PAKIET PCOS - ZESPÓŁ POLICYSTYCZNYCH JAJNIKÓW

Symbol: PCOS

PCOS jest chorobą, która dotyka nawet 10% kobiet przed menopauzą. Jest najczęstszą przyczyną niepłodności powodowaną brakiem owulacji. Objawami zespołu policystycznych jajników są:

• zaburzenia miesiączkowania – wydłużone i skąpe cykle
• hirsutyzm – owłosienie typu męskiego
• niepłodność
• wypadanie włosów
• trądzik
• problemy z masą ciała
• zaburzenia metaboliczne, insulinooporność.

Ponieważ obraz choroby jest złożony, diagnostyka wydłuża się w czasie. Pakiet umożliwia wykonanie kluczowych dla tego zespołu badań hormonalnych z jednego pobrania.

Pakiet zawiera następujące badania:

• testosteron całkowity – hormon androgenowy, którego nadmiar odpowiada za objawy takie jak trądzik czy nadmierne owłosienie;
• DHEA-S - marker aktywności nadnerczy. Pozwala ustalić, czy źródłem nadmiaru androgenów są jajniki, czy jest on związany z nadczynnością kory nadnerczy;
• SHBG – globulina wiążącą hormony płciowe – jest to białko transportujące hormony we krwi. Niskie stężenie SHBG powoduje, że większa ilość testosteronu krąży w formie wolnej (aktywnej biologicznie), co nasila objawy kliniczne, nawet jeśli testosteron całkowity mieści się w normie;
• AMH - anty-Mullerian hormon - hormon produkowany przez komórki osłonki pęcherzykowych jajników. Jego wysoki poziom świadczy o zwiększonej liczbie niedojrzałych pęcherzykowych, co jest charakterystyczne dla PCOS. Wskazuje na zaburzenia owulacji i ryzyko niepłodności.

KTO I KIEDY POWINIEN WYKONAĆ BADANIE

Pakiet przeznaczony jest dla kobiet z objawami PCOS, takimi jak:

• niepłodność - trudności z zajściem w ciążę wynikające z braku owulacji;
• zaburzenia miesiączkowania - rzadkie miesiączki (cykle dłuższe niż 35 dni) lub ich brak;
• nadmierne owłosienie typu męskiego i/lub wypadanie włosów – łysienie androgenowe;
• uporczywy trądzik, oporny na standardowe leczenie dermatologiczne;
• zwiększona masa ciała, zwłaszcza otyłość brzuszna;
• insulinooporność;
• zmiany w USG - obecność pęcherzyków o charakterze policystycznym w badaniu ginekologicznym;
• obciążony wywiad rodzinny w kierunku PCOS lub chorób metabolicznych.

MOŻLIWE PRZYCZYNY ODCHYLEŃ OD NORMY

Interpretacja wyników badań z Pakietu PCOS musi obywać się w połączeniu z objawami klinicznymi obserwowanymi u pacjentki oraz badaniem USG.

Odchylenia wskazujące na PCOS lub powiązane zaburzenia:

• AMH ↑ + testosteron ↑/N + SHBG ↓ - wskazuje na PCOS.
• DHEA-S ↑ + testosteron ↑ - sugeruje mieszane źródło hiperandrogenizmu (jajnikowe + nadnerczowe), co wymaga dalszej diagnostyki nadnerczy.
• DHEA-S ↑ + testosteron N + AMH N – przyczyną objawów są zaburzenia pracy nadnerczy, np. wrodzony przerost nadnerczy, nie jest to obraz PCOS.
• Wszystkie parametry w normie - nie wyklucza PCOS, o diagnozie rozstrzygają objawy kliniczne i obraz USG.

CO MOŻE WPŁYWAĆ NA WYNIKI

Niektóre czynniki mogą zafałszować obraz hormonalny, prowadząc do błędnych wniosków.

• Testosteron

Czynniki podwyższające - wynik fałszywie pozytywny:

- bardzo intensywny wysiłek fizyczny w ciągu 24 godzin przed badaniem (przejściowy wzrost stężenia),

- stosowanie sterydów anabolicznych lub innych preparatów o działaniu androgenowym.

Czynniki obniżające – wynik fałszywie negatywny:

- doustne środki antykoncepcyjne (hamują wydzielanie gonadotropin i jajnikową produkcję androgenów),

- leki o działaniu antyandrogennym (np. spironolakton),

- ciąża (fizjologiczne przestrojenie gospodarki hormonalnej – wynik nie odzwierciedla typowego profilu u nieciężarnej).

• DHEA-S

Czynniki podwyższające wynik to: silny stres (ostry), przebyta lub tocząca się ostra infekcja, spożywanie alkoholu 24 godziny przed pobraniem.

Czynniki obniżające wynik: doustne środki antykoncepcyjne, glikokortykosteroidy (leki sterydowe – doustne, iniekcyjne, wysokie dawki wziewne), ciąża.

• SHBG (globulina wiążąca hormony płciowe)

Czynniki podwyższające poziom SHBG to: nadczynność tarczycy, doustne środki antykoncepcyjne (estrogeny zwiększają syntezę SHBG w wątrobie),niektóre leki stosowane w cukrzycy typu 2 (np. metformina – zwłaszcza przy poprawie insulinooporności).

Obniżony poziom SHBG obserwuje się w insulinooporności i otyłości. Niska SHBG w tych sytuacjach może sprawiać wrażenie „nadmiaru” wolnego testosteronu przy prawidłowym stężeniu całkowitym.

• AMH (hormon anty-Müllerowski)

AMH jest stosunkowo stabilnym markerem, ale istnieją sytuacje, w których wynik nie nadaje się do typowej interpretacji w kierunku PCOS. Są to ciąża, menopauza, zaburzenia funkcjonowania jajników np. po chemioterapii lub radioterapii miednicy (wynik bardzo niski, odzwierciedla utratę pęcherzyków, a nie typowy obraz PCOS).

Dodatkowe przygotowanie