Migotanie przedsionków jest jednym z najczęściej rozpoznawanych zaburzeń rytmu serca. Istnieje wiele przyczyn i znanych czynników ryzyka prowadzących do tego schorzenia. W populacji ogólnej stanowi około 1% rozpoznań kardiologicznych. Nieleczone może przyczynić się do wielu poważniejszych schorzeń jak udar mózgu czy niewydolność serca.
| Z tego artykułu dowiesz się, że: >> migotanie przedsionków występuje zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. >> dotyczy głównie osób w wieku podeszłym. W 5% rozpoznawane jest u chorych powyżej 65. roku życia, a także u co dziesiątego chorego powyżej 80. roku życia. >> istnieje kilka rodzajów migotania przedsionków: napadowe, przetrwałe, utrwalone. >> leczenie obejmuje zarówno modyfikację stylu życia, kontrolę chorób współtowarzyszących, jak i stabilizujące chorobę. >> w leczeniu wykorzystuje się leki przeciwarytmiczne, przeciwzakrzepowe oraz leczenie zabiegowe. |
Spis treści:
- Czym jest migotanie przedsionków?
- Migotanie przedsionków a arytmia: różnice
- Migotanie przedsionków: przyczyny sercowe i pozasercowe
- Występowanie migotania przedsionków (epidemiologia)
- Czynniki ryzyka rozwoju migotania przedsionków
- Migotanie przedsionków: objawy dolegliwości
- Jak lekarz rozpoznaje migotanie przedsionków?
- Jak leczyć migotanie przedsionków?
- Migotanie przedsionków – najczęstsze pytania (FAQ)
- Migotanie przedsionków: zakończenie
Czym jest migotanie przedsionków?
Migotanie przedsionków (atrial fibrillation – AF) to najczęstszy typ nadkomorowych zaburzeń rytmu serca z charakterystyczną szybką, nieskoordynowaną czynnością przedsionków (350-700/min), prowadzącą do zaburzeń przepływu krwi przez przedsionki, wraz z obecną niemiarowością rytmu komór. Według klasyfikacji chorób ICD-10 jest to choroba o kodzie I48.
Rodzaje migotania przedsionków
Wyróżnia się objawowe i nieobjawowe migotanie przedsionków (AF), a także ze względu na czas trwania zaburzeń rytmu, na:
- napadowe (trwające zwykle mniej niż 2 doby, a maksymalnie do tygodnia, ustępujące samoistnie lub wymagające wykonania zabiegu kardiowersji elektrycznej);
- przetrwałe (czas trwania przekracza 7dni);
- przetrwałe długo trwające (powyżej roku);
- utrwalone.
>> Zobacz: Kołatanie serca – przyczyny, postępowanie, kiedy się niepokoić?
Migotanie przedsionków a arytmia: różnice
Arytmia jest ogólnym pojęciem dotyczącym niemiarowej pracy serca. Do tej grupy zaliczamy zarówno arytmie związane ze zbyt szybką czynnością serca (tachyarytmie), zbyt wolną pracą serca (bradyarytmie), niemiarową pracą serca (arytmie nadkomorowe, komorowe, bloki przewodnictwa i in.). Migotanie przedsionków jest jednym z typów arytmii nadkomorowych (przedsionkowych) i tachyarytmii.
>> Przeczytaj: Skoki ciśnienia – czym mogą być spowodowane? Objawy, przyczyny i postępowanie
Migotanie przedsionków: przyczyny sercowe i pozasercowe
Wśród przyczyn związanych z nieprawidłowościami w obrębie serca (sercowych) wyróżniamy:
- wady zastawkowe nabyte i wrodzone;
- nadciśnienie tętnicze;
- kardiomiopatie;
- chorobę niedokrwienną serca;
- zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia;
- niewydolność serca;
- nowotwory serca;
- choroby układowe zajmujące mięsień sercowy jak sarkoidoza czy chemochromatoza;
- stan po operacjach w obrębie mięśnia sercowego.
Do przyczyn pozasercowych zaliczyć możemy:
- nadczynność tarczycy;
- niedoczynność tarczycy;
- choroby płuc;
- otyłość;
- cukrzycę;
- guza chromochłonnego nadnerczy;
- sporty wytrzymałościowe;
- przewlekłą chorobę nerek;
- niektóre leki i używki.
Występowanie migotania przedsionków (epidemiologia)
Migotanie przedsionków występuje średnio u 1% ogólnej populacji. Szacuje się, że obecne jest u ponad miliona Polaków i Polek. Częściej występuje u mężczyzn.
Rozpoznaje się je głównie u osób starszych:
- w 5% powyżej 65. roku życia;
- w 10% powyżej 80. roku życia.
Rzadko, ale występuje także u młodszych osób, głównie jako konsekwencja zaburzeń elektrolitowych czy nadużywania alkoholu i innych substancji psychoaktywnych.
Napadowe migotanie przedsionków to około 20-30% wszystkich rozpoznań, przetrwałe 20-30%, a od 40 do 50% stanowi postać utrwalona tej arytmii nadkomorowej.
Czynniki ryzyka rozwoju migotania przedsionków
Do czynników ryzyka choroby zaliczamy zarówno choroby współistniejące jak m.in.: bezdech senny, wady serca, cukrzyca, choroby tarczycy, ale i nieprawidłowy styl życia (nadwaga i otyłość, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu i psychostymulantów, brak odpowiedniej aktywności fizycznej, nadmiar stresu).
Migotanie przedsionków: objawy dolegliwości
Do charakterystycznych dolegliwości związanych z migotaniem przedsionków należą:
- zawroty i bóle głowy;
- omdlenia;
- pogorszenietolerancji wysiłku, osłabienie ogólne;
- uczucie przyspieszonego nierównego bicia serca (kołatania serca);
- uderzenia gorąca, zlewne poty, niepokój.
>> Sprawdź: Szmery w sercu – czym mogą być spowodowane? Czy są powodem do niepokoju?
Jak lekarz rozpoznaje migotanie przedsionków?
Podstawą rozpoznania choroby jest wywiad dotyczący zgłaszanych objawów , a także potwierdzenie zaburzeń rytmu w badaniach dodatkowych jak:
- EKG spoczynkowe;
- elektrokardiograficzna próba wysiłkowa;
- badanie echokardiograficzne;
- badanie monitorowania EKG metodą Holtera.
>> To może Cię zainteresować: Próba wysiłkowa: na czym polega EKG wysiłkowe i jak się do niego przygotować?
Badania laboratoryjne w diagnostyce migotania przedsionków
Badania dodatkowe z zakresu diagnostyki laboratoryjnej nie są niezbędne w ustaleniu diagnozy i leczenia, ale są pomocne w ustaleniu ewentualnych metabolicznych przyczyn prowadzących do migotania przedsionków.
Są to m. in. :
- badanie elektrolitów: sodu, potasu i magnezu we krwi;
- badanie parametrów tarczycowych: TSH, fT4, fT3;
- APTT, INR;
- morfologia krwi obwodowej;
- stężenie glukozy na czczo, hemoglobina glikowana;
- badanie ogólne moczu;
- stężenie kreatyniny, kwasu moczowego, mocznika.
>> Sprawdź: Najczęstsze choroby serca – objawy i diagnostyka
Jak leczyć migotanie przedsionków?
W momencie postawienia rozpoznania migotania przedsionków, ważnym aspektem przed wprowadzeniem leczenia jest ustalenie charakteru tej arytmii. Zgodnie z zasadą 4S-AF ocenia się:
- możliwość ewentualnego ryzyka udaru mózgu (Stroke risk);
- podłoże arytmii (Substrate severity);
- częstość występowania migotania przedsionków (Severity of AF burden);
- nasilenie objawów zaburzeń rytmu (Symptom severity).
Podstawą leczenia migotania przedsionków jest kontrola objawów choroby dzięki wdrożeniu profilaktyki zatorowo-zakrzepowej, nadzorowi nad utrzymaniem prawidłowego rytmu serca, właściwe leczenie chorób towarzyszących i kontrola czynników ryzyka. Stosowane są zarówno preparaty farmakologiczne (b-blokery i blokery kanałów wapniowych) a także zabiegi przywracające rytm zatokowy (kardiowersja elektryczna) i leczenie inwazyjne (ablacja-przezskórna lub chirurgiczna).
Migotanie przedsionków: czego unikać?
Osoby chorujące na migotanie przedsionków powinny unikać:
- nieregularnego stosowania leków (o ile takie zostały zaordynowane) i samodzielnego odstawiania bez konsultacji lekarskiej;
- zbyt małej ilości przyjmowanych płynów i odwodnienia;
- nadużywania kofeiny i alkoholu;
- stresu;
- nadmiernej aktywności fizycznej w tym sportów ekstremalnych, wytrzymałościowych (jak: triathlon, crossfit, biegi na długich dystansach), sportów siłowych (podnoszenie ciężarów, kulturystyka), sportów walki;
- bagatelizowania takich objawów jak ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, omdlenia.
Migotanie przedsionków: dieta
Zalecenia żywieniowe w migotaniu przedsionków powinny opierać się na zbilansowanej diecie z ograniczeniem produktów zawierających kofeinę, unikaniu alkoholu i soli kuchennej.
W zależności od przyczyny metabolicznej wywołującej migotanie przedsionków może to być dieta: śródziemnomorska, z ograniczeniem cukrów prostych (stosowana w cukrzycy), tłuszczy zwierzęcych. Nie powinno w niej zabraknąć świeżych owoców i warzyw. Korzystne jest zatem spożywanie m.in.: świeżych jagód, truskawek, brzoskwiń, pomidorów, sałaty, ogórków.
Witamina D3 a migotanie przedsionków
Poziom witaminy D3 i jej wpływ na wystąpienie migotania przesionków jest od kilku lat obiektem badań wielu naukowców. W jednej z fińskich prac analizowano:
- wpływ poziomu witaminy D3 u zdrowych kobiet i mężczyzn na ryzyko wystąpienia migotania przedsionków;
- wpływ kilkuletniej suplementacji witaminy na ewentualne zmniejszenie epizodów migotania przedsionków w przyszłości.1
Wnioski z badania wskazują na potencjalny pozytywny wpływ suplementacji witaminy D3 u osób w podeszłym wieku.
>> Zobacz: Słabe krążenie – objawy i przyczyny. Jakie badania wykonać?
Migotanie przedsionków – najczęstsze pytania (FAQ)
Uczucie niemiarowości, kołatania serca są częstymi przyczynami konsultacji w gabinetach lekarskich. Na co najbardziej należy zwrócić uwagę, gdy lekarz rozpozna ten typ zaburzeń rytmu serca?
Migotanie przedsionków często przebiega bezobjawowo. Z uwagi na ryzyko rozwoju zaburzeń zatorowo-zakrzepowych może prowadzić do udaru ośrodkowego układu nerwowego jak też zaawansowanej niewydolności serca.
Ze względu na brak prawidłowej czynności skurczowej mięśnia w przedsionkach serca, dochodzi do zaburzeń przepływu krwi przez komory, a to prowadzi m.in. do upośledzonego przepływu krwi nie tylko do narządów wewnętrznych, ale i mózgu. Konsekwencją tego jest występowanie: zasłabnięć, omdleń, zawrotów głowy.
Każde migotanie przedsionków z obecnością objawów zgłaszanych przez chorego, z szybką czynnością serca i rozpoznane pierwszorazowo, wymaga skierowania do szpitala w celu wdrożenia odpowiedniego leczenia.
Jeśli migotaniu przedsionków towarzyszy ból w okolicy przedsercowej, omdlenie, przebyta utrata przytomności lub duszność, wskazane jest skierowanie takiego chorego do szpitala.
Także kolejne epizody migotania przedsionków mimo włączonego wcześniej leczenia, często wymagają kontroli w oddziale lub izbie przyjęć by móc odpowiednio skorygować leczenie lub je zmienić.
Tętno przy migotaniu przedsionków jest nieregularne, często przekracza 100/minutę. Charakterystyczne dla migotania przedsionków z szybką czynnością komór jest występowanie niemiarowości z deficytem tętna badanym obwodowo m.in. na kończynach.
Migotanie przedsionków: zakończenie
Migotanie przedsionków jest zaliczane do najczęściej rozpoznawanych zaburzeń rytmu serca. Może nie dawać żadnych objawów lub wywołać dolegliwości, z którymi chorzy zgłaszają się do lekarza. Nieleczone schorzenie potrafi doprowadzić zarówno do niewydolności serca, udaru mózgu jak i przyczynić się do rozwoju choroby zatorowo-zakrzepowej (zakrzepicy kończyn i zatorowości płucnej).
Bibliografia
- Interna Szczeklika 2024/25
- dostęp online: 14.12.2025, https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/choroby/218725,migotanie-przedsionkow-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie
- Jyrki K. Virtanen, PhDa, Sari Hantunen, PhDa, Christel Lamberg-Allardt, PhDb, JoAnn E. Manson, MD, DrPHc,d, Tarja Nurmi, PhDa, Matti Uusitupa, MD, PhDa, Ari Voutilainen, PhDa, and Tomi-Pekka Tuomainen, MD, PhD „The effect of vitamin D3 supplementation on atrial fibrillation in generally healthy men and women: The Finnish Vitamin D Trial”; Am. Heart J 2023; 264: 177-182
