Dihydrotestosteron (DHT)

Dihydrotestosteron (DHT) – więcej informacji o badaniu

Dihydrotestosteron (DHT) jest silnym androgenem, powstającym z testosteronu w reakcji katalizowanej przez enzym 5α-reduktazę. Chociaż w mniejszych ilościach jest wydzielany przez jądra, większość konwersji testosteronu do DHT (około 70%) odbywa się poza nimi, głównie w wątrobie oraz w tkankach docelowych, takich jak prostata, skóra czy mieszki włosowe. U kobiet DHT powstaje głównie z androstendionu i DHEA (dehydroepiandrosteronu). Należy pamiętać, że stężenie DHT w surowicy krwi nie zawsze w pełni odzwierciedla jego reaktywność w tkankach obwodowych.

U mężczyzn DHT odpowiada za prawidłowy rozwój i funkcjonowanie prostaty, popęd płciowy, funkcje gruczołów łojowych, a także wpływa na siłę mięśniową oraz rozwój zarostu i owłosienia na ciele. Jest również istotny dla prawidłowej produkcji i funkcji plemników. W śladowych ilościach występuje także u kobiet, gdzie odgrywa rolę m.in. w regulacji aktywności gruczołów łojowych.

Dihydrotestosteron (DHT) – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Wskazania do oznaczenia stężenia DHT w surowicy są różnorodne i zależą od płci oraz występujących objawów:

• U mężczyzn:
  • łysienie androgenowe (typu męskiego),
  • podejrzenie przerostu lub nowotworu gruczołu krokowego,
  • monitorowanie terapii lekami hamującymi aktywność 5α-reduktazy (np. w przebiegu nowotworu prostaty),
  • podejrzenie nowotworu jąder,
  • niepłodność i hipogonadyzm,
  • uporczywy trądzik i łojotok skóry.
• U kobiet:
  • hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego),
  • zaburzenia miesiączkowania i płodności,
  • podejrzenie zespołu policystycznych jajników (PCOS),
  • monitorowanie androgenowej terapii zastępczej,
  • uporczywy trądzik i łojotok skóry.
• U dzieci:
  • w przypadku niejednoznaczności płci (zaburzeń rozwoju seksualnego).

Dihydrotestosteron (DHT) – normy

Normy stężenia DHT są ustalane przez laboratorium wykonujące badanie i mogą różnić się w zależności od zastosowanej metody analitycznej. Wartości referencyjne są również uzależnione od płci i wieku pacjenta. Ogólnie, u dorosłych mężczyzn stężenie DHT stanowi około 1/10 stężenia testosteronu. Interpretacja wyników powinna zawsze odbywać się w kontekście objawów klinicznych i pod kierunkiem lekarza.

Dihydrotestosteron (DHT) – możliwe przyczyny odchyleń od normy

Podwyższone stężenie DHT może wskazywać na:

• U mężczyzn:
  • łysienie typu androgenowego,
  • łagodny przerost gruczołu krokowego (BPH),
  • nowotwór prostaty,
  • aktywne hormonalnie guzy jąder.
• U kobiet:
  • hirsutyzm (nadmierne owłosienie),
  • zaburzenia miesiączkowania i płodności,
  • uporczywy trądzik i łojotok skóry,
  • zespół policystycznych jajników (PCOS),
  • w rzadkich przypadkach: guzy jajników lub kory nadnerczy.

Dihydrotestosteron (DHT) – przygotowanie do badania

Badanie stężenia DHT wykonuje się z próbki krwi, najczęściej pobieranej z żyły łokciowej. Zaleca się, aby badanie było wykonane w godzinach porannych, najlepiej między 7:00 a 9:00, ze względu na dobowy rytm wydzielania hormonów płciowych. Nie jest wymagane, aby pacjent był na czczo, jednak warto ustalić szczegółowe zalecenia z lekarzem lub laboratorium.

Dihydrotestosteron (DHT) – co może wpłynąć na wynik?

Na wynik badania DHT mogą wpływać różne czynniki:

• Pora dnia - ze względu na dobowe wahania stężenia.
• Przyjmowane leki - zwłaszcza te, które wpływają na gospodarkę hormonalną, np. inhibitory 5α-reduktazy stosowane w leczeniu przerostu prostaty.
• Styl życia - stres, dieta, jakość snu i intensywność aktywności fizycznej mogą wpływać na ogólny bilans hormonalny.
• Stan zdrowia - choroby tarczycy, cukrzyca czy otyłość mogą pośrednio wpływać na poziom hormonów.
• Białka transportujące - poziom SHBG (białka wiążącego hormony płciowe) może pośrednio wpływać na dostępność testosteronu do konwersji w DHT.
• Indywidualna reaktywność tkanek - nawet przy prawidłowym stężeniu w surowicy, reaktywność komórek na DHT w tkankach obwodowych może być różna.