Pakiet podstawowy - trądzik hormonalny – kobieta

Symbol: PKTRDKP

Trądzik hormonalny u kobiet może wynikać z nadmiaru androgenów (hiperandrogenizmu) pochodzenia jajnikowego, nadnerczowego lub mieszanego. Androgeny zwiększają produkcję sebum, przyspieszają rogowacenie ujść mieszków włosowych i sprzyjają rozwojowi stanu zapalnego. Typowa lokalizacja zmian trądzikowych to dolna część twarzy (żuchwa, broda, linia żuchwy), szyja i górna część pleców.

W skład pakietu wchodzą następujące badania:

• testosteron całkowity – główny androgen krążący we krwi. Jego podwyższony poziom koreluje z nasileniem zmian trądzikowych;
• androstendion – hormon produkowany zarówno przez jajniki, jak i nadnercza, jego poziom jest czułym markerem hiperandrogenizmu jajnikowego;
• DHEA-S – niemal wyłącznie nadnerczowy marker androgenów;
• LH i FSH – hormony przysadki stymulujące syntezę hormonów w jajnikach, zaburzenia ich wydzielania wskazują na jajnikową przyczynę nadmiernej produkcji androgenów.

KTO I KIEDY POWINIEN WYKONAĆ BADANIE

Pakiet zalecany jest kobietom, u których występuje:

• trądzik utrzymujący się po ustąpieniu trądziku młodzieńczego lub pojawiający się po 20.–25. r.ż.;
• zmiany trądzikowe są głębokie, torbielowate, zmienione zapalnie, zlokalizowane głównie w dolnej części twarzy (broda, linia żuchwy, kąciki ust), na szyi, dekolcie, górnej części pleców;
• trądzik oporny na standardowe leczenie dermatologiczne (retinoidy miejscowe, antybiotyki, kwas azelainowy) przez ≥ 3 miesiące lub szybko nawracający po izotretynoinie;
• współistnienie innych objawów hiperandrogenizmu: hirsutyzm, łysienie androgenowe typu kobiecego, nieregularne cykle, niepłodność;
• podejrzenie PCOS, wrodzonego przerostu nadnerczy lub rzadziej guza wydzielającego androgeny;
• insulinooporność lub otyłość (zwłaszcza brzuszna);
• trądzik nawraca po odstawieniu doustnych środków antykoncepcyjnych.

MOŻLIWE PRZYCZYNY ODCHYLEŃ OD NORMY

Testosteron całkowity — podwyższony poziom testosteronu całkowitego oznacza nadmiar androgenów, co może być istotną przyczyną trądziku u kobiet. Również wysokie wartości testosteronu całkowitego - w górnej granicy normy - mogą być klinicznie przyczyną nadmiaru hormonów androgenowych i źródłem problemu, zwłaszcza jeśli poziom SHBG pozostaje niski.

Androstendion - podwyższony poziom tego hormonu, bez równoczesnego wzrostu DHEA‑S, wskazuje bezpośrednio na jajniki jako źródło hormonów powodujących trądzik. Może to być związane z zespołem policystycznych jajników (PCOS).

LH i FSH – jeżeli poziom LH jest co najmniej 1,5 raza wyższy (często 2-3 razy wyższy) od FSH, wskazuje na PCOS jako przyczynę trądziku. Zaburzony stosunek obydwu hormonów obserwuje się zwłaszcza u szczupłych pacjentek. Prawidłowy poziom LH:FSH nie wyklucza jednak PCOS, szczególnie u kobiet z otyłością i/lub dominującą insulinoopornością.

WAŻNE! W interpretacji wyników należy brać pod uwagę kilka parametrów łącznie.

Przykładowa, uproszczona interpretacja wyników

• Testosteron ↑ + androstendion ↑ + LH/FSH ↑↑ → wskazuje na PCOS.
• DHEA-S ↑↑ → znacznie podwyższony poziom DHEA-S wskazuje na podejrzenie nadnerczowego źródła problemu (wrodzony przerost nadnerczy lub guz). Wartości umiarkowanie podwyższone często współistnieją z PCOS.
• Androstendion ↑↑ + testosteron prawidłowy lub lekko ↑ → może również wskazywać na PCOS.
• Wszystkie parametry w normie → nie wyklucza hormonalnej przyczyny trądziku. Decyduje korelacja z objawami klinicznymi i innymi badaniami.

CO MOŻE WPŁYWAĆ NA WYNIK

• Faza cyklu – stosunek LH/FSH powinien być oceniany pomiędzy 2-5 dniem cyklu, czyli we wczesnej fazie folikularnej. W fazie lutealnej poziom LH jest fizjologicznie podwyższony.
• Leki antykoncepcyjne – powinny być odstawione na 6-8 tygodni przed badaniem.
• Silny stres, niedobór snu lub intensywny wysiłek fizyczny 24-48 godzin przed badaniem mogą wpływać na poziom hormonów. Jeśli wymienione wyżej czynniki znacząco odbiegają od rutyny, należy odłożyć badanie do następnego cyklu.

Dodatkowe przygotowanie