Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi 3 (aCCP)

Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi 3 (aCCP) - więcej informacji o badaniu

Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi (aCCP) to białka odpornościowe typu IgG, które wykazują zdolność do wiązania się ze strukturami zawierającymi specyficzny aminokwas - cytrulinę. Należą one do grupy autoprzeciwciał charakterystycznych dla reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), obok starszych markerów diagnostycznych, takich jak przeciwciała przeciwkeratynowe, przeciwfilagrynowe czy przeciwko czynnikowi okołojądrowemu.

Identyfikacja tych przeciwciał pozwala na pewne rozpoznanie RZS oraz odróżnienie go od innych chorób wywołujących stany zapalna w układzie ruchu. Dodatkowo badanie ma istotne znaczenie prognostyczne, ponieważ wysokie stężenie tych przeciwciał wiąże się z ryzykiem agresywnego przebiegu choroby i powstawania destrukcyjnych zmian nadżerkowych w strukturze stawów.

Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi 3 (aCCP) - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie przeciwciał aCCP (anty-CCP) powinny wykonać osoby, u których istnieje podejrzenie reumatoidalnego zapalenia stawów lub konieczne jest doprecyzowanie wcześniejszych wyników laboratoryjnych.

Do głównych wskazań medycznych należą:

• występowanie objawów stawowych - przewlekły, utrzymujący się ponad 6 tygodni ból oraz obrzęk stawów, który zazwyczaj obejmuje symetrycznie te same miejsca po obu stronach ciała (głównie drobne stawy dłoni, nadgarstków i stóp),
• poranna sztywność stawów - trudności z rozruszaniem stawów po przebudzeniu, które trwają dłużej niż 30-60 minut i ustępują dopiero w trakcie codziennej aktywności,
• objawy ogólnoustrojowe - chroniczne zmęczenie, stany podgorączkowe, niewyjaśniony spadek masy ciała lub osłabienie mięśniowe, jeśli współistnieją z dolegliwościami bólowymi układu ruchu,
• niejednoznaczne wyniki innych testów - pacjent ma objawy zapalenia stawów, a standardowy czynnik reumatoidalny (RF) jest ujemny,
• diagnostyka różnicowa - konieczność odróżnienia reumatoidalnego zapalenia stawów od innych schorzeń, takich jak toczeń układowy, łuszczycowe zapalenie stawów czy choroba zwyrodnieniowa.

Badanie najlepiej wykonać na wczesnym etapie pojawienia się niepokojących objawów, ponieważ wykrycie tych przeciwciał pozwala na szybkie wdrożenie leczenia hamującego niszczenie stawów.

Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi 3 (aCCP) - normy i możliwe przyczyny odchyleń od normy

• Wynik poniżej 5,0 U/ml oznacza brak przeciwciał aCCP we krwi (wynik ujemny), co wskazuje na niskie prawdopodobieństwo chorób reumatoidalnych, choć całkowicie ich nie wyklucza.
• Wartość wynosząca 5,0 U/ml lub wyższa oznacza wynik dodatni, potwierdzający obecność procesu autoimmunologicznego w organizmie.

Główną przyczyną odchylenia wyniku od normy i uzyskania wyniku dodatniego jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), dla którego marker ten wykazuje najwyższą specyficzność diagnostyczną. Poziom przeciwciał może być podwyższony nawet na kilka lat przed wystąpieniem pierwszych objawów klinicznych ze strony układu kostno-stawowego. Im wyższe stężenie przeciwciał przekracza granicę 5,0 U/ml, tym większe jest ryzyko agresywnego przebiegu schorzenia z tendencją do szybszego niszczenia struktur stawowych.

Istnieją jednak inne, rzadsze przyczyny odchyleń od normy, w których wynik również może być dodatni. Są to:

• inne choroby tkanki łącznej o podłożu autoimmunizacyjnym, do których należą toczeń rumieniowaty układowy (SLE), zespół Sjögrena, twardzina układowa oraz młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS),
• przewlekłe zakażenia bakteryjne lub wirusowe, w tym aktywna postać gruźlicy (TB) oraz autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
• uwarunkowania osobnicze, gdyż u około 1% zdrowej populacji przeciwciała te mogą występować stale na niskim, dodatnim poziomie bez rozwijania jakichkolwiek stanów chorobowych w ciągu życia.

Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi 3 (aCCP) - przygotowanie do badania

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, można je zrobić w ciągu dnia, nie trzeba być na czczo.

Poziom tych przeciwciał jest parametrem stabilnym. Nie trzeba odstawiać doraźne lub stale przyjmowanych leków przeciwzapalnych, takich jak:

• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ, np. ibuprofen, ketoprofen, diklofenak)
• sterydy (np. metypred, prednizon).