Sklep
Strona główna Blog Strona 12

Grzybica paznokci – objawy, przyczyny i leczenie onychomikozy

Elwira Zawidzka
-
0
Grzybica paznokci – objawy, przyczyny i leczenie onychomikozy

Artykuł powstał 02.06.2023 r., ostatnia aktualizacja: 05.02.2026 r.

Grzybica paznokci (onychomikoza), najczęstsza choroba paznokci, stanowi poważny problem epidemiologiczny, terapeutyczny i społeczny. To nie tylko dyskomfort wynikający ze zmian szpecących paznokcie, ale również realne zagrożenie dla ogólnego stanu zdrowia. Badania epidemiologiczne w ramach europejskiego Projektu Achilles wskazały, że aż 21% Polaków boryka się z grzybicą paznokci stóp, a u ponad 40% występuje grzybica skóry stóp, będąca najczęściej następstwem infekcji paznokci.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> czym jest grzybica paznokci (onychomikoza),
>> co wywołuje grzybicę paznokci,
>> jakie są przyczyny onychomikozy,
>> z czym można pomylić grzybicę paznokci,
>> jak wyglądają objawy onychomikozy i jak się ona rozwija,
>> na czym polega diagnostyka grzybiczych zakażeń paznokci,
>> czy grzybica jest uleczalna,
>> jak zapobiegać grzybicy paznokci.

Spis treści:

  1. Budowa paznokcia
  2. Czym jest grzybica paznokci (onychomikoza)?
  3. Grzybica paznokci – rodzaje
  4. Epidemiologia grzybicy paznokci
  5. Przyczyny grzybicy paznokci
  6. Grzybica paznokci a inne choroby paznokci
  7. Jak wygląda grzybica paznokci – objawy onychomikozy
  8. Jak wygląda grzybica paznokci u nóg?
  9. Grzybica paznokci – obraz kliniczny zakażeń
  10. Onychomikoza – diagnostyka mykologiczna
  11. Leczenie grzybicy paznokci
  12. Profilaktyka grzybicy paznokci u rąk i nóg
  13. Zakończenie
  14. Grzybica paznokci – sekcja FAQ

Budowa paznokcia

Zadbane, gładkie, lśniące paznokcie świadczą o prawidłowej higienie i stylu życia. Ich rola nie ogranicza się jednak tylko do estetyki. Paznokcie chronią dystalne części palców przed urazami, ułatwiają chwytanie małych przedmiotów, zwiększają czucie dotykowe, umożliwiają drapanie, szczypanie. Zmiany w ich wyglądzie mogą sygnalizować niedobór witamin i kluczowych dla zdrowia minerałów; mogą być też związane z infekcją lub innymi schorzeniami, w tym schorzeniami ogólnoustrojowymi. Znajomość budowy paznokcia jest istotna dla zrozumienia przebiegu chorób, które mogą go dotknąć.

Aparat paznokciowy zbudowany jest z macierzy, łożyska, wałów oraz płytki paznokciowej. Macierz jest odpowiedzialna za wzrost płytki paznokciowej. Płytka rośnie w tempie ok. 0,1 mm dziennie w przypadku paznokci rąk i przeszło 2x wolniej w przypadku paznokci stóp. Łożysko jest tkanką, do której płytka przylega, natomiast wał paznokciowy jest fałdem skóry otaczającym płytkę.

Głównym składnikiem płytki paznokciowej jest keratyna. Na płytkę składają się trzy warstwy ułożone dachówkowo:

  • warstwa grzbietowa – najtwardsza, znajduje się na zewnątrz,
  • warstwa pośrednia – nadaje paznokciowi elastyczność,
  • warstwa wewnętrzna – przylega do łożyska.

>> Może Cię zainteresować: Niedobory witamin i minerałów a wypadanie włosów. Co jeść na zdrowe włosy i paznokcie?

Czym jest grzybica paznokci (onychomikoza)?

Grzybica paznokci, znana również pod nazwą onychomikozy, jest zakażeniem płytki paznokciowej przez grzyby. Przyczyną infekcji są najczęściej grzyby strzępkowe z grupy dermatofitów. Zakażenie paznokcia może być wywołane również przez pleśnie, drożdżaki i grzyby z rodzaju Scytalidium.

Badanie genetyczne grzybica banerek

Grzybica paznokci – rodzaje

Grzybica może dotyczyć zarówno paznokci rąk, jak i paznokci stóp. Dermatofitoza, najczęstsza postać grzybicy, dotyczy głównie paznokci stóp lub jednocześnie paznokci stóp i rąk. Rzadko występują przypadki grzybicy ograniczone wyłącznie do paznokci rąk.

Zależnie od lokalizacji i rodzaju zmian, wyróżnia się 5 typów grzybicy paznokci wywołanej przez dermatofity. Wszystkie typy mogą wystąpić u jednego pacjenta.

Typy grzybicy paznokci wywoływanej przez dermatofity:

  • dalsza i boczna podpaznokciowa onychomikoza – grzyb wnika do płytki paznokciowej pod wolnym brzegiem płytki lub od strony bocznych wałów,
  • bliższa podpaznokciowa onychomikoza – grzyb wnika do macierzy od strony proksymalnej (blisko wału paznokciowego),
  • powierzchowna onychomikoza – grzyb atakuje płytkę paznokciową od jej powierzchni,
  • wewnątrzpłytkowa onychomikoza – grzyb wnika do płytki paznokciowej od jej wolnego brzegu bez wcześniejszego zajmowania łożyska,
  • całkowita dystroficzna onychomikoza – zaawansowane zmiany będące następstwem w/w typów grzybicy.

Drożdżyca paznokci dotyczy częściej paznokci dłoni niż stóp. Często współistnieje z zakażeniem bakteryjnym. Oprócz zmian w płytce paznokciowej prowadzi do zapalenia wałów paznokciowych.

Pleśnica paznokci najczęściej dotyczy paznokci stóp. Występuje rzadziej niż zakażenie dermatofitami, powodując pojawienie się białych pasmowatych przebarwień płytki. Często jest zjawiskiem wtórnym, po wcześniejszym uszkodzeniu paznokcia na skutek urazu bądź infekcji.

>> Sprawdź też: Pokaż piękne stopy, pożegnaj grzybicę

Epidemiologia grzybicy paznokci

Grzybica paznokci jest zjawiskiem powszechnym. Szacuje się, że co piąty Polak boryka się z grzybicą paznokci stóp.

Onychomikoza  może dotyczyć osób różnej płci i w różnym wieku, chociaż najczęściej chorują dorośli i starsze dzieci. U małych dzieci szybki wzrost płytki paznokciowej praktycznie uniemożliwia rozwój zakażenia. U seniorów czynnikiem sprzyjającym rozwojowi grzybicy jest upośledzenie ukrwienia stóp, które znacząco wpływa na powolny wzrost paznokci i ich łamliwość. Czynnikiem ryzyka wystąpienia grzybicy, oprócz podeszłego wieku, są choroby metaboliczne (cukrzyca), immunosupresja, zaburzenia krążenia, palenie, uszkodzenia i choroby skóry.

Zarodniki wytwarzane przez patogenne grzyby łatwo przenoszą się na człowieka z zainfekowanych ludzi lub zwierząt. Do rozwoju choroby grzybiczej może dojść również poprzez użytkowanie przedmiotów należących do osoby zakażonej (np. obuwia, odzieży, ręczników, przyborów toaletowych). Do zakażeń szczególnie łatwo dochodzi w miejscach publicznych, takich jak baseny, prysznice, siłownie, czyli tam, gdzie często chodzimy bez butów.

Czynniki sprzyjające wystąpieniu grzybicy paznokci:

  • wiek > 60 lat,
  • cukrzyca,
  • otyłość,
  • zaburzenia układu odpornościowego,
  • zaburzenia krążenia,
  • nadpotliwość,
  • leczenie sterydami lub cytostatykami,
  • stały ucisk na płytkę paznokcia (ciasne obuwie),
  • wilgotne środowisko (baseny, łaźnie, sauny),
  • nieprzewiewne obuwie,
  • źle dezynfekowane przybory toaletowe.

Przyczyny grzybicy paznokci

Przyczyną grzybicy paznokci stóp są przede wszystkim dermatofity, dla których źródłem pożywienia jest keratyna, główny składnik budowy płytki paznokciowej. Rzadziej onychomikozę wywołują grzyby drożdżopodobne (przede wszystkim z rodzaju Candida), sporadycznie pleśnie, które występują głównie u osób starszych. Przyczyną grzybicy paznokci mogą być również grzyby z rodzaju Scytalidium.

Najczęściej izolowanymi w Polsce czynnikami etiologicznym grzybicy dermatofitowej paznokci są Trichophyton rubrum (ok. 70% przypadków) i Trichophyton mentagrophytes (ok. 20% przypadków).

Grzybica paznokci a inne choroby paznokci

Grzybica paznokci może w swoim przebiegu klinicznym przypominać inne schorzenia płytki paznokciowej, takie jak:

  • łuszczycę,
  • liszaj płaski,
  • szorstkość,
  • bielactwo,
  • bielactwo toksyczne,
  • zmiany troficzne.

Rozstrzygające w różnicowaniu onychomikozy są wyniki badań laboratoryjnych, potwierdzające obecność grzyba w materiale pobranym od pacjenta. Częste jest współistnienie grzybicy z innymi chorobami paznokci, które powodując osłabienie płytki paznokciowej stwarzają warunki sprzyjające rozwojowi grzybów.

Łuszczyca paznokci a grzybica

Grzybica jest chorobą infekcyjną (zakaźną), podczas, gdy łuszczyca jest chorobą autoimmunologiczną, wymagającą  odrębnej metody leczenia. W łuszczycy, w przeciwieństwie do grzybicy, na płytce paznokciowej mogą pojawić się charakterystyczne punktowe wgłębienia (tzw. naparstkowanie).

Ze względu jednak na podobieństwo zmian wynikające ze zmiany koloru, pogrubienia płytki i łamliwości paznokci oraz współistnienia dwóch chorób równocześnie, do potwierdzenia grzybicy konieczne jest wykonanie badań mykologicznych i konsultacja dermatologiczna.

Grzybica paznokci a onycholiza

Onycholiza jest oddzieleniem płytki paznokciowej od łożyska na skutek:

  • urazu mechanicznego (np. uderzenia, źle wykonanego zabiegu kosmetycznego, noszenia ciasnego obuwia),
  • chorób skóry (np. łuszczycy, atopowego zapalenia skóry),
  • chorób ogólnoustrojowych (np. cukrzycy),
  • alergii,
  • niedoborów witamin, minerałów, hormonów.
  • infekcji grzybiczej (onychomikozy).

Ustalenie przyczyny i decyzja o podjęciu leczenia przeciwgrzybicznego  wymaga wykonania badania mykologicznego.

Jak wygląda grzybica paznokci – objawy onychomikozy

Objawy grzybicy paznokci zależą od czynnika etiologicznego, miejsca jego wnikania do płytki paznokciowej i stanu zdrowia zakażonego (czynniki ryzyka). Grzybicy paznokci mogą towarzyszyć zmiany skórne.

 DermatofityCandida sppScytalidium sppInne pleśnie
LokalizacjaPaznokcie stóp, rąkPaznokcie rąk, stópPaznokcie stópZazwyczaj pojedynczy paznokieć na stopie
ObjawyZgrubienie, zmiana koloruOddzielenie płytki paznokciowej, zapalenie wału paznokciowegoDystrofia, zapalenie wału paznokciowegoZgrubienie, dystrofia
Zmiany skórneStopy, dłonieNieobecneStopy, dłonieNieobecne
Tabela 1  Diagnostyka różnicowa w grzybicy paznokci; źródło: G.Midgley, R.J.Hay, Y.M.Clayton „Mikologia lekarska”.

Początkowe stadium grzybicy paznokci – pierwsze objawy

W początkowym stadium grzybicy paznokci dochodzi do łagodnego przebarwienia lub uniesienia paznokcia. Mogą pojawiać się żółte, białawe lub brązowawe plamki. Paznokieć staje się matowy, lekko pogrubiony, łamliwy. Zmiany mogą być kojarzone jako mechaniczne uszkodzenie płytki paznokciowej.

Jak wygląda grzybica paznokci u nóg?

Grzybica paznokci stóp występuje częściej niż grzybica paznokci dłoni. Po wstępnych, łagodnych, mylonych z mechanicznym uszkodzeniem zmianach, zakażenie grzybami prowadzi do intensywnych przebarwień, pogrubienia i kruszenia się paznokci. Może dojść oddzielenia paznokcia od łożyska i pojawienia się nieprzyjemnego zapachu. W umiarkowanym i zaawansowanym stadium choroby, zmianom paznokci może towarzyszyć początkowo łagodny, a z czasem przewlekły ból lub trudności w chodzeniu.

>> Warto przeczytać też: Onycholiza – co to jest? Objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie onycholizy paznokcia   

Jak wygląda grzybica paznokci u rąk?

Odosobniona grzybica paznokci rąk zdarza się rzadko. Z reguły grzybica obejmuje jednocześnie paznokcie rąk i stóp. Przebieg grzybicy paznokci rąk jest podobny do grzybicy paznokci stóp i objawia się zmianami zabarwienia, pogrubieniem płytki paznokciowej, łamliwością, oddzielaniem się płytki od łożyska. Zmianom w zaawansowanym stadium może towarzyszyć ból opuszków palców i wałów okołopaznokciowych.

Czarny paznokieć – czy to zawsze grzybica?

Przebarwienie paznokci nie zawsze jest skutkiem grzybicy. Przyczyną „czarnego paznokcia” może być uraz mechaniczny (uderzenie, przytrzaśnięcie), czerniak podpaznokciowy, łuszczyca, liszaj, choroby tarczycy, zaburzenia krążenia i inne choroby ogólnoustrojowe. Zmiana zabarwienia może być spowodowana również działaniem niektórych leków np. antybiotyków.

Grzybica paznokci – obraz kliniczny zakażeń

Rozwój onychomikozy może prowadzić do:

  • utraty przejrzystości paznokcia,
  • przebarwień płytki paznokciowej (białe, żółte, brązowe, szare),
  • pogrubienia i kruchości paznokci,
  • deformacji paznokcia,
  • oddzielania płytki paznokcia od łożyska,
  • wydzielania nieprzyjemnego zapachu,
  • zapalenia wałów paznokciowych,
  • zakażenia skóry otaczającej zajęta paznokcie,
  • bólu i zaczerwienienia opuszków i wałów okołopaznokciowych.

Onychomikoza – diagnostyka mykologiczna

Głównym celem diagnostyki mykologicznej jest wykrycie i zidentyfikowanie grzybów odpowiedzialnych za zakażenie. Badanie, w zależności od potrzeb, może być rozszerzone o dokładne określenie lekowrażliwości wyhodowanych grzybów, czyli o wykonanie mykogramu. Wyniki badań mykologicznych pomagają w odróżnianiu grzybicy od innych schorzeń, co ułatwia podjęcie decyzji terapeutycznych oraz są przydatne w kontroli skuteczności leczenia.

Materiał do badania mykologicznego pobierany jest przez wyszkolony personel w placówkach do tego przystosowanych. Wykonanie badania wymaga specjalnego przygotowania pacjenta. Jest ono przeprowadzane przed rozpoczęciem terapii przeciwgrzybicznej lub po upływie co najmniej 4 tygodni od momentu zakończenia leczenia (w przypadku leczenia ogólnego po upływie 3 miesięcy). Paznokci nie należy malować lakierem lub odżywką przez 1-4 tygodnie przed badaniem i nie obcinać przez co najmniej tydzień przed pobraniem.

Diagnostyka mykologiczna obejmuje wykonanie preparatu mikroskopowego i założenia hodowli na pożywkach. Ocena preparatu, w zależności od laboratorium, może być wykonana tego samego dnia. Metoda mikroskopowa charakteryzuje się dużą swoistością:

  • wynik dodatni, przy współistniejących objawach, jest wystarczający do rozpoczęcia leczenia.
  • wynik ujemny preparatu nie wyklucza grzybicy.

Oczekiwanie na ocenę hodowli trwa 4 tygodnie. W laboratoryjnej diagnostyce infekcji grzybiczych coraz częściej wykorzystywane są metody molekularne, umożliwiające szybkie wykrycie gatunku grzyba w małej próbce materiału.

Badanie mykologiczne grzybica banerek

Leczenie grzybicy paznokci

W leczeniu grzybicy paznokci stosowane są miejscowe i doustne leki przeciwgrzybiczne. Terapia umożliwia całkowite wyleczenie zakażenia i zapobiega powikłaniom. Ze względu na podobieństwo symptomów grzybicy do przebiegu innych chorób, leczenie w oparciu wyłącznie o obraz kliniczny jest jednym z podstawowych błędów terapeutycznych. Terapia powinna opierać się na wynikach badań laboratoryjnych. Rodzaj leczenia zależy od cech klinicznych oraz stopnia zajęcia paznokcia.

Leczenie miejscowe grzybicy paznokci

Wskazaniem do leczenia miejscowego jest powierzchowna grzybica bez zajęcia macierzy oraz dystalna i boczna podpłytkowa onychomykoza zajmująca <50% powierzchni płytki, jeśli zmiany grzybicze obejmują ≤3 paznokcie.

Miejscowe leczenie może być pomocne w zapobieganie nawrotom lub ponownym infekcjom. Skuteczność leczenia miejscowego szacowana jest na 32-76%. W terapii stosowane są leki w postaci lakierów, maści i kremów.

Leczenie ogólne (doustne) onychomikozy – kiedy jest konieczne?

Ze względu na stosunkowo niską skuteczność leczenia miejscowego, większość ekspertów uważa, że powinno być ono traktowane jako uzupełnienie terapii ogólnej. Leki doustne podawane są w przypadku proksymalnej, podpłytkowej i dystroficznej grzybicy paznokci lub przy obecności gęstej masy strzępek (dermatophytoma) pod powierzchnią płytki.

Wskazaniem do leczenia doustnego jest również grzybica dystalna i boczna zajmująca >50% powierzchni płytki paznokciowej, z zajęciem macierzy, obejmująca >3 paznokcie oraz brak odpowiedzi po 6 miesiącach leczenia miejscowego.

Co powoduje nieleczona grzybica paznokci?

Konsekwencją zaniechania leczenia grzybicy są:

  • trwałe deformacje paznokci w postaci zgrubień, przebarwień, rozwarstwień,
  • ból i problemy z chodzeniem,
  • odrywanie paznokci od łożyska,
  • przenoszenie infekcji na skórę otaczającą paznokcie,
  • wtórne infekcje bakteryjne,
  • powikłania ogólnoustrojowe.

Profilaktyka grzybicy paznokci u rąk i nóg

Zapobieganiu wystąpienia grzybicy paznokci sprzyja:

  • właściwa higiena osobista – mycie i dokładne osuszanie stóp i rąk, systematyczne obcinanie paznokci,
  • odpowiednie obuwie – o dobrze dobranym rozmiarze, z materiału zapobiegającego poceniu się stopy,
  • unikanie chodzenia boso – chodzenie w klapkach w miejscach publicznych, takich jak baseny, sauny, prysznice, przebieralnie, wykładziny hotelowe,
  • niekorzystanie z rzeczy innych osób – unikanie pożyczania obuwia, ręczników, przyborów toaletowych, akcesoriów do manicure i pedicure,
  • stosowanie preparatów przeciwgrzybicznych (np. w formie pudrów) przez osoby z nadpotliwością stóp.

>> Zobacz też: Nadmierna potliwość (nadpotliwość) – przyczyny, badania i leczenie

Zakończenie

Grzybica paznokci jest infekcją, która ma wpływ zarówno na nasz organizm, jak i na nasze samopoczucie. Zmiany widoczne na paznokciach nie powinny być przez nas bagatelizowane, ponieważ mogą świadczyć o chorobie. Różnicowanie grzybicy z innymi schorzeniami ma zasadnicze znaczenia dla podjęcia właściwej terapii.

Grzybica paznokci – sekcja FAQ

Czy paznokieć po grzybicy odrośnie?

Tak, paznokieć po grzybicy odrośnie, ale jest to proces długi, wymagający cierpliwości i systematyczności w postępowaniu zgodnie z zaleceniami lekarza. Odbudowa płytki paznokciowej trwa od kilku miesięcy, w przypadku paznokci rąk, do kilkunastu miesięcy w przypadku paznokci stóp.

Jak wygląda początek grzybicy paznokci?

W początkowym stadium grzybicy na płytce paznokciowej mogą pojawiać się żółte, białawe lub brązowawe plamki. Paznokieć staje się matowy, lekko pogrubiony, łamliwy, łagodnie uniesiony.

Jakich witamin brakuje przy grzybicy paznokci?

Przy grzybicy paznokci często występują niedobory witamin z grupy B (B6, B9, B12), ponieważ są one „zjadane” przez grzyby, stymulując ich wzrost i rozmnażanie.

Bibliografia

  1. G. Midgley, R. J. Hay, Y. M. Clayton „Mikologia lekarska” Czelej 1997
  2. Winfred Taylor Frazier, Zuleica M. Santiago-Delgado, Kenneth C. „Grzybica paznokci. Krótki przegląd danych naukowych” w tłumaczeniu lek. Marcin Pustkowski https://www.mp.pl/dermatologia/wytyczne/316836,grzybica-paznokci-krotki-przeglad-danych-naukowych (dostęp 17.01.2026 r.)
  3. dr n. med. Katarzyna Anna Kisiel  „Leczenie grzybicy paznokci w Polsce” https://www.mp.pl/dermatologia/wytyczne/346897,leczenie-grzybicy-paznokci-w-polsce  (dostęp 16.01.2026 r.)
  4. B.Podsiadło, E.Ochman „Etiologia, postacie kliniczne, diagnostyka zakażeń grzybiczych”; Kurs specjalizacyjny
  5. Dyanne P. Westerberg Grzybica paznokci. Obecne trendy w diagnostyce i leczeniu https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/119505,grzybica-paznokci-obecne-trendy-w-diagnostyce-i-leczeniu (dostęp 17.01.2026 r.)

Kolka nerkowa w ciąży – jak się objawia i jak sobie z nią poradzić?

Kacper Staniszewski
-
0
Kolka nerkowa w ciąży – jak się objawia i jak sobie z nią poradzić?

Kolka nerkowa w ciąży jest jedną z najczęstszych przyczyn ostrego bólu brzucha oraz okolicy lędźwiowej, wymagających pilnej diagnostyki. Choć mechanizm jej powstawania jest podobny jak u kobiet niebędących w ciąży, zmiany anatomiczne i hormonalne charakterystyczne dla tego okresu istotnie modyfikują zarówno obraz kliniczny, jak i możliwości diagnostyczne oraz terapeutyczne. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje konieczność ochrony płodu, co ogranicza stosowanie niektórych badań obrazowych i leków. Prawidłowe i szybkie rozpoznanie kolki nerkowej ma kluczowe znaczenie, ponieważ jej objawy mogą naśladować inne stany nagłe w ciąży, a nieleczona niedrożność dróg moczowych zwiększa ryzyko zakażenia oraz powikłań położniczych.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> kolka nerkowa w ciąży najczęściej jest związana z kamicą nerkową lub moczowodową,
>> jej objawy mogą być mniej typowe niż poza ciążą i różnić się w zależności od trymestru,
>> podstawowym badaniem diagnostycznym jest ultrasonografia,
>> leczenie zwykle rozpoczyna się zachowawczo, ale w wybranych sytuacjach konieczna jest interwencja urologiczna,
>> szybka konsultacja lekarska zmniejsza ryzyko powikłań u matki i płodu.

Spis treści:

  1. Co to jest kolka nerkowa w ciąży?
  2. Przyczyny kolki nerkowej w ciąży
  3. Objawy kolki nerkowej w ciąży
  4. Czy kolka nerkowa w ciąży jest groźna?
  5. Kiedy z kolką nerkową w ciąży udać się do szpitala?
  6. Diagnostyka kolki nerkowej w ciąży – jakie badania wykonać?
  7. Leczenie kolki nerkowej w ciąży
  8. Domowe sposoby na kolkę nerkową w ciąży
  9. Kolka nerkowa w ciąży: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Co to jest kolka nerkowa w ciąży?

Kolka nerkowa to zespół objawów bólowych wynikających z nagłego utrudnienia odpływu moczu z nerki, najczęściej na skutek obecności złogu w moczowodzie. W ciąży mechanizm ten może być nasilany przez fizjologiczne poszerzenie dróg moczowych oraz zmniejszenie napięcia mięśniówki gładkiej pod wpływem progesteronu. Wzrost ciśnienia w układzie kielichowo-miedniczkowym prowadzi do rozciągania torebki nerki i silnego bólu trzewnego.

Przyczyny kolki nerkowej w ciąży

Najczęstszą przyczyną kolki nerkowej u ciężarnych jest kamica nerkowa lub moczowodowa. Do czynników sprzyjających należą:

  • zastój moczu,
  • zmiany pH moczu,
  • zwiększone wydalanie wapnia oraz ograniczona perystaltyka moczowodów,
  • rzadziej kolka może być spowodowana skrzepem, uciskiem zewnętrznym moczowodu lub zaostrzeniem wcześniej istniejącej choroby nerek.
Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

W części przypadków nie udaje się jednoznacznie potwierdzić obecności złogu, a dolegliwości wynikają z nasilonego zastoju ciążowego.

>> Przeczytaj także: Kolka nerkowa – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Objawy kolki nerkowej w ciąży

Typowym objawem jest nagły, silny ból w okolicy lędźwiowej, często jednostronny, promieniujący do podbrzusza, pachwiny lub narządów płciowych. Ból ma charakter falujący i zwykle nie ustępuje po zmianie pozycji ciała. Mogą mu towarzyszyć nudności, wymioty, częstomocz, parcie na pęcherz oraz krwiomocz. W ciąży objawy bywają mniej charakterystyczne, a dolegliwości bólowe mogą być mylone z bólami mięśniowo-szkieletowymi lub położniczymi.

Jak długo trwa kolka nerkowa w ciąży?

Czas trwania kolki nerkowej jest zmienny i zależy od przyczyny oraz stopnia niedrożności dróg moczowych. Napad bólu może trwać od kilkudziesięciu minut do kilku godzin, a w przypadku utrzymującej się przeszkody nawracać falami. U części pacjentek dolegliwości ustępują samoistnie wraz z przemieszczeniem się lub wydaleniem złogu.

Czy kolka nerkowa w ciąży jest groźna?

Sama kolka nerkowa nie zawsze stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia, jednak w ciąży może prowadzić do poważnych powikłań. Długotrwała niedrożność sprzyja zakażeniom układu moczowego, które zwiększają ryzyko sepsy, przedwczesnej czynności skurczowej macicy oraz porodu przedwczesnego. Szczególnie niebezpieczna jest kolka nerkowa przebiegająca z gorączką i objawami ogólnymi.

Kiedy z kolką nerkową w ciąży udać się do szpitala?

Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają sytuacje, w których ból jest bardzo silny lub nie ustępuje mimo leczenia przeciwbólowego, towarzyszy mu gorączka, dreszcze, nasilone wymioty, skąpomocz, krwiomocz z objawami ogólnymi lub pogorszenie stanu ogólnego ciężarnej. Hospitalizacja jest również wskazana przy podejrzeniu zakażenia lub upośledzenia funkcji nerek.

Diagnostyka kolki nerkowej w ciąży – jakie badania wykonać?

Podstawą diagnostyki są badania laboratoryjne obejmujące:

Pakiet nerkowy (7 badan)_mobile baner na kategorię

Badaniem obrazowym pierwszego wyboru pozostaje USG układu moczowego, która pozwala ocenić poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego oraz pośrednie cechy niedrożności. W przypadkach niejednoznacznych można rozważyć rezonans magnetyczny, a tomografia komputerowa w ciąży jest zarezerwowana wyłącznie dla wyjątkowych sytuacji klinicznych.

Leczenie kolki nerkowej w ciąży

Postępowanie terapeutyczne zależy od nasilenia objawów i stanu klinicznego pacjentki. W większości przypadków leczenie rozpoczyna się zachowawczo i obejmuje nawodnienie, odpoczynek oraz leczenie przeciwbólowe bezpieczne w ciąży.

Paracetamol jest lekiem pierwszego wyboru, natomiast stosowanie innych leków wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści. W przypadku utrzymującej się niedrożności, zakażenia lub pogorszenia funkcji nerek konieczna może być interwencja urologiczna, taka jak założenie cewnika DJ lub nefrostomii.

Domowe sposoby na kolkę nerkową w ciąży

Domowe metody mogą jedynie wspomagać leczenie i nigdy nie zastępują konsultacji lekarskiej. Zaleca się odpowiednie nawodnienie, unikanie długotrwałego leżenia na plecach oraz odpoczynek w pozycji na boku. Stosowanie ciepłych okładów może łagodzić dolegliwości bólowe, o ile nie występują objawy infekcji.

Dieta przy kolce nerkowej w ciąży

Dieta powinna być dostosowana do rodzaju kamicy, jeśli została potwierdzona. Ogólne zalecenia obejmują regularne przyjmowanie płynów, ograniczenie nadmiaru soli oraz unikanie diety wysokobiałkowej. W ciąży wszelkie restrykcje dietetyczne powinny być konsultowane z lekarzem.

Kolka nerkowa w ciąży: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Poniżej zebrano odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące kolki nerkowej w ciąży, które mają na celu uporządkowanie kluczowych informacji i rozwianie wątpliwości.

Jak uniknąć kolki nerkowej w ciąży?

Nie zawsze możliwe jest całkowite zapobieganie kolce nerkowej w ciąży, jednak odpowiednie nawodnienie, regularne oddawanie moczu oraz wczesne wykrywanie i leczenie zakażeń układu moczowego mogą istotnie zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia.

Jak rozpoznać kolkę nerkową w ciąży?

Charakterystyczny jest nagły, silny ból lędźwiowy promieniujący do pachwiny, często z towarzyszącymi nudnościami lub krwiomoczem.

Jak zaczyna się atak kolki nerkowej?

Najczęściej nagle, bez uchwytnej przyczyny, z szybko narastającym bólem o charakterze falującym.

Co pomaga na kolkę w ciąży?

Szybka konsultacja lekarska, bezpieczne leczenie przeciwbólowe i odpowiednie nawodnienie.

Kolka nerkowa w ciąży stanowi istotne wyzwanie diagnostyczne i terapeutyczne ze względu na zmieniony obraz kliniczny oraz ograniczenia wynikające z konieczności ochrony płodu. Choć w wielu przypadkach przebiega łagodnie i ustępuje przy leczeniu zachowawczym, może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza w przypadku współistniejącej infekcji lub przedłużającej się niedrożności dróg moczowych. Wczesne rozpoznanie, właściwa diagnostyka obrazowa oraz leczenie dostosowane do stanu klinicznego ciężarnej pozwalają znacząco zmniejszyć ryzyko zagrożeń dla matki i dziecka.

Bibliografia

  1. https://www.pbkm.pl/pregnancy-zone-2/choroby-w-ciazy/kolka-nerkowa-w-ciazy-objawy-i-leczenie
  2. Blanco LT., Socarras MR., Montero RF. et al. Renal colic during pregnancy: Diagnostic and therapeutic aspects. Literature review. Cent European J Urol. 2017;70(1):93-100. doi: 10.5173/ceju.2017.754. Epub 2016 Oct 28.
  3. Grasso AA., Cozzi G. Etiology, diagnosis and treatment of renal colic during pregnancy. Urologia. 2014 Jan-Mar;81(1):12-5.
  4. Gandotra U., Mohan N., Kesar A., Suri A. Management of Renal Colic during Pregnancy. JK Science. Vol. 21 No. 1, Jan.- March 2019.

Ból nerek w ciąży – o czym może świadczyć? Objawy, przyczyny i leczenie

Kacper Staniszewski
-
0
Ból nerek w ciąży – o czym może świadczyć? Objawy, przyczyny i leczenie

Ból okolicy lędźwiowej w ciąży bywa mylący. Może wynikać z przeciążenia kręgosłupa i więzadeł, ale także sygnalizować problem w układzie moczowym. Ciąża sprzyja zastojowi moczu ze względu na fizjologiczne poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego i moczowodów, co zwiększa ryzyko zakażenia, kamicy i utrudnia interpretację objawów. Kluczowe jest odróżnienie stanów „typowych dla ciąży” od sytuacji wymagających pilnej diagnostyki i leczenia, zwłaszcza gdy pojawiają się gorączka, dreszcze, krwiomocz, nasilone wymioty lub skąpomocz.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Ból nerek w ciąży nie zawsze oznacza chorobę nerek i może być wynikiem fizjologicznego zastoju moczu.
>> Najczęstszą przyczyną klinicznie istotnego bólu są zakażenia układu moczowego, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek.
>> Objawy alarmowe to gorączka, dreszcze, krwiomocz, nasilony ból.
>> USG jest podstawowym badaniem obrazowym w ciąży, a leczenie musi być dostosowane nie tylko do przyczyny ale i bezpieczeństwa płodu.

Spis treści:

  1. Co może być przyczyną bólu nerek w ciąży?
  2. Ból nerek w poszczególnych trymestrach ciąży
  3. Diagnostyka bólu nerek w ciąży – jakie badania wykonać?
  4. Leczenie bólu nerek w ciąży

Co może być przyczyną bólu nerek w ciąży?

Pacjentki często nazywają „bólem nerek” ból w okolicy lędźwiowej lub bocznej części brzucha. Klinicznie najważniejsze z przyczyn to:

  • zakażenia układu moczowego, takie jak zapalenie pęcherza czy odmiedniczkowe zapalenie nerek,
  • kamica nerkowa/moczowodowa (kolka nerkowa),
  • fizjologiczny zastój/poszerzenie dróg moczowych w ciąży,
  • zakrzepica żył nerkowych,
  • choroby kłębuszków nerkowych,
  • ostre uszkodzenie nerek.

Objawy alarmowe, które zawsze wymagają pilnej oceny lekarskiej to: gorączka, dreszcze, nasilone wymioty/odwodnienie, ból nie do opanowania, skąpomocz/bezmocz, krwiomocz z objawami ogólnymi, spadek ciśnienia, przyspieszony oddech, splątanie.

Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

>> Przeczytaj także: Ból nerki – jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie bolących nerek

Ból nerek w poszczególnych trymestrach ciąży

Charakter i możliwe przyczyny bólu nerek w ciąży zmieniają się wraz z jej zaawansowaniem i wynikają zarówno z postępujących zmian anatomicznych, jak i z różnego ryzyka wystąpienia chorób układu moczowego wraz z przebiegiem ciąży.

Ból nerek w 1. trymestrze ciąży

W pierwszym trymestrze ciąży dolegliwości bólowe w okolicy lędźwiowej lub bocznej części brzucha rzadko wynikają z ucisku powiększającej się macicy. Najczęściej są one związane z zakażeniem układu moczowego, które w tym okresie może przebiegać skąpoobjawowo lub dawać niespecyficzne symptomy, takie jak dyskomfort w dolnej części pleców, uczucie parcia na pęcherz czy pieczenie podczas oddawania moczu.

Rzadziej ból w pierwszym trymestrze może być pierwszą manifestacją kamicy nerkowej lub chorób kłębuszków nerkowych, którym zwykle towarzyszą krwiomocz, białkomocz lub podwyższone wartości ciśnienia tętniczego.

>> To też może Cię zainteresować: Zapalenie pęcherza moczowego w ciąży: objawy, leczenie i profilaktyka

Ból nerek w 2. trymestrze ciąży

Drugi trymestr jest okresem, w którym zmiany anatomiczne w obrębie układu moczowego stają się bardziej wyraźne. Narastający wpływ progesteronu oraz stopniowy ucisk powiększającej się macicy prowadzą do poszerzenia moczowodów i układu kielichowo-miedniczkowego, co sprzyja zastojowi moczu, szczególnie po stronie prawej. Dolegliwości bólowe mają wówczas najczęściej charakter tępy, narastają przy długotrwałym staniu lub leżeniu na plecach i ustępują po zmianie pozycji ciała.

W tym okresie ciąży wzrasta także ryzyko kolki nerkowej, której obraz kliniczny bywa mniej typowy niż poza ciążą, co może utrudniać rozpoznanie. Nadal istotną przyczyną bólu pozostają zakażenia układu moczowego, które nieleczone mogą prowadzić do odmiedniczkowego zapalenia nerek.

Ból nerek w 3. trymestrze ciąży

W trzecim trymestrze ciąży dominującą rolę odgrywa mechaniczny ucisk ciężarnej macicy na moczowody, co może nasilać zastój moczu i dolegliwości bólowe w okolicy lędźwiowej. Ból ten często ma charakter przewlekły, jest jednostronny i może nasilać się w godzinach nocnych.

Jednocześnie w tym okresie ciąży zakażenia układu moczowego oraz kamica nerkowa częściej przebiegają z objawami ogólnymi i mogą prowadzić do szybszego pogorszenia stanu klinicznego ciężarnej, w tym do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych oraz ryzyka przedwczesnej czynności skurczowej macicy.

>> Warto przeczytać: Kamica układu moczowego – przyczyny, rodzaje, objawy, zalecenia dietetyczne

Diagnostyka bólu nerek w ciąży – jakie badania wykonać?

Diagnostyka bólu nerek w ciąży powinna być zawsze dostosowana do obrazu klinicznego oraz stanu ogólnego pacjentki. Podstawą postępowania są badania laboratoryjne, które obejmują:

Pakiet nerkowy (7 badan)_mobile baner na kategorię

Wśród badań obrazowych metodą pierwszego wyboru u kobiet w ciąży pozostaje USG układu moczowego, umożliwiająca ocenę poszerzenia układu kielichowo-miedniczkowego, obecności złogów oraz cech zastoju moczu. W sytuacjach, gdy wynik badania USG nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przyczyny dolegliwości, a decyzja kliniczna wymaga dalszego różnicowania, można rozważyć wykonanie rezonansu magnetycznego bez podania środka kontrastowego. Tomografia komputerowa ma w ciąży zastosowanie wyjątkowe i jest zarezerwowana dla stanów nagłych, gdy korzyść diagnostyczna dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu.

Leczenie bólu nerek w ciąży

Leczenie bólu nerek w ciąży zależy przede wszystkim od jego przyczyny i zawsze powinno uwzględniać bezpieczeństwo matki oraz płodu.

W przypadku zakażenia układu moczowego lub odmiedniczkowego zapalenia nerek podstawą jest antybiotykoterapia. Leczenie rozpoczyna się empirycznie, zgodnie z lokalnymi danymi o lekooporności, a następnie modyfikuje po uzyskaniu wyniku posiewu moczu. Odmiedniczkowe zapalenie nerek w ciąży wymaga zwykle leczenia szpitalnego oraz odpowiednio długiego czasu terapii. Postępowanie uzupełnia właściwe nawodnienie oraz leczenie przeciwbólowe i przeciwwymiotne.

Jeżeli ból wynika z kamicy nerkowej lub kolki nerkowej, postępowanie początkowo ma charakter zachowawczy i obejmuje nawodnienie, odpoczynek oraz leczenie bólu. W przypadku cech zakażenia z utrudnionym odpływem moczu lub pogorszenia funkcji nerek konieczna może być pilna interwencja urologiczna.

Gdy najbardziej prawdopodobną przyczyną jest zastój moczu w ciąży, leczenie zwykle ogranicza się do postępowania zachowawczego, w tym modyfikacji pozycji ciała (np. leżenia na lewym boku), odpowiedniego nawodnienia i obserwacji. Nasilenie lub nawrót bólu wymaga ponownej oceny, ponieważ zastój i zakażenie mogą współistnieć.

Leczenie objawowe bólu najczęściej opiera się na paracetamolu. Stosowanie innych leków przeciwbólowych wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści, zwłaszcza w trzecim trymestrze ciąży, dlatego samodzielne leczenie nie jest zalecane.

Ból nerek w ciąży jest objawem o zróżnicowanej etiologii, który może wynikać zarówno z fizjologicznych zmian zachodzących w organizmie ciężarnej, jak i z poważnych schorzeń wymagających pilnej diagnostyki i leczenia. Szczególną czujność powinny wzbudzać objawy ogólne, ponieważ wczesne rozpoznanie przyczyny dolegliwości oraz odpowiednio dobrane, bezpieczne leczenie pozwalają znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań położniczych. Każda ciężarna doświadczająca utrzymującego się lub nasilającego bólu w okolicy nerek powinna skonsultować się z lekarzem i nie podejmować prób samodzielnego leczenia.

Bibliografia

  1. Urinary Tract Infections in Pregnant Individuals. Obstetrics & Gynecology 142(2):p 435-445, August 2023.
  2. Gilstrap LC 3rd, Ramin SM. Urinary tract infections during pregnancy.Obstet Gynecol Clin North Am. 2001 Sep;28(3):581-91.
  3. Wing DA., Fassett MJ., Getahun D. Acute pyelonephritis in pregnancy: an 18-year retrospective analysis.Am J Obstet Gynecol. 2014 Mar;210(3):219.e1-6.
  4. Puskar D, Balagović I, Filipović A. et al. Symptomatic physiologic hydronephrosis in pregnancy: incidence, complications and treatment.Eur Urol. 2001 Mar;39(3):260-3.
  5. Piccoli GB, Zakharova E, Attini R. et al. Pregnancy in Chronic Kidney Disease: Need for Higher Awareness. A Pragmatic Review Focused on What Could Be Improved in the Different CKD Stages and Phases. J Clin Med. 2018 Nov 5;7(11):415.

Kamienie nerkowe – czym są i skąd się biorą? Objawy, przyczyny i leczenie

Sara Aszkiełowicz
-
0
Kamienie nerkowe – czym są i skąd się biorą? Objawy, przyczyny i leczenie

Kamienie nerkowe to jedna z najczęstszych chorób układu moczowego, która może przebiegać bezobjawowo lub prowadzić do silnych dolegliwości bólowych i poważnych powikłań. Złogi tworzące się w nerkach i drogach moczowych są efektem zaburzeń w składzie moczu oraz procesach metabolicznych zachodzących w organizmie. W tekście wyjaśniamy, czym są kamienie nerkowe, jakie dają objawy, skąd się biorą oraz jakie metody diagnostyki i leczenia są obecnie stosowane.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> kamienie nerkowe są twardymi złogami powstającymi z substancji obecnych w moczu i mogą tworzyć się zarówno w nerkach, jak i w innych odcinkach dróg moczowych,
>> objawy kamieni nerkowych mogą być bardzo różne – od całkowitego braku dolegliwości po silny ból kolkowy, krwiomocz i objawy ogólne,
>> powstawanie kamieni nerkowych jest związane m.in. z zaburzeniami metabolicznymi, niewystarczającym nawodnieniem, dietą oraz chorobami współistniejącymi,
>> diagnostyka kamicy nerkowej opiera się na badaniach obrazowych i laboratoryjnych wykonywanych zgodnie z aktualnymi rekomendacjami medycznymi,
>> leczenie kamieni nerkowych zależy od wielkości i rodzaju złogów oraz może obejmować postępowanie zachowawcze lub metody zabiegowe,
>> nieleczone kamienie nerkowe mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym zakażeń układu moczowego i uszkodzenia nerek.

Spis treści:

  1. Co to są kamienie nerkowe?
  2. Objawy kamieni nerkowych
  3. Przyczyny powstawania kamieni nerkowych
  4. Diagnostyka kamieni nerkowych – jakie badania wykonać?
  5. Leczenie kamieni nerkowych
  6. Powikłania nieleczonych kamieni nerkowych
  7. Kamienie nerkowe: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Co to są kamienie nerkowe?

Kamienie nerkowe (w klasyfikacji ICD-10 oznaczone kodem N20), nazywane również kamieniami moczowymi lub złogami w nerkach, to twarde struktury powstające z krystalizujących się składników moczu. Tworzą się najczęściej w nerkach, ale mogą przemieszczać się do moczowodów, pęcherza moczowego lub cewki moczowej. Proces ich powstawania jest stopniowy i często przebiega bezobjawowo, dopóki kamień nie zacznie utrudniać odpływu moczu.

W zależności od składu chemicznego wyróżnia się m.in. kamienie wapniowe (najczęstsze), kamienie moczanowe, struwitowe oraz cystynowe. Rodzaj złogu ma znaczenie dla dalszego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego.

Objawy kamieni nerkowych

Objawy kamieni nerkowych są zróżnicowane i zależą przede wszystkim od wielkości oraz lokalizacji złogu. Niewielkie kamienie mogą nie powodować żadnych dolegliwości i zostać wykryte przypadkowo podczas badań obrazowych.

Najczęstsze objawy kamieni nerkowych to:

  • silny, napadowy ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do podbrzusza lub pachwiny (kolka nerkowa),
  • krwiomocz lub zmiana zabarwienia moczu,
  • nudności i wymioty,
  • częste parcie na mocz lub ból podczas oddawania moczu,
  • gorączka i dreszcze – jeśli dojdzie do zakażenia układu moczowego.

Pojawienie się ostrych objawów zawsze wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

>> Zobacz też: Kolka nerkowa – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Przyczyny powstawania kamieni nerkowych

Kamienie nerkowe powstają w wyniku nadmiernego stężenia określonych substancji w moczu, takich jak wapń, szczawiany, kwas moczowy czy cystyna. Do czynników sprzyjających ich tworzeniu należą zarówno uwarunkowania metaboliczne, jak i styl życia.

Do najczęstszych przyczyn kamicy nerkowej zalicza się:

  • niewystarczające nawodnienie organizmu,
  • dietę bogatą w sól, białko zwierzęce lub szczawiany,
  • zaburzenia metaboliczne i hormonalne,
  • przewlekłe zakażenia dróg moczowych,
  • choroby przewodu pokarmowego wpływające na wchłanianie składników mineralnych.

Istotną rolę odgrywają także predyspozycje genetyczne oraz choroby współistniejące.

Diagnostyka kamieni nerkowych – jakie badania wykonać?

Diagnostyka kamicy nerkowej powinna obejmować zarówno badania obrazowe, jak i laboratoryjne, umożliwiające potwierdzenie obecności złogów, ocenę funkcji nerek oraz identyfikację czynników sprzyjających nawrotom choroby.

Badania obrazowe:

  • USG układu moczowego – badanie pierwszego wyboru, pozwalające wykryć większość kamieni nerkowych, ocenić poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego oraz obecność zastoju moczu,
  • tomografia komputerowa bez kontrastu (CT) – złoty standard diagnostyczny w ostrym epizodzie bólowym i przy podejrzeniu kamienia w moczowodzie; umożliwia dokładną ocenę wielkości, lokalizacji i liczby złogów,

Badania laboratoryjne:

  • ogólne badanie moczu –w celu oceny obecności krwi, leukocytów oraz cech zakażenia dróg moczowych,
  • badania krwi – w celu oceny funkcji nerek,
  • badanie składu chemicznego wydalonego kamienia – kluczowe dla ustalenia przyczyny kamicy i zaplanowania profilaktyki nawrotów.
Pakiet nerkowy (7 badan)_mobile baner na kategorię

Diagnostyka metaboliczna (u pacjentów z nawracającą kamicą lub czynnikami ryzyka) polega naanalizie porcji lub dobowych zbiórek moczu w celu identyfikacji zaburzeń sprzyjających tworzeniu się złogów.

Leczenie kamieni nerkowych

Małe kamienie często wydalają się samoistnie, przy odpowiednim nawodnieniu i leczeniu objawowym.

W innych przypadkach stosuje się metody zabiegowe, takie jak:

  • litotrypsja falą uderzeniową (ESWL),
  • endoskopowe usuwanie kamieni z dróg moczowych,
  • leczenie operacyjne – zarezerwowane dla najcięższych przypadków.

Równolegle ważne jest leczenie przyczynowe oraz modyfikacja diety i stylu życia, aby zmniejszyć ryzyko nawrotów kamicy.

Powikłania nieleczonych kamieni nerkowych

Nieleczone kamienie nerkowe mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Utrudniony odpływ moczu sprzyja zakażeniom układu moczowego i może prowadzić do uszkodzenia miąższu nerek.

Do możliwych powikłań należą:

  • nawracające zakażenia dróg moczowych,
  • wodonercze,
  • przewlekła choroba nerek,
  • sepsa w przebiegu zakażenia.

Kamienie nerkowe: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Czy kamienie nerkowe widać na USG?

Tak, większość kamieni nerkowych jest widoczna w badaniu USG, choć skuteczność zależy od ich wielkości i lokalizacji.

Co pić, aby rozpuścić kamienie w nerkach?

Podstawą jest odpowiednie nawodnienie. Dobór płynów powinien być uzależniony od rodzaju kamieni i ustalony z lekarzem.

Jak długo można żyć z nieleczonymi kamieniami nerkowymi?

Czas ten jest zmienny, jednak brak leczenia zwiększa ryzyko powikłań i uszkodzenia nerek.

Kiedy do szpitala z kamicą nerkową?

Pilna pomoc jest konieczna przy silnym bólu, gorączce, zatrzymaniu moczu lub objawach zakażenia.

Czego nie można jeść z kamieniami nerkowymi?

Zalecenia dietetyczne zależą od rodzaju złogów, dlatego dieta powinna być ustalana indywidualnie. Kluczowe znaczenie ma ograniczenie spożycia soli kuchennej oraz redukcja produktów zawierających duże ilości szczawianów.

Bibliografia

  1. Akram M, Jahrreiss V, Skolarikos A, Geraghty R, Tzelves L, Emilliani E, Davis NF, Somani BK. Urological Guidelines for Kidney Stones: Overview and Comprehensive Update. J Clin Med. 2024
  2. Fontenelle LF, Sarti TD. Kidney Stones: Treatment and Prevention. Am Fam Physician. 2019 

Pracoholizm – objawy, przyczyny i skutki uzależnienia od pracy

Agnieszka Kościelniak
-
0
Pracoholizm – objawy, przyczyny i skutki uzależnienia od pracy

Znów zostajesz w pracy do późna, bo boisz się zaległości? Rezygnujesz z urlopu, a myśli o obowiązkach zawodowych towarzyszą Ci nawet podczas rodzinnego weekendu? Granica między ambicją a niebezpiecznym uzależnieniem bywa naprawdę cienka… Czy to już pracoholizm? Z tego artykułu dowiesz się, czy pracoholizm to choroba psychiczna oraz jakie są jego objawy, a także poznasz sposoby leczenia pracoholizmu. Sprawdź, co zrobić, by Twoja praca nie stała się całym Twoim życiem!

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Pracoholizm bywa opisywany jako uzależnienie behawioralne, polegające na wewnętrznym przymusie wykonywania pracy.
>> Objawy pracoholizmu obejmują nie tylko nadgodziny, ale również lęk i poczucie winy w czasie wolnym.
>> Leczenie opiera się przede wszystkim na psychoterapii i zmianie nawyków oraz jest niezwykle ważne, ponieważ nieleczone zaburzenie może prowadzić do poważnych chorób somatycznych.

Spis treści:

  1. Co to jest pracoholizm?
  2. Objawy pracoholizmu
  3. Przyczyny pracoholizmu
  4. Skutki pracoholizmu
  5. Leczenie i sposoby radzenia sobie z pracoholizmem
  6. Zapobieganie pracoholizmowi
  7. Pracoholizm: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)
  8. Podsumowanie

Co to jest pracoholizm?

Pracoholizm to według wielu osób synonim pracowitości i dużego zaangażowania w rozwój kariery zawodowej. Tymczasem definicja pracoholizmu oznacza uzależnienie od pracy: to forma uzależnienia behawioralnego charakteryzująca się kompulsywną, nadmierną potrzebą wykonywania pracy zawodowej. Dla pracoholika praca staje się głównym celem i sensem egzystencji. Osoby dotknięte tym problemem mają trudności z oderwaniem się od obowiązków służbowych, nawet w czasie wolnym czy podczas urlopu. Pracoholizm nie oznacza zatem zwykłej ciężkiej pracy, ale patologiczną potrzebę nieustannej aktywności zawodowej.

Czy pracoholizm jest chorobą?

Obecnie pracoholizm nie jest oficjalnie klasyfikowany jako odrębna jednostka chorobowa w klasyfikacji diagnostycznej ICD-10, ICD-11 ani też w DSM-5. Nie oznacza to jednak, że należy bagatelizować ten problem. W praktyce o problemie świadczy nie sama liczba przepracowanych godzin, ale przede wszystkim utrata kontroli, psychiczny przymus oraz pogorszenie funkcjonowania w życiu rodzinnym, społecznym lub zdrowotnym. Objawy takie jak kompulsywna potrzeba pracy, trudność w zaprzestaniu aktywności zawodowej oraz psychiczny dyskomfort pojawiający się przy próbie jej ograniczenia (np. niepokój, napięcie, poczucie winy) przypominają mechanizmy charakterystyczne dla uzależnień behawioralnych. Specjaliści podkreślają, że przymusowe angażowanie się w pracę przy jednoczesnym zaniedbywaniu innych sfer życia spełnia wiele kryteriów uzależnienia, mimo braku formalnej klasyfikacji. Pracoholizm wymaga zatem profesjonalnego podejścia terapeutycznego, podobnie jak inne formy uzależnień.

Pakiet ciągłe zmęczenie kobieta (12 badań) banerek

Objawy pracoholizmu

Rozpoznanie problemu z uzależnieniem od pracy może być trudne, ponieważ objawy pracoholizmu często uznawane są za celowe poświęcenie się dla firmy i budowanie swojej kariery. Jakie symptomy powinny wzbudzić Twój niepokój? Specyficzne objawy pracoholizmu wykraczają poza zwykłe przesiadywanie w biurze w gorącym okresie. Najbardziej charakterystyczne symptomy to:

  • Brak umiejętności odpoczynku: urlop lub wolny weekend są odbierane jako strata czasu i wywołują rozdrażnienie.
  • Wycofanie się z relacji: zaniedbywanie rodziny i przyjaciół na rzecz obowiązków zawodowych.
  • Objawy odstawienne: silny niepokój, napięcie psychiczne, rozdrażnienie, poczucie winy lub nawet lęk w sytuacjach, gdy nie można pracować. Czasem mogą pojawiać się także objawy fizyczne, takie jak drżenie rąk, czy uczucie ucisku w klatce piersiowej związane z nasilonym stresem z powodu braku „codziennej dawki pracy” (przy nawracających lub silnych dolegliwościach w klatce piersiowej konieczna jest konsultacja lekarska).
  • Obsesyjne myślenie o pracy: niemożność oderwania myśli od zawodowych obowiązków nawet w czasie wolnym, ciągłe planowanie zadań.
  • Praca ponad siły: ignorowanie sygnałów zmęczenia, pracowanie do późnych godzin nocnych, w weekendy i święta.
  • Perfekcjonizm: nierealistyczne standardy i ciągłe niezadowolenie z efektów.

Ważnym sygnałem ostrzegawczym jest przekonanie, że poczucie własnej wartości zależy wyłącznie od sukcesów zawodowych.

Pakiet ciągłe zmęczenie mężczyzna (12 badań) banerek

Przyczyny pracoholizmu

Dlaczego jedni są w stanie zamknąć laptopa punktualnie o 16:00 i wyjść z pracy, a inni tkwią w biurze do nocy i zabierają ze sobą swoje obowiązki do domu? Przyczyny pracoholizmu są złożone i zazwyczaj stanowią kombinację czynników osobowościowych i środowiskowych. Niska samoocena, perfekcjonizm, wysoka potrzeba kontroli i lęk przed niepowodzeniem mogą sprawić, że praca staje się sposobem radzenia sobie z wewnętrznymi konfliktami. Pracoholizm może współwystępować z zaburzeniami lękowymi, depresją i zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi. Czynniki rodzinne i społeczne także mają znaczenie. Wzorce wyniesione z domu rodzinnego, gdzie ciężka praca była jedyną wartością, a akceptacja zależała od osiągnięć, mogą predysponować do rozwoju pracoholizmu. Nie zapominajmy także o kulturze organizacyjnej. W społeczeństwach, w których sukces zawodowy jest podstawową miarą wartości człowieka, a pracodawcy promują nadgodziny i rywalizację w zespole, ryzyko pracoholizmu wzrasta. Zrozumienie źródła problemu jest pierwszym krokiem do odzyskania kontroli nad własnym czasem.

>> Przeczytaj więcej: Nerwica natręctw (zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne) – czym jest i jak się objawia?

Skutki pracoholizmu

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że skutki pracoholizmu to same pozytywy: awans zawodowy, wyższe zarobki, możliwość rozwoju kariery… Dopiero po głębszym zastanowieniu dochodzimy do wniosku, ze skutki dotykają wszystkich sfer życia i mogą prowadzić do poważnych, długofalowych konsekwencji zdrowotnych, rodzinnych i społecznych.

Długotrwały stres i brak regeneracji prowadzą do wycieńczenia organizmu i zwiększają ryzyko chorób cywilizacyjnych, takich jak nadciśnienie, inne choroby sercowo-naczyniowe, a także dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (np. nasilenie objawów dyspeptycznych). Pojawia się chroniczne zmęczenie, zaburzenia snu, a także osłabienie układu odpornościowego. W Japonii powstał nawet termin karoshi, oznaczający śmierć z przepracowania. Równie bolesne będą konsekwencje społeczne. Temat „pracoholizm a rodzina” to zagadnienie często poruszane w gabinetach terapeutycznych, ponieważ uzależnienie od pracy może prowadzić do rozpadu związków, rozwodu, utraty kontaktu z dziećmi i izolacji towarzyskiej. Partnerzy i partnerki pracoholików czują się odrzuceni i samotni, a dzieci pozbawione są należytej uwagi rodzicielskiej.

Pakiet stres (12 badań) banerek

Paradoksalnie, pracoholizm niesie także sporo negatywnych skutków w sferze zawodowej. Mimo poświęcania pracy ogromnej ilości czasu, pracoholicy często wcale nie są bardziej efektywni. Chroniczne zmęczenie, wypalenie zawodowe i trudności z koncentracją prowadzą do błędów, spadku kreatywności, a w efekcie do obniżenia jakości wykonywanej pracy.

Choć pracoholizm jest uzależnieniem behawioralnym, jego skutki są dotkliwie odczuwalne przez cały organizm, dlatego badania krwi mogą być bardzo pomocne w ocenie stanu ogólnego oraz wykluczeniu innych przyczyn spadku formy. Przewlekłe napięcie towarzyszące uzależnieniu od pracy może wpływać na funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Jeśli istnieją odpowiednie wskazania kliniczne (np. podejrzenie zaburzeń hormonalnych), lekarz może zlecić oznaczenie poziomu kortyzolu. Dobrą praktyką będzie także wykonanie profilu lipidowego (cholesterol, frakcje LDL i HDL, trójglicerydy) oraz pomiaru glukozy na czczo i hemoglobiny glikowanej, ponieważ życie w ciągłym biegu i stresie znacznie podnosi ryzyko miażdżycy oraz zaburzeń gospodarki węglowodanowej, w tym insulinooporności. Warto także zbadać poziom magnezu, potasu i witamin z grupy B, których niedobór może nasilać zmęczenie, drażliwość, stany lękowe i pogarszać ogólne samopoczucie psychofizyczne. Wykonanie tych badań pozwoli Ci odróżnić somatyczne skutki pracoholizmu od schorzeń takich jak insulinooporność, które mogą dawać podobne objawy osłabienia.

>> Warto przeczytać: Insulinooporność – jakie są jej objawy i przyczyny? Diagnostyka i leczenie

Leczenie i sposoby radzenia sobie z pracoholizmem

Jak leczyć pracoholizm? Jeśli potraktujesz go jako nałóg, potrzebujesz determinacji do wyjścia z uzależnienia od pracy podobnie jak w przypadku innych uzależnień behawioralnych. Leczenie pracoholizmu zazwyczaj opiera się na psychoterapii. Jedną z najlepiej przebadanych i często stosowanych metod jest terapia poznawczo-behawioralna, która pozwala zidentyfikować i zmienić błędne przekonania na temat pracy i własnej wartości. Podczas terapii pracuje się także nad przyczynami ucieczki w obowiązki. W przypadku współwystępowania depresji, zaburzeń lękowych lub bezsenności wskazana może być farmakoterapia, prowadzona przez lekarza psychiatrę. Leki nie leczą samego pracoholizmu, ale pomagają w redukcji objawów towarzyszących. Warto rozważyć także:

  • Planowanie odpoczynku: nauka zarządzania czasem i traktowania relaksu jako zadania priorytetowego.
  • Wyznaczanie jasnych granic między pracą a życiem prywatnym, ustalanie stałych godzin pracy i konsekwentne ich przestrzeganie.
  • Praktykowanie technik relaksacyjnych w celu obniżenia stresu i napięcia.
  • Grupy wsparcia działające na zasadzie programu 12 kroków, budowanie sieci relacji poza pracą.

Zastanawiając się, jak leczyć pracoholizm, trzeba pamiętać, że nie chodzi o całkowitą rezygnację z pracy, ale o przywrócenie jej właściwego miejsca w hierarchii wartości. Jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy i nie radzisz sobie z uzależnieniem od pracy, zwróć się po pomoc do psychiatry, psychologa lub lekarza POZ, który wskaże miejsca, w których możesz szukać wsparcia.

Zapobieganie pracoholizmowi

Profilaktyka to klucz do zdrowia psychicznego, a zapobieganie pracoholizmowi jest łatwiejsze niż jego leczenie. Wdrożenie zdrowych nawyków od początku kariery zawodowej może skutecznie chronić przed rozwojem uzależnienia. Kluczowe jest świadome wyznaczanie granic czasowych między pracą a życiem prywatnym. Ustal konkretne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy i trzymaj się ich konsekwentnie. Jeśli możesz, wyłączaj służbowe powiadomienia po godzinach i w weekendy. Rozwijaj także swoją tożsamość poza rolą zawodową: inwestuj czas w relacje, hobby, rozwój osobisty w obszarach niezwiązanych z pracą. Regularnie monitoruj swoje nawyki pracy i poziom stresu, a przy pierwszych sygnałach ostrzegawczych podejmij działania korygujące.

Istotną rolę w zapobieganiu pracoholizmowi odgrywają także pracodawcy. Kultura organizacyjna promująca równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, szacunek dla czasu wolnego pracowników oraz realistyczne oczekiwania co do obciążenia pracą mogą znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju tego problemu.

Pracoholizm: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania odnośnie uzależnienia od pracy.

Kto zostaje pracoholikiem?

Najczęściej są to osoby ambitne, perfekcyjne, z niskim poczuciem własnej wartości, które potrzebują ciągłego potwierdzania swoich kompetencji z zewnątrz. Pracoholikiem może zostać każdy, niezależnie od wykształcenia, wieku czy branży, jednak częściej pracoholizm dotyka osób na kierowniczych stanowiskach, przedsiębiorców i przedstawicieli zawodów wymagających dużego zaangażowania, jak lekarze czy prawnicy.

Jak poznać, że ktoś jest pracoholikiem?

Pracoholika można rozpoznać po charakterystycznym zachowaniu: pracuje znacznie więcej niż wynika to z obowiązków, zabiera pracę do domu i pracuje w weekendy, nie potrafi odpoczywać bez poczucia winy, ciągle sprawdza służbową pocztę i telefon, zaniedbuje rodzinę i przyjaciół, a rozmowy zawsze kieruje na tematy zawodowe. Reaguje drażliwością lub lękiem, gdy jest zmuszony przerwać pracę. Charakterystyczne jest również, że praca nie przynosi radości – staje się przymusem, źródłem napięcia i nieustannego poczucia obowiązku.

Czym grozi pracoholizm?

Pracoholizm grozi poważnymi konsekwencjami w wielu obszarach życia. Może prowadzić do chronicznych problemów zdrowotnych: chorób serca, nadciśnienia, cukrzycy, zaburzeń snu, wypalenia zawodowego i depresji. Niszczy relacje rodzinne i partnerskie, prowadząc często do rozwodów i alienacji od dzieci. Powoduje izolację społeczną i utratę zainteresowań poza pracą. Paradoksalnie, mimo poświęcania pracy ogromnej ilości czasu, może także prowadzić do spadku efektywności zawodowej i wypalenia.

Podsumowanie

Pracoholizm charakteryzuje się kompulsywną potrzebą ciągłej pracy. Prowadzi do zaniedbywania zdrowia, relacji i życia osobistego. Przyczyny są złożone i obejmują czynniki psychologiczne, rodzinne i kulturowe. Nieleczony wywołuje poważne konsekwencje zdrowotne i społeczne. Skuteczne leczenie wymaga psychoterapii, zmiany nawyków i wsparcia bliskich. Kluczowa jest profilaktyka poprzez wyznaczanie granic i dbanie o równowagę życiową.

Opieka merytoryczna: lek. Maria Wydra

Bibliografia

  1. Dudek, B. (2008). Pracoholizm – szkodliwy skutek nadmiernego zaangażowania w pracę. Medycyna Pracy, 59(3), 247–254.
  2. Golińska, L. (2018). Pracoholizm. Oblicza współczesnego uzależnienia. Difin.
  3. Ogińska-Bulik, N. (2010). Uzależnienie od pracy. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Edukacyjne.
  4. Ostrowska, M. (2024). Pracoholizm – przyczyny, konsekwencje, przeciwdziałanie. Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, (12), 10–13.
  5. Paluchowski, W. J., & Hornowska, E. (2021). O pojęciu pracoholizmu (Zeszyt 4). Wydział Psychologii i Kognitywistyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  6. Wojdyło, K. (2016). Uzależnienie od pracy. Teoria – diagnoza – psychoterapia. Instytut Psychologii PAN.

Zapalenie języka – jakie są objawy i możliwe przyczyny stanu zapalnego?

Angelika Janowicz
-
0
Zapalenie języka – jakie są objawy i możliwe przyczyny stanu zapalnego?

Zapalenie języka, chociaż często niegroźne i przemijające, może być także sygnałem poważniejszych zaburzeń ogólnoustrojowych lub miejscowych. Zmiany zapalne w obrębie języka mogą powodować ból, pieczenie, trudności w jedzeniu i mówieniu, a tym samym obniżać komfort życia. Dowiedz się, jak wygląda zapalenie języka, jakie są jego przyczyny, objawy i sposoby leczenia.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Zapalenie języka to stan zapalny błony śluzowej i/lub warstwy mięśniowej, który często jest objawem innych chorób – np. anemii, cukrzycy, schorzeń autoimmunologicznych.
>> Wyróżnia się kilka rodzajów zapalenia języka – w tym bakteryjne, zanikowe i romboidalne.
>> Objawy mogą obejmować ból, pieczenie, obrzęk i zmiany wyglądu języka.
>> Diagnostyka opiera się na wywiadzie medycznym, badaniu klinicznym i testach laboratoryjnych.

Spis treści:

  1. Czym jest zapalenie języka?
  2. Rodzaje zapalenia języka
  3. Przyczyny zapalenia języka
  4. Zapalenie języka – jakie daje objawy?
  5. Diagnostyka zapalenia języka – jakie badania wykonać?
  6. Jak leczyć zapalenie języka?
  7. Zapalenie języka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Czym jest zapalenie języka?

Zapalenie języka to szerokie pojęcie obejmujące grupę schorzeń charakteryzujących się występowaniem stanu zapalnego tkanek budujących język. Ze względu na głębokość procesu chorobowego w niektórych klasyfikacjach wyróżnia się zapalenie języka powierzchowne i głębokie.

Pakiet anemii(4 badania) banerek

Zapalenie języka może mieć charakter ostry lub przewlekły. Należy podkreślić, że rzadko jest chorobą samą w sobie. Częściej stanowi objaw towarzyszący innym jednostkom chorobowym lub jest następstwem działania konkretnych czynników.

Rodzaje zapalenia języka

Zapalenie języka dzieli się na:

  • pierwotne,
  • występujące w przebiegu chorób ogólnoustrojowych.

Do pierwszej grupy zaliczane są stany zapalne języka powodowane przez zakażenia wirusowe, bakteryjne lub grzybicze, urazy, a także czynniki drażniące. Natomiast choroby ogólnoustrojowe, które mogą przebiegać z zapaleniem języka to m.in. niedokrwistość, awitaminoza, cukrzyca, choroby autoimmunologiczne.

Bakteryjne zapalenie języka

Bakteryjne zapalenie języka najczęściej jest wynikiem urazu – powierzchownego lub głębokiego. Czynnikiem ułatwiającym wniknięcie drobnoustrojów może być również obecność kolczyka w języku.

Nieleczone bakteryjne zapalenie języka może spowodować utworzenie się ropnia. Jest on umiejscowiony zwykle po jednej stronie języka. Towarzyszą mu obrzęk zapalny oraz objawy ogólne – podwyższona temperatura ciała i złe samopoczucie.

Zanikowe (atroficzne) zapalenie języka

Zanikowe zapalenie języka jest stanem zapalnym grzbietowej części języka, w którym dochodzi do częściowego lub całkowitego zaniku brodawek (głównie nitkowatych, które nie zawierają kubków smakowych). Z tego powodu język staje się gładki i błyszczący. Zmiany w przebiegu atroficznego zapalenia języka mogą obejmować całą powierzchnię lub przybierać postać plam lub pasm.

Atroficzne zapalenie języka najczęściej jest związane z niedoborem witamin z grupy B, witaminy A, witaminy E, żelaza, cynku, białka, które wynikają z niedostatecznej podaży wraz z dietą lub zaburzeń wchłaniania z przewodu pokarmowego.

Romboidalne zapalenie języka

Romboidalne zapalenie języka charakteryzuje się pojawieniem na powierzchni grzbietowej środkowej części języka gładkiej, zaczerwienionej zmiany o kształcie rombu lub owalu. Zwykle nie towarzyszą jej żadne dodatkowe dolegliwości. Zmiana może mieć różną wielkość i ulegać progresji.

Częstą przyczyną romboidalnego zapalenia języka jest kandydoza jamy ustnej. Zdarza się jednak, że zmiana pojawia się bez uchwytnej przyczyny.

Przyczyny zapalenia języka

Możliwe przyczyny zapalenia języka to:

  • niedobory witamin i minerałów,
  • niedożywienie,
  • infekcja wirusowa, bakteryjna lub grzybicza,
  • uraz mechaniczny,
  • stosowanie niektórych leków,
  • czynniki drażniące (np. dym tytoniowy, niektóre pokarmy, alkohol),
  • źle dopasowana proteza,
  • celiakia,
  • nieswoiste zapalenia jelit,
  • refluks żołądkowo-przełykowy,
  • liszaj płaski,
  • rumień wielopostaciowy,
  • niedokrwistość złośliwa,
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza,
  • AIDS,
  • kiła,
  • cukrzyca.

Zapaleniu języka sprzyjają zaburzenia równowagi mikrobiologicznej w jamie ustnej.

Czy zapalenie języka jest zaraźliwe?

Samo zapalenie języka nie jest chorobą zakaźną. Jeżeli jednak jego podłożem jest infekcja wywołana przez patogeny o potencjale transmisyjnym, to istnieje ryzyko przeniesienia drobnoustrojów na inną osobę poprzez bezpośredni kontakt ze śliną.

Zapalenie języka – jakie daje objawy?

Objawy zapalenia języka są zróżnicowane i zależą od postaci choroby oraz jej przyczyny. Najczęściej pacjenci zgłaszają ból, pieczenie lub uczucie dyskomfortu w obrębie języka. Może pojawić się obrzęk, zaczerwienienie, a także trudności w przeżuwaniu i połykaniu pokarmów. W niektórych przypadkach dochodzi do zaburzeń smaku, nadwrażliwości na temperaturę lub określone rodzaje pokarmów.

>> Przeczytaj także: Spuchnięty język – co może oznaczać? Możliwe przyczyny obrzęku języka

Jak wygląda zapalenie języka?

Obraz kliniczny zapalenia języka obejmuje zmiany koloru, struktury oraz powierzchni narządu. W zależności od typu zapalenia język może być błyszczący i wygładzony (zapalenie zanikowe), silnie zaczerwieniony i obrzęknięty, niekiedy z ropniem (zapalenie bakteryjne), pokryty białym, łatwo ścieralnym nalotem (infekcja grzybicza) lub wykazywać obecność owrzodzeń (infekcja wirusowa). W romboidalnym zapaleniu języka charakterystyczna jest czerwona zmiana zlokalizowana w jego środkowej części.

>> Dowiedz się więcej: Biały nalot na języku – co może oznaczać?

Diagnostyka zapalenia języka – jakie badania wykonać?

Rozpoznanie zapalenia języka opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie medycznym oraz badaniu jamy ustnej. W celu ustalenia przyczyny lekarz może zlecić dodatkowe testy – np. morfologię krwi, oznaczenie poziomu żelaza, ferrytyny, witaminy B12, glukozy, oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych.

Badanie holotranskobalaminy (aktywnej witaminy B12) banerek

Jeżeli istnieje podejrzenie zakażenia, zwykle pobiera się wymaz z jamy ustnej w celu wykonania posiewu mikrobiologicznego. W rzadkich sytuacjach – zwłaszcza gdy zmiany są nietypowe, przewlekłe lub nie reagują na leczenie – konieczne może być wykonanie biopsji języka w celu wykluczenia poważniejszych schorzeń.

Badanie posiew wymazu z jamy ustnej (tlenowo) banerek

Jak leczyć zapalenie języka?

Leczenie zapalenia języka powinno być przyczynowe i dostosowane do etiologii schorzenia. W przypadku infekcji bakteryjnych stosuje się antybiotyki, przy zakażeniach grzybiczych – leki przeciwgrzybicze, natomiast w zakażeniach wirusowych terapia ma zazwyczaj charakter objawowy lub obejmuje leki przeciwwirusowe.

Pomocniczo mogą być stosowane miejscowe preparaty odkażające oraz leki przeciwbólowe. W sytuacji stwierdzenia niedoborów witamin lub mikroelementów konieczna jest odpowiednia suplementacja prowadzona pod kontrolą lekarza.

W przypadku schorzeń ogólnoustrojowych do ustąpienia zmian zapalnych prowadzi leczenie choroby podstawowej.

Istotnym elementem terapii jest poprawa higieny jamy ustnej, unikanie drażniących pokarmów oraz eliminacja czynników mechanicznych i chemicznych podrażniających język (m.in. alkoholu, papierosów, ostrych przypraw, gorących napojów i pokarmów).

Zapalenie języka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące zapalenia języka.

Niedobór jakiej witaminy jest przyczyną zapalenia języka?

Jedną z częstszych przyczyn zapalenia języka są niedobory witamin z grupy B – w szczególności witaminy B12, witaminy B2 (ryboflawiny), B3 (niacyny) oraz kwasu foliowego.

Od czego robi się zapalenie języka?

Zapalenie języka ma zróżnicowane podłoże. Przyczyną może być m.in. infekcja, uraz, niedobór witamin i minerałów, działanie czynników drażniących oraz choroby ogólnoustrojowe (m.in. choroby układu pokarmowego, immunologiczne, cukrzyca).

Jakie pokarmy powodują zapalenie języka?

Niektóre pokarmy mogą nasilać objawy zapalenia języka lub sprzyjać jego rozwojowi. Do produktów potencjalnie drażniących należą potrawy bardzo ostre, kwaśne oraz mocno przyprawione.

Ile czasu trwa zapalenie języka?

Czas trwania zapalenia języka zależy przede wszystkim od jego przyczyny oraz momentu wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk

Bibliografia

  1. K. Mrówka-Kata i in., Zapalenia języka i inne wybrane jego zmiany o charakterze łagodnym, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, t. 2, nr 2, 127–131
  2. P. Zalewska i in., Zmiany fizjologiczne i patologiczne na języku – rola czynników endo- i egzogennych, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2021, t. 27, nr 4, 407–413
  3. https://podyplomie.pl/stomatologia/29156,romboidalne-srodkowe-zapalenie-jezyka (dostęp 14.01.2026)
  4. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/301533,choroby-jezyka-zapalenie-jezyka-i-zmiany-na-jezyku (dostęp 14.01.2026)

Brak apetytu w ciąży – z czym się wiąże i jak sobie z nim radzić?

Maria Wydra
-
0
Brak apetytu w ciąży – z czym się wiąże i jak sobie z nim radzić?

Z brakiem apetytu w ciąży zmaga się wiele kobiet, szczególnie na jej początku. Choć często ma on podłoże fizjologiczne, bywa źródłem niepokoju o zdrowie matki i dziecka. Sprawdź, z czego może wynikać brak apetytu w ciąży, kiedy wymaga diagnostyki i jak bezpiecznie sobie z nim radzić.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> brak apetytu w ciąży może mieć różne przyczyny, zależne od trymestru,
>> brak apetytu w ciąży w 1 trymestrze najczęściej wiąże się ze zmianami hormonalnymi,
>> brak apetytu w ciąży w 2 trymestrze i 3 trymestrze bywa związany z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego,
>> brak apetytu w ciąży bez wymiotów zwykle nie jest objawem choroby, ale wymaga obserwacji,
>> przewlekły jadłowstręt w ciąży może być sygnałem zaburzeń odżywiania,
>> w większości przypadków brak apetytu nie szkodzi dziecku, o ile masa ciała ciężarnej rośnie prawidłowo,
>> regularne badania pomagają ocenić bezpieczeństwo ciąży i wykryć ewentualne niedobory.

Spis treści:

  1. Brak apetytu w ciąży: przyczyny
  2. Co oznacza brak apetytu w ciąży bez wymiotów?
  3. Jakie objawy mogą towarzyszyć jadłowstrętowi i brakowi apetytu w ciąży?
  4. Czy brak apetytu w ciąży szkodzi dziecku?
  5. Co na brak apetytu w ciąży?
  6. Brak apetytu w ciąży: podsumowanie

Brak apetytu w ciąży: przyczyny

Utrata lub zmniejszenie łaknienia w ciąży jest zjawiskiem wieloczynnikowym. Wpływają na nie zmiany hormonalne, adaptacja metaboliczna organizmu, dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz czynniki psychiczne. Charakter i nasilenie objawów różnią się w zależności od etapu ciąży.

Brak apetytu w ciąży w 1. trymestrze

W pierwszym trymestrze dominuje wpływ hormonów, zwłaszcza gonadotropiny kosmówkowej (hCG) i progesteronu. Mogą one powodować:

  • nudności i nadwrażliwość na zapachy,
  • szybkie uczucie sytości,
  • awersję do określonych pokarmów.

Brak apetytu w ciąży w 1 trymestrze często współistnieje z mdłościami, ale może też występować bez wymiotów i zwykle ma charakter przejściowy. Największe nasilenie objawów zwykle przypada między 6. a 12. tygodniem ciąży.

>> Przeczytaj: Pierwsze objawy ciąży – kiedy się pojawiają i jakie badania zrobić?

Brak apetytu w ciąży w 2. trymestrze

Drugi trymestr bywa określany jako najbardziej „komfortowy”, jednak u części kobiet nadal obserwuje się:

To właśnie te objawy mogą tłumaczyć brak apetytu w ciąży w 2 trymestrze, mimo ustąpienia nudności.

Brak apetytu w ciąży w 3. trymestrze

W trzecim trymestrze powiększająca się macica uciska żołądek i jelita. Skutkiem mogą być:

Dlatego brak apetytu w ciąży w 3 trymestrze często ustępuje po jedzeniu mniejszych, ale częstszych porcji.

Warto wiedzieć:
Brak apetytu w ciąży to zmniejszona potrzeba jedzenia wynikająca z fizjologii ciąży. Jadłowstręt w ciąży oznacza natomiast świadome ograniczanie podaży energii. To dwa różne zjawiska, wymagające odmiennego podejścia.

Co oznacza brak apetytu w ciąży bez wymiotów?

Brak apetytu w ciąży bez wymiotów zwykle nie świadczy o patologii. Może być efektem adaptacji organizmu do ciąży, stresu lub zmęczenia. Kluczowe znaczenie ma ocena ogólnego stanu zdrowia, przyrostu masy ciała oraz wyników badań laboratoryjnych.

Czy brak apetytu w ciąży to objaw choroby?

Rzadko, ale możliwe przyczyny patologiczne obejmują m.in. niedokrwistość, zaburzenia czynności tarczycy, infekcje lub zaburzenia depresyjne. Utrzymujący się brak łaknienia zawsze powinien być omówiony z lekarzem prowadzącym ciążę. Pomocne mogą być proste badania, takie jak morfologia, ferrytyna, TSH czy glukoza na czczo.

Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Jakie objawy mogą towarzyszyć jadłowstrętowi i brakowi apetytu w ciąży?

Brak apetytu w ciąży może występować samodzielnie, ale często towarzyszą mu inne dolegliwości, zależne od trymestru i ogólnego stanu ciężarnej. Najczęściej obserwuje się:

  • mdłości, wymioty (zwłaszcza w I trymestrze),
  • uczucie pełności po niewielkim posiłku,
  • wrażliwość na zapachy i określone smaki,
  • osłabienie, zmęczenie, zawroty głowy,
  • spadek masy ciała lub brak jej przyrostu.

W przypadkach o podłożu psychicznym mogą pojawić się także: niepokój, obsesyjne kontrolowanie wagi, unikanie jedzenia i negatywne emocje związane z jedzeniem lub sylwetką. W skrajnych przypadkach może dojść do objawów niedożywienia lub niedoborów energetyczno‑białkowych.

Warto pamiętać, że ciąży fizjologicznej kobieta z prawidłowym BMI powinna przybrać na wadze ok. 11,5-16 kg i jest to jeden z istotnych wskaźników oceny rozwoju ciąży.

Czy brak apetytu w ciąży szkodzi dziecku?

Krótkotrwały brak apetytu, zwłaszcza w I trymestrze, zwykle nie stanowi zagrożenia dla płodu. Organizm matki ma naturalne rezerwy, a rozwijające się dziecko czerpie potrzebne składniki z jej zasobów.

Problem pojawia się, gdy jadłowstręt utrzymuje się dłużej, prowadzi do niedoborów żywieniowych lub znacznego spadku masy ciała. Skutkiem mogą być:

  • niedobory żelaza, witamin i mikroelementów kluczowych dla rozwoju płodu,
  • zaburzenia wzrastania wewnątrzmacicznego,
  • niska masa urodzeniowa dziecka,
  • większe ryzyko przedwczesnego porodu.

Szczególnie niebezpieczne są przypadki zaburzeń odżywiania, takich jak pregoreksja, które mogą prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych u matki i dziecka.

>> Zobacz także: Witaminy i ich suplementacja u kobiet w ciąży

Warto wiedzieć:
Pregoreksja to zaburzenie odżywiania polegające na celowym ograniczaniu jedzenia w ciąży z obawy przed przyrostem masy ciała. Może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych u matki i płodu i wymaga interdyscyplinarnej opieki.

Co na brak apetytu w ciąży?

Brak apetytu w ciąży to częsty problem, ale w większości przypadków możliwy do opanowania. Wiele kobiet odczuwa poprawę samopoczucia po wprowadzeniu kilku prostych zmian.

Pomocne mogą być:

  • częstsze, ale mniejsze objętościowo posiłki,
  • jedzenie dań o łagodnym zapachu i smaku, najlepiej w temperaturze pokojowej,
  • picie koktajli i zup kremów, gdy trudno przełknąć coś stałego,
  • unikanie silnych bodźców zapachowych i stresu.

Niektórym kobietom pomagają również naturalne sposoby pobudzenia apetytu, np. spacery, lekkie ćwiczenia, imbir lub cytrusy, jednak każdą zmianę diety warto skonsultować z lekarzem lub dietetykiem.

>> Zobacz także: Co jeść, a czego unikać w ciąży i dlaczego?

Pamiętaj o kontrolowaniu masy ciała

Nawet jeśli jedzenie sprawia trudność, warto regularnie monitorować przyrost masy ciała. Zarówno jej brak, jak i zbyt gwałtowny spadek mogą wymagać diagnostyki. W ciąży nie chodzi o jedzenie „za dwoje”, lecz „dla dwojga”, z myślą o jakości diety i dostarczeniu kluczowych składników odżywczych, nie ilości kalorii.

Badaj się regularnie i nie opuszczaj wizyt u lekarza

Utrzymujący się brak apetytu może być sygnałem poważniejszych problemów zdrowotnych, np. niedoczynności tarczycy, cukrzycy ciążowej czy zaburzeń psychicznych.

Regularne wizyty kontrolne i badania laboratoryjne (morfologia, poziom glukozy, ferrytyny, TSH) pozwalają wcześnie wykryć nieprawidłowości i odpowiednio zareagować.

Brak apetytu w ciąży: podsumowanie

Brak apetytu w ciąży najczęściej ma charakter fizjologiczny i zmienia się w zależności od trymestru. Utrzymujące się objawy mogą jednak wymagać diagnostyki, zwłaszcza jeśli towarzyszy im spadek masy ciała lub osłabienie. Kluczowe znaczenie ma kontrola przyrostu wagi i regularne badania. Pozwalają one ocenić, czy organizm matki zapewnia dziecku odpowiednie warunki do rozwoju. Zadbaj o siebie i swoje dziecko – sprawdź dostępne pakiety badań dla kobiet w ciąży.

Bibliografia

  1. Bąk-Sosnowska M. Pregoreksja – objawy, uwarunkowania, konsekwencje. Forum Położnictwa i Ginekologii.
  2. Cichecka-Wilk M. Pregoreksja – jadłowstręt psychiczny kobiet w ciąży. Studia Edukacyjne 2021; 62: 187–204. DOI: 10.14746/se.2021.62.11
  3. Grajek M.K., Grot M., Kujawińska M., Nigowski M., Kryska S. Pregoreksja i jej znaczenie dla procesów fizjologicznych zachodzących u płodu – przegląd aktualnej wiedzy. Psychiatria Polska 2023; 57(6): 1181–1194. DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/150421
  4. Harasim-Piszczatowska E., Krajewska-Kułak E. Pregoreksja – anoreksja kobiet ciężarnych. Pediatr Med Rodz 2017; 13(3): 363–367. DOI: 10.15557/PiMR.2017.0038
  5. Mathieu J. What is pregorexia? J Am Diet Assoc 2009; 109(6): 976–979.
  6. Pawełczyk-Jabłońska P. Pregoreksja jako jedno z zaburzeń odżywiania w ciąży – jak wygląda w teorii? Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
  7. Pieczykolan A., Flis E., Bień A. Zaburzenia odżywiania a ciąża. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne 2017; 7(3): 223–226.

Biegunka w ciąży – kiedy powinna niepokoić i jak sobie z nią radzić?

Katarzyna Banaszczyk
-
0
Biegunka w ciąży – kiedy powinna niepokoić i jak sobie z nią radzić?

Biegunka to stan, w którym obserwuje się częstsze występowanie luźnych stolców. O biegunce można mówić wówczas, gdy liczba luźnych stolców jest równa bądź przekracza trzy na dobę. Luźnym stolcom mogą towarzyszyć liczne, nieprzyjemne objawy chorobowe, które w czasie ciąży są dla kobiet szczególnie dotkliwe.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Zmiany hormonalne zachodzące w czasie ciąży mogą w niektórych sytuacjach predysponować do pojawienia się biegunki.
>> Biegunka w ciąży może mieć charakter ostry jak i przewlekły.
>> W diagnostyce luźnych stolców w ciąży istotną rolę odgrywają zarówno badania laboratoryjne, mikrobiologiczne, jak i obrazowe.
>> W terapii biegunki w czasie ciąży ważne jest nie tylko postępowanie farmakologiczne, ale również dieta i odpowiednie nawadnianie organizmu.

Spis treści:

  1. Biegunka w ciąży: przyczyny nieprawidłowości
  2. Objawy towarzyszące luźnym stolcom w ciąży
  3. Czy rozwolnienie w ciąży może oznaczać chorobę?
  4. Czy biegunka w ciąży jest groźna?
  5. Jakie badania zrobić, gdy często zdarzają się biegunki w ciąży?
  6. Co na rozwolnienie w ciąży?
  7. Czy można zapobiec biegunkom w ciąży?
  8. Biegunka na początku ciąży, w 2. i 3. trymestrze: podsumowanie

Biegunka w ciąży: przyczyny nieprawidłowości

Luźne stolce, pojawiające się w czasie ciąży mogą wynikać z wielu nieprawidłowości. Najważniejsze mechanizmy związane z biegunką to:

  • zaburzenia wchłaniania w jelicie cienkim – wynikające między innymi z przyspieszonej motoryki przewodu pokarmowego, ale również z obecności w obrębie jelit substancji osmotycznie czynnych,
  • zwiększenie ilości elektrolitów i wody w obrębie jelit – na przykład na skutek działania toksyn bakteryjnych (w przebiegu infekcji przewodu pokarmowego), czy też hormonów i mediatorów reakcji zapalnej.

Biegunka w ciąży może mieć charakter ostry, wówczas trwa do 14 dni lub przewlekły, kiedy pojawia się przez przynajmniej 30 dni. Natomiast biegunkę w ciąży trwającą pomiędzy 14 a 29 dni określa się mianem biegunki przetrwałej.

Najczęstsze przyczyny biegunki ostrej to przede wszystkim:

  • infekcje przewodu pokarmowego,
  • przyjmowanie niektórych leków – warto w tym miejscu wymienić antybiotyki, beta-blokery, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, ale również hormony tarczycy,
  • zatrucia – w tym grzybami czy alkoholem,
  • alergie pokarmowe,
  • zapalenie uchyłków okrężnicy,
  • niedokrwienie jelit.

Z kolei najczęstsze przyczyny biegunki przewlekłej to:

Biegunka na początku ciąży

Biegunka w 1. trymestrze ciąży może towarzyszyć niekiedy wczesnym jej objawom, w tym nudnościom i wymiotom, a także nadwrażliwości na zapachy. Mogą to być czynniki predysponujące do pojawienia się luźnych stolców. Co więcej, początek ciąży to dla wielu kobiet czas związany z napięciem emocjonalnym, co sprzyja zaburzeniom pracy jelit i wystąpieniu biegunki.

Biegunka w ciąży w 2. trymestrze

Luźne stolce w czasie 2. trymestru ciąży to rzadsze, jednak możliwe zjawisko. W przypadku wystąpienia tego objawu w tym okresie ciąży warto wziąć pod uwagę nie tylko wpływ ciąży na przewód pokarmowy, ale również przyczyny powszechne poza okresem ciąży, o których wspomniano w pierwszym akapicie tego artykułu.

>> Sprawdź: Przewlekła biegunka u dorosłych i dzieci. Możliwe przyczyny i diagnostyka

Biegunka w ciąży w 3. trymestrze

3. trymestr ciąży to czas, w którym obserwuje się wzrost stężenia prostaglandyn, wpływających pobudzająco na perystaltykę jelit. Wzrost stężenia tych substancji może predysponować do pojawienia się luźnych stolców. Kolejnym czynnikiem związanym z ostatnim trymestrem ciąży jest powiększona macica i jej ucisk na przewód pokarmowy. Stan ten może również wpływać na perystaltykę jelit.

Warto wiedzieć:
Zielona biegunka w ciąży jest najczęściej wywołana przez przyspieszony pasaż jelitowy. Za jej kolor odpowiada w tym przypadku żółć, która nie zdążyła się jeszcze zmienić barwy na brązową. Zielony luźny stolec może także wystąpić po spożyciu zielonych barwników spożywczych i dużej ilości zielonych warzyw.

Objawy towarzyszące luźnym stolcom w ciąży

Biegunka w ciąży może być objawem występującym w sposób izolowany lub też towarzyszyć innym dolegliwościom. Symptomy kliniczne, które mogą współistnieć z luźnymi stolcami w ciąży to przede wszystkim:

  • nudności, wymioty,
  • gorączka i stan podgorączkowy,
  • ból brzucha,
  • osłabienie,
  • bóle i zawroty głowy.
Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Czy rozwolnienie w ciąży może oznaczać chorobę?

Luźne stolce w ciąży mogą się zdarzać, jednak jeśli są częste, nie ustępują i towarzyszą im objawy dodatkowe, to wówczas zdecydowanie warto skonsultować się z lekarzem. Choć w większości przypadków biegunka w ciąży wynika z niegroźnych zaburzeń perystaltyki lub błędu dietetycznego, to nie warto bagatelizować tego symptomu.

Czy biegunka w ciąży jest groźna?

Biegunki w ciąży nie powinno się bagatelizować, ponieważ jeśli jest nasilona, to może doprowadzić do poważnego stanu, jakim jest odwodnienie. Odwodnienie w ciąży jest poważnym stanem i zagrożeniem nie tylko dla kobiety ciężarnej, ale i rozwijającego się płodu. Stan ten może skutkować przede wszystkim:

  • niedotlenieniem płodu – odwodnienie wiążę się ze zmniejszeniem ilości krwi krążącej u kobiety ciężarnej, co prowadzi do osłabienia przepływu przez łożysko,
  • małowodziem – a więc zmniejszeniem objętości wód płodowych,
  • nasileniem skurczów macicy – a tym samym porodem przedwczesnym, a więc porodem przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży,
  • zaburzeniami elektrolitowymi – mogą one grozić zaburzeniami rytmu serca matki, jak i płodu.
To ważne:
Pilny kontakt z lekarzem lub zgłoszenie się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) jest konieczne przy wystąpienie objawów odwodnienia na przykład: silnego osłabienia, zawrotówy głowy, ściemnienia moczu, skąpomoczu, a także w przypadku problemów z odczuwaniem ruchów płodu.

Jakie badania zrobić, gdy często zdarzają się biegunki w ciąży?

Od jakich badań warto rozpocząć diagnostykę biegunek w ciąży? Warto w tym miejscu wymienić takie badania laboratoryjne jak:

  • morfologia krwi obwodowej,
  • stężenie CRP,
  • jonogram,
  • stężenie kreatyniny,
  • stężenie kalprotektyny w kale – w przypadku podejrzenie schorzeń zapalnych jelit,
  • stężenie TSH, fT4, fT3,
  • badania serologiczne w kierunku celiakii – w tym między innymi przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA.

Przy podejrzeniu etiologii infekcyjnej i pasożytniczej konieczne jest wykonanie takich badań jak:

  • badanie kału w kierunku obecności pasożytów i G. lamblia,
  • posiew kału,
  • badanie na obecność antygenów i materiału genetycznego wirusów w kale – w kierunku zakażenia rotawirusami, norowirusem, adenowirusem.

>> Przeczytaj: Ból brzucha w ciąży. Jakie objawy powinny niepokoić?

Co na rozwolnienie w ciąży?

Jakie leki można zastosować w przebiegu biegunki w ciąży? W terapii można wybrać między innymi:

  • elektrolity w płynie – zapobiegają odwodnieniu i zaburzeniom elektrolitowym,
  • probiotyki – wspierające mikrobiom jelitowy,
  • węgiel aktywny.

W odniesieniu do leków przeciwbiegunkowych i regulujących perystaltykę przewodu pokarmowego – decyzję o włączeniu leczenia podejmuje lekarz prowadzący.

Czego unikać przy biegunce w ciąży?

W przebiegu biegunki występującej w czasie ciąży warto unikać nadmiernego wysiłku, odwodnienia, a także niewyspania. Organizm potrzebuje bowiem czasu na regenerację. Co więcej, warto ograniczyć spożycie słodkich napojów i kawy, ponieważ u niektórych pacjentek sprzyjają one luźnym stolcom. Nie powinno się również w tym czasie samodzielnie przyjmować leków przeciwbiegunkowych, ponieważ nie wszystkie substancje mogą być dopuszczone do stosowania w ciąży.

>> Zobacz: Czego nie wolno robić w ciąży – czyli mity kontra nauka

Czy można zapobiec biegunkom w ciąży?

Jakich zasad warto przestrzegać, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia luźnych stolców w czasie ciąży? Należy w tym miejscu pamiętać o:

  • dokładnym myciu warzyw i owoców,
  • piciu wody i spożywaniu pokarmów z pewnych źródeł,
  • zrezygnowaniu z produktów niepasteryzowanych, a także surowych mięs i ryb,
  • częstym myciu rąk,
  • częstej dezynfekcji rąk w przestrzeni publicznej,
  • rezygnacji z nadmiaru cukrów prostych,
  • wspieraniu mikrobiomu jelitowego (między innymi poprzez przyjmowanie produktów takich jak kefir czy maślanka),
  • unikaniu przetworzonej żywności, jak i ostych przypraw,
  • ograniczeniu smażonych potraw.

>> To może Cię zainteresować: Co jeść, a czego unikać w ciąży i dlaczego?

Biegunka na początku ciąży, w 2. i 3. trymestrze: podsumowanie

Biegunka to nieprzyjemna dolegliwość, która w czasie ciąży może skutkować odwodnieniem i zaburzeniem funkcjonowania organizmu ciężarnej, jak i rozwijającego się płodu. Z tego powodu, gdy luźne stolce nie mijają, są nasilone i towarzyszą im inne symptomy kliniczne – nie warto czekać z konsultacją lekarską.

Bibliografia

  1. G. Bręborowicz i inni, Położnictwo i Ginekologia. Repetytorium, 2010,
  2. J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005,
  3. A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021.

Ból żołądka – co może być przyczyną i jak sobie radzić z dolegliwościami? 

Sara Aszkiełowicz
-
0
Ból żołądka – co może być przyczyną i jak sobie radzić z dolegliwościami? 

Ból żołądka to jedna z najczęstszych dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Może mieć charakter łagodny i przemijający, ale bywa też objawem poważniejszych schorzeń wymagających diagnostyki i leczenia. Jeśli chcesz zrozumieć, skąd bierze się ból żołądka, jak go rozpoznać i kiedy zgłosić się do lekarza – przeczytaj artykuł do końca.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> czym jest ból żołądka, gdzie dokładnie jest zlokalizowany i dlaczego bywa mylony z bólem innych narządów jamy brzusznej,
>> jakie są najczęstsze przyczyny bólu żołądka, w tym ból żołądka po jedzeniu, w nocy, po alkoholu czy kawie,
>> jakie objawy towarzyszące mogą wskazywać na łagodną dolegliwość, a które powinny wzbudzić niepokój,
>> jak skutecznie radzić sobie z bólem żołądka – od zmian stylu życia i diety po leczenie farmakologiczne,
>> co jeść przy bólu żołądka i jak powinna wyglądać dieta wspierająca regenerację błony śluzowej,
>> w jakich sytuacjach ból żołądka wymaga pilnej konsultacji lekarskiej i nie powinien być bagatelizowany.

Spis treści:

  1. Co to jest ból żołądka i gdzie boli żołądek?
  2. Przyczyny bólu żołądka
  3. Objawy towarzyszące bólowi żołądka
  4. Diagnostyka bólu żołądka – jakie badania wykonać?
  5. Jak radzić sobie z bólem żołądka?
  6. Kiedy ból żołądka wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?
  7. Ból żołądka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Co to jest ból żołądka i gdzie boli żołądek?

Ból żołądka (w klasyfikacji ICD-10 oznaczony kodem R10.1) to dolegliwość zlokalizowana najczęściej w nadbrzuszu, czyli w górnej, środkowej części brzucha – tuż pod mostkiem. Pacjenci opisują go jako pieczenie, kłucie, ucisk lub silny ból żołądka promieniujący do pleców. Niekiedy trudno jednoznacznie wskazać źródło bólu, ponieważ w tej okolicy znajdują się również przełyk, dwunastnica, trzustka i drogi żółciowe.

Przyczyny bólu żołądka

Przyczyny bólu żołądka są bardzo zróżnicowane – od błahych po poważne. Najczęściej obejmują zaburzenia czynnościowe oraz choroby zapalne błony śluzowej. Do najczęstszych należą:
• zapalenie żołądka (ostre lub przewlekłe),
• zakażenie Helicobacter pylori,
• choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
• ból żołądka po jedzeniu, zwłaszcza tłustym lub obfitym,
• ból żołądka po alkoholu lub kawie,
• stres i napięcie nerwowe,
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).

Ostry ból żołądka może być również objawem krwawienia z przewodu pokarmowego lub perforacji wrzodu i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.

>> Zobacz też: Choroba wrzodowa, dyspepsja, infekcja Helicobacter pylori – diagnostyka i postępowanie

Objawy towarzyszące bólowi żołądka

Ból żołądka rzadko występuje samodzielnie. Często towarzyszą mu inne objawy ze strony układu pokarmowego, które pomagają w rozpoznaniu przyczyny.

Najczęściej obserwuje się:
• nudności i wymioty,
• zgagę i odbijanie,
• uczucie pełności po posiłku,
• ból żołądka w nocy lub ból żołądka w nocy, który wybudza ze snu,
• utratę apetytu,
• spadek masy ciała.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, mówimy o przewlekłym bólu żołądka, który zawsze wymaga diagnostyki.

Diagnostyka bólu żołądka – jakie badania wykonać?

Nowoczesna diagnostyka bólu żołądka opiera się na dokładnym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz odpowiednio dobranych testach. Szczególną rolę może odgrywać wykrycie zakażenia Helicobacter pylori.

Najczęściej wykonywane badania to:
• gastroskopia z oceną błony śluzowej,
• badanie na obecność Helicobacter pylori w kale – metoda nieinwazyjna, szczególnie zalecana u młodszych pacjentów,
• badania laboratoryjne (morfologia, CRP),
• USG jamy brzusznej w diagnostyce różnicowej.

Helicobacter_pylori_w_kale metoda automatyczna banerek

Wczesne rozpoznanie zakażenia H. pylori ma kluczowe znaczenie, ponieważ bakteria ta zwiększa ryzyko choroby wrzodowej i raka żołądka.

Jak radzić sobie z bólem żołądka?

Postępowanie zależy od przyczyny dolegliwości. W łagodnych przypadkach wystarczają zmiany stylu życia i krótkotrwałe leczenie objawowe. W innych konieczne jest leczenie przyczynowe, np. eradykacja Helicobacter pylori.

Najczęściej stosuje się:
• leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego (IPP),
• leki osłaniające błonę śluzową żołądka,
• probiotyki jako wsparcie terapii,
• modyfikację diety i unikanie czynników drażniących.

Domowe sposoby na ból żołądka

Domowe sposoby na ból żołądka mogą przynieść ulgę przy łagodnych dolegliwościach. Warto jednak traktować je jako uzupełnienie, a nie zamiennik diagnostyki.

Pomocne mogą być:
• ciepły termofor na nadbrzusze,
• napary z rumianku lub siemienia lnianego,
• jedzenie mniejszych, regularnych posiłków,
• unikanie alkoholu i kawy.

Co jeść przy bólu żołądka?

Dieta na ból żołądka powinna być lekkostrawna i oparta na produktach, które nie podrażniają błony śluzowej. Zaleca się gotowane warzywa, ryż, kaszę manną, chude mięso i ryby, banany, sucharki, suchy tost oraz picie wody niegazowanej.

Unikać należy potraw smażonych, ostrych przypraw i dużych ilości cukru.

Kiedy ból żołądka wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?

Natychmiast zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się:

• silny ból żołądka o nagłym początku,
• krwiste wymioty lub czarne stolce,
• ból żołądka promieniujący do pleców z gorączką,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• ból u osób po 50. roku życia pojawiający się po raz pierwszy.

Ból żołądka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Kiedy ból żołądka powinien niepokoić?

Jeśli ból jest nagły i silny, towarzyszą mu wymioty krwiste lub czarne stolce, gorączka, utrata masy ciała lub pojawia się u osób po 50. roku życia – zgłoś się do lekarza.

Jak odróżnić ból żołądka od trzustki?

Ból trzustki promieniuje do pleców i często występują nudności oraz wymioty. Ból żołądka zwykle związany jest z posiłkami i odczuwany w nadbrzuszu.

Z czym można pomylić ból żołądka?

Ból żołądka może przypominać dolegliwości ze strony pęcherzyka żółciowego, serca lub trzustki.

Jak leżeć kiedy boli żołądek?

Najlepiej półleżąco, z lekko podpartym tułowiem. Ciepły termofor może przynieść ulgę.

Ile czasu może boleć żołądek?

Krótko po jedzeniu – kilka godzin. Jeśli ból powtarza się przez tygodnie lub miesiące, wymaga konsultacji lekarskiej.

Bibliografia

  1. Ford AC, Mahadeva S, Carbone MF, Lacy BE, Talley NJ. Functional dyspepsia. Lancet. 2020
  2. Gabbard S, Vijayvargiya N. Functional dyspepsia: How to manage the burn and the bloat. Cleve Clin J Med. 2024
  3. Gravina AG, Zagari RM, De Musis C, Romano L, Loguercio C, Romano M. Helicobacter pylori and extragastric diseases: A review. World J Gastroenterol. 2018 

Krwawienie z nosa w ciąży – jakie są przyczyny, czy jest groźne?

Katarzyna Banaszczyk
-
0
Krwawienie z nosa w ciąży – jakie są przyczyny, czy jest groźne?

Krwawienie z nosa to często spotykana dolegliwość, typowo związana z uszkodzeniem naczyń krwionośnych umiejscowionych w przedniej części przegrody nosowej (splot Kiesselbacha). Zdecydowanie rzadziej obserwuje się krwawienia z tylnej części jamy nosowej i nosogardła. Krwawienie z nosa może pojawić się również w ciąży, co często budzi u pacjentek niepokój.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Zmiany hormonalne związane z ciążą mogą skutkować zwiększonym ryzykiem krwawienia z nosa.
>> Krwawienie z nosa w ciąży może wynikać z nadciśnienia tętniczego, zaburzeń krzepnięcia krwi, ale i być również związane z przyjmowaniem niektórych leków.
>> Krwawienie z nosa w czasie ciąży może skutkować koniecznością konsultacji lekarskiej.
>> Niektóre objawy towarzyszące krwawieniu z nosa wymagają pilnej pomocy medycznej.

Spis treści:

  1. Krew z nosa w ciąży: przyczyny krwawienia
  2. Co robić, gdy wystąpi krwawienie z nosa w ciąży?
  3. Czy krwawienie z nosa w ciąży oznacza chorobę?
  4. Czy krwawienie z nosa w ciąży jest groźne?
  5. Jakie badania zrobić, gdy często leci krew z nosa w ciąży?
  6. Czy można przeciwdziałać krwawieniu z nosa w ciąży?
  7. Krew z nosa w ciąży: podsumowanie

Krew z nosa w ciąży: przyczyny krwawienia

Krwawienie z nosa w czasie ciąży może mieć wiele przyczyn. Wśród nich wyróżnia się przede wszystkim:

  • wzrost ciśnienia tętniczego (warto pamiętać o nadciśnieniu w przebiegu stanu przedrzucawkowego i rzucawki),
  • urazy nosa i śluzówki,
  • nowotwory w obrębie jamy nosowo-gardłowej,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi.

Krew z nosa w ciąży w 1 trymestrze

W pierwszym trymestrze odnotowuje się istotne zmiany hormonalne, związane między innymi ze wzrostem stężenia estrogenów i progesteronu, co prowadzi do przekrwienia i rozpulchnienia śluzówki w obrębie nosa.

Estrogeny powodują wzrost przepuszczalności śródbłonka, a także silniejsze ukrwienie w obrębie błon śluzowych, co skutkuje zwiększonym ryzykiem krwawienia. Z kolei progesteron zmniejsza napięcie mięśniowe, również z obrębie mięśniówki naczyń krwionośnych, co powoduje zwiększone ryzyko pękania naczyń, nawet podczas zwykłego kichania.

Krew z nosa w 2 trymestrze ciąży

Zmiany hormonalne w II trymestrze ciąży prowadzą do zjawiska określanego mianem ciążowego nieżytu nosa. Przewlekłe przekrwienie błony śluzowej nosa sprzyja jego pocieraniu i kichaniu, co z kolei zwiększa ryzyko krwawienia z nosa w ciąży. Ponadto, wzrastające stężenie estrogenów prowadzi do tworzenia nowych naczyń krwionośnych (nasilenie angiogenezy) również w obrębie śluzówki nosa, co niestety sprzyja częstszym krwawieniom.

Krew z nosa w 3 trymestrze ciąży

Krwawieniu z nosa w III trymestrze ciąży sprzyja przede wszystkim hiperwolemia, a więc wzrost objętości krwi. W ostatnim trymestrze ciąży wzrasta ona nawet o 40-50%, co powoduje zwiększenie ciśnienia w naczyniach krwionośnych, a tym samym do ich przeciążenia, co sprzyja pękaniu i tym samym krwawieniu z nosa.

Warto wiedzieć:
Warto wspomnieć, że w czasie ciąży obserwuje się klasycznie stan nadkrzepliwości krwi, jednak u niektórych kobiet na skutek rozcieńczenia czynników krzepnięcia (wynikającego ze wspomnianego już zwiększenia objętości krwi krążącej) odnotowuje się większą tendencję do krwawień, w tym krwawienia z nosa.

Co robić, gdy wystąpi krwawienie z nosa w ciąży?

W pierwszym kroku należy przyjąć pozycję siedzącą z głową przesuniętą lekko do przodu, co pozwala na zmniejszenie napływu krwi do naczyń krwionośnych nosa i tym samym ograniczenie krwawienia. Warto również uciskać oba skrzydełka nosa oraz umieścić w obrębie karku i czoła zimne okłady. W wielu przypadkach te procedury pozwalają na zahamowanie krwawienia. Jeżeli mimo podjętych działań nie dochodzi do opanowania krwawienia, konieczna jest wówczas interwencja medyczna.

W gabinecie lekarskim lub na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR) możliwe jest uzyskanie specjalistycznej pomocy. Postępowanie w krwawieniach z nosa obejmuje w tym przypadku przede wszystkim:

  • założenie tamponady przedniej lub tylnej,
  • punktowe przyżeganie (termiczne lub chemiczne),
  • zahamowanie krwawienia z wykorzystaniem cewnika Foleya (12–16 F z 30 ml balonem).

>> Zobacz: Kiedy krwawienie z nosa powinno budzić obawy?

Czy krwawienie z nosa w ciąży oznacza chorobę?

Krwawienie z nosa w ciąży nie zawsze oznacza chorobę, ponieważ wiele procesów fizjologicznych może prowadzić do zwiększenia ryzyka krwawienia. Jednak w tym wyjątkowym czasie warto każdy niepokojący objaw skonsultować z lekarzem prowadzącym, szczególnie jeśli nawraca.

Czy krwawienie z nosa w ciąży jest groźne?

W większości przypadków krwawienie z nosa w ciąży jest zjawiskiem samoograniczającym się i przemijającym bez konieczności podejmowania leczenia. Jednak w niektórych przypadkach może ono być związane z szeregiem schorzeń. Choroby, które mogą objawiać się krwawieniem z nosa, to między innymi:

  • ostre i przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa,
  • polipy błony śluzowej,
  • naczyniaki i malformacje naczyniowe,
  • obecność ciała obcego w jamie nosowej,
  • zaburzenia krzepnięcia, w tym hemofilia i choroba von Willebranda,
  • małopłytkowość, a więc obniżenie liczby płytek krwi,
  • choroby wątroby, w tym jej marskość,
  • przewlekła choroba nerek,
  • choroby autoimmunologiczne, w tym toczeń rumieniowaty układowy (SLE), a także zapalenia naczyń,
  • niedobory witaminowe, w tym niedobór kwasu askorbinowego (witaminy C),
  • nowotwory układu krwiotwórczego,
  • przedawkowanie leków, w tym heparyny.

>> Przeczytaj: Ciśnienie w ciąży – jakie jest prawidłowe? Czy nadciśnienie w ciąży jest groźne?

Kiedy krew z nosa w ciąży powinna wzbudzić czujność?

Krew z nosa w ciąży powinno wzbudzić niepokój przede wszystkim, gdy:

  • krwawienia są częste,
  • obserwuje się obfite krwawienie (krwotok z nosa w ciąży),
  • odnotowuje się podwyższone ciśnienie tętnicze krwi,
  • krwawienia nie można zatamować przez 15-20 minut,
  • pojawiają się objawy dodatkowe, takie jak krwawienia z dróg rodnych, krwawienie z odbytu, łatwe powstawania siniaków, krwawienie z dziąseł czy też krwiomocz,
  • występuje gorączka, dreszcze, osłabienie,
  • pojawiają się zawroty głowy, duszność, uczucie kołatania serca, ból głowy, ból w klatce piersiowej,
  • występują symptomy neurologiczne, w tym zaburzenia mowy, zaburzenia czucia czy zaburzenia równowagi i widzenia,
  • do krwawienia z nosa doszło po urazie głowy.

>> Sprawdź: Zaburzenia równowagi – możliwe przyczyny i diagnostyka

Jakie badania zrobić, gdy często leci krew z nosa w ciąży?

Badania laboratoryjne i procedury medyczne, które należy rozważyć i wykonać podczas diagnostyki krwawienia z nosa w ciąży, to przede wszystkim:

  • morfologia krwi z rozmazem – niezwykle przydatna między innymi w celu oznaczenia liczby płytek i krwinek czerwonych,
  • parametry krzepnięcia (koagulogram) – w tym oznaczenie INR, APTT, PT, stężenia fibrynogenu,
  • badanie ogólne moczu – pozwala na stwierdzenie białkomoczu, które występuje w przebiegu stanu przedrzucawkowego,
  • stężenie CRP,
  • próby wątrobowe – w tym stężenie ALT, AST, ALP, bilirubiny,
  • stężenie kreatyniny i mocznika – pozwala na ocenę funkcji nerek,
  • oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA), stężenia C3, C4, a także ANCA – przy podejrzeniu schorzeń autoimmunologicznych.

Niezbędne jest pełne badanie przedmiotowe pacjentki, a także pomiary ciśnienia tętniczego. W niektórych przypadkach konieczne może się okazać badania laryngologiczne z wykorzystaniem rynoskopu.

Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Czy można przeciwdziałać krwawieniu z nosa w ciąży?

Jakich zasad należy przestrzegać w celu zmniejszenia ryzyka krwawienia z nosa w ciąży? Warto prowadzić do swojego życia przede wszystkim takie zasady jak:

  1. Delikatne oczyszczanie nosa, unikanie urazów śluzówki, która w ciąży jest przekrwiona.
  2. Stosowanie się do zróżnicowanej diety, zawierającej odpowiednie ilości witamin.
  3. Odpowiednia nawadnianie (zapobiega wysuszeniu śluzówek).
  4. Nawilżanie wysuszonej śluzówki preparatami dopuszczonymi do stosowania w trakcie ciąży.
  5. Regularne kontrole ciśnienia tętniczego, odpowiednie leczenie schorzeń przewlekłych, w tym nadciśnienia tętniczego.
  6. Unikanie narażenia na wysuszone powietrze, a także dym tytoniowy.

>> Zobacz: Witaminy i ich suplementacja u kobiet w ciąży

Krew z nosa w ciąży: podsumowanie

  • Krwawienie z nosa w ciąży może wynikać z fizjologicznych przemian zachodzących w organizmie kobiety ciężarnej.
  • Objaw ten może jednak świadczyć również o nieprawidłowościach związanych z układem krzepnięcia, układem sercowo-naczyniowym, a także o dysfunkcji wątroby i nerek.
  • Diagnozując krwawienie z nosa w ciąży warto przyjrzeć się przyjmowanym lekom, a także wykonać zlecone przez lekarza badania laboratoryjne.
  • Przedłużające się i obfite krwawienia, częste pojawianie się krwawień z nosa, a także współistnienie innych objawów wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Bibliografia

  1. A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005 (dodruk), s. 654–659,
  2. A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021,
  3. J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005.
Page 12 of 195
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195
1...111213...195Strona 12 z 195

Zadbaj z nami o zdrowie - zapisz się na newsletter!

Otrzymuj praktyczne informacje na temat profilaktyki i badań laboratoryjnych, dzięki którym poszerzysz swoją wiedzę na temat świadomej troski o zdrowie. Zapisz się na newsletter i odbierz -20% zniżki na kolejny zakup w e-sklepie.

O nas

Firma ALAB laboratoria to ogólnopolska sieć najnowocześniejszych laboratoriów diagnostycznych w Polsce oferująca najszerszą ofertę ponad 3 500 badań diagnostycznych.

Nasz adres

ul. Stępińska 22/30, 00-739 Warszawa (22) 349 60 12 info@alab.com.pl © ALAB laboratoria Sp. z o.o.