób z nieprawidłowym stężeniem wapnia we krwi. Badanie pomaga ustalić przyczynę hiperkalcemii, czyli podwyższonego stężenia wapnia, oraz hipokalcemii, czyli jego obniżonego stężenia.

Ponadto, badanie PTH może być zalecane m.in.:

• w diagnostyce nadczynności i niedoczynności przytarczyc,
• przy podejrzeniu zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej,
• w przebiegu przewlekłej choroby nerek,
• u osób z osteoporozą, zmniejszoną gęstością kości lub nawracającymi złamaniami,
• u pacjentów przyjmujących preparaty litu lub tiazydowe leki moczopędne.

Parathormon (PTH) - normy i interpretacja wyników

Zakres wartości referencyjnych PTH może różnić się w zależności od laboratorium i zastosowanej metody oznaczenia. Wynik badania należy zawsze interpretować razem ze stężeniem wapnia we krwi.

• Podwyższone lub prawidłowe stężenie PTH przy jednocześnie podwyższonym stężeniu wapnia może wskazywać na pierwotną nadczynność przytarczyc. Rzadziej taki obraz występuje w rodzinnej hiperkalcemii hipokalciurycznej, trzeciorzędowej nadczynności przytarczyc lub ektopowej nadczynności przytarczyc.
• Obniżone stężenie PTH przy hiperkalcemii może wskazywać, że podwyższone stężenie wapnia ma inną przyczynę niż zaburzenia czynności przytarczyc.
• Podwyższone stężenie PTH przy obniżonym lub prawidłowym stężeniu wapnia może występować m.in. we wtórnej nadczynności przytarczyc, np. w przebiegu niedoboru witaminy D lub przewlekłej choroby nerek.
• Obniżone stężenie PTH przy niskim stężeniu wapnia może wskazywać na niedoczynność przytarczyc.

Parathormon (PTH) - co może wpłynąć na wyniki? Przygotowanie do badania

Ze względu na dobowy rytm wydzielania PTH badanie zaleca się przeprowadzać w godzinach porannych oraz na czczo czyli 8-12 godzin od ostatniego posiłku.