Układ limfatyczny pełni wiele istotnych ról w ludzkim organizmie, odpowiadając przede wszystkim za obronę przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Chłoniaki nieziarnicze (non-Hodgkin lymphoma – NHL ) stanowią grupę złośliwych nowotworów komórek krwi i układu chłonnego, w której dochodzi do nieprawidłowego, niepohamowanego rozwoju dotychczas prawidłowych komórek. Stanowią około 2% wszystkich nowotworów w populacji.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> Chłoniaki nieziarnicze to choroby układu limfatycznego charakteryzujące się nadmiernym rozrostem nieprawidłowych linii komórek krwi. >> Wyróżniamy 3 typy chłoniaków: o powolnym przebiegu, o agresywnym przebiegu, o bardzo agresywnym przebiegu. >> Podstawą rozpoznania jest badanie histopatologiczne zmienionego chorobowo węzła chłonnego lub fragmentu zajętego przez chłoniaka narządu wewnętrznego. >> Leczenie choroby opiera się głównie na wielolekowej chemioterapii, często w połączeniu z innymi metodami terapeutycznymi. >> Rokowanie w chłoniakach nieziarniczych zależy od stopnia zaawansowania choroby w chwili postawienia rozpoznania i typu histopatologicznego (a także reakcji na zastosowane leczenie). |
Spis treści:
- Chłoniak nieziarniczy – co to jest?
- Typy chłoniaków nieziarniczych
- Chłoniak nieziarniczy – objawy
- Diagnostyka chłoniaka nieziarniczego – jakie badania wykonać?
- Chłoniaki nieziarnicze – leczenie
- Chłoniak nieziarniczy – rokowania
- FAQ: inne częste pytania o chłoniaki nieziarnicze
Chłoniak nieziarniczy – co to jest?
Chłoniaki nieziarnicze są to choroby układu limfatycznego związane z niepohamowanym i nieprawidłowym rozrostem limfocytów. Rocznie rozpoznaje się ponad 3000 nowych przypadków choroby, stanowi ona 2% rozpoznań nowotworów złośliwych w populacji ogólnej. Rozpoznanie chłoniaka nieziarniczego częściej dotyczy płci męskiej niż żeńskiej. Ryzyko zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem, a szczyt zachorowań dotyczy głównie osób powyżej 70. roku życia. Choroba występuje jednak także w populacji dziecięcej.
Chłoniaki nieziarnicze (non-Hodgkin lymphoma – NHL) reprezentują grupę nowotworów układu krwiotwórczego, która wywodzi się z prekursorowych i dojrzałych linii limfocytów T i B, a także komórek NK.
Chłoniak ziarniczy i nieziarniczy – czym się różnią?
Zarówno chłoniaki ziarnicze jak i nieziarnicze zaliczane są do grupy nowotworów układu limfatycznego. Różnice pomiędzy tymi dwiema chorobami polegają m.in. na:
- obecności charakterystycznych komórek wielojądrowych Reed- Sternberga rozpoznawanych w trakcie badania mikroskopowego (w przypadku chłoniaków ziarniczych – Hodgkina);
- sposobie rozrostu nieprawidłowych komórek w obrębie węzłów chłonnych i narządów (w chłoniakach ziarniczych odbywa się to w sposób uporządkowany; w nieziarniczych- może omijać węzły chłonne i zajmować jedynie narządy wewnętrzne);
- grupach najczęstszego występowania choroby ( chłoniaki ziarnicze charakteryzują się rozpoznaniami zarówno u młodych dorosłych jak i w wieku starszym, z kolei chłoniaki nieziarnicze częściej rozpoznawane są powyżej 60-70 roku życia).
>> Przeczytaj także: Chłoniak Hodgkina (ziarnica złośliwa): objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie
Typy chłoniaków nieziarniczych
Klinicznie chłoniaki nieziarnicze możemy podzielić na 3 główne typy. Są to:
- chłoniaki o powolnym przebiegu (w tym chłoniak grudkowy, przewlekła białaczka z limfocytów B);
- chłoniaki o agresywnym przebiegu (m.in.: obwodowy chłoniak T-komórkowy, chłoniak rozlany z dużych limfocytów B);
- chłoniaki o bardzo agresywnym przebiegu (np. chłoniak limfoblastyczny).
Każdy z tych typów choroby cechuje inne rokowanie, odmienna reakcja na wdrożone leczenie i intensywność przebiegu klinicznego.
Najczęściej występuje chłoniak rozlany z dużych limfocytów B. Cechuje go szybkie tempo wzrostu, nie poddaje się w pełni leczeniu, a remisje są możliwe w tym typie chłoniaka na poziomie zaledwie 30-40%.
Chłoniak nieziarniczy – objawy
Sam początek rozwoju choroby dotyczy jedynie lokalnego lub uogólnionego powiększenia węzłów chłonnych szyi, pachowych czy pachwinowych lub w innej lokalizacji na ciele. Limfadenopatia rozwija się powoli w czasie, nie daje żadnych objawów bólowych.
W chwili, gdy poza powiększeniem węzłów chłonnych chorzy zgłaszają się z powodu gorączki, zlewnych potów w godzinach nocnych, świądu skóry, nieprawidłowej utraty masy ciała czy zmęczenia, te objawy powinny wzmożyć czujność diagnostyczną. Inne możliwe dolegliwości towarzyszące rozwojowi choroby to:
- objawy ze strony układu nerwowego;
- zażółcenie powłok skórnych, bóle brzucha, dolegliwości trawienne;
- obrzęki kończyn dolnych;
- bóle głowy;
- bóle kręgosłupa;
- pogorszenie tolerancji wysiłku.
>> Dowiedz się więcej: Powiększone węzły chłonne (limfadenopatia) – przyczyny, diagnostyka
Diagnostyka chłoniaka nieziarniczego – jakie badania wykonać?
W diagnostyce chłoniaka nieziarniczego do rozpoznania choroby niezbędny jest wywiad zebrany od chorego, a także badanie fizykalne. Zaleca się dodatkowo wykonanie podstawowych badań krwi i moczu. W morfologii krwi obwodowej możemy rozpoznać: niedokrwistość, małopłytkowość, leukopenię lub prawidłowy obraz bez istotnych odchyleń w parametrach laboratoryjnych.
Podstawą rozpoznania nadal pozostaje pobranie całego powiększonego węzła chłonnego wraz z jego oceną histopatologiczną lub pobranie fragmentu zajętego chorobowo narządu wewnętrznego. Uzupełnieniem są badania cytogenetyczne i molekularne.
W celu wykluczenia ewentualnego rozsiewu chłoniaka poza układ limfatyczny wskazane jest wykonanie badań z zakresu diagnostyki obrazowej jak:
- rezonans magnetyczny;
- tomografia komputerowa;
- pozytonowa tomografia emisyjna (PET);
- punkcja lędźwiowa (w przypadku występowania objawów ze strony układu nerwowego);
- bronchoskopia (wykluczenie ognisk w układzie oddechowym);
- gastroskopia i kolonoskopia (wykluczenie ognisk chłoniaka w przewodzie pokarmowym).
Chłoniaki nieziarnicze – leczenie
Leczenie chłoniaków nieziarniczych zależy od typu histologicznego choroby, jest dobierane indywidualnie wedle istniejących protokołów terapeutycznych.
Podstawą leczenia jest złożona wielolekowa chemioterapia. W niektórych typach chłoniaków jako uzupełnienie stosuje się także radioterapię, leczenie chirurgiczne.
Chłoniak nieziarniczy – rokowania
Rokowanie zależne jest od typu chłoniaka nieziarniczego. Najlepsze rokowanie dotyczy chłoniaków o powolnym przebiegu.
FAQ: inne częste pytania o chłoniaki nieziarnicze
Chłoniaki nieziarnicze stanowią dość zróżnicowaną grupę nowotworów układu limfatycznego. Często wraz z rozpoznaniem choroby, pojawia się sporo pytań i wątpliwości odnośnie jej podłoża czy rokowania odległego.
Chłoniaki nie są dziedziczone bezpośrednio z pokolenia na pokolenie. Często powstają jako konsekwencja długotrwałej ekspozycji na czynniki chemiczne, promieniowanie jonizujące i uszkodzenia prawidłowo do tej pory funkcjonujących komórek układu odpornościowego. Są efektem obniżenia odporności, przebytej infekcji wirusowej (EBV, HIV, HCV), która po latach może przyczynić się do rozwoju niektórych chłoniaków.
Nie wszystkie typy chłoniaków nieziarniczych dają 100 % gwarancję całkowitego wyleczenia po pierwszym cyklu terapii. Zdarza się, że po upływie kilku lub kilkunastu lat dochodzi do wznowy choroby mimo długiego okresu czasu, jaki upłynął od uzyskania całkowitej remisji chorego.
Nie zawsze rozwojowi choroby układu limfatycznego towarzyszą odchylenia w badaniach laboratoryjnych. Czasami, zwłaszcza na początkowym etapie wyniki badań dodatkowych z krwi mogą być prawidłowe mimo toczącego się procesu rozrostowego.
Nie zawsze chłoniak ziarniczy może rozwijać się w obrębie węzłów chłonnych. Często choroba obejmuje lokalizację pozawęzłową i pojawia się w obrębie narządów miąższowych bez współistnienia cech lokalnej limfadenopatii.
W chwili, gdy zostanie rozpoznana choroba nowotworowa jaką jest chłoniak nieziarniczy, podstawą leczenia dietetycznego jest uzupełnienie mikroelementów, białka, tłuszczy i węglowodanów, by zapobiegać postępującym ubytkom masy ciała (na początku choroby) i wzmacniać organizm w trakcie leczenia.
Bibliografia
- dostęp online 16.09.2026 https://www.mp.pl/pacjent/hematologia/choroby/170450,chloniak-nieziarniczy
- dostęp online 19.09.2026 https://www.zwrotnikraka.pl/chloniaki-nieziarnicze/
- Interna Szczeklika 2025
