Omega 3

Badanie kwasów omega 3 - więcej informacji

Kwasy tłuszczowe omega-3 to kwasy wielonienasycone, których organizm nie może ich sam wytworzyć, dlatego muszą być dostarczane z pożywieniem.

Kwasy omega-3 pełnią wiele istotnych funkcji:

• występują w lipidach strukturalnych komórki i są odpowiedzialne za integralność błony mitochondrialnej,
• obniżają stężenie LDL, gdy częściowo zastępują w diecie węglowodany. Kwasy EPA i DHA znacząco zwiększają stężenie cholesterolu HDL (ich wpływ na LDL jest znikomy lub mogą go nieznacznie zwiększać),
• wywierają działanie antyarytmiczne i przeciwzapalne. Wielonienasycone kwasy omega-3 zmniejszają ryzyko chorób układu krążenia, w tym wystąpienia choroby niedokrwiennej serca.
• są niezbędne dla prawidłowej pracy mózgu, wspomagają procesy uczenia się, są pomocne dla pacjentów z depresją.

Do najważniejszych kwasów tłuszczowych omega-3 należą:

• kwas alfa-linolenowy (ALA) - jego źródłem w pożywieniu są siemię lniane, olej z siemienia lnianego, orzechy włoskie, olej rzepakowy i sojowy oraz zielone warzywa liściaste;
• kwas eikozapentaenowy (EPA) oraz kwas dokozaheksaenowy (DHA) - ich źródłem są ryby morskie (np. szprotki, tuńczyk, makrela, łosoś, sardynki, dorsz, śledź), kawior oraz owoce morza.

Organizm może przyswoić każdy z tych kwasów, jednak w pełni aktywne są tylko dwa ostatnie (EPA i DHA). Kwas ALA ulega przemianie do EPA i DHA, jednak efektywność tej konwersji wynosi zaledwie 5%. Dlatego istotne jest bezpośrednie dostarczanie organizmowi gotowych do działania kwasów EPA i DHA.

Kwasy wielonienasycone występują w postaci "cis" lub "trans". Większość z nich to pożądana forma "cis", jednak w produktach takich jak mięso i mleko (krowie, owcze) przeważa forma "trans", która podobnie jak nasycone kwasy tłuszczowe niekorzystnie wpływa na cholesterol i silnie podnosi stężenie cholesterolu LDL we krwi i zmniejsza stężenie cholesterolu HDL. Zwiększa również poziom lipoproteiny (a)- Lp(a).

Omega 3 - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Oznaczenie poziomu kwasów omega-3 jest szczególnie wskazane dla osób:

• z chorobami układu krążenia - chorobą wieńcową, po zawale serca, z wysokim poziomem trójglicerydów we krwi,
• z upośledzoną tolerancją glukozy oraz chorym na cukrzycę lub inne choroby autoimmunologiczne (choroba Hashimoto, RZS, łuszczyca, celiakia),
• z nadwagą i otyłością,
• na diecie wegetariańskiej,
• kobietom w ciąży,
• których codzienna dieta zawiera mało ryb
• z chorobami przebiegającymi z zaburzeniami wchłaniania w przewodzie pokarmowym.

Omega 3 - normy i interpretacja wyników

• wskaźnik EPA/DHA < 4 - niskie działanie ochronne - wskazana suplementacja i zmiany w diecie
• wskaźnik EPA/DHA 4 - 8 - średnie działanie ochronne - wskazane zmiany w diecie, suplementacja do rozważenia
• wskaźnik EPA/DHA > 8 - dobre działanie ochronne - kontynuacja dotychczasowych działań

Omega 3 - przyczyny odchyleń od normy

Obniżony wskaźnik kwasów omega 3 jest najczęściej spowodowany stylem życia, jednak mogą mieć na niego wpływ również niektóre choroby.

Przyczyny dietetyczne:

• niskie spożycie ryb morskich i owoców morza,
• dieta wysokoprzetworzona, bogata w tłuszcze nasycone i trans,
• nadmierne spożycie kwasów omega-6 (oleje słonecznikowy, kukurydziany, sojowy) zaburzające proporcję omega-3 do omega-6,
• restrykcyjne diety eliminacyjne,
• dieta wegetariańska lub wegańska i poleganie wyłącznie na roślinnych źródłach omega-3 (siemię lniane, orzechy włoskie). Ponieważ konwersja kwasu ALA do aktywnych form EPA i DHA jest bardzo mało wydajna (ok. 5%), sama dieta roślinna często nie wystarcza do osiągnięcia normy w Indeksie Omega-3.

Przyczyny związane z zaburzeniami wchłaniania w przewodzie pokarmowym:

• choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego),
• celiakia,
• mukowiscydoza,
• przewlekłe zapalenie trzustki i niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki,
• choroby wątroby i dróg żółciowych (upośledzenie trawienia tłuszczów),
• zespoły złego wchłaniania,
• stan po resekcji jelita,
• obniżona efektywność konwersji ALA do EPA i DHA (uwarunkowana genetycznie, wiekiem, płcią męską).

Przyczyny związane z zaburzeniami metabolicznymi i chorobami układu krążenia:

• cukrzyca typu 2 i insulinooporność,
• otyłość,
• zespół metaboliczny,
• choroby sercowo-naczyniowe.

Przyczyny związane ze stylem życia:

• palenie tytoniu,
• alkohol,
• przewlekły stres.

Omega 3 - co może mieć wpływ na wynik? Przygotowanie do badania

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, możne je wykonać o dowolnej porze dnia. Przed pobraniem należy unikać spożywania wysokotłuszczowego posiłku, nie należy również pić alkoholu.

Na 24 godziny przed badaniem najlepiej odstawić suplementy omega-3.