Dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy uczucie pełności po posiłkach, mogą mieć wiele przyczyn. Coraz częściej diagnozowane są zarówno SIBO, jak i zakażenie bakterią Helicobacter pylori. Oba schorzenia dotyczą układu pokarmowego i mogą dawać podobne objawy, dlatego pacjenci często zastanawiają się, czy mogą występować jednocześnie oraz czy jedno z nich może sprzyjać rozwojowi drugiego.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> zakażenie Helicobacter pylori i SIBO mogą występować jednocześnie u tej samej osoby, >> oba schorzenia mają pewne wspólne cechy, jednak różnią się przyczynami, mechanizmem powstawania i obrazem klinicznym, >> właściwa diagnoza wymaga odpowiedniego doboru badań oraz określenia, kiedy warto je wykonać, >> badania naukowe dostarczają informacji na temat możliwego współwystępowania zakażenia H. pylori i SIBO oraz zależności między tymi schorzeniami. |
Spis treści:
- Czym jest SIBO i Helicobacter pylori?
- Czy SIBO i Helicobacter pylori mogą występować jednocześnie?
- Czy Helicobacter pylori może powodować SIBO?
- Diagnostyka SIBO i Helicobacter pylori – jakie badania wykonać?
- Leczenie SIBO i Helicobacter pylori – czy przebiega podobnie?
- SIBO a Helicobacter – kiedy należy wykonać badania?
- Zakończenie
- SIBO a helicobacter – sekcja FAQ
Czym jest SIBO i Helicobacter pylori?
SIBO (zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego) to stan, w którym w jelicie cienkim dochodzi do nieprawidłowego wzrostu bakterii. Bakterie te normalnie występują w dużych ilościach w jelicie grubym, ale w jelicie cienkim ich nadmiar wywołuje szereg nieprzyjemnych dolegliwości.
Helicobacter pylori to bakteria, która zasiedla błonę śluzową żołądka. Może prowadzić do przewlekłego zapalenia błony śluzowej, a w niektórych przypadkach do choroby wrzodowej, a nawet nowotworów żołądka.
>> Może Cię zainteresować również: Budowa, funkcje i najczęstsze choroby układu pokarmowego człowieka
Czy SIBO i Helicobacter pylori mogą występować jednocześnie?
Niektóre badania naukowe wyraźnie wskazują na dodatnią korelację między zakażeniem H. pylori a występowaniem SIBO. Przykładem jest metaanaliza z 2023 roku (badanie podsumowujące wyniki wielu niezależnych badań) objęła łącznie 874 pacjentów. Wykazała ona, że osoby dorosłe zakażone H. pylori mają znacznie większe ryzyko współwystępowania SIBO w porównaniu do osób bez tej bakterii.
Czy Helicobacter pylori może powodować SIBO?
Istnieje mechanizm, za pomocą którego H. pylori może przyczynić się do powstania SIBO. Przewlekłe zakażenie tym patogenem często prowadzi do hypochlorhydrii (obniżenia wydzielania kwasu solnego). Kwas solny stanowi naturalną barierę przeciwbakteryjną. Gdy jego stężenie spada, bakterie z jamy ustnej i gardła łatwiej kolonizują jelito cienkie. Ponadto H. pylori może upośledzać motorykę przewodu pokarmowego, co dodatkowo sprzyja zastojowi treści i rozrostowi bakteryjnemu. Nie jest to jednak jedyna ani najczęstsza przyczyna SIBO.
SIBO i Helicobacter pylori – co je łączy?
Zarówno SIBO, jak i zakażenie H. pylori mogą wywoływać podobne objawy, dlatego ich rozróżnienie wyłącznie na podstawie dolegliwości bywa trudne. Najczęściej zgłaszane dolegliwości to:
- przewlekłe wzdęcia,
- uczucie pełności po posiłku,
- bóle brzucha,
- nudności,
- zaburzenia rytmu wypróżnień.
SIBO i Helicobacter pylori – czym się różnią?
Mimo że oba schorzenia dają zbliżone objawy, takie jak wzdęcia czy bóle brzucha, różnice między nimi dotyczą lokalizacji, mechanizmu powstawania oraz konsekwencji dla organizmu.
H.pylori atakuje żołądek głównie jego część odźwiernikową. Jest to klasyczne zakażenie, w którym konkretny patogen (bakteria H. pylori) zasiedla błonę śluzową, wywołując stan zapalny. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do poważnych powikłań, takich jak choroba wrzodowa, a nawet nowotwory żołądka.
Z kolei SIBO dotyczy jelita cienkiego (głównie dwunastnicy i jelita czczego). To nieprawidłowy, jakościowy i ilościowy rozrost własnej flory bakteryjnej, która normalnie występuje w jelicie grubym. Konsekwencje SIBO są również odmienne – dominują zaburzenia wchłaniania. SIBO może prowadzić do:
- biegunek tłuszczowych,
- niedoborów witamin (zwłaszcza B12, D, K),
- niedoborów minerałów (żelaza, magnezu, wapnia).
>> Warto przeczytać też: Choroba wrzodowa, dyspepsja, infekcja Helicobacter pylori – diagnostyka i postępowanie
Diagnostyka SIBO i Helicobacter pylori – jakie badania wykonać?
Ze względu na nakładające się objawy oraz częste współwystępowanie, diagnostyka powinna być niekiedy ukierunkowana na wykrycie obu patologii. W diagnostyce SIBO wykorzystuje się wodorowo-metanowy test oddechowy (HMBT), w którym po wypiciu roztworu laktozy lub laktulozy mierzy się stężenie wodoru i metanu w wydychanym powietrzu.
>> Dowiedz się więcej z artykułu: Testy oddechowe w diagnostyce chorób układu pokarmowego
W diagnostyce H. pylori testem pierwszego wyboru, jeśli nie ma wskazań do endoskopii, jest antygen w kale. Należy jednak pamiętać, że dodatni wynik bez obecności objawów nie jest równoznaczny z rozpoznaniem zakażenia.
| Ważne: O diagnostyce, interpretacji wyników badań i wdrożeniu odpowiedniego leczenia decyduje lekarz. |
Leczenie SIBO i Helicobacter pylori – czy przebiega podobnie?
Leczenie tych dwóch schorzeń opiera się na całkowicie różnych schematach antybiotykowych, co dodatkowo podkreśla, jak ważna jest prawidłowa diagnostyka.
- Leczenie SIBO – podstawowym antybiotykiem jest ryfaksymina, która działa miejscowo w jelicie, praktycznie nie wchłaniając się do krwiobiegu.
- Leczenie H. pylori oparte jest na terapii potrójnej lub czwórnej, łączącej zwykle dwa antybiotyki (np. amoksycylinę i klarytromycynę lub metronidazol) z inhibitorem pompy protonowej (IPP) i często solami bizmutu.
W jednym z badań wykazano, że leczenie H. pylori może przynieść pozytywny efekt również w przypadku współistniejącego SIBO. W wielu przypadkach wyleczenie H. pylori może rozwiązać problem SIBO, prawdopodobnie poprzez przywrócenie prawidłowej kwasowości i motoryki przewodu pokarmowego.
>> Zobacz też: Antybiogram – co to za badanie i kiedy się je wykonuje?
SIBO a Helicobacter – kiedy należy wykonać badania?
Nie ma potrzeby wykonywania testów w kierunku SIBO u każdego pacjenta z H. pylori. Jednak istnieją konkretne sytuacje, w których warto rozszerzyć diagnostykę:
- nieskuteczność leczenia, kiedy mimo zastosowania odpowiedniej antybiotykoterapii (zgodnej z aktualnymi wytycznymi), objawy ze strony układu pokarmowego nie ustępują lub nawracają,
- nawracające wzdęcia i biegunki – jeśli dominującymi objawami są silne wzdęcia, uczucie pełności po posiłku i wodniste biegunki,
- brak poprawy po eradykacji H. Pylori, gdy po potwierdzonej laboratoryjnie eradykacji (ujemnym teście z mocznikiem), pacjent nadal skarży się na dolegliwości typowe dla SIBO (silne wzdęcia, oddawanie dużej ilości gazów, nieregularne wypróżnienia).
>> Przeczytaj: Nadmierne gazy w jelitach – dlaczego powstają i jak się ich pozbyć?
Zakończenie
Zarówno SIBO, jak i zakażenie H. pylori są częstymi przyczynami dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Mechanizmy, takie jak obniżenie kwasowości żołądka i upośledzenie jego funkcji barierowej przez H. pylori, mogą być czynnikami sprzyjającymi rozwojowi SIBO.Wykonanie obu badań jest niekiedy zalecane u pacjentów z nawracającymi, niespecyficznymi dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, które nie ustępują po standardowym leczeniu. Wybór odpowiedniego leczenia (antybiotyki na H. pylori vs. ryfaksymina na SIBO) ma kluczowe znaczenie dla sukcesu terapeutycznego, choć w niektórych przypadkach wyleczenie H. pylori samo w sobie może prowadzić do ustąpienia SIBO.
SIBO a helicobacter – sekcja FAQ
O kolejności leczenia decyduje lekarz na podstawie objawów i wyników badań. Często w pierwszej kolejności leczy się zakażenie H. pylori.
Istnieje kilka mechanizmów, za pomocą których H. pylori może sprzyjać rozwojowi SIBO. Należą do nich: alkalizacja środowiska żołądka poprzez produkcję amoniaku, uszkodzenie błony śluzowej żołądka (zanikowe zapalenie) oraz stosowanie IPP.
Bibliografia
- Dharan M, Wozny D. Helicobacter pylori infection and small intestinal bacterial overgrowth-more than what meets the eye. World J Clin Cases. 2022 Jul 26;10(21):7209-7214.
- Liao L, Su BB, Xu SP. Helicobacter pylori infection and small intestinal bacterial overgrowth: a systematic review and meta-analysis. BMC Microbiol. 2023 Dec 6;23(1):386.
- Pimentel, Mark MD, FRCP(C), FACG1; Saad, Richard J. MD, FACG2; Long, Millie D. MD, MPH, FACG (GRADE Methodologist)3; Rao, Satish S. C. MD, PhD, FRCP, FACG4. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. The American Journal of Gastroenterology 115(2):p 165-178, February 2020.
- Katelaris P, Hunt R, Bazzoli F i wsp. Helicobacter pylori World Gastroenterology Organization Global Guideline. J Clin Gastroenterol 2023; 57: 111-126.
