Pojawienie się krwi w kale to niepokojący objaw, który wymaga kontaktu z lekarzem i poszerzenia diagnostyki. Symptom ten może się wiązać bowiem z wieloma jednostkami chorobowymi, również onkologicznymi.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> jak objawia się krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego. >> jakie schorzenia objawiają się krwią w stolcu. >> na czym polega diagnostyka krwi w kale. >> jakie objawy dodatkowe mogą wiązać się z tym objawem. >> na czym polega leczenie krwi w stolcu. |
Spis treść:
- Krew w kale: co oznacza?
- Krew w kale: przyczyny obecności krwi w stolcu
- Krew utajona w kale: objawy towarzyszące
- Czy krew w stolcu zawsze oznacza raka?
- Jak sprawdzić przyczynę krwi w stolcu?
- Jakie leczenie przy stwierdzeniu krwi w kale?
- Krew w kale: najczęstsze pytania (FAQ)
- Krew w stolcu: zakończenie
Krew w kale: co oznacza?
Krew w kale (oznaczana w klasyfikacji ICD-10 jako nieprawidłowość kału kodem R19.5) to obecność krwawienia w obrębie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, a więc utraty krwi. Krwawienie z odbytu (oznaczanie w klasyfikacji ICD-10 kodem K62.5) dzieli się umownie na:
- krwawienie ostre – ma cięższy przebieg, jest widoczne gołym okiem, może przyjmować postać krwistych stolców, a nawet krwotoku z przewodu pokarmowego,
- krwawienie przewlekle – jest związane z dłużej trwającą utratą mniejszych ilości krwi, takie krwawienie może być utajone, co oznacza, że nie jest widoczne gołym okiem.
>> Sprawdź: Krew w kale u dziecka i niemowlaka – co może oznaczać i jakie badania wykonać?
Jak wygląda krew w stolcu?
Krew w kale może manifestować się między innymi jako:
- świeża krew, pokrywająca stolec,
- krew zmieszana ze stolcem,
- skrzepy krwi widoczne w muszli klozetowej,
- obecność krwi tylko na papierze toaletowym.
Różna może być barwa krwi w stolcu – od jasnoczerwonej, do ciemnoczerwonej. Mogą również występować tak zwane stolce smoliste (bardzo ciemne). Ich obecność jest związana z krwawieniem w obrębie jelita cienkiego lub początkowego odcinka jelita grubego.
Jak już wspomniano, krew w stolcu nie zawsze jest widoczna gołym okiem, co sprawia, że problem ten może długo pozostawać nierozpoznany. Badaniem, które pozwala na wykrycie niewielkich, niewidocznych makroskopowo ilości krwi w stolcu jest badanie kału w kierunku krwi utajonej, które zostanie szerzej omówione w kolejnych akapitach tego artykułu.
Krew w kale: przyczyny obecności krwi w stolcu
Obecność krwi w stolcu może mieć liczne przyczyny. Najczęstszą z nich są hemoroidy, a więc guzki krwawnicze, które manifestują się obecnością niewielkiej, jednak widocznej gołym okiem krwi. Może ona znajdować się na papierze toaletowym, ale również na powierzchni stolca. Krew w przebiegu hemoroidów nie jest wymieszana ze stolcem, ponieważ jej źródło znajduje się w tętniczo-żylnych strukturach, znajdujących się w kanale odbytu (w tej lokalizacji stolec jest już uformowany).
Inne przyczyny krwi w stolcu to przede wszystkim:
- choroba uchyłkowa okrężnicy,
- stany zapalne jelita grubego,
- infekcje w obrębie jelit – w tym spowodowane przez bakterie z rodzaju Salmonella, Shigella, czy Campylobacter jejuni,
- polipy obecne w obrębie jelita grubego,
- nieswoiste zapalenia jelit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna,
- szczelina odbytu – a więc linijne uszkodzenie w obrębie błony śluzowej odbytu,
- niedokrwienie jelit – na przykład na skutek zatoru lub zakrzepu tętnic unaczyniających jelita,
- nowotwory jelita grubego – w tym rak jelita grubego, który rzadko objawia się krwawieniem widocznym gołym okiem,
- przetoki tętniczo-jelitowe,
- endometrioza – w rzadkich przypadkach błona śluzowa jamy macicy lokalizuje się w obrębie przewodu pokarmowego, w tym jelit, co objawia się właśnie krwawieniem,
- nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
- zaburzenia krzepnięcia – w tym na przykład małopłytkowość, czy przedawkowanie antykoagulantów,
- zapalenia naczyń.
>> Przeczytaj: Biegunka bakteryjna – jak ją rozpoznać? Objawy, przyczyny i leczenie
Krew w kale po alkoholu, wysiłku fizycznym albo antybiotyku
Krwawienie z przewodu pokarmowego po alkoholu jest niepokojącym zjawiskiem, które może być związane między innymi z:
- podrażnieniem błony śluzowej przewodu pokarmowego przez alkohol,
- rozszerzeniem naczyń krwionośnych – może to nasilać krwawienie u pacjentów cierpiących na przykład na hemoroidy,
- żylakami przełyku – alkoholizm i marskość wątroby sprzyja poszerzeniu naczyń żylnych przełyku, które mogą pęknąć i być przyczyną groźnego krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Takie krwawienie może objawiać się smolistymi stolcami.
Krew w kale pojawiająca się w trakcie antybiotykoterapii jest zazwyczaj objawem towarzyszącym biegunce poantybiotykowej. Jest to związane z zaburzeniem w obrębie flory bakteryjnej jelit i mija kilka dni po odstawieniu antybiotyku. Warto jednak pamiętać, by w czasie antybiotykoterapii zawsze stosować również probiotyki.
Krew w stolcu może niekiedy wynikać z intensywnego wysiłku fizycznego, który jest przyczyną niedokrwienia w obrębie jelit, skutkującego krwawieniem. Wynika to z faktu, że w czasie dużego wysiłku krew krążąca jest przekierowana do mięśni i układu sercowo-naczyniowego. Duży wysiłek może prowadzić również do zwiększenia ciśnienia w obrębie jamy brzusznej i pękania hemoroidów.
Krew w stolcu w ciąży
Okres ciąży to w organizmie kobiety czas wielu zmian, dotyczących również przewodu pokarmowego. W ciąży dochodzi bowiem do zwolnienia perystaltyki jelit, co predysponuje do pojawienia się zaparć. Zaparcia mogą powodować uszkodzenie błony śluzowej jelit i krwawienie. Powiększająca się macica sprzyja występowaniu hemoroidów, które podobnie jak w populacji ogólnej, również u ciężarnych są najczęstszą przyczyną krwi w stolcu.
Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że krew w kale pojawiająca się w czasie ciąży może wynikać również z innych przyczyn. Ciąża nie zwalnia z prowadzenia dokładnej diagnostyki.
| Warto wiedzieć: Zdarza się, że krew w kale może być niewidoczna gołym okiem. Na jej wykrycie pozwalają jednak odpowiednie badania laboratoryjne. |
Krew utajona w kale: objawy towarzyszące
Choć krwawienie z przewodu pokarmowego nie zawsze jest widoczne gołym okiem, to niekiedy można zaobserwować symptomy towarzyszące, związane z przewlekłą utratą krwi, jak i chorobą podstawową. Należy do nich między innymi:
- zmęczenie, pogorszenie tolerancji wysiłku, bladość skóry i błon śluzowych, spadek odporności, pogorszenie kondycji skóry, włosów, paznokci – objawy te związane są z niedokrwistością (anemią) i niedoborem żelaza,
- cienkie, ołówkowate stolce, zmiana rytmu wypróżnień, utrata masy ciała – są to czerwone flagi, wymagające poszerzenia diagnostyki w kierunku raka jelita grubego,
- gorączka, stany podgorączkowe, biegunka z domieszką śluzu, utrata masy ciała – sugeruje zapalne tło choroby.
>> Przeczytaj: Posiew kału – czemu służy badanie i jak interpretować wyniki?
Czy krew w stolcu zawsze oznacza raka?
Krew w stolcu nie zawsze oznacza współistnieje nowotworu złośliwego. Może bowiem wynikać ze schorzeń infekcyjnych, zapalnych czy nieprawidłowości naczyniowych. W każdym przypadku konieczne jest jednak wykluczenie przyczyn onkologicznych.
Jak sprawdzić przyczynę krwi w stolcu?
W pierwszym kroku konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego wywiadu, uwzględniającego pytania o przyjmowane leki, czas trwania objawów, ich charakter, a także wywiad rodzinny. Następnie niezbędne jest przeprowadzenie badania przedmiotowego pacjenta, w tym również badania per rectum, a więc badania palcem przez odbyt.
Badania laboratoryjne, obrazowe i procedury medyczne istotne w diagnostyce krwi w kale to przede wszystkim:
- badanie kału na krew utajoną – należy jednak zaznaczyć, że przy obecności niepokojących objawów ujemny wynik tego badania nie zwalnia z prowadzenia dalszej diagnostyki, w tym badań obrazowych,
- morfologia krwi obwodowej – pozwala na potwierdzenie niedokrwistości,
- stężenie ferrytyny – pozwala na ocenę gospodarki żelazowej,
- badanie kału w kierunku pasożytów,
- oznaczania kalprotektyny w kale – przy podejrzeniu nieswoistych zapaleń jelit,
- stężenie CRP – będzie ono podwyższone w chorobach zapalnych, infekcyjnych, niekiedy również onkologicznych,
- posiew kału – przy podejrzenie tła infekcyjnego np. przy zakażeniu Salmonella, Shigella, Campylobacter, Yersinia,
- badanie kolonoskopowe i gastroskopowe – pozwalają na uwidocznienie guzów, polipów i pobranie materiału do badania histopatologicznego,
- USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy mniejszej – pozwala na całościową ocenę narządów.
Jakie leczenie przy stwierdzeniu krwi w kale?
Terapia krwi w kale polega na leczeniu przyczyny tego objawu, a więc choroby podstawowej. Powinna być ona dobierana indywidualnie pod kątem danej jednostki chorobowej. Jeżeli przyczyną krwi w stolcu są hemoroidy, to wówczas konieczna będzie konsultacja chirurgiczna i niekiedy również leczenie zabiegowe. W sytuacji, gdy krwiste stolce wynikają z nieswoistych chorób jelit, konieczna jest porada gastroenterologa i dobranie odpowiedniego leczenia. Jeżeli pojawia się u nas krew w stolcu, to jest to zdecydowanie powód do pilnej konsultacji lekarskiej.
>> To może Cię zainteresować: Przygotowanie do gastroskopii – przygotowanie i zalecenia oraz dieta
Krew w kale: najczęstsze pytania (FAQ)
Krew w stolcu to niepokojący objawy kliniczny. Poniżej znajdują się odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania.
Krew w stolcu to poważny objaw chorobowy. Choć nie musi być związany ze schorzeniami onkologicznymi, to zawsze wymaga oceny lekarskiej, wnikliwego badania przedmiotowego i wykonania odpowiednich badań w celu wykluczenia nowotworu.
Krew w stolcu przy nowotworach złośliwych nie musi być widoczna gołym okiem, szczególnie w początkowych etapach choroby. Przy większym zaawansowaniu zmian może być widoczna np. krew zmieszana ze stolcem lub krew pokrywająca stolec, w zależności od umiejscowienia nowotworu.
Przewlekłe krwawienie z jelita grubego może nie dawać początkowo objawów. Z czasem mogą pojawić się symptomy związane z niedokrwistością i niedoborem żelaza. Ostre i nasilone krwawienie z przewodu pokarmowego może natomiast skutkować wstrząsem hipowolemicznym (spadek ciśnienia tętniczego, tachykardia, utrata przytomności), dlatego wymaga pilnego kontaktu z lekarzem.
Stres może pośrednio wpływać na pojawienie się krwi w stolcu. Sytuacje stresowe pogarszają na przykład przebieg nieswoistych chorób jelit takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna. Co więcej, stres może wpływać na zmianę rytmu wypróżnień i sprzyjać zaparciom i/lub biegunkom.
Krew w stolcu: zakończenie
- Krew w stolcu to poważny objaw kliniczny, wymagający wizyty w gabinecie lekarskim, a przy ostrych i nasilonych objawach – udania się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) lub wezwania pogotowia ratunkowego.
- Krew w kale może wpisywać się w obraz klinicznych wielu schorzeń, w tym infekcji przewodu pokarmowego, chorób zapalnych, naczyniowych, czy onkologicznych.
- Pojawienie się krwi w stolcu wymaga szerokiej diagnostyki, w tym laboratoryjnej, obrazowej, a niekiedy również mikrobiologicznej.
- Leczenie krwi w stolcu polega na terapii choroby podstawowej.
Bibliografia
- A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005 (dodruk), s. 654–659,
- A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021,
- J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005.
