Łysienie telogenowe to najczęstsza przyczyna rozproszonej utraty włosów u kobiet. Schorzenie to zostało po raz pierwszy opisane w 1961 roku przez Kligmana. Łysienie telogenowe to rodzaj łysienia niebliznowaciejącego, co oznacza, że schorzenie to nie wiąże się z trwałą utratą włosów. Łysienie telogenowe u mężczyzn występuje istotnie rzadziej, niż u kobiet.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> Czym charakteryzuje się łysienie telogenowe i jakie są jego przyczyny? >> Ile trwa telogenowe wypadanie włosów? >> Jak rozpoznać łysienie telogenowe? >> Czy łysieniem telogenowe jest odwracalne i na czym polega jego leczenie? >> Jakie badania laboratoryjne warto wykonać w diagnostyce telogenowej utraty włosów? |
Spis treści:
- Co to jest łysienie telogenowe?
- Łysienie telogenowe a androgenowe – jak je odróżnić?
- Przyczyny łysienia telogenowego
- Łysienie telogenowe po Covidzie
- Objawy łysienia telogenowego
- Jakie badania wykonać przy łysieniu telogenowym?
- Jak leczyć łysienie telogenowe?
- Domowe sposoby na łysienie telogenowe
- Dieta przy łysieniu telogenowym
- Łysienie telogenowe: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
- Łysienie telogenowe – podsumowanie
Co to jest łysienie telogenowe?
Na wstępie tego artykułu warto przybliżyć sobie cykl wzrostu włosa, który dzieli się na kilka faz, a mianowicie:
- anagen – jest to faza aktywnego wzrostu włosa, trwająca 2-8 lat,
- katagen – faza inwolucji, trwa 4-6 tygodni,
- telogen – faza spoczynku, trwa 2-3 miesiące,
- egzogenu – jest to końcowa faza telogenu związana z uwalnianiem włosa telogenowego.
W prawidłowych warunkach 90-95% mieszków włosowych znajduje się w fazie anagenu, zaś w fazie telogenu tylko 5-10%. Istotą łysienia telogenowego jest skrócenie czasu trwania fazy wzrostu włosa, czyli anagenu. Pod wpływem pewnych czynników duży odsetek mieszków włosowych przechodzi z fazy anagenu do telogenu, co prowadzi do ich nadmiernego wypadania. W przebiegu łysienia telogenowego przynajmniej 25% mieszków włosowych znajduje się właśnie w fazie telogenu.
>> Przeczytaj także: Wypadanie włosów – najczęstsze przyczyny i diagnostyka
Łysienie telogenowe wymaga różnicowania z innymi jednostkami chorobowymi, w tym łysieniem plackowatym i łysieniem androgenowym. Najważniejsze różnice między tymi schorzeniami zostaną omówione w kolejnym akapicie. Łysienie telogenowe w klasyfikacji ICD-10 jest oznaczane kodem L65.0.
Łysienie telogenowe a androgenowe – jak je odróżnić?
Oba te rodzaje łysienia zaliczane są do niebliznowaciejącej utraty włosów. Odróżnienie tych dwóch jednostek chorobowych jest możliwe poprzez badanie dermatologiczne i dermatoskopowe (trichoskopia). W przebiegu łysienia androgenowego obserwuje się takie cechy trichoskopowe jak na przykład:
- zminiaturyzowane łodygi włosowe,
- podwyższony odsetek cienkich włosów meszkowych,
- obecność żółtych kropek – są to puste mieszki włosowe, wypełnione przez masę rogowo-łojową.
W celu rozpoznania rodzaju łysienia należy udać się na wizytę do lekarza dermatologa.
>> To może Cię zainteresować: Łysienie androgenowe u kobiet – objawy, przyczyny, leczenie
Przyczyny łysienia telogenowego
Łysienie telogenowe może mieć wiele przyczyn. Należy podkreślić, że telogenowa utrata włosów pojawia się w pewnym odstępie czasowym od zadziałania czynnika sprawczego – może to być nawet kilka miesięcy. Czynniki indukujące prowadzą do przedwczesnego przejścia mieszka włosowego do fazy telogenu i tym samym nasilonego wypadania włosów.
Najczęstsze przyczyny łysienia telogenowego to:
- choroby infekcyjne – w tym infekcje bakteryjne, zakażenie wirusem HIV, gruźlica, kiła,
- stres emocjonalny,
- stan po urazach, operacjach,
- stosowanie restrykcyjnych diet redukcyjnych,
- schorzenia autoimmunologiczne – w tym toczeń rumieniowaty układowy (SLE),
- niedobory makro- i mikroelementów, niedobór żelaza, niedobór cynku,
- schorzenie, którym towarzyszy wysoka gorączka,
- niewydolność nerek,
- niewydolność wątroby,
- schorzenia endokrynologiczne – w tym niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy,
- okres menopauzy,
- stan po porodzie (poporodowe wypadanie włosów),
- stan po masywnej utracie krwi,
- przyjmowanie niektórych leków – w tym doustnych retinoidów (izotretynoina, acytretyna), niektórych leków przeciwpadaczkowych, beta blokerów, kaptoprylu, leków przeciwzakrzepowych, czy doustnych preparatów antykoncepcyjnych.
Łysienie telogenowe po Covidzie
Łysienie telogenowe może pojawić się po infekcjach przebiegających z gorączką, w tym po zakażeniach bakteryjnych, jak i wirusowych. Jedną z infekcji związanych z telogenową utratą włosów jest zakażenie wirusem COVID-19. W tej sytuacji, utrata włosów pojawia się najczęściej 2-3 miesiące po chorobie i ogranicza się po kilku miesiącach.
Objawy łysienia telogenowego
Pacjenci borykający się z problemem telogenowego wypadania włosów podają zwiększoną utratę owłosienia w obrębie owłosionej skóry głowy. Klinicznie obserwuje się uogólnione przerzedzenie włosów. Zazwyczaj pacjent nie traci więcej, niż 50% włosów i nie obserwujemy całkowitego wyłysienia.
Klinicznie wyróżnia się dwie odmiany łysienia telogenowego, a mianowicie:
- ostre łysienie telogenowe – czas trwania choroby to mniej, niż sześć miesięcy, trwa typowo 3-6 miesięcy i kończy się klasycznie pełnym odrostem włosów,
- przewlekłe łysienie telogenowe – w tym przypadku utrata włosów utrzymuje się powyżej sześciu miesięcy i ma typowo wieloletni przebieg. Przewlekłe łysienie telogenowe jest rozpoznaniem z wykluczenia i często nie jest możliwe ustalenie czynnika wywołującego utratę włosów. Utracie włosów może towarzyszyć również trychodynia, a więc ból skóry głowy.
Jakie badania wykonać przy łysieniu telogenowym?
W procesie diagnostycznym niezwykle ważne jest dokładne przeprowadzenie wywiadu chorobowego, ponieważ to właśnie wywiad w większości przypadków doprowadza lekarza do zidentyfikowania przyczyny utraty włosów. Wykonuje się również trichoskopię, a więc oglądanie owłosionej skóry głowy pod dermatoskopem. Badanie to pozwala przede wszystkim na wykluczenie innych przyczyn łysienia.
Badania laboratoryjne, które mogą być pomocne w ustaleniu przyczyny łysienia telogenowego to między innymi:
- morfologia krwi obwodowej z rozmazem,
- stężenie ferrytyny,
- stężenie cynku,
- stężenie kreatyniny,
- stężenie białka CRP,
- oznaczenie OB (Odczyn Biernackiego),
- oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA),
- próby wątrobowe,
- panel tarczycowy (TSH, fT3, fT4),
- stężenie witaminy D i witaminy B12,
- stężenie kwasu foliowego.
W niejasnych przypadkach klinicznych konieczne może być wykonanie badania histopatologicznego wycinka skóry. Pozwala ono na wykluczenie między innymi łysienia bliznowaciejącego.
Jak leczyć łysienie telogenowe?
Leczeniem łysienia telogenowego zajmują się lekarze dermatolodzy. W wielu przypadkach choroba ma przebieg samoograniczający się i wymaga jedynie delikatnej pielęgnacji, szczególnie jeśli znany jest czynnik wywołujący – na przykład duży zabieg operacyjny, czy stan po infekcji.
Jeżeli przyczyną łysienia telogenowego są niedobory (na przykład niedobór żelaza), konieczna jest odpowiednio dobrana suplementacja. W przypadku zdiagnozowania zaburzeń hormonalnych, niezbędne jest ich wyrównanie i konsultacja endokrynologiczna.
W sytuacji, gdy istnieje związek z przyjmowanymi przez pacjenta lekami, należy w miarę możliwości odstawić je lub zastąpić innymi substancjami. Należy jednak dokonywać tego w porozumieniu z lekarzem prowadzącym.
Domowe sposoby na łysienie telogenowe
W domowym postępowaniu warto skupić się przede wszystkim na delikatnej pielęgnacji z wykorzystaniem dermokosmetyków. Warto wybierać te produkty, które zostały zalecone przez lekarza dermatologa. Wybierając odżywkę i szampon do włosów należy zwracać uwagę na unikanie produktów z zawartością konserwantów i substancji takich jak SLS/SLES, parabeny, czy silikony.
Dieta przy łysieniu telogenowym
Pacjenci borykający się z problemem łysienia telogenowego powinny stosować dobrze zbilansowaną dietę, z ograniczeniem cukrów prostych i produktów wysokoprzetworzonych. Przy stwierdzonych niedoborach żelaza warto wprowadzić do swojej diety produkty z dużą zawartością tego pierwiastka, w tym między innymi czerwone mięso, podroby, ale i szpinak, orzechy, czy kakao. Warto zrezygnować również z używek, w tym palenia tytoniu i spożywania alkoholu.
Łysienie telogenowe: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
Poniżej znajdują się odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące łysienia telogenowego.
Do rozpoznania łysienia telogenowego niezbędne jest dokładne badanie dermatologiczne, w tym trichoskopia, która pozwala na wykluczenie innych przyczyn utraty włosów. Jeżeli podejrzewamy u siebie łysienie telogenowe, warto umówić się na konsultację do lekarza dermatologa.
Łysienie telogenowe to niebliznowaciejąca utrata włosów, co oznacza, że jest schorzeniem odwracalnym. W większości przypadków utrata włosów ogranicza się w czasie kilku miesięcy od zadziałania czynnika wywołującego.
W klasycznych przypadkach łysienie telogenowe ogranicza się w czasie kilka miesięcy. Możliwe są jednak również przypadki przewlekłego łysienia telogenowego, które trwa powyżej sześciu miesięcy i jest trudniejsze w terapii, niż ostre łysienie telogenowe.
W diagnostyce łysienia telogenowego warto wykonać badania w kierunku potencjalnych przyczyn utraty włosów, w tym niedokrwistości, niedoboru żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego, schorzeń tarczycy, nerek, czy wątroby.
Telogenowe wypadanie włosów nie wynika najczęściej z niedoboru jednej witaminy, ale może być związane z niedoborem żelaza, cynku, witaminy B12, czy niedoborem kwasu foliowego.
Łysienie telogenowe – podsumowanie
- Łysienie telogenowe to niebliznowaciejąca utrata włosów, która jest niezwykle częstą przyczyną utraty włosów u kobiet.
- Łysienie telogenowe objawia się rozproszoną utratą włosów, bez typowych dla łysienia plackowatego owalnych obszarów wyłysienia.
- W diagnostyce łysienia telogenowego kluczową rolę odgrywa badanie dermatologiczne, trichichoskopia, a także badania laboratoryjne, wykonywane w celu identyfikacji czynnika wywołującego.
- Łysienie telogenowe ma tendencję do samoograniczania się w okresie kilku miesięcy od zadziałania czynnika indukującego.
- Leczeniem i diagnostyką łysienia zajmują się lekarze dermatolodzy.
Bibliografia
- A. C. Katoulis i inni, Choroby włosów – rozpoznanie i leczenie, Wydawnictwo Edra Urban & Partner Wrocław 2022,
- A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005 (dodruk), s. 654–659,
- L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
- L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
- A. Waskiel-Burnat i inni, Therapeutic management in paediatric alopecia areata: a systematic review. J Eur Acad Dermatol Venereol 2021, 35, 1299-1308.
