Rak cewki moczowej – objawy, przyczyny, diagnostyka, rokowania 

Rak cewki moczowej występuje bardzo rzadko, dlatego zwykle nie jest pierwszą przyczyną braną pod uwagę przy dolegliwościach ze strony dróg moczowych. Jego objawy mogą przypominać częstsze, nienowotworowe schorzenia urologiczne i początkowo kierować diagnostykę w stronę innych rozpoznań, np. zakażenia dróg moczowych. Dowiedz się, kiedy dolegliwości ze strony cewki moczowej wymagają dokładniejszej oceny, jak rozpoznaje się ten nowotwór oraz od czego zależą leczenie i rokowanie.

Dodaj alab.pl jako preferowane źródłoCzęściej pojawimy się w Twoich wynikach wyszukiwania Google

Spis treści:

1. Czym jest rak cewki moczowej?
2. Rak cewki moczowej – przyczyny i czynniki ryzyka
3. Rak cewki moczowej – objawy
   • Guz na cewce moczowej – czy zawsze oznacza nowotwór?
4. Rak cewki moczowej u kobiet – czym się charakteryzuje?
5. Jak diagnozuje się raka cewki moczowej?
6. Rak cewki moczowej – leczenie
7. Rak cewki moczowej – przerzuty i stopień zaawansowania
8. Rak cewki moczowej – rokowania
9. Kiedy objawy ze strony cewki moczowej wymagają konsultacji z lekarzem?
10. Rak cewki moczowej – podsumowanie najważniejszych informacji

Czym jest rak cewki moczowej?

Rak cewki moczowej (w klasyfikacji ICD-10 oznaczony kodem C68.0) jest rzadkim nowotworem złośliwym cewki moczowej, czyli przewodu odprowadzającego mocz z pęcherza na zewnątrz organizmu. O raku pierwotnym mówi się, gdy to właśnie w cewce zostaje rozpoznany pierwszy rak w obrębie dróg moczowych. Cewka moczowa może być także wtórnie zajęta przez nowotwór pochodzący z innej lokalizacji.

Najczęstszym typem histologicznym raka cewki moczowej jest rak urotelialny, wywodzący się z nabłonka dróg moczowych. Rzadziej występują rak płaskonabłonkowy i gruczolakorak. U mężczyzn zdecydowanie przeważa rak urotelialny, natomiast u kobiet dominującym typem jest gruczolakorak.

Rak cewki moczowej – przyczyny i czynniki ryzyka

Dokładne przyczyny rozwoju raka cewki moczowej nie są w pełni poznane. Zidentyfikowano jednak czynniki związane ze zwiększonym ryzykiem zachorowania. Należą do nich:

• zakażenia i przewlekłe stany zapalne: przewlekłe zapalenie cewki moczowej, zakażenie wirusem HPV (zwłaszcza typem 16), a u kobiet także nawracające zakażenia dróg moczowych,
• przewlekłe drażnienie i uszkadzanie cewki: związane np. z długotrwałym cewnikowaniem lub przebytymi zabiegami,
• zmiany strukturalne cewki moczowej: zwężenia cewki u mężczyzn oraz uchyłki cewki u kobiet,
• liszaj twardzinowy: przewlekła choroba zapalna skóry i błon śluzowych okolicy narządów płciowych,
• przebyta radioterapia okolicy miednicy.

Częstość zachorowań zwiększa się wraz z wiekiem i jest najwyższa po 75 roku życia. Niektóre czynniki ryzyka wiążą się z określonym typem nowotworu. Gruczolakorak u kobiet bywa związany z uchyłkiem cewki, a rak płaskonabłonkowy z przewlekłym stanem zapalnym, liszajem twardzinowym i zakażeniem HPV.

Rak cewki moczowej – objawy

Objawy raka cewki moczowej zależą od lokalizacji i stopnia zaawansowania guza. Obejmują:

• krwiomocz lub krwawienie z cewki moczowej,
• trudności w oddawaniu moczu,
• osłabienie strumienia moczu,
• ból lub pieczenie podczas oddawania moczu,
• wyczuwalna zmiana w okolicy cewki, np.guz albo zgrubienie,
• ból miednicy lub krocza,
• ból podczas stosunku.

Początkowo dolegliwości mogą być niewielkie. W bardziej zaawansowanej chorobie mogą wystąpić zatrzymanie moczu, ropień, przetoka cewkowo-skórna oraz powiększenie węzłów chłonnych w pachwinach.

Guz na cewce moczowej – czy zawsze oznacza nowotwór?

Nie każdy guz na cewce moczowej jest nowotworem złośliwym. W różnicowaniu, szczególnie u kobiet, bierze się pod uwagę m.in. uchyłek cewki, torbiel gruczołu Skene’a, wypadanie błony śluzowej cewki moczowej, a także łagodne polipowate zmiany przy ujściu cewki.

Szczególnej uwagi wymagają zmiany powiększające się, twarde, owrzodziałe lub krwawiące, jednak sam wygląd guza nie pozwala ustalić rozpoznania.

Rak cewki moczowej u kobiet – czym się charakteryzuje?

Rak cewki moczowej u kobiet występuje rzadziej niż u mężczyzn, ale częściej jest rozpoznawany w bardziej zaawansowanym stadium. Początkowe objawy mogą być mało charakterystyczne i przypominać zakażenie dróg moczowych, np. pieczenie podczas oddawania moczu czy częstomocz, co może opóźniać rozpoznanie.

U kobiet najczęstszym typem histologicznym jest gruczolakorak, który bywa związany z uchyłkiem cewki moczowej. W diagnostyce należy również wykluczyć zajęcie cewki przez nowotwór wywodzący się z sąsiednich narządów, np. sromu lub pochwy.

>> Zobacz też: Rak pęcherza moczowego – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Jak diagnozuje się raka cewki moczowej?

W rozpoznaniu raka cewki moczowej znaczenie mają wywiad oraz dokładne badanie fizykalne, obejmujące ocenę cewki moczowej oraz pachwinowych węzłów chłonnych. U kobiet wykonuje się badanie miednicy z oceną cewki i przedniej ściany pochwy, a u mężczyzn badanie zewnętrznych narządów płciowych i badanie przez odbytnicę. W dalszej diagnostyce wykorzystuje się:

• uretrocystoskopię: pozwala obejrzeć wnętrze cewki moczowej i pęcherza oraz pobrać materiał ze zmiany,
• biopsję z badaniem histopatologicznym: umożliwia potwierdzenie rozpoznania i określenie typu nowotworu,
• cytologię moczu: pozwala wykryć nieprawidłowe komórki złuszczające się do moczu, lecz jej prawidłowy wynik nie wyklucza nowotworu,
• rezonans magnetyczny miednicy: służy do oceny miejscowego zaawansowania guza i regionalnych węzłów chłonnych,
• tomografię komputerową klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy: pomaga ocenić zaawansowanie choroby i obecność przerzutów.

Badania laboratoryjne mają charakter uzupełniający:

• badanie ogólne moczu: może wykazać krwiomocz,
• posiew moczu: przy podejrzeniu zakażenia,
• morfologia krwi: może ujawnić niedokrwistość,
• kreatynina i eGFR: w ocenie czynności nerek.

Nie ma swoistego markera nowotworowego stosowanego rutynowo w diagnostyce raka cewki moczowej.

>> Przeczytaj również: Rak a badanie krwi – co może wskazywać na nowotwór?

Rak cewki moczowej – leczenie

Leczenie zależy od stopnia zaawansowania, lokalizacji i typu histologicznego nowotworu oraz stanu pacjenta. W chorobie ograniczonej miejscowo podstawą jest leczenie chirurgiczne. W wybranych przypadkach można usunąć sam guz lub zajęty fragment cewki, bez konieczności usuwania jej w całości.

W przypadku miejscowo zaawansowanego raka cewki moczowej stosuje się często leczenie skojarzone, które może obejmować operację, radioterapię i chemioterapię w różnych kombinacjach. Przy przerzutach odległych podstawą jest leczenie systemowe, najczęściej farmakologiczne, dobierane indywidualnie do typu nowotworu.

Rak cewki moczowej – przerzuty i stopień zaawansowania

Rak cewki moczowej może naciekać tkanki i narządy sąsiadujące z cewką oraz szerzyć się do węzłów chłonnych pachwinowych i miednicznych. Przerzuty odległe mogą występować m.in. w płucach, wątrobie i kościach.

Stopień zaawansowania nowotworuopisuje się z wykorzystaniem klasyfikacji TNM, uwzględniającej:

• T: miejscowy zasięg guza, w tym głębokość naciekania i zajęcie sąsiednich struktur,
• N: obecność przerzutów w regionalnych węzłach chłonnych,
• M: obecność przerzutów odległych.

Ocena tych cech ma istotne znaczenie dla wyboru leczenia i rokowania.

Rak cewki moczowej – rokowania

Największe znaczenie dla rokowania ma zaawansowanie choroby w chwili rozpoznania, szczególnie zajęcie węzłów chłonnych i obecność przerzutów odległych. Korzystniej rokują guzy niewielkie, ograniczone miejscowo i położone dystalnie, czyli bliżej ujścia cewki. Guzy proksymalne, położone bliżej pęcherza, częściej są rozpoznawane w bardziej zaawansowanym stadium i wiążą się z gorszym rokowaniem. Znaczenie mają także typ i stopień złośliwości histologicznej oraz możliwość całkowitego usunięcia guza.

We wczesnym stadium możliwe jest trwałe wyleczenie. Po zakończeniu leczenia konieczne są regularne kontrole, których zakres dostosowuje się do ryzyka nawrotu.

Kiedy objawy ze strony cewki moczowej wymagają konsultacji z lekarzem?

Do objawów i sytuacji wymagających szczególnej uwagi i konsultacji lekarskiej należą:

• krwiomocz lub krwawienie z cewki moczowej, nawet jeśli wystąpiły jednorazowo,
• dolegliwości, które utrzymują się, nasilają lub nawracają, szczególnie mimo leczenia zakażenia dróg moczowych,
• pojawienie się nowego guzka lub zgrubienia w okolicy cewki.

W takich przypadkach konieczna jest dokładna ocena przyczyny objawów. Nagła niemożność oddania moczu oraz obfite krwawienie, zwłaszcza ze skrzepami i utrudnieniem odpływu moczu, wymagają pilnej pomocy medycznej.

Rak cewki moczowej – podsumowanie najważniejszych informacji

Ze względu na swoją rzadkość i początkowo nieswoiste objawy rak cewki moczowej bywa rozpoznawany z opóźnieniem. Wcześniejsze rozpoznanie daje większe możliwości leczenia, dlatego utrzymujące się lub nawracające dolegliwości ze strony cewki moczowej warto skonsultować z lekarzem.

Bibliografia

1. Daneshmand S., Efstathiou J.A. Urethral cancer. UpToDate. https://www.uptodate.com/contents/urethral-cancer (dostęp: 12.10.2026).
2. García-Perdomo H.A., Dávila-Raigoza A.M., Spiess P.E. Urethral cancer management in contemporary practice: A review. Urologic Oncology: Seminars and Original Investigations 2026. https://doi.org/10.1016/j.urolonc.2026.04.006 (dostęp: 12.10.2026).
3. Krajowy Rejestr Nowotworów. Nowotwór cewki moczowej. https://onkologia.org.pl/pl/baza-wiedzy/nowotwor-cewki-moczowej (dostęp: 12.10.2026).
4. Kucharz J., Załuska W., Darewicz M., Książek A. Rak cewki moczowej. Interna Szczeklika: duży podręcznik. Medycyna Praktyczna Premium. https://premium.mp.pl/podreczniki/interna-szczeklika/chapter/B01-V-J-3,rak-cewki-moczowej/ (dostęp: 12.10.2026).
5. National Cancer Institute. Urethral Cancer Treatment (PDQ®)–Health Professional Version. NIH. https://www.cancer.gov/types/urethral/hp/urethral-treatment-pdq (dostęp: 12.10.2026).
6. Neuzillet Y., van der Heijden A.G., Bruins H.M. i wsp. EAU Guidelines on Primary Urethral Carcinoma. European Association of Urology 2026. https://d56bochluxqnz.cloudfront.net/documents/full-guideline/EAU-Guidelines-on-Primary-Urethral-Carcinoma-2026.pdf (dostęp: 12.10.2026).