Mikrobiom jelitowy jest wrażliwy na sposób żywienia. Szczególne znaczenie ma ilość błonnika i stopień przetworzenia spożywanych produktów. Na tej zależności opiera się dieta NiMe – nowy model żywienia inspirowany dietą społeczności nieuprzemysłowionych. Jej celem jest stworzenie warunków sprzyjających korzystnym funkcjom mikrobiomu, a jednocześnie poprawa parametrów zdrowia metabolicznego. Przeczytaj artykuł i dowiedz się, na czym polega dieta NiMe, co można na niej jeść i co na temat jej działania mówią dotychczasowe badania.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> dieta NiMe (Non-Industrialized Microbiome Restore) została opracowana z myślą o wspieraniu mikrobiomu jelitowego, >> bazuje przede wszystkim na mało przetworzonych produktach roślinnych i dużej ilości błonnika, >> ważnym elementem jadłospisu są warzywa, owoce, rośliny strączkowe i produkty pełnoziarniste, >> ograniczeniu podlegają przede wszystkim produkty wysoko przetworzone, bogate w cukry dodane i tłuszcze nasycone, >> pierwsze badanie kliniczne wskazuje, że już kilkutygodniowe stosowanie diety może wpływać na mikrobiom oraz niektóre parametry metaboliczne, >> NiMe jest stosunkowo nowym modelem żywienia, dlatego do oceny jego długoterminowych efektów potrzebne są dalsze badania. |
Spis treści:
- Czym jest dieta NiMe?
- Dieta NiMe – założenia
- Dieta NiMe a mikrobiom jelitowy – jaki jest związek?
- Co jeść na diecie NiMe?
- Co ograniczyć na diecie NiMe?
- Dieta NiMe – co pokazują badania?
- Czy dieta NiMe jest dla każdego?
- Dieta NiMe a badania – jak ocenić stan zdrowia przed zmianą diety?
- Zakończenie
Czym jest dieta NiMe?
Nazwa NiMe pochodzi od angielskiego Non-Industrialized Microbiome Restore. Jest to model żywienia opracowany przez zespół naukowców badających zależności między dietą, mikrobiomem jelitowym i zdrowiem metabolicznym. Inspiracją były m.in. tradycyjne sposoby żywienia mieszkańców wiejskich obszarów Papui-Nowej Gwinei.
Nie chodzi jednak o dokładne odtworzenie jadłospisu konkretnej społeczności. Dieta NiMe przenosi do współczesnych warunków wybrane cechy żywienia charakterystyczne dla populacji nieuprzemysłowionych: dużą ilość nieprzetworzonych produktów roślinnych i błonnika oraz niewielki udział żywności wysoko przetworzonej.
Dieta NiMe – założenia
Podstawą diety NiMe jest żywność roślinna w możliwie mało przetworzonej postaci. W badaniu klinicznym jadłospis dostarczał około 22 g błonnika na każde 1000 kcal, czyli znacznie więcej niż typowa dieta zachodnia. Dominowały w nim węglowodany pochodzące m.in. z warzyw, owoców, roślin strączkowych i produktów zbożowych.
Produkty zwierzęce nie są całkowicie wykluczone, ale odgrywają mniejszą rolę. Model ten nie jest więc dietą wegańską ani dietą paleo. Istotniejsze od stosowania sztywnej listy produktów jest ograniczenie żywności charakterystycznej dla współczesnej diety wysoko przetworzonej.
Dieta NiMe a mikrobiom jelitowy – jaki jest związek?
Część błonnika i innych składników roślinnych nie jest trawiona w jelicie cienkim i dociera do jelita grubego, gdzie może stanowić substrat dla mikroorganizmów jelitowych. Produkty ich metabolizmu, w tym krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, uczestniczą m.in. w utrzymaniu prawidłowego środowiska jelita i funkcjonowaniu bariery jelitowej.
Co ciekawe, w badaniu NiMe nie zaobserwowano zwiększenia różnorodności mikrobiomu – uległ on nawet zmniejszeniu. Jednocześnie wystąpiły inne korzystne zmiany dotyczące jego składu, funkcji i metabolitów. Pokazuje to, że zdrowia mikrobiomu nie można zawsze oceniać wyłącznie na podstawie liczby występujących w nim gatunków bakterii.
>> Przeczytaj też: Mikrobiota jelitowa – narząd bakteryjny do zadań specjalnych
Co jeść na diecie NiMe?
W jadłospisie dominują warzywa – w tym warzywa liściaste i korzeniowe – owoce, fasola, soczewica i inne rośliny strączkowe, pełne ziarna zbóż, orzechy oraz nasiona. Źródłem skrobi mogą być również ziemniaki, bataty i inne warzywa skrobiowe.
Białko pochodzi, przede wszystkim, z produktów roślinnych, uzupełnianych umiarkowanymi ilościami ryb i mięsa. Ważna jest także różnorodność produktów roślinnych, ponieważ dostarczają one różnych rodzajów błonnika i związków bioaktywnych.
Co ograniczyć na diecie NiMe?
Ograniczeniu podlega, przede wszystkim, żywność wysoko i ultraprzetworzona: słodycze, słodkie napoje, słone przekąski, wysoko przetworzone dania gotowe i produkty zawierające duże ilości cukrów dodanych oraz tłuszczów nasyconych.
W modelu zastosowanym w badaniu ograniczono również produkty mleczne i pszenicę. Nie oznacza to jednak, że każda zdrowa osoba powinna profilaktycznie z nich rezygnować. NiMe jest konkretnym modelem eksperymentalnym, a nie dowodem na szkodliwość tych produktów w diecie ogółu populacji.
>> Sprawdź też: Żywność przetworzona i żywność wysokoprzetworzona – czym jest? Przykłady
Dieta NiMe – co pokazują badania?
Najważniejsze dane pochodzą z randomizowanego badania z udziałem 30 zdrowych dorosłych mieszkańców Kanady. Po trzech tygodniach stosowania diety odnotowano zmiany mikrobiomu oraz jego metabolitów, a także poprawę wybranych wskaźników zdrowia kardiometabolicznego. Dotyczyło to m.in. masy ciała, gospodarki glukozowo-insulinowej, stężenia cholesterolu oraz markera stanu zapalnego – białka C-reaktywnego (CRP).
Wyniki są obiecujące, ale wymagają ostrożnej interpretacji. Badanie było niewielkie i krótkotrwałe, a jego uczestnikami były osoby zdrowe. Potrzebne są więc dalsze, większe i długoterminowe badania.
>> Przeczytaj też: Insulinooporność – jakie są jej objawy i przyczyny? Diagnostyka i leczenie
Czy dieta NiMe jest dla każdego?
Wiele jej podstawowych zasad – zwiększenie udziału warzyw, owoców i roślin strączkowych oraz ograniczenie produktów wysoko przetworzonych – jest zgodnych z powszechnymi zasadami zdrowego żywienia. Nie oznacza to jednak, że każdy powinien dokładnie odtwarzać jadłospis zastosowany w badaniu.
Nagłe znaczne zwiększenie podaży błonnika może u części osób powodować wzdęcia, gazy lub dyskomfort jelitowy, dlatego jego ilość warto zwiększać stopniowo. Indywidualnego podejścia wymagają również osoby z chorobami przewodu pokarmowego, przewlekłymi chorobami metabolicznymi, niedowagą czy zwiększonym zapotrzebowaniem żywieniowym. W takich przypadkach sposób żywienia warto omówić z lekarzem lub dietetykiem.
Dieta NiMe a badania – jak ocenić stan zdrowia przed zmianą diety?
Przed zmianą sposobu żywienia warto znać swój aktualny stan zdrowia, szczególnie jeśli występują choroby przewlekłe, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego lub nieprawidłowa masa ciała. Zakres badań powinien być dobierany indywidualnie – nie istnieje jeden uniwersalny „pakiet badań przed dietą NiMe”.
W zależności od stanu zdrowia, objawów i czynników ryzyka lekarz może rozważyć m.in. morfologię krwi, stężenie glukozy na czczo, HbA1c czy lipidogram. W określonych sytuacjach zasadne może być również sprawdzenie stężenia ferrytyny, witaminy B12 lub innych parametrów związanych ze sposobem żywienia. Badania laboratoryjne mogą pomóc ocenić wybrane elementy stanu zdrowia i stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki oraz planowania zaleceń żywieniowych.
Zakończenie
Dieta NiMe jest interesującą koncepcją pokazującą, jak sposób żywienia może oddziaływać jednocześnie na mikrobiom jelitowy i parametry metaboliczne. Jej najważniejsze elementy: znaczna ilość błonnika i produktów roślinnych oraz mało żywności wysoko przetworzonej. Pierwsze wyniki badań są obiecujące, jednak NiMe pozostaje nowym modelem, którego długoterminowe działanie wymaga dalszej oceny.
Bibliografia
- Li F, Armet AM, Korpela K, Liu J, Quevedo RM, Asnicar F, Seethaler B, Rusnak TBS, Cole JL, Zhang Z, Zhao S, Wang X, Gagnon A, Deehan EC, Mota JF, Bakal JA, Greiner R, Knights D, Segata N, Bischoff SC, Mereu L, Haqq AM, Field CJ, Li L, Prado CM, Walter J. Cardiometabolic benefits of a non-industrialized-type diet are linked to gut microbiome modulation. Cell. 2025 Mar 6;188(5):1226-1247.e18.
- Hindson J. Diet-driven microbiome restoration associated with cardiometabolic benefits. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2025 May;22(5):295.
- Armet A.M., Walter J. The NiMe Diet: Scientific Principles and Recipes. University of Alberta, 2025.
