Rak pęcherza moczowego to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów układu moczowego. Najbardziej charakterystycznym objawem jest pojawienie się krwi w moczu, jednak choroba przez długi czas może nie dawać wyraźnych dolegliwości. W artykule wyjaśniamy, jakie symptomy powinny Cię zaniepokoić, jakie badania wykonuje się w diagnostyce oraz jakie metody leczenia stosuje się obecnie. Sprawdź, jak wygląda rokowanie i dlaczego wczesne rozpoznanie ma kluczowe znaczenie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- czym jest rak pęcherza moczowego i jakie typy tego nowotworu występują najczęściej;
- jakie objawy – zarówno ze strony układu moczowego, jak i całego organizmu – mogą sugerować rozwój choroby;
- czym są „objawy skórne” raka pęcherza i kiedy mogą się pojawiać;
- jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowania oraz w jaki sposób dochodzi do rozwoju nowotworu;
- jakie badania są kluczowe w diagnostyce raka pęcherza (m.in. cystoskopia, USG, tomografia komputerowa);
- jak wygląda leczenie w zależności od stopnia zaawansowania choroby – od przezcewkowej resekcji guza po radykalną cystektomię, chemioterapię i immunoterapię;
- jakie są rokowania i od czego zależy długość życia chorych.
Spis treści:
- Rak pęcherza moczowego – co to za rodzaj nowotworu?
- Objawy raka pęcherza moczowego
- Skąd bierze się rak pęcherza? Przyczyny nowotworu
- Diagnostyka nowotworu pęcherza. Jakie badania się wykonuje?
- Leczenie raka pęcherza moczowego
- Rak pęcherza moczowego – rokowania
- FAQ. Rak pęcherza moczowego – często zadawane pytania
Rak pęcherza moczowego – co to za rodzaj nowotworu?
Rak pęcherza moczowego najczęściej rozwija się z komórek nabłonka przejściowego (urotelium), czyli wyściółki, która od środka pokrywa pęcherz i inne odcinki dróg moczowych. Taki nowotwór nazywa się rakiem urotelialnym i stanowi ok. 90% wszystkich przypadków. Rzadziej występują: rak płaskonabłonkowy oraz gruczolakorak.
Choroba dotyczy głównie osób po 60. roku życia i częściej występuje u mężczyzn. Rak może mieć postać powierzchowną (ograniczoną do błony śluzowej) albo naciekającą, gdy wnika w mięśniówkę ściany pęcherza. Wariant naciekający zwykle wymaga intensywniejszego leczenia.
Objawy raka pęcherza moczowego
Najczęstszym sygnałem ostrzegawczym jest krwiomocz – obecność krwi w moczu, czasem widoczna gołym okiem, a czasem wykrywana jedynie w badaniu laboratoryjnym. Krwiomocz bywa przerywany – nawet jeśli ustąpi, nadal wymaga diagnostyki.
Inne objawy, które mogą wskazywać na rozwój raka pęcherza, to:
- częste oddawanie moczu,
- naglące parcie na mocz,
- pieczenie lub ból podczas oddawania moczu,
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
- ból w dole brzucha lub nad spojeniem łonowym.
W bardziej zaawansowanym stadium mogą pojawić się objawy ogólne, np. niezamierzona utrata masy ciała, osłabienie, bóle kości czy obrzęk kończyny dolnej – zwykle związane z dużym zaawansowaniem choroby, przerzutami (np. do kości) lub powiększonymi węzłami chłonnymi.
>> Zobacz również: Rak prostaty – jak się objawia? Przyczyny, diagnostyka i leczenie nowotworu
Rak pęcherza – objawy skórne
Rak pęcherza zwykle nie daje typowych objawów skórnych. Jeśli pojawiają się zmiany na skórze, są one najczęściej nieswoiste i mogą wynikać z ogólnego stanu organizmu (np. niedokrwistości lub zaawansowanej choroby). Przykładem może być bladość lub obrzęk kończyny dolnej.
Skąd bierze się rak pęcherza? Przyczyny nowotworu
U większości chorych trudno wskazać jedną, bezpośrednią przyczynę. Wiadomo jednak, że rozwój nowotworu jest związany z przewlekłym narażeniem pęcherza na substancje rakotwórcze, mutacjami genetycznymi oraz przewlekłym stanem zapalnym.
Czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania na raka pęcherza
Nie u każdej osoby da się wskazać jedną konkretną przyczynę zachorowania, ale znamy czynniki, które wyraźnie zwiększają ryzyko.
Do najważniejszych należą:
- palenie papierosów,
- przewlekłe zapalenia pęcherza moczowego,
- długotrwałe cewnikowanie,
- narażenie zawodowe na aminy aromatyczne (m.in. w przemyśle gumowym, chemicznym, farbiarskim, tekstylnym),
- przebyta radioterapia miednicy,
- stosowanie leków takich jak cyklofosfamid,
- schistosomatoza – pasożytnicza choroba wywołana przez przywry (częstsza m.in. w Afryce i na Bliskim Wschodzie),
- otyłość i cukrzyca.
| Ważne! Najsilniejszym czynnikiem ryzyka jest palenie tytoniu – odpowiada za ponad połowę przypadków raka pęcherza u mężczyzn i dużą część zachorowań u kobiet. |
U części pacjentów choroba rozwija się mimo braku uchwytnych czynników ryzyka.
Diagnostyka nowotworu pęcherza. Jakie badania się wykonuje?
Jeśli pojawia się krwiomocz lub niepokojące objawy ze strony układu moczowego, konieczna jest szybka diagnostyka.
Najważniejsze badania to:
- cystoskopia – podstawowe badanie, w trakcie którego można pobrać wycinki;
- badanie ogólne moczu (często także cytologia moczu jako badanie uzupełniające);
- USG jamy brzusznej (często jako badanie wstępne);
- tomografia komputerowa (urografia TK) – ocena dróg moczowych i ewentualnego zaawansowania;
- badania laboratoryjne (z krwi):
- kreatynina i mocznik – ocena pracy nerek,
- morfologia krwi – m.in. w kierunku niedokrwistości,
- przy podejrzeniu choroby bardziej zaawansowanej lekarz może zlecić też szersze badania biochemiczne (np. próby wątrobowe, fosfatazę zasadową).
Cystoskopia jest kluczowa, bo to ona pozwala potwierdzić rozpoznanie.
>> Przeczytaj również: Rak a badanie krwi – co może wskazywać na nowotwór?
Leczenie raka pęcherza moczowego
Leczenie dobiera się indywidualnie – zależy m.in. od tego, jak głęboko guz wnika w ścianę pęcherza, jak wygląda w badaniu histopatologicznym oraz jaki jest ogólny stan zdrowia pacjenta.
Najczęściej rozważa się trzy sytuacje:
- Gdy nowotwór jest na wczesnym etapie (ograniczony do wnętrza pęcherza): podstawą leczenia jest zabieg wykonywany przez cewkę moczową, bez nacięć na brzuchu – lekarz usuwa widoczną zmianę i pobiera materiał do badania. U części chorych po takim zabiegu stosuje się dodatkowo leczenie podawane bezpośrednio do pęcherza (np. immunoterapię BCG lub leki przeciwnowotworowe), aby zmniejszyć ryzyko nawrotu.
- Gdy nowotwór jest bardziej zaawansowany (nacieka głębsze warstwy ściany pęcherza): często najlepszą metodą jest operacja polegająca na usunięciu pęcherza (cystektomia) i wytworzeniu nowej drogi odpływu moczu. U wielu pacjentów rozważa się także chemioterapię przed operacją, bo może poprawiać wyniki leczenia. U wybranych osób możliwe jest leczenie z zachowaniem pęcherza (zwykle leczenie skojarzone).
- Gdy choroba jest rozsiana (z przerzutami) lub nie da się jej usunąć operacyjnie: leczenie ma zwykle charakter ogólnoustrojowy (działa na cały organizm). Najczęściej stosuje się chemioterapię, a u części chorych również immunoterapię. Radioterapia może pomóc łagodzić objawy, takie jak ból czy krwawienie.
Niezależnie od zastosowanej metody, rak pęcherza ma skłonność do nawrotów, dlatego bardzo ważne są regularne kontrole zgodnie z zaleceniami urologa.
Rak pęcherza moczowego – rokowania
Rokowanie zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby w momencie rozpoznania.
- W raku ograniczonym do błony śluzowej rokowania są dobre – większość pacjentów udaje się skutecznie leczyć.
- W nowotworach naciekających mięśniówkę rokowanie jest umiarkowane – ok. połowa chorych żyje 5 lat po leczeniu.
- W chorobie z przerzutami 5-letnie przeżycie wynosi około 5%.
Mimo skutecznego leczenia rak pęcherza często nawraca, dlatego regularne kontrole są niezbędne.
FAQ. Rak pęcherza moczowego – często zadawane pytania
Tak. U wielu osób – zwłaszcza gdy nowotwór zostanie wykryty na wczesnym etapie – możliwe jest całkowite wyleczenie. Nawet po skutecznym leczeniu potrzebne są jednak regularne kontrole, bo rak pęcherza ma tendencję do nawrotów.
To zależy od typu nowotworu. Część zmian rozwija się wolniej, ale ma skłonność do nawrotów, inne mogą szybciej naciekać ścianę pęcherza. Dlatego krwiomoczu ani utrzymujących się dolegliwości ze strony pęcherza nie warto przeczekiwać.
Może być – szczególnie w zaawansowanym stadium lub gdy doszło do przerzutów. Jednocześnie wczesne wykrycie znacząco poprawia rokowanie, dlatego kluczowa jest szybka diagnostyka.
To zależy przede wszystkim od zaawansowania choroby i odpowiedzi na leczenie. We wczesnych stadiach wiele osób żyje długo po skutecznej terapii, natomiast w chorobie zaawansowanej rokowanie jest gorsze. Szczegóły zawsze omawia lekarz na podstawie wyników.
Utrata masy ciała może się pojawić, ale zwykle dotyczy bardziej zaawansowanej choroby i jest objawem ogólnym (nieswoistym). Wczesny rak pęcherza często nie powoduje chudnięcia.
Najczęściej rozwija się stopniowo – przez miesiące lub lata – i na początku może nie dawać wyraźnych objawów. Ponieważ nie da się tego ocenić „na oko”, kluczowe jest, by przy krwiomoczu lub niepokojących dolegliwościach wykonać diagnostykę.
Bibliografia
- Interna Szczeklika (mp.pl). Rak pęcherza moczowego. Załuska W, Książek A, Wysocki WM. Aktualizacja/weryfikacja: 11.07.2025 (dostęp: 09.12.2025).
- Interna Szczeklika (mp.pl). Rak pęcherza moczowego – definicja, epidemiologia, etiologia i patogeneza, rozpoznanie i leczenie. Załuska W, Książek A, Wysocki WM. Aktualizacja/weryfikacja: 11.07.2025 (dostęp: 09.12.2025).
- DeGeorge KC, Holt HR, Hodges SC. Bladder cancer: diagnosis and treatment. American Family Physician. 2017;96(8):507–514. (Wersja polska: „Rak pęcherza moczowego. Diagnostyka i leczenie”, dostęp: 09.12.2025).
- Komorowski AL. Nowotwory złośliwe pęcherza moczowego. mp.pl dla pacjentów (dostęp: 09.12.2025).
