Ból kręgosłupa piersiowego może wynikać z przeciążenia tkanek, ograniczenia ruchomości, urazu, ale czasem także towarzyszyć problemom, które wymagają szerszej diagnostyki niż badanie ortopedyczne. Szczególną uwagę warto zwrócić wtedy, gdy ból pojawia się nagle, promieniuje wzdłuż żeber albo łączy się z innymi niepokojącymi objawami. Sprawdź, co może oznaczać ból kręgosłupa piersiowego, kiedy potrzebne są badania i jakie ćwiczenia mogą pomóc przy dolegliwościach tego odcinka.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> ból kręgosłupa piersiowego najczęściej ma podłoże mięśniowo-szkieletowe, ale nie zawsze pochodzi bezpośrednio z kręgosłupa, >> ostry ból nie wymaga automatycznie RTG ani rezonansu, jeśli nie towarzyszą mu objawy alarmowe, >> pilnej konsultacji wymagają m.in. nowe objawy neurologiczne, silny ból po urazie, gorączka lub dolegliwości w klatce piersiowej połączone z dusznością, >> badania obrazowe i laboratoryjne dobiera się do podejrzewanej przyczyny bólu, a nie wykonuje rutynowo u każdego pacjenta, >> przy nieswoistym bólu pomocne mogą być ćwiczenia poprawiające ruchomość odcinka piersiowego, siłę i tolerancję obciążenia, jednak nie istnieje jeden zestaw odpowiedni dla wszystkich. |
Spis treści:
- Czym jest ból kręgosłupa piersiowego?
- Ból kręgosłupa piersiowego – najczęstsze przyczyny
- Bóle kręgosłupa piersiowego – objawy
- Ostry ból kręgosłupa piersiowego – kiedy wymaga pilnej konsultacji?
- Diagnostyka bólu kręgosłupa piersiowego – jakie badania może zlecić lekarz?
- Jakie ćwiczenia na ból kręgosłupa piersiowego wykonywać?
- Czego unikać przy bólu kręgosłupa piersiowego?
- Jak zapobiegać nawrotom bólu kręgosłupa piersiowego?
- Bóle kręgosłupa – podsumowanie najważniejszych informacji
Czym jest ból kręgosłupa piersiowego?
Odcinek piersiowy obejmuje 12 kręgów, od Th1 do Th12, i łączy się z żebrami, współtworząc konstrukcję klatki piersiowej. Ból kręgosłupa piersiowego może być odczuwany między łopatkami, pośrodku pleców, jednostronnie przy kręgosłupie albo wzdłuż żeber. Samo miejsce dolegliwości nie pozwala jednak wskazać ich źródła. Ból może pochodzić z mięśni, stawów, struktur nerwowych, kości, ale czasem również z narządów wewnętrznych
Ból kręgosłupa piersiowego – najczęstsze przyczyny
Najczęściej dolegliwości mają charakter nieswoisty, co oznacza, że nie można wskazać jednej konkretnej uszkodzonej struktury odpowiedzialnej za ból. Objawy mogą pojawić się po przeciążeniu, nagłej zmianie poziomu aktywności lub długotrwałym utrzymywaniu jednej pozycji.
Do innych możliwych przyczyn należą:
- zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa,
- podrażnienie struktur stawowych i połączeń żebrowo-kręgowych,
- złamania kompresyjne kręgów, szczególnie u osób z osteoporozą,
- choroby zapalne kręgosłupa,
- przepuklina krążka międzykręgowego, która w odcinku piersiowym występuje znacznie rzadziej niż w odcinku szyjnym i lędźwiowym,
- infekcje oraz zmiany nowotworowe.
Ból okolicy piersiowej nie zawsze pochodzi z układu ruchu. Dolegliwości między łopatkami lub w obrębie klatki piersiowej mogą mieć również charakter bólu rzutowanego, np. w przebiegu chorób sercowo-naczyniowych, płucnych lub przewodu pokarmowego.
Bóle kręgosłupa piersiowego – objawy
Obraz kliniczny bólu kręgosłupa piersiowego zależy od przyczyny. W nieswoistym bólu mięśniowo-szkieletowym dominują zwykle:
- ból miejscowy,
- uczucie sztywności,
- tkliwość tkanek,
- ograniczenie lub bolesność rotacji i wyprostu tułowia.
Objawy mogą nasilać się podczas określonych ruchów, wysiłku lub długotrwałego pozostawania w jednej pozycji.
Jeżeli dochodzi do podrażnienia struktur nerwowych, ból może stawać się piekący, przeszywający lub pasmowaty i przebiegać wzdłuż przestrzeni międzyżebrowej. Tak mogą być odczuwane bóle żeber od kręgosłupa piersiowego. Promieniowanie do klatki piersiowej nie powinno być jednak automatycznie przypisywane kręgosłupowi, zwłaszcza gdy współwystępują duszność, osłabienie, gorączka lub inne objawy ogólne.
Zobacz także: Neuralgia międzyżebrowa (nerwoból międzyżebrowy) – jak się objawia i ile trwa? Czy wymaga leczenia?
Ostry ból kręgosłupa piersiowego – kiedy wymaga pilnej konsultacji?
Pilnej oceny lekarskiej wymagają m.in.:
- osłabienie nóg, zaburzenia chodu lub nowe zaburzenia czucia,
- trudności z kontrolowaniem oddawania moczu lub stolca,
- silny ból po urazie, zwłaszcza przy osteoporozie,
- gorączka, dreszcze lub wyraźne pogorszenie samopoczucia,
- niewyjaśniona utrata masy ciała albo choroba nowotworowa w wywiadzie,
- ból w klatce piersiowej połączony z dusznością, zimnymi potami, omdleniem lub uciskiem za mostkiem.
To Cię może zainteresować: Osteoporoza – cicha choroba kości.
Niepokój powinien wzbudzić także ból, który szybko narasta, wyraźnie różni się od wcześniejszych dolegliwości albo pojawia się razem z nowymi objawami neurologicznymi.
Diagnostyka bólu kręgosłupa piersiowego – jakie badania może zlecić lekarz?
Diagnostyka bólu kręgosłupa piersiowego zaczyna się standardowo, czyli od wywiadu i badania fizykalnego. Lekarz ocenia m.in. lokalizację bólu, jego związek z ruchem, obecność objawów neurologicznych, przebyte urazy, osteoporozę, infekcje i choroby nowotworowe.
Przy niepowikłanym ostrym bólu odcinka piersiowego badania obrazowe zwykle nie są potrzebne od razu. Wskazania do nich pojawiają się m.in. przy urazie, objawach ucisku na rdzeń, podejrzeniu złamania, infekcji lub procesu nowotworowego.
W zależności od sytuacji lekarz może zlecić:
- RTG – głównie przy podejrzeniu zmian kostnych lub złamania,
- rezonans magnetyczny – przy objawach neurologicznych, podejrzeniu infekcji, guza lub patologii krążka międzykręgowego,
- tomografię komputerową – do dokładniejszej oceny kości.
Diagnostyka bólu kręgosłupa piersiowego – badania laboratoryjne
Nie istnieje jedno badanie krwi, które rozpoznaje ból kręgosłupa piersiowego. Zakres diagnostyki laboratoryjnej wynika z podejrzewanej przyczyny, a nie z samego miejsca występowania bólu.
Podstawowym zaleceniem będzie zwykle morfologia oraz (gdy podejrzewany jest stan zapalny lub infekcja) CRP lubOB.
Jeśli podejrzewa się choroby reumatologiczne lub autoimmunologicznie lekarz może zlecić badania w kierunku:
- reumatoidalnego zapalenia stawów – RF (czynnik reumatoidalny) oraz anty-CCP,
- zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) – antygen HLA-B27[JL1] ,
- układowych chorób tkanki łącznej (np. toczeń) – przeciwciała ANA.
Odcinek piersiowy jest szczególnie narażony na złamania kompresyjne w przebiegu osteoporozy dlatego przy podejrzeniu tych zmian bada się:
- wapń całkowity i fosfor w surowicy,
- witaminę D3 (25-OH D3),
- parathormon (PTH) oraz fosfatazę alkaliczną (ALP).
Standardem w diagnostyce osteoporozy jest badanie gęstości kości, czyli densytometria (DEXA).
Jakie ćwiczenia na ból kręgosłupa piersiowego wykonywać?
Przy bólu odcinka piersiowego, który nie wynika z urazu ani innej konkretnej choroby, ćwiczenia powinny przede wszystkim poprawiać tolerancję ruchu, ruchomość tułowia oraz siłę mięśni grzbietu i obręczy barkowej. Pamiętaj, aby nie powodowały narastającego i ostrego bólu ani nowych objawów neurologicznych.
Ćwiczenia mobilizujące odcinek piersiowy
Ruchomość odcinka piersiowego możesz poprawiać za pomocą prostych ćwiczeń rotacyjnych i wyprostnych:
- Rotacja tułowia w klęku podpartym – jedna ręka pozostaje oparta o podłoże, druga znajduje się za głową; ruch polega na spokojnym otwieraniu klatki piersiowej i rotacji tułowia,
- Rotacja w leżeniu bokiem – kolana pozostają ugięte, a górna kończyna przesuwa się w tył wraz z kontrolowanym obrotem klatki piersiowej,
- Wyprost odcinka piersiowego na oparciu krzesła – ruch wykonuje się łagodnie, bez forsowania maksymalnego zakresu.
Ćwiczenia rozciągające klatkę piersiową i barki
Jeśli bólowi odcinka piersiowego towarzyszy uczucie napięcia z przodu klatki piersiowej lub ograniczona swoboda ruchu barków, można włączyć łagodne ćwiczenia rozciągające.
- Rozciąganie mięśni piersiowych przy framudze drzwi – stań w wykroku, oprzyj przedramię o framugę tak, aby łokieć znajdował się mniej więcej na wysokości barku. Następnie powoli przenieś ciężar ciała do przodu, aż poczujesz łagodne rozciąganie z przodu klatki piersiowej. Nie unoś barku i nie pogłębiaj ruchu, jeśli pojawia się ból.
- Otwieranie klatki piersiowej w leżeniu bokiem – połóż się na boku z lekko ugiętymi kolanami. Wyprostuj ręce przed sobą, a następnie górną rękę prowadź szerokim łukiem do tyłu, pozwalając klatce piersiowej stopniowo się obrócić. Miednica powinna pozostać możliwie stabilna.
- Rozciąganie obręczy barkowej nad głową – stojąc lub siedząc, unieś ręce nad głowę tylko do zakresu, w którym ruch pozostaje swobodny. Delikatnie wydłuż tułów i utrzymaj pozycję bez nadmiernego wyginania odcinka lędźwiowego.
Ćwiczenia powinny wywoływać uczucie lekkiego rozciągania. Nie staraj się osiągać maksymalnego zakresu ruchu.
Ćwiczenia wzmacniające plecy i stabilizację
Wzmacnianie można oprzeć na prostych ćwiczeniach zwiększających kontrolę i wytrzymałość mięśni:
- wiosłowanie gumą oporową,
- odwodzenie ramion z gumą lub lekkim obciążeniem,
- bird dog, czyli naprzemienne unoszenie przeciwnej ręki i nogi w klęku podpartym.
Ważniejsza od liczby powtórzeń jest regularność i stopniowe zwiększanie obciążenia. Jeśli ćwiczenia nasilają ból lub powodują promieniowanie do klatki piersiowej czy kończyn, program warto skonsultować z fizjoterapeutą.
Czego unikać przy bólu kręgosłupa piersiowego?
W okresie silnego bólu nie musisz całkowicie rezygnować z ruchu, ale czasowo ogranicz aktywności, które prowokują wystąpienie dolegliwości.
Długie pozostawanie w jednej pozycji może zwiększać sztywność i obniżać tolerancję tkanek na obciążenie, natomiast intensywne skręty, gwałtowne przeprosty czy samodzielne próby odblokowania kręgosłupa mogą nasilić ból.
Jak zapobiegać nawrotom bólu kręgosłupa piersiowego?
W profilaktyce bólu kręgosłupa piersiowego liczy się zdolność do regularnej zmiany pozycji, tolerowania obciążeń i swobodnego poruszania odcinkiem piersiowym oraz obręczą barkową. Przy pracy siedzącej warto więc przerywać długie okresy bezruchu, ale nie dlatego, że samo siedzenie uszkadza kręgosłup, lecz dlatego, że zmienność ruchu zmniejsza długotrwałe obciążanie tych samych tkanek.
Dobrze zaplanowana profilaktyka może obejmować:
- regularną aktywność aerobową,
- ćwiczenia poprawiające siłę i wytrzymałość mięśni grzbietu oraz obręczy barkowej,
- pracę nad rotacją i wyprostem odcinka piersiowego,
- stopniowe zwiększanie tolerancji na obciążenia zawodowe i treningowe,
- ćwiczenia oddechowe jako uzupełnienie pracy nad ruchomością żeber i klatki piersiowej.
Nie istnieje schemat profilaktyki zestawu, który zapobiegłby nawrotom u wszystkich pacjentów. Znaczenie ma przede wszystkim regularne obciążanie układu ruchu w zakresie, który organizm jest w stanie adaptacyjnie tolerować, a nie korygowanie każdej asymetrii.
Bóle kręgosłupa – podsumowanie najważniejszych informacji
Ból kręgosłupa piersiowego najczęściej ma podłoże mięśniowo-szkieletowe, ale nie zawsze można wskazać jego przyczynę wyłącznie na podstawie lokalizacji dolegliwości.
Jeśli ból jest silny, nawraca, utrzymuje się mimo postępowania zachowawczego albo towarzyszą mu gorączka, osłabienie, utrata masy ciała czy inne niepokojące objawy, warto skonsultować się z lekarzem, który w razie potrzeby dobierze odpowiednie badania obrazowe. Jeśli lekarz zaleci badania krwi, wykonaj je w laboratorium i zabierz wyniki na kolejną konsultację. Mogą pomóc szybciej zawęzić przyczynę dolegliwości i zaplanować dalsze postępowanie.
