Pakiet nerkowy

Symbol: PKNERK

Pakiet nerkowy – więcej informacji

Nerka to niewielki, ważący 110-170 gramów, parzysty narząd, odgrywający kluczową rolę w filtrowaniu krwi i oczyszczaniu organizmu ze szkodliwych produktów przemiany materii.W ciągu doby przepływa przez nie nawet 1 500 litrów krwi, z czego filtrowane jest aż 150 litrów. Wynikiem tej pracy jest powstanie około 1,5 litra moczu, z którym organizm wydala nadmiar wody. Nerki regulują stężenie sodu, potasu i innych jonów biorących udział w utrzymaniu równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Są jednym z najważniejszych organów regulujących ciśnienie tętnicze krwi.

Pakiet nerkowy umożliwia ocenę tych funkcji, dostarczając istotnych informacji o ich zdrowiu.

Pakiet nerkowy – jakie badania zawiera pakiet?

Badania w pakiecie nerkowym dają możliwość oceny wydolności nerek. Zawierają badania z krwi (oznaczenie poziomu sodu, potasu, mocznika, kreatyniny, kwasu moczowego i białka całkowitego) oraz badanie ogólne moczu.

• Sód - odpowiedzialny za utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej, prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego, a także regulację ciśnienia krwi.
• Potas - pierwiastek niezbędny dla prawidłowej pracy serca, mięśni i nerwów. Razem z sodem reguluje gospodarkę wodną organizmu.
• Mocznik - produkt końcowy przemiany białek, który jest usuwany przez nerki. Jego poziom we krwi jest wskaźnikiem ich zdolności do filtracji.
• Kreatynina - produkt metabolizmu mięśni, który jest niemal całkowicie usuwany przez nerki. Jej stężenie we krwi jest najczęściej wykorzystywanym wskaźnikiem funkcji nerek, jest używane do wyliczenia eGFR.
• Kwas moczowy - produkt rozpadu puryn, również usuwany przez nerki. Jego podwyższone stężenie może wskazywać na zaburzenia funkcji nerek lub inne schorzenia.
• Białko całkowite - ma istotne znaczenie w ocenie chorób nerek, głównie ze względu na utratę białek z moczem i zaburzenia metaboliczne towarzyszące niewydolności nerek.
• Badanie ogólne moczu - analiza fizykochemiczna i mikroskopowa moczu, która pozwala ocenić wiele parametrów, takich jak pH, ciężar właściwy, obecność glukozy, białka, ciał ketonowych, bilirubiny, erytrocytów, leukocytów czy bakterii. Jest kluczowe dla diagnostyki chorób nerek i dróg moczowych.

Pakiet nerkowy – kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?

Pakiet nerkowy zawiera badania, które mogą być zastosowane zarówno w profilaktyce – u osób zdrowych, jaki i diagnostyce różnych chorób.

Korzyści z badania odniosą:

• osoby z czynnikami ryzyka chorób nerek:
  • pacjenci z cukrzycą (typu 1 i 2) – nefropatia cukrzycowa;
  • osoby z nadciśnieniem tętniczym;
  • pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi (niewydolność serca, miażdżyca);
  • chorujące na otyłość ;
  • z dną moczanową lub hiperurykemią;
  • chorobami autoimmunologicznymi (toczeń, zapalenie naczyń);
• osoby, które w wywiadzie rodzinnym mają choroby nerek:
  • wielotorbielowatość nerek (PKD);
  • przewlekła choroba nerek (PChN);
• pacjenci z objawami sugerującymi chorobę nerek:
  • obrzęki (zwłaszcza powiek, kończyn dolnych);
  • zmiana ilości lub wyglądu moczu (pienienie, krwiomocz);
  • częste oddawanie moczu w nocy (nykturia);
  • bóle okolicy lędźwiowej;
  • przewlekłe zmęczenie, niedokrwistość niewiadomego pochodzenia;
• osoby po 50.–60. roku życia (badanie profilaktyczne raz w roku);
• pacjenci przyjmujący leki potencjalnie nefrotoksyczne (NLPZ, niektóre antybiotyki, leki onkologiczne, inhibitory pompy protonowej długoterminowo);
• osoby po przebytych infekcjach dróg moczowych lub kamicy;
• kobiety w ciąży (badania przesiewowe).

Pakiet nerkowy – możliwe przyczyny odchyleń od normy

Przyczyny odchyleń od normy w kontekście chorób nerek w badaniach z pakietu mogą być następujące.

Sód – norma: 135–145 mmol/l

Sód ↓ - hiponatremia:

• zespół nerczycowy (utrata przez zmniejszone ciśnienie onkotyczne),
• przewlekła niewydolność nerek,
• nadmierna utrata przez cewki (śródmiąższowe zapalenie nerek),
• niedoczynność nadnerczy, SIADH.

Sód ↑ - hipernatremia:

• moczówka prosta nerkowa (oporność cewek na ADH),
• odwodnienie.

Potas – norma: 3,5–5,0 mmol/l

Potas ↑ - hiperkaliemia:

• ostra i przewlekła niewydolność nerek (najczęstsza przyczyna),
• niedoczynność nadnerczy,
• leki: ACEI, ARB, diuretyki oszczędzające potas, NLPZ,
• kwasica metaboliczna.

Potas ↓ - hipokaliemia:

• leki: diuretyki pętlowe i tiazydowe stosowane w nadciśnieniu tętniczym u chorobach układu sercowo-naczyniowego,
• hiperaldosteronizm.

Mocznik

Podwyższony poziom może wskazywać na:

• niewydolność nerek (ostra i przewlekła),
• wysokobiałkowa dieta,
• odwodnienie,
• niedrożność dróg moczowych.

Obniżony poziom mocznika może występować z powodu:

• niewydolności wątroby,
• niskobiałkowej diety,
• przewodnienia.

Kreatynina

Wzrost poziomu kreatyniny to najważniejszy wskaźnik funkcji nerek. Jego przyczyną może być:

• przewlekła choroba nerek (PChN),
• kłębuszkowe zapalenie nerek,
• nefropatia cukrzycowa, nadciśnieniowa,
• zwężenie tętnicy nerkowej,
• niedrożność dróg moczowych,
• leki.

Wyliczony z kreatyniny eGFR (szacowany współczynnik filtracji kłębuszkowej) to kluczowy parametr oceny funkcji nerek. Obniżony eGFR wskazuje na niewydolność nerek.

Kwas moczowy

Hiperurykemia ↑

• Niewydolność nerek (upośledzone wydalanie),
• Kamica moczanowa,
• Nefropatia moczanowa,
• Dna moczanowa,
• Leki: diuretyki, cyklosporyna.

Białko całkowite

Prawidłowe białko całkowite nie wyklucza choroby nerek, ponieważ wczesne uszkodzenie nerek może przebiegać bez spadku białka we krwi.

• Obniżony poziom białka całkowitego (hipoproteinemia) – może wskazywać na białkomocz (utrata białek, zwłaszcza albumin, z moczem) obserwowany w przewlekłej chorobie nerek (stopniowy spadek białka całkowitego) lub w zespole nerczycowym (ostra utrata białka). Może również wynikać z przyczyn leżących poza nerkami, np. niedożywienie, choroby wątroby, przewlekłe stany zapalne, utratę białka przez przewód pokarmowy.
• Podwyższony poziom białka całkowitego - nie jest typowy dla chorób nerek – częściej wynika z odwodnienia (pseudohiperproteinemia).

Badanie ogólne moczu

Białkomocz (proteinuria) – może wskazywać na:

• kłębuszkowe zapalenia nerek,
• nefropatia cukrzycowa, nadciśnieniowa,
• zespół nerczycowy (masywny białkomocz),
• odmiedniczkowe zapalenie nerek.

Krwinkomocz/krwiomocz (erytrocyturia):

• kłębuszkowe zapalenie nerek (erytrocyty dysmorficzne),
• kamica nerkowa,
• infekcje dróg moczowych,
• nowotwory układu moczowego,
• wielotorbielowatość nerek.

Leukocyturia (krwinki białe):

• zakażenia układu moczowego,
• odmiedniczkowe zapalenie nerek,
• śródmiąższowe zapalenie nerek.

Wałeczki w moczu:

• wałeczki erytrocytarne – kłębuszkowe zapalenie nerek,
• wałeczki leukocytarne – odmiedniczkowe zapalenie nerek,
• wałeczki ziarniste, woskowe – przewlekła choroba nerek.

Niski ciężar właściwy (izostenuria):

• zaawansowana PChN (utrata zdolności zagęszczania moczu),
• moczówka prosta nerkowa.

W przypadku wątpliwości lub nieprawidłowych wyników, należy skonsultować się z lekarzem, który dokona kompleksowej oceny i, w razie potrzeby, zaleci dalsze postępowanie.

Pakiet nerkowy – przygotowanie do badania

Prawidłowe przygotowanie do badań wchodzących w skład Pakietu nerkowego jest kluczowe dla uzyskania wiarygodnych wyników. Szczególną uwagę należy zwrócić na przygotowanie do pobrania próbki moczu.

Przynajmniej dzień przed planowanym oddaniem moczu do badania zaleca się powstrzymanie od stosunków płciowych. Najlepiej, aby nie wykonywać badania w okresie okołomenstruacyjnym i w czasie menstruacji - duża liczba krwinek czerwonych uniemożliwi uzyskanie wiarygodnego wyniku.

Mocz do badania ogólnego należy pobrać rano, z tzw. środkowego strumienia, po uprzednim dokładnym umyciu rąk oraz ujścia cewki moczowej (u kobiet od przodu do tyłu, u mężczyzn odciągając napletek).

• Pierwszą niewielką porcję moczu oddać do toalety.
• Następnie, bez przerywania strumienia, drugą porcję (około 50-100 ml) oddać do jednorazowego pojemnika na mocz.
• Końcową porcję moczu ponownie oddać do toalety.

Próbkę moczu należy dostarczyć do Punktu Pobrań jak najszybciej, najlepiej w ciągu 2-3 godzin od pobrania. Jeśli natychmiastowe dostarczenie nie jest możliwe, próbkę należy przechowywać w lodówce (w temperaturze 2-8°C).

Badania krwi (sód, potas, mocznik, kreatynina, kwas moczowy, białko całkowite) nie wymagają specjalnego przygotowania. Rekomenduje się, aby badania wykonać w godzinach porannych, na czczo.

Pakiet nerkowy – co może wpłynąć na wynik?

Na wyniki badań wchodzących w skład Pakietu nerkowego może wpływać głównie nieprawidłowe pobranie próbki moczu.