Zespół Leriche’a – przyczyny, objawy, leczenie

Przewlekłe niedokrwienie kończyn dolnych od wielu lat stanowi istotny problem zdrowotny i społeczny na całym świecie. Jedną z odmian choroby jest Zespół Leriche’a czyli niedrożność aortalno-biodrowa. Stanowi około 30% wszystkich rozpoznań związanych z niedokrwieniem naczyń krwionośnych. Jakie objawy może dawać zespół Leriche’a i czy choroba ta jest uleczalna?

Spis treści:

1. Czym jest zespół Leriche’a?
2. Zespół Leriche’a – przyczyny
3. Zespół Leriche’a – objawy
4. Zespół Leriche’a – diagnostyka
5. Zespół Leriche’a – leczenie
6. Zespół Leriche’a – rokowania
7. Profilaktyka w przebiegu niedrożności aortalno-udowej

Czym jest zespół Leriche’a?

Zespół Leriche’a jest to choroba nazywana inaczej niedrożnością aortalno-biodrową. Mechanizm powstania tego zespołu polega na zwężeniu lub zablokowaniu końcowego odcinka aorty brzusznej lub tętnic biodrowych.

Zespół Leriche’a – przyczyny

Jedną z głównych przyczyn powstania zespołu Leriche jest miażdżyca kończyn dolnych jako efekt zmniejszonego przepływu krwi w naczyniach krwionośnych, zaburzeń krzepnięcia i dyslipidemii.

Zmiany miażdżycowe powstają głównie w końcowym odcinku aorty, a także w obrębie jej rozwidlenia. Jest to rozpoznawane u niemal 42% chorych.

Główne czynniki ryzyka rozwoju choroby to poza miażdżycą:

• nadciśnienie tętnicze;
• otyłość;
• nikotynizm;
• cukrzyca;
• hiperhomocysteinemia;
• wiek;
• płeć (męska);
• czynniki genetyczne;
• przewlekła niewydolność nerek;
• stany zapalne organizmu;
• stany nadkrzepliwości i zwiększonej lepkości krwi;
• rozwarstwienie aorty;
• ograniczenie aktywności fizycznej;
• nadużywanie alkoholu;
• choroba Takayasu;
• choroba Buergera.

Zespół Leriche’a – objawy

Do najczęstszych zgłaszanych przez chorych objawów zaliczamy przede wszystkim:

• brak tętna nad tętnicami udowymi;
• zaburzenia potencji (u płci męskiej);
• utratę owłosienia na kończynach zajętych procesem chorobowym;
• zaniki mięśniowe kończyn dolnych;
• chromanie przestankowe;
• bladość skóry kończyn dolnych;
• zmiany w obrębie paznokci stóp.

Zespół Leriche’a – diagnostyka

Proces diagnostyczny polega przede wszystkim na zebraniu wywiadu od pacjenta i badania przedmiotowego. Uzupełnieniem jest badanie USG doppler tętnic obwodowych kończyn dolnych a także nieinwazyjne badanie wskaźnika kostka–ramię (ABI).

Badanie wskaźnika kostka–ramię polega na pomiarze ciśnienia tętniczego na ramieniu i podudziu osoby chorej i obliczeniu ilorazu między ciśnieniem skurczowym na kończynie górnej i dolnej. Wynik interpretowany jest następująco:

1. ABI między 1-1.4 to norma;
2. wynik poniżej 0,9 – 0,99 wynik graniczny;
3. wynik poniżej 0,9 świadczy o ryzyku niedokrwienia kończyn dolnych;
4. wynik poniżej 0,5 świadczy o ryzyku krytycznego niedokrwienia kończyn dolnych.

W ramach diagnostyki laboratoryjnej wykorzystuje się głównie takie badania jak:

• morfologię z rozmazem,
• lipidogram,
• białko C-reaktywne (CRP),
• glukozę na czczo i hemoglobinę glikowaną,
• homocysteinę,
• APTT, INR, fibrynogen.

Ostateczna diagnoza i rozpoznanie choroby możliwe jest dzięki arteriografii TK lub MR kończyn dolnych.

Zespół Leriche’a – leczenie

Podstawową metodą leczenia zespołu Leriche’a jest wszczepienie protezy Y (by=passów) do naczyń kończyn dolnych.

Wśród metod chirurgicznych wyróżnić możemy:

• pomosty anatomiczne;
• pomosty pozaanatomiczne;
• udrożnienie aorty i tętnic biodrowych;
• zabiegi wewnątrznaczyniowe: wszczepienie stentu w odcinku aortalno- biodrowym, laserowa angioplastyka ablacyjna, angioplastyka balonowa.

Do oceny zaawansowania choroby wykorzystuje się uniwersalny anatomiczny system klasyfikacyjny, utworzony w 2007 roku przez Trans Atlantic Inter-Society Consensus (TASC II).

Klasyfikacja obejmuje 4 kategorie pacjentów A, B, C, D.

Klasa A obejmuje pojedyncze, krótkie zwężenia naczynia tętniczego nieprzekraczające 10 cm lub niedrożność nieprzekraczającą 5 cm. Leczeniem z wyboru jest zabieg wewnątrznaczyniowy.

Klasa B to liczne zwężenia, niedrożność do 5cm albo pojedyncze zmiany do 15cm. Leczeniem z wyboru jest także zabieg wewnątrznaczyniowy.

Klasa C obejmuje liczne zmiany o długości powyżej 15 cm z towarzyszącymi im zwapnieniami. Metodą leczenia z wyboru jest tu leczenie operacyjne.

Klasa D obejmuje zarówno długie całkowite niedrożności tętnic biodrowych lub samej aorty, zmiany trudne do ponownego udrożnienia, zmiany wielopoziomowe. W tej grupie standardem postępowania leczniczego jest operacja chirurgiczna.

Zespół Leriche’a – rokowania

Mimo poważnego przebiegu tej choroby naczyniowej, możliwe jest jej wyleczenie. Warunkiem koniecznym jest odpowiednio wczesne rozpoznanie i wdrożenie właściwych metod leczenia. Jeśli chory nie zgłosi się w związku z zaawansowaniem objawów zespołu Leriche’a do lekarza, może to doprowadzić do martwicy niedokrwionych tkanek i konieczności ich amputacji, zaburzeń gojenia się ran i ich regularnego otwierania się, przetrwałych zaburzeń krążenia w kończynach dolnych a tym samym pogorszenia funkcjonowania pacjenta i inwalidztwa.

Profilaktyka w przebiegu niedrożności aortalno-udowej

Podstawą zapobiegania rozwojowi choroby są:

• redukcja masy ciała;
• rzucenie palenia tytoniu;
• zwiększenie aktywności fizycznej;
• zbilansowana dieta z ograniczeniem cukrów prostych, tłuszczy, przetworzonego jedzenia;
• stabilizacja ciśnienia tętniczego i cukrzycy;
• suplementacja folianów.
• profilaktyka wtórna polegająca na wdrożeniu leków stabilizujących profil lipidowy i działających przeciwpłytkowo (aspiryna, tiklopidyna, klopidogrel)

Bibliografia

1. P. Kaźmierski “Leczenie chirurgiczne Zespołu Leriche’a”; Chirurgia po dyplomie 2024/02
2. Interna Szczeklika 2024/2025
3. Norgren,a W.R. Hiatt,b J.A. Dormandy, M.R. Nehler, K.A. Harris, and F.G.R. Fowkes on behalf of the TASC II Working Group “Inter-Society Consensus for the Management of Peripheral Arterial Disease (TASC II )”JOURNAL OF VASCULAR SURGERY January 2007
4. “Wytyczne ESC 2024 dotyczące postępowania w chorobach tętnic obwodowych i aorty.”
5. dostęp online 14.06.2026 https://www.czytelniamedyczna.pl/5927,wskaznik-kostkaramie-abi-jako-podstawowe-narzedzie-w-ocenie-tetnic-obwodowych-or.html