Sklep
Strona główna Blog Strona 8

Badanie moczu w ciąży – jak często wykonywać i jak interpretować wyniki?

Katarzyna Ciepłucha
-
0
Badanie moczu w ciąży – jak często wykonywać i jak interpretować wyniki?

Badanie ogólne moczu to jedno z podstawowych badań przesiewowych wykonywanych w ciąży. Jest proste, szybkie i może wcześnie zasugerować problemy, które wymagają kontroli lekarskiej – od zakażenia układu moczowego po istotny białkomocz. W tym artykule znajdziesz praktyczne wskazówki oraz dowiesz się, jak często wykonywać badanie moczu w ciąży, jak pobrać próbkę, na co zwracać uwagę w wyniku i kiedy potrzebny jest posiew moczu.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> dlaczego badanie ogólne moczu w ciąży jest ważne i jakie nieprawidłowości może wcześnie zasugerować (m.in. cechy zakażenia układu moczowego, białkomocz, glukozuria, obecność krwi w moczu),
>> jak często zwykle wykonuje się badanie moczu w kolejnych tygodniach ciąży i w jakich sytuacjach lekarz może zalecić je częściej,
>> jak czytać i interpretować wynik,
>> jakie są orientacyjne normy w badaniu moczu,
>> jak prawidłowo pobrać próbkę (środkowy strumień, szybkie dostarczenie do laboratorium), aby ograniczyć ryzyko zafałszowania wyniku,
>> co mogą oznaczać najczęstsze odchylenia w ciąży, m.in. białko, śluz, glukoza i erytrocyty w moczu,
>> kiedy wykonać posiew moczu i co robić, gdy wynik badania jest nieprawidłowy.

Spis treści:

  1. Dlaczego badanie moczu w ciąży jest ważne?
  2. Co ile należy wykonywać badanie moczu w ciąży?
  3. Interpretacja wyników moczu w ciąży
  4. Jak prawidłowo pobrać mocz do badania w ciąży?
  5. Posiew moczu w ciąży: kiedy wykonać badanie?
  6. Złe wyniki moczu w ciąży: co robić?
  7. Badanie moczu w ciąży: podsumowanie

Dlaczego badanie moczu w ciąży jest ważne?

W ciąży zmienia się funkcjonowanie układu moczowego: powiększająca się macica może utrudniać odpływ moczu, a działanie progesteronu sprzyja rozluźnieniu mięśniówki i zastojowi w moczowodach. To z kolei zwiększa ryzyko zakażeń dróg moczowych. Jednocześnie niektóre odchylenia w badaniu (np. białkomocz) mogą być sygnałem do dokładniejszej oceny ciśnienia tętniczego, funkcji nerek i ryzyka powikłań nadciśnieniowych.

Należy też pamiętać, że pojedynczy nieprawidłowy wynik nie zawsze oznacza chorobę. Dość często wynika z błędów przedanalitycznych – zwłaszcza niewłaściwego pobrania próbki lub jej zanieczyszczenia wydzieliną z dróg rodnych. Dlatego wynik najlepiej omówić z lekarzem prowadzącym ciążę lub położną, zawsze w odniesieniu do objawów i etapu ciąży.

Badanie ogólne moczu banerek

Normy badania moczu w ciąży

❗Ważne: wartości referencyjne mogą różnić się w zależności od laboratorium i metody oznaczenia.❗

ParametrWynik typowy/prawidłowy (najczęściej)Co może znaczyć odchylenie
Barwa / przejrzystośćsłomkowa, przejrzystamętność: osad, krwinki, stan zapalny; możliwa kontaminacja
Ciężar właściwyok. 1,005–1,030niski: duża podaż płynów; wysoki: zagęszczenie/odwodnienie
pHnajczęściej ok. 5,0–7,5wysokie pH: dieta, przetrzymana próbka, kontaminacja lub niektóre zakażenia; niskie pH: m.in. dieta wysokobiałkowa
Białkoujemne (ew. śladowe)utrzymujący się białkomocz wymaga kontroli i diagnostyki (zwł. z NT/objawami)
Glukozaujemnabywa przejściowa w ciąży; nawracająca → kontrola gospodarki węglowodanowej
Ketonyujemnemożliwe przy niedojadaniu, wymiotach, dłuższych przerwach w jedzeniu (wymaga oceny w kontekście klinicznym)
Leukocyty0-5 wpw / „pojedyncze”stan zapalny/ZUM lub kontaminacja (zwł. gdy dużo nabłonków)
Erytrocyty0-3 wpw / „pojedyncze”ZUM, kamica, krwiomocz – wymaga wyjaśnienia, jeśli się utrzymuje
Azotynyujemnedodatnie sugerują bakteriurię; ujemne nie wykluczają ZUM
Bakterienieobecneobecność może wynikać z kontaminacji; rozstrzyga posiew (zwł. przy objawach)
Nabłonki płaskiepojedynczeliczne: najczęściej zanieczyszczenie próbki (pobranie)
Śluzpojedyncze pasmaliczne pasma zwykle wynikają z domieszki wydzieliny; znaczenie ocenia się z objawami
Urobilinogenw zakresie laboratorium (często 0,2-1,0)odchylenia wymagają oceny w kontekście klinicznym (m.in. wątroba/hemoliza)
Kryształy (np. fosforany bezpostaciowe)mogą występowaćczęściej przy zasadowym pH; zwykle bez znaczenia przy braku objawów

Co ile należy wykonywać badanie moczu w ciąży?

Badanie ogólne moczu jest wpisane w standard opieki nad ciężarną jako badanie wykonywane kilkukrotnie w trakcie ciąży. Zwykle zleca się je na początku ciąży, następnie w kolejnych etapach II i III trymestru – tak, aby wychwycić nieprawidłowości możliwie wcześnie i w razie potrzeby wdrożyć dalszą diagnostykę.

Najczęściej spotykany harmonogram obejmuje wykonanie badania ogólnego moczu:

  • na początku ciąży (pierwsza wizyta),
  • między 15. a 20. tygodniem ciąży,
  • między 21. a 26. tygodniem ciąży,
  • między 27. a 32. tygodniem ciąży,
  • między 33. a 37. tygodniem ciąży,
  • między 38. a 39. tygodniem ciąży.

Lekarz może zalecić badanie częściej, jeśli wcześniej występowały odchylenia w wyniku, pojawiają się objawy sugerujące zakażenie (np. pieczenie, ból przy oddawaniu moczu, nasilone parcie), występuje nadciśnienie lub obrzęki (konieczność oceny pod kątem białkomoczu), albo gdy współistnieją czynniki ryzyka, takie jak cukrzyca czy nawracające ZUM.

Interpretacja wyników moczu w ciąży

Przed rozpoczęciem interpretacji wyniku należy ocenić wiarygodność próbki: pobranie ze środkowego strumienia do jałowego pojemnika oraz szybkie dostarczenie materiału do laboratorium. W ciąży częściej dochodzi do kontaminacji próbek wydzieliną z dróg rodnych, co może skutkować wynikiem granicznym lub niejednoznacznym, zwłaszcza w zakresie leukocytów, bakterii i nabłonków płaskich.

Interpretację wyniku zaleca się omawiać z lekarzem prowadzącym ciążę lub położną, szczególnie gdy stwierdza się leukocyturię, ketonurię albo dodatnie azotyny/obecność bakterii. Odchylenia te wymagają oceny w kontekście objawów i etapu ciąży, a często także kontroli w kolejnym badaniu; w uzasadnionych sytuacjach wskazane jest potwierdzenie posiewem moczu.

>> Zobacz także: Leukocyty i bakterie w moczu w ciąży – kiedy wyniki badania powinny niepokoić?

Białko w moczu w ciąży – co oznacza?

Śladowe ilości białka mogą być przejściowe (np. po wysiłku, przy gorączce lub przy nieoptymalnym pobraniu próbki). Natomiast utrzymujący się białkomocz wymaga weryfikacji, szczególnie jeśli współistnieje nadciśnienie tętnicze lub objawy ogólne. W takiej sytuacji należy uwzględnić diagnostykę w kierunku powikłań nadciśnieniowych ciąży, w tym stanu przedrzucawkowego.

Jeśli w wyniku pojawia się białko, lekarz zwykle rozważa: powtórzenie badania po prawidłowym pobraniu, ocenę ciśnienia tętniczego, badania krwi z oceną funkcji nerek oraz dalszą diagnostykę zależnie od obrazu klinicznego. Za pilną oceną przemawiają m.in. szybko narastające obrzęki, silny ból głowy, zaburzenia widzenia, ból w nadbrzuszu lub bardzo złe samopoczucie.

>> Przeczytaj: Ketony w moczu w ciąży – co mogą oznaczać i jakie badania wykonać?

Liczne pasma śluzu w moczu w ciąży – czy to groźne?

Śluz w moczu często oznacza po prostu domieszkę wydzieliny z dróg rodnych albo nieoptymalne pobranie próbki. W ciąży wydzielina jest obfitsza, więc częstsze jest zafałszowanie wyniku. Niepokój powinny budzić dopiero sytuacje, gdy śluzowi towarzyszą objawy zakażenia (pieczenie, ból, nieprzyjemny zapach moczu), gorączka lub ból okolicy lędźwiowej.

Glukoza w moczu w ciąży – czy to cukrzyca?

Glukoza w moczu w ciąży może pojawiać się przejściowo nawet u kobiet bez cukrzycy (m.in. z powodu obniżenia progu nerkowego dla glukozy). Sama glukozuria nie rozpoznaje cukrzycy ciążowej, dlatego przy nawracających dodatnich wynikach lub nieprawidłowych glikemiach lekarz zleci ocenę gospodarki węglowodanowej zgodnie ze standardem opieki prenatalnej (np. badania glikemii/OGTT – zależnie od tygodnia ciąży i czynników ryzyka).

>> Sprawdź: Krzywa cukrowa (OGTT) w ciąży. To trzeba wiedzieć o teście obciążenia glukozą w ciąży

Erytrocyty w moczu w ciąży – czy to normalne?

Pojedyncze erytrocyty w osadzie mogą mieć charakter przejściowy i nie zawsze oznaczają patologię. W pierwszej kolejności należy wykluczyć czynniki, które zafałszowują wynik, zwłaszcza kontaminację próbki oraz nieprawidłowe pobranie. Utrzymująca się hematuria, szczególnie potwierdzona w badaniu kontrolnym, wymaga pogłębionej diagnostyki – najczęściej w kierunku zakażenia układu moczowego, kamicy lub innych chorób układu moczowego.

Jak prawidłowo pobrać mocz do badania w ciąży?

Aby wynik był wiarygodny:

  1. Umyj okolice intymne (delikatnie) i rozchyl wargi sromowe.
  2. Oddaj pierwszą porcję moczu do toalety.
  3. Środkowy strumień (ok. 20 ml) pobierz do jałowego pojemnika.
  4. Dostarcz próbkę do laboratorium najlepiej w ciągu 2 godzin (lub przechowaj krótko w chłodzie, jeśli nie ma innej możliwości).
  5. Szczelnie zamknij pojemnik i nie dotykaj jego wnętrza.
Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Posiew moczu w ciąży: kiedy wykonać badanie?

Posiew jest kluczowy, gdy chcesz potwierdzić bakteriurię i dobrać leczenie celowane. W wielu rekomendacjach podkreśla się sens screeningu bezobjawowej bakteriurii – zwykle raz na początku ciąży (wczesna opieka prenatalna). Posiew zleca się także:

  • przy objawach zakażenia (najlepiej przed rozpoczęciem antybiotykoterapii),
  • po leczeniu – jeśli lekarz chce potwierdzić eradykację (np. po bakteriurii bezobjawowej lub przy nawrotach),
  • w sytuacjach zwiększonego ryzyka (nawracające ZUM, cukrzyca, nieprawidłowości układu moczowego).
Pamiętaj:
W ciąży monitoruje się nie tylko mocz. Równolegle wykonuje się także inne badania – m.in. morfologię krwi w kolejnych etapach ciąży – oraz dodatkowe oznaczenia zależnie od sytuacji klinicznej (np. glukoza, kreatynina i elektrolity). Wiele gabinetów położniczych przekazuje ciężarnym książeczkę lub kartę przebiegu ciąży z rozpisanym harmonogramem badań; w razie niejasności plan warto omówić z lekarzem prowadzącym.

Złe wyniki moczu w ciąży: co robić?

W przypadku odchyleń stwierdzonych w badaniu moczu nie należy wdrażać leczenia samodzielnie. Wynik wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym, który ocenia, czy potrzebne są badania kontrolne oraz czy należy poszerzyć diagnostykę. Najczęściej lekarz:

  • weryfikuje objawy i okoliczności pobrania próbki,
  • zleca powtórzenie badania ogólnego moczu,
  • w razie wskazań zleca posiew moczu,
  • decyduje o dodatkowych badaniach (np. badania krwi) lub USG nerek i dróg moczowych.

Pilny kontakt z lekarzem jest wskazany m.in. przy: gorączce >38°C, dreszczach, bólu okolicy nerek, nasilonych wymiotach, krwiomoczu lub gwałtownym nasileniu dolegliwości.

>> Zobacz także: Dziwny zapach moczu – możliwe przyczyny. Co mówi o stanie zdrowia?

Badanie moczu w ciąży: podsumowanie

Badanie moczu w ciąży to prosty sposób, by wcześnie wykryć nieprawidłowości wymagające kontroli lekarskiej. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe pobranie próbki i interpretacja wyniku w kontekście objawów. Jeśli coś w wyniku Cię niepokoi – najlepiej skonsultuj go podczas wizyty prowadzącej ciążę i wykonuj badania zgodnie z zaleconym harmonogramem.

Bibliografia

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 sierpnia 2025 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. Dziennik Ustaw 2025 poz. 1525. Dostęp: 15.02.2026.
  2. American College of Obstetricians and Gynecologists. Urinary Tract Infections in Pregnant Individuals. Clinical Consensus, 08/2023. Dostęp: 15.02.2026.
  3. Moczulski D. Leczenie zakażeń układu moczowego u kobiet w ciąży. Medycyna po Dyplomie. https://podyplomie.pl/medycyna/10599,leczenie-zakazen-ukladu-moczowego-u-kobiet-w-ciazy. Dostęp: 15.02.2026.
  4. Drabczyk R. Zakażenie układu moczowego w ciąży. Medycyna Praktyczna dla Pacjentów. https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/118965,zakazenie-ukladu-moczowego-w-ciazy. Dostęp: 15.02.2026.
  5. Gupta K., Hughes B.L. Urinary tract infections and asymptomatic bacteriuria in pregnancy. UpToDate. Dostęp: 15.02.2026.

Wymaz z cewki moczowej – na czym polega, co wykrywa badanie i kiedy należy je robić?

Elwira Zawidzka
-
0
Wymaz z cewki moczowej – na czym polega, co wykrywa badanie i kiedy należy je robić?

Wymaz z cewki moczowej jest badaniem mikrobiologicznym, które służy do diagnozowania zakażeń układu moczowo-płciowego, w tym chorób przenoszonych drogą płciową. W badaniu wykrywane są patogeny odpowiedzialne za infekcję oraz określana jest ich lekowrażliwość. Wymaz stosowany jest również w kontroli skuteczności leczenia.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> na czym polega wymaz z cewki moczowej,
>> co wykrywa badanie,
>> jak przygotować się do wymazu,
>> czym różni się wymaz z cewki moczowej u kobiet i u mężczyzn,
>> kto i w jaki sposób interpretuje wyniki badania,
>> kiedy należy wykonać wymaz z cewki moczowej.

Spis treści:

  1. Na czym polega wymaz z cewki moczowej?
  2. Wymaz z cewki moczowej – co wykrywa badanie?
  3. Wymaz z cewki moczowej a posiew moczu – różnice
  4. Jak przygotować się do wymazu z cewki moczowej?
  5. Pobranie wymazu z cewki moczowej – jak wygląda badanie?
  6. Czy wymaz z cewki moczowej boli?
  7. Wyniki wymazu z cewki moczowej – co oznaczają?
  8. Ile kosztuje wymaz z cewki moczowej?
  9. Kiedy należy wykonać wymaz z cewki moczowej?
  10. Zakończenie

Na czym polega wymaz z cewki moczowej?

Wymaz z cewki moczowej jest badaniem mikrobiologicznym, w którym materiał z wnętrza cewki moczowej pacjenta pobierany jest wacikiem umieszczonym na patyczku (tzw. wymazówką), a następnie przenoszony do podłoża transportowego i wysiewany w laboratorium na pożywki hodowlane. W przypadku uzyskania wzrostu drobnoustrojów określany jest ich gatunek, często badana jest również ich wrażliwość na leki.

Wymaz z cewki moczowej – co wykrywa badanie?

Stan zapalny dróg moczowo-płciowych jest powodowany głównie przez drobnoustroje, chociaż może być również skutkiem podrażnienia chemicznego, urazów mechanicznych lub obecności ciała obcego. Wymaz z cewki moczowej umożliwia wykrycie lub wykluczenie infekcyjnej przyczyny stanu zapalnego. Najczęstszą przyczyną zakażenia są bakterie przenoszone drogą płciową. Infekcja może być wywołana również przez inne bakterie, rzadziej przez  grzyby, pierwotniaki i wirusy.

Najczęstsze czynniki etiologiczne zapalenia cewki moczowej:

  • bakterie przenoszone drogą płciową: Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Mycoplasma hominis/genitalium, Ureaplasma urealyticum/ parvum,
  • inne bakterie: Escherichia coli i inne bakterie jelitowe,
  • grzyby: Candida albicans,
  • pierwotniaki: Trichomonas vaginalis,
  • wirusy: HPV, HSV

>> Sprawdź również: Chlamydia – objawy i drogi zakażenia, diagnostyka i leczenie chlamydiozy

Wykrywanie DNA Trichomonas vaginalis (rzęsistek pochwowy)

Wymaz z cewki moczowej a posiew moczu – różnice

Wymaz z cewki moczowej i posiew moczu różnią:

  • rodzaj materiału przydatnego do badania,
  • sposób pobierania próbki,
  • dobór podłoży do hodowli drobnoustrojów,
  • sposób posiewania materiału,
  • prezentacja wyniku badania.

Wymaz z cewki moczowej

Służy głównie do wykrywania stanów zapalnych cewki moczowej powodowanych przez drobnoustroje przenoszone drogą płciową. Materiał do badania (wydzielina z cewki) pobierany jest wymazówką. Badanie może być ukierunkowane na konkretne patogeny. Dobór specjalnych podłóż i metod  pozwala na wykrywanie również drobnoustrojów atypowych, których hodowla na rutynowo stosowanych podłożach nie jest możliwa.

Badanie jest zazwyczaj badaniem jakościowym, ograniczonym do identyfikacji patogenu lub badaniem półilościowym, w którym oprócz rozpoznania gatunku określa się w przybliżeniu obfitość wzrostu drobnoustrojów (wzrost skąpy, mierny, obfity). Badanie najczęściej kończy oznaczenie lekowrażliwości (wykonanie antybiogramu, rzadziej mykogramu), co nie jest jednak konieczne w każdym przypadku.

Posiew moczu

Stosowany jest przy podejrzeniu zakażenia układu moczowego (pęcherza, nerek). Próbką do badania jest mocz pobierany do sterylnych pojemniczków metodą środkowego strumienia (najczęstszy sposób). Materiał wysiewany jest w laboratorium na rutynowo stosowane pożywki mikrobiologiczne. W badaniu wykrywane są drobnoustrojów tlenowe, głównie bakterie, najczęściej odpowiedzialne za zakażenie układu moczowego.

Posiew moczu jest badaniem ilościowym, w którym określa się liczbowo obfitość drobnoustrojów w jednostce objętości – CFU/ml. Posiew moczu kończy się wykonaniem antybiogramu.

Badanie posiew w kierunku Neisseria gonorrhoeae (dwoinka rzezaczki) banerek

Jak przygotować się do wymazu z cewki moczowej?

Odpowiednie przygotowanie pacjenta do badania wymazu z cewki moczowej ma wpływ na wiarygodność wyniku. Badanie wykonywane jest przed rozpoczęciem antybiotykoterapii lub po 7 dniach od jej zakończenia.

  • Na 2 dni przed badaniem należy zachować wstrzemięźliwość płciową i nie stosować leków dopochwowych.
  • W dniu badania nie należy stosować mydła i innych środków higienicznych do toalety narządów płciowych.
  • Nie należy oddawać moczu przez co najmniej 3 godziny przed wykonaniem wymazu.

Szczegółowych informacji o przygotowaniu do badania udziela przeszkolony personel laboratorium, w którym będzie ono wykonywane.

>> Dowiedz się więcej z artykułu: Mocz – jak powstaje, kiedy zrobić badanie i jak się przygotować?

Pobranie wymazu z cewki moczowej – jak wygląda badanie?

Wymaz z cewki moczowej wykonywany jest w specjalistycznych gabinetach zabiegowych lub punktach pobrań do tego dostosowanych. Próbka pobierana jest przez przeszkolony personel medyczny – lekarzy, pielęgniarki i położne. Wartość diagnostyczna wymazu z cewki moczowej zależy w dużym stopniu od sposobu jego pobrania.

Materiał do badania pobierany jest wymazówką (wacik na patyczku) poprzez jej delikatne wprowadzenie do cewki na głębokość 1-4 cm i wykonywanie rotacyjnych obrotów. Wymazówka z materiałem umieszczana jest w specjalnym podłożu transportowym i dostarczana do laboratorium. 

Warto wiedzieć:
Różnice w badaniu u kobiet i mężczyzn wynikają z różnic anatomicznych i dotyczą sposobu pobrania próbki.

Wymaz z cewki moczowej u mężczyzn

W przypadku widocznego u mężczyzny wycieku z cewki moczowej pobranie materiału jest technicznie proste i możliwe do samodzielnego wykonania. Ujście cewki moczowej należy oczyścić jałowym gazikiem zwilżonym solą fizjologiczną lub wodą i osuszyć.  Wydzielina jest wyciskana z cewki poprzez  delikatne jej uciskanie i przenoszona na wymazówkę. Jeśli wydzieliny jest dużo, należy pierwszą wyciśniętą porcję odrzucić, a do badania przeznaczyć następną.

W przypadku braku wydzieliny – wymazówka wprowadzana jest do cewki mężczyzny na głębokość 2-4 cm i parokrotnie obracana. Materiał na wymazówce przenoszony jest do podłoża transportowego.

Wymaz z cewki moczowej u kobiet

Wymaz z cewki moczowej u kobiet jest trudniejszy technicznie do wykonania niż u mężczyzn. Krótka cewka moczowa (3-5 cm) i bliskość ujścia pochwy narzuca u kobiet  konieczność płytszego i bardziej precyzyjnego pobrania materiału, co ma na celu ograniczenie możliwości  zanieczyszczenia  próbki florą pochwy. Materiał powinien być pobrany przez wykwalifikowany personel.

Czy wymaz z cewki moczowej boli?

Badanie u mężczyzn może być bolesne i wywoływać dyskomfort ze względu na konieczność głębokiego wprowadzenia wymazówki do cewki moczowej w przypadku, jeżeli nie ma widocznego wycieku wydzieliny. Ból jest jednak krótkotrwały, ponieważ pobranie trwa do kilkunastu sekund.  

U kobiet badanie jest bezbolesne, ale może wywoływać dyskomfort ze względu na samą procedurę pobierania próbki. Po pobraniu materiału może wystąpić podrażnienie cewki, co jest odczuwalne od kilku godzin do kilku dni.

Wyniki wymazu z cewki moczowej – co oznaczają?

Wynik ujemny badania wymazu z cewki moczowej oznacza brak wykrycia patogenu odpowiadającego za stan zapalny. Przyczyną wyników ujemnych może być:

  • nieinfekcyjna przyczyna zapalenia (podrażnienie chemiczne, uraz mechaniczny lub obecność ciała obcego),
  • aktualnie stosowana antybiotykoterapia,
  • pominięcie zasad odpowiedniego przygotowania do pobrania wymazu,
  • nieodpowiednio ukierunkowane badanie.

Wynik dodatni wymazu z cewki moczowej oznacza wykrycie drobnoustroju odpowiedzialnego za infekcję. Na wyniku prezentowana jest identyfikacja do gatunku wykrytego patogenu. Zazwyczaj sprawozdanie z badania obejmuje również informację o obfitości wzrostu drobnoustrojów oraz ich wrażliwość na leki (antybiogram).

Ile kosztuje wymaz z cewki moczowej?

Badanie wymazu z cewki moczowej można wykonać bezpłatnie ze skierowaniem od lekarza w ramach NFZ lub odpłatnie bez skierowania w cenie zależnej od placówki i kierunku badania.

>> Może Cię zainteresować: Badania laboratoryjne na NFZ

Kiedy należy wykonać wymaz z cewki moczowej?

Wykonanie wymazu z cewki wskazane jest przy:

  • pojawieniu nietypowej wydzieliny z cewki moczowej,
  • obrzęku i zaczerwienieniu ujścia cewki moczowej,
  • objawach ZUM (zapalenia układu moczowego) i ujemnych wynikach posiewu,
  • braku poprawy klinicznej, mimo antybiotykoterapii empirycznej,
  • nawracających zapaleniach pęcherza moczowego,
  • nawracających zapaleniach dróg płciowych,
  • bólu, pieczeniu i dyskomforcie przy oddawaniu moczu,
  • wystąpieniu objawów zakażenia po ryzykownym uprawianiu seksu,
  • potwierdzonej chorobie przenoszonej drogą płciową u partnera seksualnego,
  • przed zabiegami urologicznymi,
  • przy diagnozowaniu niepłodności.

Zakończenie

Wymaz z cewki moczowej jest jednym z podstawowych badań mikrobiologicznych u pacjentów podejrzewanych o zakażenie układu moczowo-płciowego. Badanie pozwala na potwierdzenie infekcji i wdrożenie odpowiedniego leczenia zarówno u pacjenta jak i u jego partnera/partnerów seksualnych. Badanie jest możliwe do wykonania również bez skierowania w placówkach do tego przystosowanych.

Bibliografia

  1. Jan Duława, Robert Drabczyk „Zapalenie cewki moczowej” https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.8.11.  (dostęp 16.02.2026 r.)
  2. Patrick J. Horner, Mohsen Shahmanesh „Wytyczne postępowania w nierzeżączkowym zapaleniu cewki moczowej” https://www.mp.pl/dermatologia/wytyczne/15538,wytyczne-postepowania-w-nierzezaczkowym-zapaleniu-cewki-moczowej (dostęp 15.02.2026 r.)
  3. Jan Duława, Robert Drabczyk „Zakażenia układu moczowego – informacje ogólne”  https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.8.  (dostęp 16.02.2026 r.)
  4. Patric R. Murray, K.S. Rozenthal, M.A.Pfaller –  Mikrobiologia wyd.VI Wrocław 2011

 

 

Oczopląs – objawy, przyczyny i leczenie

Katarzyna Ciepłucha
-
0
Oczopląs – objawy, przyczyny i leczenie

Oczopląs (nystagmus) to mimowolne, rytmiczne ruchy gałek ocznych, które mogą pojawić się nagle albo towarzyszyć człowiekowi od wczesnego dzieciństwa. Czasem jest łagodnym zjawiskiem, ale bywa też objawem chorób ucha wewnętrznego lub układu nerwowego. Sprawdź, jakie symptomy powinny skłonić do pilnej konsultacji i na czym polega diagnostyka oraz leczenie.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> oczopląs to objaw zaburzeń kontroli ruchów oczu – może pogarszać ostrość widzenia i wywoływać wrażenie „drgania obrazu” (oscillopsje), a u części chorych prowadzić do kompensacyjnego ustawienia głowy;
>> wyróżnia się różne postacie oczopląsu (m.in. poziomy, pionowy, skokowy, wahadłowy, wrodzony i przedsionkowy/błędnikowy), a kierunek oraz zachowanie oczopląsu w badaniu bywają ważną wskazówką co do przyczyny;
>> oczopląs związany z błędnikiem często współistnieje z zawrotami głowy i nudnościami, a oczopląs ośrodkowy (neurologiczny) częściej łączy się z innymi objawami ze strony układu nerwowego;
>> diagnostyka obejmuje wywiad i badanie okulistyczne oraz neurologiczne, a w uzasadnionych przypadkach także badania przedsionkowe i obrazowe (np. rezonans magnetyczny);
>> leczenie jest dobierane do przyczyny: bywa to terapia choroby podstawowej, korekcja wady wzroku, rehabilitacja przedsionkowa i ćwiczenia stabilizacji spojrzenia, a u wybranych pacjentów – metody okulistyczne lub operacyjne.

Spis treści:

  1. Oczopląs: co to za przypadłość?
  2. Rodzaje oczopląsów
  3. Oczopląs: przyczyny dolegliwości
  4. Symptomy oczopląsu i objawy towarzyszące
  5. Diagnostyka źródła oczopląsu: jak wygląda?
  6. Oczopląs: leczenie przypadłości
  7. Oczopląs u dzieci i niemowląt: jak reagować?
  8. Najczęstsze pytania o oczopląs (FAQ)

Oczopląs: co to za przypadłość?

Oczopląs to powtarzające się, mimowolne ruchy gałek ocznych. Najczęściej wyglądają jak drobne drżenia oczu lub szybkie przeskakiwanie spojrzenia. Zależy to od typu: w oczopląsie skokowym zwykle występuje faza wolna (oko „ucieka”) i faza szybka (oko wraca), natomiast w oczopląsie wahadłowym ruchy są bardziej symetryczne, jak kołysanie.

Ruchy oczu mogą zaburzać fiksację i pogarszać widzenie. U osób z oczopląsem wrodzonym częściej dominują trudności z ostrością widzenia i potrzeba przyjmowania określonej pozycji głowy. U osób z oczopląsem nabytym częściej pojawia się wrażenie „ruchu obrazu” oraz dolegliwości przedsionkowe.

Rodzaje oczopląsów

Oczopląs opisuje się na kilka sposobów – to pomaga lekarzowi zorientować się, skąd może pochodzić problem.

  • Ze względu na kierunek: oczopląs poziomy, pionowy lub skrętny (torsyjny).
  • Ze względu na charakter ruchu: skokowy lub wahadłowy.
  • Ze względu na czas wystąpienia: wrodzony/niemowlęcy (pojawia się we wczesnym dzieciństwie) i nabyty.
  • Ze względu na mechanizm: m.in. oczopląs przedsionkowy (błędnikowy) związany z zaburzeniami ucha wewnętrznego.

>> Przeczytaj: Czym jest błędnik, gdzie się znajduje i jaką pełni funkcję?

Jakie są różnice między oczopląsem neurologicznym a błędnikowym?

W praktyce klinicznej często rozróżnia się oczopląs o podłożu obwodowym (błędnikowym/przedsionkowym) oraz ośrodkowym (neurologicznym).

  • W oczopląsie błędnikowym typowe są zawroty głowy, nudności, wymioty i zaburzenia równowagi. Oczopląs bywa zwykle jednokierunkowy (często poziomo‑skrętny) i może zmniejszać się, gdy pacjent fiksuje wzrok na punkcie.
  • W oczopląsie ośrodkowym częściej spotyka się postacie pionowe, czysto skrętne lub zmiennokierunkowe, a do tego mogą dołączać objawy neurologiczne (np. zaburzenia chodu, podwójne widzenie, osłabienie siły mięśniowej, drętwienia).

Jeśli oczopląs pojawia się nagle i towarzyszą mu niepokojące objawy neurologiczne albo silny, nietypowy ból głowy – wymaga to pilnej oceny lekarskiej.

Oczopląs: przyczyny dolegliwości

Oczopląs nie jest chorobą samą w sobie – to objaw, który może mieć różne przyczyny. Najczęstsze grupy to:

  • Przyczyny przedsionkowe (ucho wewnętrzne): łagodne położeniowe zawroty głowy (BPPV), zapalenie neuronu przedsionkowego, choroba Ménière’a i inne zaburzenia błędnika.
  • Przyczyny neurologiczne (ośrodkowe): udar, stwardnienie rozsiane, guzy i zmiany w obrębie pnia mózgu lub móżdżku, choroby neurodegeneracyjne.
  • Przyczyny okulistyczne i „sensoryczne”: osłabienie jakości bodźca wzrokowego (np. wady wrodzone, choroby siatkówki/nerwu wzrokowego) – zwłaszcza w postaciach dziecięcych.
  • Toksyny i leki: alkohol oraz niektóre leki działające na ośrodkowy układ nerwowy (np. leki uspokajające, przeciwpadaczkowe) mogą wywoływać lub nasilać oczopląs.
  • Zaburzenia metaboliczne: np. ciężkie zaburzenia elektrolitowe.

Warto pamiętać, że stres czy niewyspanie częściej nasilają odczuwanie objawów (np. gorszą kontrolę spojrzenia) niż są jedyną przyczyną oczopląsu.

Symptomy oczopląsu i objawy towarzyszące

Oczopląs może dawać bardzo zróżnicowane objawy, ponieważ wpływa zarówno na stabilność spojrzenia, jak i współpracę układu wzrokowego z narządem równowagi. U części osób jest zauważalny głównie jako mimowolne ruchy oczu, u innych prowadzi do dolegliwości wyraźnie pogarszających komfort życia.

Najczęściej pacjenci zgłaszają:

  • pogorszenie ostrości widzenia i trudność z utrzymaniem fiksacji (np. podczas czytania, pracy przy komputerze, precyzyjnych czynności),
  • oscylopsje, czyli wrażenie niestabilności obrazu lub jego drżenia (częściej w oczopląsie nabytym),
  • objawy przedsionkowe: zawroty głowy, nudności, chwiejność chodu lub nasilenie dolegliwości przy zmianie pozycji głowy,
  • męczliwość wzrokową, ból głowy oraz trudność z koncentracją wzrokową,
  • kompensacyjne ustawienie głowy w celu znalezienia pozycji, w której oczopląs jest najsłabszy.

Objawy towarzyszące, takie jak niedosłuch, szumy uszne, podwójne widzenie, zaburzenia koordynacji czy drętwienia, są istotne diagnostycznie i powinny być dokładnie odnotowane w wywiadzie.

>> Sprawdź: Łzawienie oczu: przyczyny, leczenie nadmiernego łzawienia

Diagnostyka źródła oczopląsu: jak wygląda?

Rozpoznanie zaczyna się od dokładnego wywiadu: kiedy oczopląs się pojawił, czy narasta, czy występują zawroty głowy, urazy, infekcje, nowe leki, ekspozycja na alkohol lub substancje toksyczne. Następnie wykonuje się badanie przedmiotowe.

W diagnostyce znaczenie mają:

  • badanie okulistyczne – ocena ostrości widzenia, ruchów gałek ocznych, ewentualnego zeza, dna oka,
  • badanie neurologiczne – szukanie objawów uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego,
  • w uzasadnionych przypadkach badania przedsionkowe – np. VNG/ENG, , testy prowokacyjne, ocena oczopląsu z użyciem gogli, badania laryngologiczne,
  • badania obrazowe (najczęściej MRI) – gdy istnieje podejrzenie przyczyny ośrodkowej lub obraz kliniczny jest nietypowy.

Jeżeli przebieg dolegliwości odbiega od typowych zawrotów błędnikowych albo dołączają objawy neurologiczne, konieczna jest pilna konsultacja i poszerzenie diagnostyki.

Badania laboratoryjne w diagnostyce przyczyny oczopląsu

Badania laboratoryjne nie rozpoznają oczopląsu, ale mogą być pomocne w identyfikacji przyczyny lub czynników, które go nasilają, zwłaszcza gdy obraz kliniczny sugeruje tło toksyczno-metaboliczne, niedoborowe albo ogólnoustrojowe. Zlecane testy powinny wynikać z wywiadu i badania przedmiotowego, a nie stanowić rutynowego panelu dla każdego pacjenta.

W zależności od sytuacji lekarz może rozważyć m.in.:

  • elektrolity (np. sód, potas, magnez) oraz glikemię, gdy podejrzewa się zaburzenia metaboliczne wpływające na funkcję OUN,
  • parametry nerkowe i wątrobowe, szczególnie przy podejrzeniu działania toksyn, działań niepożądanych leków lub chorób ogólnoustrojowych,
  • witaminę B12 (ew. inne parametry niedoborowe), jeśli objawy mogą wynikać z neuropatii lub zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego,
  • badania toksykologiczne lub ocenę ekspozycji na substancje działające depresyjnie na OUN, gdy wskazuje na to wywiad (np. alkohol, leki uspokajające, przeciwpadaczkowe).

>> Zobacz: Zaburzenia i choroby błędnika: objawy, przyczyny i leczenie

Badanie witaminy B12 banerek

Oczopląs: leczenie przypadłości

Leczenie dobiera się do przyczyny oraz nasilenia objawów. Najczęściej łączy się kilka elementów:

  1. Leczenie przyczynowe – terapia choroby podstawowej (np. postępowanie neurologiczne lub laryngologiczne, odstawienie/zmiana czynnika lekowego lub toksycznego).
  2. Postępowanie okulistyczne – korekcja wady refrakcji (okulary/soczewki), leczenie chorób oczu, czasem pryzmaty lub inne metody poprawiające stabilizację widzenia.
  3. Rehabilitacja przedsionkowa i ćwiczenia – przy tle przedsionkowym stosuje się ćwiczenia stabilizacji spojrzenia (VOR), równowagi i stopniową habituację; najlepsze efekty daje program dobrany przez fizjoterapeutę.
  4. Leczenie objawowe – u wybranych pacjentów specjalista może rozważyć leki zmniejszające nasilenie oczopląsu lub zawrotów, zależnie od mechanizmu.
Warto wiedzieć:
Czy oczopląs można wyleczyć operacyjnie? U części pacjentów, szczególnie z oczopląsem wrodzonym i utrwaloną kompensacyjną pozycją głowy, można rozważyć leczenie operacyjne w obrębie mięśni gałkoruchowych. Zabieg ma zwykle na celu przesunięcie punktu najmniejszego nasilenia oczopląsu do spojrzenia na wprost, poprawę ustawienia głowy oraz funkcjonalnej ostrości widzenia. Operacja nie zawsze eliminuje oczopląs całkowicie, dlatego kwalifikacja wymaga pełnej diagnostyki okulistycznej i oceny korzyści w codziennym funkcjonowaniu.

Nie ma jednego schematu dla wszystkich – dlatego kluczowe jest rozpoznanie źródła oczopląsu.

>> Zobacz też: Męty ciała szklistego. Czym są męty w oku i skąd się biorą?

Czy oczopląs jest wyleczalny?

Rokowanie zależy od przyczyny. W oczopląsie przedsionkowym dolegliwości często wyraźnie się zmniejszają wraz z ustępowaniem ostrego epizodu i dzięki rehabilitacji. W postaciach ośrodkowych oraz wrodzonych oczopląs częściej utrzymuje się przewlekle, ale leczenie choroby podstawowej i postępowanie okulistyczne mogą ograniczyć jego nasilenie oraz poprawić komfort i ostrość widzenia.

Oczopląs u dzieci i niemowląt: jak reagować?

Oczopląs u niemowlęcia lub dziecka zawsze wymaga oceny, najlepiej u okulisty dziecięcego. Kluczowe jest ustalenie, czy jest to oczopląs wczesnodziecięcy (zwykle ujawnia się w pierwszych miesiącach życia), czy nabyty. Pojawienie się oczopląsu po 6. miesiącu życia oraz objawy neurologiczne (np. zaburzenia chodu, regres rozwoju, drgawki) są wskazaniem do pilnej diagnostyki w kierunku przyczyny ośrodkowej. Co warto zrobić przed wizytą?

  1. Zapisać, kiedy objaw się pojawił i czy się nasila.
  2. Zwrócić uwagę na nietypową pozycję głowy i zależność oczopląsu od kierunku patrzenia.
  3. Zgłosić się pilnie, jeśli występują objawy alarmowe (wymioty, silny ból głowy, zaburzenia chodu, drgawki, regres rozwoju).

>> Sprawdź: Zapalenie spojówek u dzieci. Objawy, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Najczęstsze pytania o oczopląs (FAQ)

Czy oczopląs jest groźny?

Oczopląs sam w sobie jest objawem, więc o rokowaniu decyduje przyczyna. Pilnej oceny wymagają sytuacje nagłego początku z objawami neurologicznymi (np. zaburzenia mowy, osłabienie kończyn, nasilona ataksja), silny nietypowy ból głowy lub szybko narastające dolegliwości.

Jak widzi osoba z oczopląsem?

W oczopląsie nabytym pacjent może odczuwać drganie lub „pływanie” obrazu (oscillopsje), co utrudnia chodzenie i czytanie. W oczopląsie wrodzonym oscillopsje często nie występują, ale typowe są ograniczenia ostrości widzenia i męczliwość wzrokowa.

Co można pomylić z oczopląsem?

Najczęściej myli się go z tikami, drżeniem powiek (miokimią) lub innymi zaburzeniami ruchów gałek ocznych. Dlatego rozpoznanie powinno opierać się na badaniu lekarskim, a nie wyłącznie na opisie objawu.

Czy okulista wykryje oczopląs?

Tak – zwykle oczopląs jest widoczny w badaniu przedmiotowym. Okulista oceni też ostrość widzenia i wykluczy część przyczyn okulistycznych. Gdy potrzebne jest ustalenie źródła (np. przedsionkowe lub neurologiczne), często konieczna jest współpraca z neurologiem lub laryngologiem.

Jakie są stopnie oczopląsu?

W praktyce opisuje się je jako stopnie I–III w zależności od tego, czy oczopląs pojawia się tylko przy spojrzeniu w bok, także na wprost, czy również w przeciwnym kierunku. Taki opis pomaga ocenić nasilenie i zależność od kierunku patrzenia.

Czy oczopląs jest zaliczany do niepełnosprawności?

O orzeczeniu decyduje przede wszystkim wpływ na funkcję wzroku (np. ostrość i pole widzenia) oraz codzienne funkcjonowanie, a nie sam fakt występowania oczopląsu. Jeśli objawy istotnie ograniczają widzenie, warto omówić z okulistą dokumentację potrzebną do oceny orzeczniczej.

Bibliografia

  1. Kubatko-Zielińska A. Oczopląs. Medycyna Praktyczna dla pacjentów. Dostęp: 11.02.2026. mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/neurookulistykaizez/75494,oczoplas
  2. Stodolska-Nowak A, Siwiec-Prościńska J. Oczopląs. Okulistyka po Dyplomie. Dostęp: 11.02.2026. podyplomie.pl/okulistyka/30671,oczoplas
  3. Kurzyna A. Oczopląs u dzieci. Medycyna Praktyczna dla pacjentów. Dostęp: 11.02.2026. mp.pl/pacjent/objawy/76823,oczoplas
  4. Prost M, Oleszczyńska-Prost E. Oczopląs (Nystagmus). Centrum Okulistyki Dziecięcej / okulistykadziecieca.pl. Dostęp: 11.02.2026. okulistykadziecieca.pl/zabiegi-i-leczenie/12-podstrony/publikacje/52-oczoplas-nystagmus
  5. The Royal College of Ophthalmologists. Managing Nystagmus in Childhood – Concise Practice Points. April 2023. Dostęp: 11.02.2026. rcophth.ac.uk/wp-content/uploads/2023/04/Managing-Nystagmus-in-Childhood.pdf

Ból żołądka w ciąży – jakie mogą być przyczyny i jak sobie pomóc?

Kacper Staniszewski
-
0
Ból żołądka w ciąży – jakie mogą być przyczyny i jak sobie pomóc?

Ból żołądka w ciąży jest częstym objawem wynikającym zarówno ze zmian fizjologicznych, jak i patologicznych. Wzrost poziomu progesteronu powoduje rozluźnienie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, spowolnienie perystaltyki i osłabienie dolnego zwieracza przełyku, co sprzyja refluksowi i wzdęciom. Dodatkowo powiększająca się macica przesuwa narządy jamy brzusznej, zwiększając dyskomfort w nadbrzuszu. Choć wiele dolegliwości ma charakter fizjologiczny, ból żołądka może również sygnalizować choroby wymagające diagnostyki, w tym infekcje, kamicę żółciową czy stany zapalne, dlatego prawidłowa ocena i monitorowanie objawów są istotne dla bezpieczeństwa matki i płodu.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> najczęstsze przyczyny bólu brzucha w ciąży to zmiany hormonalne i przesunięcia narządów,
>> charakter bólu i czas jego występowania mają znaczenie diagnostyczne,
>> nie każdy ból żołądka wymaga pilnej interwencji, lecz są sytuacje, w których należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza,
>> istnieją bezpieczne sposoby łagodzenia dolegliwości zarówno domowe, jak i farmakologiczne,
>> odpowiednia dieta i styl życia mogą znacznie zmniejszyć częstotliwość i nasilenie bólu.

Spis treści:

  1. Czy ból żołądka w ciąży to powód do niepokoju?
  2. Ból żołądka w zależności od zaawansowania ciąży
  3. Rodzaje i charakterystyka bólu żołądka w ciąży
  4. Ból żołądka a zatrucie ciążowe
  5. Ból żołądka w ciąży – jakie badania wykonać?
  6. Co na ból żołądka w ciąży?
  7. Co jeść przy bólu żołądka w ciąży?

Czy ból żołądka w ciąży to powód do niepokoju?

Ból żołądka w ciąży często bywa objawem nieszkodliwych zmian, takich jak refluks czy skurcze mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Jednak intensywny, nagły lub towarzyszący innym objawom (np. krwawieniu, gorączce, odwodnieniu, wymiotom, nagłej utracie masy ciała) może wskazywać na poważniejsze stany wymagające pilnej konsultacji lekarskiej.

>> To może Cię zainteresować: Ból brzucha w ciąży. Jakie objawy powinny niepokoić?

Dlaczego boli żołądek w ciąży?

W ciąży organizm kobiety przechodzi liczne zmiany, które wpływają na funkcjonowanie przewodu pokarmowego i mogą wywoływać dolegliwości bólowe w okolicy żołądka, w tym:

  • hormonalne – progesteron wpływa na rozluźnienie mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co spowalnia pasaż jelitowy i sprzyja refluksowi;
  • anatomiczne – powiększająca się macica przesuwa narządy wewnętrzne, co może powodować wrażenie rozpierania lub bólu;
  • metaboliczne – zmiana diety, zwiększone zapotrzebowanie energetyczne i zaburzenia trawienia.

Te mechanizmy wyjaśniają, dlaczego kobiety w ciąży często zgłaszają dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Skurcze i kłucie żołądka w ciąży

Kłucie lub krótkotrwałe skurcze w okolicy nadbrzusza często wiążą się z gromadzeniem gazów, wzdęciami lub napięciem mięśniowym. Zwykle są one łagodne, pojawiają się po posiłku i ustępują po odpoczynku lub zmianie pozycji ciała.

Ból żołądka w zależności od zaawansowania ciąży

Ból żołądka w ciąży może mieć różny charakter i nasilenie w zależności od trymestru.

Ból żołądka w 1. trymestrze ciąży

We wczesnej ciąży dominują zmiany hormonalne. Progesteron zmniejsza napięcie dolnego zwieracza przełyku i perystaltykę jelit, co sprzyja refluksowi żołądkowo-przełykowemu i zaparciom. Mogą pojawiać się także nudności i wymioty typu porannego, które same w sobie są częstym źródłem dyskomfortu nadbrzusza.

>> Dowiedz się więcej: Pierwszy trymestr ciąży – jak przebiega i co warto wiedzieć?

Ból żołądka w 2. trymestrze ciąży

W drugim trymestrze wiele kobiet zgłasza zmniejszenie dolegliwości wczesnej ciąży. Ból górnej części brzucha może nadal wynikać z refluksu, ale także z przeciążenia przewodu pokarmowego po obfitym posiłku.

>> Przeczytaj także: Drugi trymestr ciąży – co warto wiedzieć? Rozwój dziecka, dolegliwości, badania

Ból żołądka w 3. trymestrze ciąży

W trzecim trymestrze dominują mechaniczne przyczyny bólu. Powiększona macica uciska żołądek i jelita, co pogarsza trawienie i zwiększa odczucie ciężaru lub rozciągania w nadbrzuszu. Pojawia się też częstszy refluks i odbijanie.

>> Warto wiedzieć: Trzeci trymestr ciąży – jak przebiega i co warto wiedzieć przed porodem?

Rodzaje i charakterystyka bólu żołądka w ciąży

Ból żołądka w ciąży może przybierać różne formy od łagodnego dyskomfortu po silne, kłujące dolegliwości. Jego charakter, lokalizacja i czas trwania dostarczają istotnych informacji o możliwej przyczynie, a także pomagają w ocenie, kiedy warto skonsultować się z lekarzem.

Ból żołądka w ciąży po jedzeniu

Jeśli ból pojawia się po posiłku, najczęściej ma związek z refluksem lub przeciążeniem układu pokarmowego. Zwykle jest to pieczenie w nadbrzuszu, odbijanie lub uczucie przepełnienia.

>> Sprawdź także: Zgaga i refluks w ciąży – objawy, przyczyny i łagodzenie dolegliwości

Kłujący i ostry ból żołądka w ciąży

Nagły ostry ból o charakterze kłującym może sugerować kolkę żółciową, zapalenie trzustki, zakażenie dróg żółciowych lub inny ostry/podostry stan, szczególnie jeśli towarzyszy mu gorączka lub żółtaczka.

Ciągły i silny ból żołądka

Ciągły, silny ból brzucha w ciąży, szczególnie promieniujący do pleców lub towarzyszą mu wymioty, gorączka czy krwawienie z dróg rodnych, wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Może to być objaw poważnych stanów, takich jak np. ostre zapalenie trzustki, kolka żółciowa, ostre zakażenie dróg moczowych, stan przedrzucawkowy lub komplikacje położnicze, tj. odklejenie łożyska.

Ból żołądka a zatrucie ciążowe

Choć w nomenklaturze medycznej nie funkcjonuje termin „zatrucie ciążowe” jako odrębna jednostka chorobowa, w literaturze i praktyce położniczej bywa on używany jako synonim gestozy – zespołu nadciśnienia indukowanego ciążą, czasem z towarzyszącymi powikłaniami. Jednym z objawów gestozy może być ból w górnej części brzucha, zwykle w prawym górnym kwadrancie. Ból ten wynika z przeciążenia lub uszkodzenia wątroby i może mieć charakter tępy lub uciskowy.

W kontekście bólu żołądka u ciężarnej ważne jest, aby nie bagatelizować nagłego lub nasilającego się bólu w górnej części brzucha po 20. tygodniu ciąży. Choć ból może mieć łagodny charakter i przypominać dolegliwości trawienne, jego pojawienie się w połączeniu z nadciśnieniem wymaga pilnej oceny lekarskiej, ponieważ gestoza może wpływać na przebieg ciąży oraz zdrowie matki i dziecka.

Ból żołądka w ciąży – jakie badania wykonać?

W zależności od obrazu klinicznego lekarz może zlecić:

  • morfologię krwi – ocena stanu ogólnego i wykluczenie niedokrwistości, infekcji;
  • oznaczenie amylazy/lipazy – jeśli podejrzewane jest zapalenie trzustki;
  • oznaczenie funkcji wątroby i panelu cholestatycznego – w przypadku bólu nadbrzusza z żółtaczką;
  • testy na H. pylori – jeśli objawy sugerują wrzody lub zapalenie żołądka;
  • USG jamy brzusznej – gdy podejrzewane są kamica żółciowa, zapalenie pęcherzyka żółciowego lub inne patologiczne zmiany.
Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Badania te należy dobrać indywidualnie i zawsze w konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę lub gastroenterologiem.

Co na ból żołądka w ciąży?

Postępowanie w przypadku bólu żołądka w ciąży zależy od jego przyczyny i nasilenia. W wielu przypadkach wystarczają modyfikacje diety i stylu życia, które pomagają złagodzić dolegliwości bez konieczności stosowania leków.

Domowe sposoby na ból żołądka w ciąży

Łagodne dolegliwości można zwykle opanować poprzez wprowadzenie prostych zasad dietetycznych i behawioralnych:

  • spożywanie mniejszych, częstszych posiłków,
  • unikanie potraw tłustych, pikantnych i kwaśnych,
  • niekładzenie się bezpośrednio po posiłku,
  • noszenie luźnej odzieży w okolicy brzucha,
  • odpowiednie nawadnianie organizmu.

Takie postępowanie zmniejsza ryzyko refluksu żołądkowo-przełykowego, uczucia pełności i nadmiernego napięcia w nadbrzuszu, które są najczęstszą przyczyną bólu żołądka w ciąży.

Zioła na ból żołądka w ciąży

Nie wszystkie zioła są bezpieczne w ciąży. Mięta pieprzowa i rumianek w umiarkowanych ilościach mogą łagodzić dolegliwości trawienne, ale zawsze warto skonsultować się z lekarzem, zanim zacznie się stosować ziołowe napary.

>> Warto przeczytać: Zaparcie (zatwardzenie) w ciąży – możliwe przyczyny i postępowanie

Jakie leki można stosować na ból żołądka w ciąży?

W przypadku refluksu i zgagi można stosować preparaty zobojętniające kwas żołądkowy, zawierające m.in. węglan wapnia lub sole magnezu. Leki te stosuje się doraźnie, najlepiej po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. W przypadku nasilonego refluksu lekarz może rozważyć zastosowanie inhibitorów pompy protonowej. Nie należy przyjmować niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. aspiryny) bez wyraźnego zalecenia lekarza w szczególnych przypadkach.

Co jeść przy bólu żołądka w ciąży?

Dieta łagodząca dolegliwości powinna być:

  • bogata w błonnik (owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty),
  • łatwostrawna,
  • pozbawiona potraw ciężkostrawnych, tłustych i pikantnych,
  • podzielona na mniejsze, częstsze posiłki.

Unikanie napojów gazowanych i kawy również może zmniejszyć objawy refluksu.

Ból żołądka w ciąży jest powszechnym objawem, który ma najczęściej przyczyny fizjologiczne związane z hormonami i zmianami anatomicznymi. Kluczowe jest różnicowanie bólu łagodnego od objawów sugerujących poważniejsze stany chorobowe. W przypadku nasilenia dolegliwości warto skonsultować się z lekarzem, który dobierze odpowiednie badania i leczenie. Odpowiednia dieta i zmiany stylu życia mogą znacząco zmniejszyć częstość i nasilenie bólu oraz poprawić komfort życia w ciąży.

Bibliografia

  1. Practice Bulletin No. 153: Nausea and Vomiting of Pregnancy. Obstet Gynecol. 2015 Sep;126(3):e12-e24.
  2. Richter JE. Gastroesophageal reflux disease during pregnancy. Gastroenterol Clin North Am. 2003 Mar;32(1):235-61.
  3. Audu B., Mustapha S. (2006). Prevalence of gestrointestinal symptoms in pregnancy. Nigerian Journal of Clinical Practice, 9 (1), 1–6.
  4. Gomes CF., Sousa M., Lourenço I., Martins D., Torres J. Gastrointestinal diseases during pregnancy: what does the gastroenterologist need to know? Ann Gastroenterol. 2018 Jul-Aug;31(4):385-394.

Czym jest cellulit i dlaczego powstaje?

Sylwia Brodniewska
-
0
Czym jest cellulit i dlaczego powstaje?

Cellulit to defekt kosmetyczny, który dotyczy niemal każdej kobiety na świecie. Zazwyczaj obejmuje uda i pośladki, ale może pojawić się również na innych częściach ciała.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> Czym różni się on od lipodemii?
>> Jak skutecznie go zwalczyć?
>> Jakie czynniki wywołują cellulit?

Spis treści:

  1. Co to jest cellulit?
  2. Rodzaje cellulitu
  3. Cellulit u kobiet i u mężczyzn
  4. Jak skutecznie zwalczyć cellulit?
  5. Cellulit: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Co to jest cellulit?

Cellulit to zwyrodnienie tkanki tłuszczowej o charakterze obrzękowo-włóknisto-stwardnieniowym. Nazywany jest czasem lipodystrofią. Najczęściej obejmuje uda i pośladki, ale może być również obecny na ramionach, kolanach czy brzuchu. Cellulit jest problemem estetycznym, który w większości dotyczy kobiet, nie zawsze tych o nieprawidłowej masie ciała. Charakteryzuje się nierówną powierzchnią, z widocznymi uwypukleniami i wgłębieniami w tkance podskórnej.

Cellulit a lipedema – jak je odróżnić?

W ostatnim czasie coraz więcej mówi się o lipodemie, która w niewielkim stopniu przypomina cellulit. Nie jest to jednak defekt estetyczny, a przewlekła choroba tkanki tłuszczowej, której towarzyszą dolegliwości bólowe, tendencja do powstawania zasinień czy obrzęków. Choroba ta dotyczy niemal wyłącznie kobiet, a za jej powstawanie obwinia się między innymi zaburzenia hormonalne, jak i predyspozycje genetyczne, w szczególności dotyczące estrogenów. Wizualnie różni się od cellulitu. W przypadku lipodemii zmiany najczęściej obejmują nogi, biodra i pośladki. Dół sylwetki jest znacznie większy niż tułów, przez co ciało wygląda nieproporcjonalnie.

Pakiet zdrowa skora, wlosy i paznokcie - hormony (3 badania) banerek

Chorobie towarzyszą dolegliwości bólowe, które powodują dyskomfort i mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie, jak siedzenie, chodzenie, uprawianie sportu czy noszenie dopasowanych ubrań. Na skórze często pojawiają się siniaki i  obrzęki.

Lipodemia może powodować również obniżony nastrój, zmniejszone poczucie własnej wartości, a nawet depresję. Cellulit jest defektem kosmetycznym wynikającym z nierównomiernego rozłożenia  tkanki tłuszczowej. W wielu przypadkach odpowiednią dietą, aktywnością fizyczną, nawodnieniem i zabiegami można zmniejszyć lub całkowicie pozbyć się cellulitu.

Pakiet zdrowa skóra, włosy i paznokcie - suplementacja (4 badania) banerek

>> Przeczytaj także: Lipodemia – objawy, przyczyny i leczenie. Jakie badania wykonać?    

Rodzaje cellulitu

Istnieją dwa rodzaje cellulitu: wodny i tłuszczowy. Jak wygląda cellulit wodny? Skóra jest twarda i przypomina tkankę mięśniową. Jest związany typowo z zaburzeniami przepływu krwi i limfy.

Ten rodzaj cellulitu  występuje również u kobiet aktywnych fizycznie, szczupłych, które nie miały problemów związanych z wahaniami masy ciała. Towarzyszy mu retencja wody, dlatego może być bardziej widoczny w konkretnych fazach cyklu miesiączkowego.

Cellulit tłuszczowy charakteryzuje się luźno ułożoną, pofałdowaną skórą, która nie przylega do mięśni. Może zajmować duże powierzchnie ciała. Najczęściej występuje u mało aktywnych kobiet. Skóra jest wiotka, a mięśnie mniej zarysowane. Cellulit tłuszczowy najczęściej pojawia się u kobiet z nadwagą lub chorobą otyłościową, a także u pań, które straciły kilogramy w krótkim czasie. Może pojawić się w przypadku długo obecnego cellulitu wodnego. Przyczyny cellulitu

Przyczyny cellulitu obejmują czynniki genetyczne, hormonalne i styl życia. Cellulit zazwyczaj występuje u kobiet, rasy białej, na udach, pośladkach lub brzuchu. Czynniki genetyczne odgrywają tutaj drugorzędową rolę, jednak jeśli cellulit występuje w rodzinie, to istnieje większa szansa na pojawienie się go również w kolejnych pokoleniach. Czynniki hormonalne również są odpowiedzialne za nieprawidłowe rozłożenie tkanki tłuszczowej. Nadmiar estrogenów i niedobór progesteronu zwiększa występowanie cellulitu. Największy jednak wpływ na nasilenie zmian i pogłębianie formowania zmian cellulitowych ma tryb życia, w szczególności:

  • źle zbilansowana dieta, bogata w tłuszcze trans, sól i cukier,
  • siedzący tryb życia,
  • stres,
  • palenie tytoniu,
  • spożywanie alkoholu,
  • noszenie obcisłych ubrań,
  • gorące kąpiele,
  • noszenie wysokich obcasów.

Na wiele tych czynników masz wpływ, a wprowadzenie kilku zmian, może skutecznie pomóc w walce z cellulitem.

Cellulit u kobiet i u mężczyzn

Cellulit zazwyczaj występuje u kobiet. Cierpi na niego prawie 97% żeńskiej populacji. Cellulit u mężczyzn występuje rzadko. Jest związany ze zmianami patologicznymi, hipogonadyzmem, niektórymi zespołami genetycznymi (zespół Klinefeltera), czy stanem po kastracji. Niekiedy pojawia się u mężczyzn po terapii estrogenowej stosowanej w przypadku raka prostaty. Cellulit u kobiet jest związany z budową skóry. W okresie dojrzewania rozrost tkanki tłuszczowej jest szybszy, co przekłada się na pojawienie nierówności.

Jak skutecznie zwalczyć cellulit?

Najważniejsze są działania profilaktyczne, które pomogą zredukować widoczność cellulitu. Zalecana jest regularna aktywność fizyczna, właściwa dieta i pielęgnacja ciała. Warto również utrzymywać prawidłową masę ciała, bez częstych wahań wagi. Nie należy nosić obcisłych ubrań ani butów na obcasie, ponieważ wpływa to na krążenie krwi. Duże znaczenie dla wyglądu ciała ma dieta na cellulit. Powinna opierać się na warzywach i owocach, a także produktach pełnoziarnistych, chudym nabiale, mięsie i rybach. Warto eliminować tłuszcze zwierzęce oraz sztuczne dodatki do żywności. Ważne jest także unikanie nadmiaru soli i cukru, a także odpowiednie nawodnienie.

W pielęgnacji należy skupić się na regularności. Po kąpieli sprawdza się masaż przy użyciu szczotki lub rękawicy. Poprawia on ukrwienie skóry, a także sprzyja wchłanianiu składników aktywnych z kosmetyków antycellulitowych. W ich składzie należy szukać wyciągów roślinnych bogatych we flawonoidy, saponiny i garbniki. Można je znaleźć w bluszczu pospolitym, kasztanowcu zwyczajnym, krwawniku, algach morskich, miłorzębie japońskim i nagietku. Do pielęgnacji warto włączyć również l-karnitynę, guaranę, żeń-szeń i kofeinę, które działają lipolitycznie, czyli rozkładają tkankę tłuszczową na mniejsze części i usuwają komórki tłuszczowe z organizmu poprzez ich rozpuszczenie.

Współczesna kosmetologia jest mocno nastawiona na poprawę wyglądu i kondycji skóry, dlatego pielęgnację można uzupełnić o zabiegi, takie jak endermologia, lipoliza, karboksyterapia, fala radiowa czy masaże. Najlepiej dopasować zabieg do rodzaju cellulitu i jego nasilenia.

Cellulit: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Co najbardziej powoduje cellulit?

Największy wpływ na cellulit ma tryb życia. Używki, brak ruchu, dieta bogata w tłuszcze nasycone i sól sprzyja pojawieniu się zmian na skórze. Należy również zadbać o prawidłowe funkcjonowanie gospodarki hormonalnej, ponieważ może ona być odpowiedzialna za występowanie cellulitu.

Czy cellulit swędzi?

Świąd skóry objętej cellulitem jest rzadki, jednak może się pojawić. Najczęściej dotyczy on zaawansowanych zmian, czyli cellulitu III i IV stopnia.

Czy picie wody likwiduje cellulit?

Picie wody jest ważne nie tylko w aspekcie walki z cellulitem. Odpowiednie nawodnienie redukuje zastoje wodne, obrzęki i wpływa na elastyczność skóry. Ponadto woda wspomaga eliminowanie toksyn z organizmu i usprawnia drenaż.

Czy żylaki mogą powodować cellulit?

Żylaki często występują wraz z cellulitem. Niewydolność żylna prowadzi do zaburzeń krążenia krwi, a one z kolei mogą powodować obrzęki.

Z czym można pomylić cellulit?

Cellulit mylony może być z lipodemią lub cellulitisem. Pierwsza z tych chorób ma podobne objawy, natomiast druga zbliżoną nazwę, która przez wielu ludzi jest używana zamiennie.

Jak menopauza wpływa na cellulit?

Tak, menopauza może wpływać na cellulit. Zachodzi wtedy wiele zmian hormonalnych u kobiet, którym towarzyszą zmiany strukturalne w obrębie skóry i tkanki podskórnej. . Spada również ilość kolagenu w skórze i pojawiają się zaburzenia krążenia, przez co cellulit staje się bardziej widoczny.

Jak rozpoznać, czy to lipedema, czy cellulit?

Pomimo, że cellulit i lipodemia wyglądają podobnie, to warto zwrócić uwagę na towarzyszące objawy. W przypadku lipodemii pojawia się ból podczas dotyku, a także uczucie ciężkości nóg. Dół jest nieproporcjonalnie większy niż tułów, przez co sylwetka wydaje się ciężka. Wskazówką mogą być również siniaki, które są częste w przebiegu lipodemii.

Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk

Bibliografia

  1. A. Kołodziejczak, Kosmetologia. Tom 1, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2019.
  2. K. Janda, A. Tomikowska, Cellulit – przyczyny, profilaktyka, leczenie, „Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie” 2012, 60, 1, 29-38.
  3. J. Tomczyk, B. Malara, Współczesne metody diagnostyki cellulitu oraz jego redukcji, Aesthetic Cosmetology and Medicine, 4/2023, vol.12, 143-149.
  4. M. Matysek -Nawrocka i wsp., Współczesne zabiegi kosmetyczne i medyczne w redukcji cellulitu, „Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu”, 2(51), 2017, 213-219.

Przepuklina – czym jest, gdzie się pojawia i czy jest groźna?

Angelika Janowicz
-
0
Przepuklina – czym jest, gdzie się pojawia i czy jest groźna?

Przepuklina może dotyczyć osób w każdym wieku – od niemowląt po seniorów. Chociaż wielu pacjentów przez długi czas bagatelizuje jej obecność, uznając jedynie za defekt estetyczny lub niewielki dyskomfort, w rzeczywistości może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Jej rozwój bywa powolny i skryty, a pierwsze objawy często są niespecyficzne. Dlatego ważne jest zrozumienie, czym jest przepuklina, dlaczego powstaje, gdzie lokalizuje się najczęściej oraz kiedy wymaga pilnej interwencji medycznej.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Przepuklina to przemieszczenie narządów lub ich fragmentów poza prawidłowe położenie przez miejsce o zmniejszonej oporności w powłokach ciała, określane jako wrota przepukliny.
>> Najczęściej lokalizuje się w okolicy pachwin i w obrębie jamy brzusznej.
>> Nieleczona przepuklina może stopniowo się powiększać i prowadzić do groźnych powikłań, w tym uwięźnięcia.

Spis treści:

  1. Co to jest przepuklina?
  2. Od czego powstaje przepuklina?
  3. Przepuklina i jej rodzaje – gdzie się pojawia najczęściej?
  4. Jak wygląda przepuklina i jakie daje objawy?
  5. Czy przepuklina jest groźna?
  6. Przepuklina u kobiet w ciąży oraz po CC
  7. Leczenie przepukliny. Operacja i leczenie zachowawcze
  8. FAQ. Przepuklina – często zadawane pytania

Co to jest przepuklina?

Przepuklina to przemieszczenie się narządów lub ich fragmentów poza ich naturalne położenie, przez wrodzony lub nabyty otwór w powłokach ciała, określany jako wrota przepukliny. Przemieszczone struktury tworzą zawartość przepukliny i najczęściej znajdują się w worku przepuklinowym.

Najczęściej przepukliny lokalizują się w obrębie pachwin oraz ściany jamy brzusznej. Mogą być widoczne zewnętrznie lub pozostawać niewidoczne, ujawniając się jedynie w badaniach obrazowych lub w określonych sytuacjach klinicznych.

Przepuklina a wypuklina – czym się różnią?

Termin „wypuklina” bywa potocznie używany jako synonim przepukliny, jednak w ujęciu medycznym nie są to pojęcia tożsame. Określenie „wypuklina” stosuje się głównie w odniesieniu do kręgosłupa i opisuje uwypuklenie krążka międzykręgowego bez przerwania jego struktur.

Od czego powstaje przepuklina?

Przyczyny przepuklin dzieli się na wrodzone i nabyte. Do wrodzonych zalicza się niepełne zamknięcie określonych struktur w okresie rozwoju płodowego. Przyczyny nabyte są natomiast związane z jednoczesnym osłabieniem struktur anatomicznych powłok ciała oraz wzrostem ciśnienia śródbrzusznego.

Sam wzrost ciśnienia śródbrzusznego nie prowadzi do powstania przepukliny, jeżeli powłoki brzuszne są prawidłowo zbudowane i wytrzymałe.

Czynniki ryzyka: styl życia i choroby współistniejące

Ryzyko wystąpienia przepukliny zwiększają m.in.:

  • przewlekły kaszel (np. w POChP),
  • przewlekłe zaparcia,
  • otyłość,
  • ciąża,
  • ciężka praca fizyczna,
  • siedzący tryb życia,
  • palenie tytoniu (wpływ na jakość tkanki łącznej),
  • choroby zaburzające syntezę kolagenu,
  • przebyte operacje brzuszne,
  • starszy wiek.

Przepuklina i jej rodzaje – gdzie się pojawia najczęściej?

Przepukliny mogą lokalizować się w różnych miejscach ciała, jednak istnieją obszary szczególnie predysponowane do ich powstawania.

Przepuklina pachwinowa

Przepuklina pachwinowa (w klasyfikacji ICD-10 oznaczona kodem K40) to najczęstszy typ przepukliny – szczególnie u mężczyzn. Jest to stan, w którym zawartość jamy brzusznej – najczęściej tkanka tłuszczowa, a niekiedy fragment jelita – przemieszcza się przez kanał pachwinowy. Przepuklina pachwinowa może być prosta lub skośna, wrodzona lub nabyta.

Przepuklina pępkowa

Przepuklina pępkowa (w klasyfikacji ICD-10 oznaczona kodem K42) lokalizuje się miejscu, w którym w życiu płodowym przebiegał przewód pępkowy. U dorosłych powstaje najczęściej w wyniku osłabienia powięzi w tej okolicy. U niemowląt występuje jako wada wrodzona i w większości przypadków zamyka się samoistnie w pierwszych latach życia.

Przepuklina brzuszna pooperacyjna

Przepuklina brzuszna pooperacyjna (w klasyfikacji ICD-10 oznaczona K43) jest wynikiem osłabienia powłok brzusznych w miejscu wcześniejszej interwencji chirurgicznej. Ryzyko jej wystąpienia po laparotomii szacuje się na około 2–20% – w zależności od rodzaju zabiegu, techniki operacyjnej oraz czynników indywidualnych.

Przepuklina udowa

Przepuklina udowa (w klasyfikacji ICD-10 oznaczona kodem K41) powstaje poniżej więzadła pachwinowego, w miejscu przejścia naczyń udowych z jamy brzusznej do uda. Ze względu na wąskie i sztywne wrota charakteryzuje się stosunkowo wysokim ryzykiem uwięźnięcia. Występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Przepuklina kręgosłupa

Przepuklina krążka międzykręgowego (potocznie nazywana „przepukliną kręgosłupa”) dotyczy układu ruchu i odnosi się do przemieszczenia jądra miażdżystego przez uszkodzony pierścień włóknisty krążka międzykręgowego. Może prowadzić do ucisku struktur nerwowych i objawów neurologicznych.

Chociaż mechanizm przemieszczenia tkanek jest podobny do obserwowanego w przepuklinach powłok brzusznych, jednostka ta różni się patogenezą, objawami oraz zasadami leczenia. W tym artykule termin „przepuklina” odnosi się wyłącznie do przepuklin jamy brzusznej.

Jak wygląda przepuklina i jakie daje objawy?

Przepuklina najczęściej ma postać miękkiego, elastycznego uwypuklenia lub guzka pod skórą, który może powiększać się podczas kaszlu, śmiechu lub wysiłku fizycznego. Wyróżnia się:

  • przepuklinę odprowadzalną – można ją odprowadzić („wepchnąć”) do jamy brzusznej lub cofa się tam samoistnie (np. w pozycji leżącej),
  • przepuklinę nieodprowadzalną – jej powrót do jamy brzusznej jest niemożliwy (np. z powodu zwężenia szyi worka lub zrostów); brak objawów niedrożności i cech niedokrwienia zawartości przepukliny, zwykle obserwuje się trwałe uwypuklenie powłok brzusznych,
  • przepuklinę uwięźniętą – zawartość przepukliny jest uwięziona we wrotach i nie ma możliwości odprowadzenia; może powodować dolegliwości bólowe i/lub prowadzić do objawów niedrożności jelit (gdy zawartość stanowi jelito); bez cech niedokrwienia,
  • przepuklinę zadzierzgniętą – dochodzi do zaciśnięcia naczyń przez obkurczone wrota przepukliny i ostrego niedokrwienia (jest to stan nagły, mogący prowadzić do martwicy jelita, wymaga pilnej interwencji chirurgicznej).

Diagnostyka przepukliny obejmuje wywiad medyczny, badanie fizykalne oraz badania obrazowe, np. USG. W trudniejszych przypadkach stosuje się tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny, zwłaszcza przy podejrzeniu przepuklin nawrotowych lub gdy obraz kliniczny jest niejednoznaczny. Badania obrazowe mogą być wykonywane w pozycji stojącej lub podczas próby Valsalvy.

Przepuklina – objawy w początkowym stadium

Początkowe objawy przepukliny zwykle bywają subtelne i obejmują:

  • uczucie rozpierania lub ciągnięcia,
  • dyskomfort w okolicy zmiany,
  • niewielkie uwypuklenie pojawiające się okresowo.
U części pacjentów przez długi czas przepuklina może przebiegać bezobjawowo. Należy jednak pamiętać, że przepuklina odprowadzalna może z czasem stać się nieodprowadzalna lub ulec uwięźnięciu czy zadzierzgnięciu.

Czy przepuklina boli?

Nie każda przepuklina powoduje ból. W początkowym stadium dolegliwości bólowe mogą być nieobecne lub pojawiać się jedynie przy wysiłku. Ból jest częstszy w przypadku przepuklin powikłanych, dużych lub uwięźniętych.

Czy przepuklina jest groźna?

Przepuklina nie zawsze stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia, jednak nigdy nie powinna być bagatelizowana. Niewielkie zmiany często nie powodują dolegliwości, jednak z czasem mogą się powiększać, co zwiększa ryzyko powikłań.

Czy przepuklina może pęknąć lub uwięznąć?

Przepuklina nie „pęka”, ponieważ nie jest strukturą zamkniętą. Groźnym powikłaniem jest natomiast uwięźnięcie lub zadzierzgnięcie przepukliny. W przypadku dalszego narastania ucisku może dojść do niedokrwienia, a w skrajnych sytuacjach – do martwicy jelita. Stan ten wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.

Powikłania nieleczonej przepukliny

Pozostawienie przepukliny bez leczenia może skutkować:

  • stopniowym powiększaniem się zmiany,
  • nasileniem dolegliwości bólowych,
  • uwięźnięciem lub zadzierzgnięciem przepukliny.

Kiedy przepuklina wymaga pilnej interwencji lekarskiej?

Alarmujące objawy, które wymagają pilnej konsultacji lekarskiej to:

  • nagle pojawiający się, ostry, nieustępujący ból w okolicy przepukliny,
  • utrwalone, twarde, bolesne i niemożliwe do odprowadzenia uwypuklenie, które nie zmniejsza się w pozycji leżącej,
  • objawy niedrożności jelit: nudności, wymioty, wzdęcie brzucha, zatrzymanie gazów i stolca.

Dodatkowymi niepokojącymi symptomami są zaczerwienienie, sinawe zabarwienie lub nadmierne ocieplenie skóry nad przepukliną, a także objawy ogólne, takie jak gorączka, przyspieszone tętno i złe samopoczucie.

Przepuklina u kobiet w ciąży oraz po CC

Ciąża sprzyja powstawaniu przepuklin ze względu na zwiększone ciśnienie śródbrzuszne oraz rozciąganie powłok brzusznych. Najczęściej obserwuje się przepukliny pępkowe, które w wielu przypadkach mają łagodny przebieg.

Szczególną postacią jest przepuklina po cięciu cesarskim, zaliczana do przepuklin pooperacyjnych. Jest związana z osłabieniem powłok brzusznych w obrębie blizny operacyjnej.

Leczenie przepukliny. Operacja i leczenie zachowawcze

Jedynym leczeniem przyczynowym przepukliny jest zabieg chirurgiczny, polegający na odprowadzeniu jej zawartości i wzmocnieniu powłok ciała. Wyróżnia się techniki napięciowe (z użyciem własnych tkanek) oraz beznapięciowe, z wykorzystaniem siatek syntetycznych – obecnie preferowane i najczęściej stosowane ze względu na mniejsze ryzyko nawrotu.

Leczenie zachowawcze, obejmujące m.in. noszenie pasów przepuklinowych, unikanie nadmiernego wysiłku, redukcję masy ciała, modyfikację diety oraz zaprzestanie palenia tytoniu może być stosowane u pacjentów z przeciwwskazaniami do operacji. Nie prowadzi ono jednak do wyleczenia i nie eliminuje ryzyka powikłań.

FAQ. Przepuklina – często zadawane pytania

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące przepukliny.

Czy przepuklina zawsze wymaga operacji?

Nie każda przepuklina wymaga natychmiastowej operacji, jednak w większości przypadków leczenie chirurgiczne jest docelową metodą postępowania. Decyzja zależy od rodzaju przepukliny, objawów i stanu pacjenta.

Czy z przepukliną można ćwiczyć?

Aktywność fizyczna powinna być dostosowana indywidualnie. U części pacjentów specjalistyczny trening wzmacniający mięśnie brzucha i dna miednicy może wspomagać leczenie. Ćwiczenia zwiększające ciśnienie śródbrzuszne mogą jednak nasilać objawy i sprzyjać powikłaniom. Dlatego wybór aktywności fizycznej powinien być skonsultowany z fizjoterapeutą.

Jak szybko rozwija się przepuklina?

Tempo rozwoju przepukliny jest zmienne i zależy od czynników indywidualnych. U niektórych osób postęp jest powolny, u innych zmiana może szybko się powiększać.

Ile można chodzić z przepukliną?

Przepuklina nie ustępuje samoistnie i z czasem zwykle się powiększa. Długotrwałe odkładanie leczenia zwiększa ryzyko powikłań.

Jak sprawdzić, czy mam przepuklinę?

Podstawą diagnostyki przepukliny jest badanie lekarskie (obejmujące m.in. dokładne badanie palpacyjne w pozycji stojącej, a także wykonanie próby Valsalvy), często uzupełnione o USG.

Do jakiego lekarza iść z przepukliną?

W pierwszej kolejności należy zgłosić się do lekarza rodzinnego, który w razie potrzeby wyda skierowanie do chirurga.

Jak leczyć przepuklinę bez operacji?

Leczenie zachowawcze może jedynie łagodzić objawy i ma charakter czasowy. Stosuje się m.in. specjalne pasy przepuklinowe, jednak nie jest to rutynowo zalecane – zazwyczaj dotyczy pacjentów niekwalifikujących się do zabiegu operacyjnego, np. z powodu poważnych chorób współistniejących.

Opieka merytoryczna: lek. Maria Wydra

Bibliografia

  1. https://podyplomie.pl/chirurgia/25148,przepuklina (dostęp 03.02.2025)
  2. https://www.mp.pl/pacjent/choroby/373570,przepuklina-co-to-jest-jakie-sa-rodzaje-i-jak-ja-leczyc (dostęp 03.02.2025)
  3. W. Bojarska i in., Laparoskopowa kontra otwarta beznapięciowa rekonstrukcja przepukliny pachwinowej, Chirurgia Polska 2023, 25
  4. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/noworodek/152942,przepuklina-pepkowa (dostęp 03.02.2025)
  5. https://www.czytelniamedyczna.pl/3290,przepukliny-brzuszne-co-lekarz-rodzinny-wiedzie-powinien.html (dostęp 03.02.2025)

Obgryzanie paznokci (onychofagia) – jakie mogą być przyczyny i konsekwencje?

Agnieszka Kościelniak
-
0
Obgryzanie paznokci (onychofagia) – jakie mogą być przyczyny i konsekwencje?

Często przyłapujesz się – na przykład w stresujących sytuacjach – na obgryzaniu paznokci? Ten pozornie niegroźny nawyk może mieć poważniejsze konsekwencje niż Ci się wydaje! Z poniższego tekstu dowiesz się, czym jest onychofagia, jakie są jej przyczyny oraz co możesz zrobić, by pozbyć się tego nawyku. Wyjaśniamy także, czym grozi obgryzanie paznokci i o czym świadczy u dzieci. Poznaj sprawdzone metody, które pomogą Tobie lub Twojemu dziecku.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> czym jest onychofagia i czy obgryzanie paznokci to choroba;
>> jakie są fizjologiczne i psychologiczne przyczyny obgryzania paznokci;
>> dlaczego obgryzanie paznokci u dzieci jest tak powszechne;
>> jakie są skutki obgryzania paznokci;
>> jak oduczyć się tego nawyku i co na obgryzanie paznokci.

Spis treści:

  1. Czym jest onychofagia?
  2. Czy obgryzanie paznokci to choroba?
  3. Przyczyny obgryzania paznokci
  4. Obgryzanie paznokci: skutki zdrowotne
  5. Onychofagia: leczenie u dorosłych i dzieci
  6. Czy można zapobiec nawrotowi onychofagii?
  7. Najczęstsze pytania o onychofagię (FAQ)

Czym jest onychofagia?

Onychofagia to nawykowe (czasem kompulsywne) obgryzanie paznokci. To powtarzalne zachowanie polega na nadmiernym skubaniu, gryzieniu i usuwaniu paznokci oraz skórek wokół nich. Może dotyczyć jednego lub wszystkich palców u rąk, a w rzadszych przypadkach również paznokci u stóp. Nie jest jedynie defektem kosmetycznym, ale złożonym problemem behawioralnym. Nawyk ten często pojawia się w dzieciństwie lub okresie dojrzewania i może utrzymywać się przez całe życie dorosłe.

Obgryzanie paznokci często odbywa się nieświadomie, na przykład podczas oglądania telewizji czy czytania, ale może być też celową czynnością wykonywaną w momentach silnego skupienia lub stresu.

>> Zobacz: Nerwica natręctw (zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne) – czym jest i jak się objawia?

Czy obgryzanie paznokci to choroba?

Obgryzanie paznokci (onychofagia) w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 może być ujmowane w kategorii F98.8 – „inne określone zaburzenia behawioralne i emocjonalne z początkiem zwykle występującym w dzieciństwie i wieku młodzieńczym”.

O ile sporadyczne wkładanie palców do ust i przygryzanie paznokci nie musi być chorobą samą w sobie, mechanizm psychologiczny stojący za tym zachowaniem wymaga uwagi, zwłaszcza wtedy, gdy nawyk jest uporczywy, trudny do kontrolowania i/lub prowadzi do uszkodzeń skóry i paznokci.

>> Sprawdź: Tiki nerwowe i ich przyczyny. Co mogą oznaczać i jak się ich pozbyć?

Przyczyny obgryzania paznokci

Aby lepiej zrozumieć, o czym świadczy obgryzanie paznokci, należy przyjrzeć się czynnikom wyzwalającym. Przyczyny onychofagii leżą zazwyczaj w sferze psychicznej, a do najczęstszych należą:

  • stres i lęk: obgryzanie paznokci staje się sposobem na chwilową redukcję napięcia, rozładowanie stresu i odreagowanie trudnych emocji;
  • problemy rodzinne, zawodowe czy w relacjach z innymi;
  • brak pewności siebie, nadmierna wrażliwość i lękliwość;
  • nuda: dla niektórych będzie to sposób na zajęcie rąk w chwilach bezczynności;
  • czynniki genetyczne: skłonność do zachowań nawykowych może być dziedziczona.

Coraz częściej wskazuje się także na współwystępowanie obgryzania paznokci z ADHD. U osób z deficytem uwagi jest to czynność dostarczająca niezbędnej stymulacji sensorycznej i ułatwiająca utrzymanie koncentracji uwagi.

A brak witamin? Nie ma jednoznacznych dowodów, że niedobory witamin bezpośrednio powodują onychofagię, ale osłabiona kondycja paznokci i skórek mogąca wynikać m.in. z niedoborów witamin z grupy B oraz witamin A i E może zwiększać tendencję do ich manipulowania, co u części osób nasila nawyk. Jeśli współwystępują objawy sugerujące niedobory (np. łamliwość paznokci, zajady, przewlekłe zmęczenie), warto rozważyć diagnostykę i omówić wyniki z lekarzem przed suplementacją.

>> Dowiedz się więcej: Łamliwe, rozdwajające się i kruche paznokcie. Stan paznokci a zdrowie

Dlaczego dzieci obgryzają paznokcie?

Problem ten dotyczy dużej części populacji w wieku szkolnym. Obgryzanie paznokci u dzieci może być reakcją na stres i zmiany w otoczeniu, takie jak nowa szkoła, przeprowadzka, narodziny rodzeństwa czy konflikty w domu. Może zadziałać tutaj także mechanizm naśladownictwa: jeśli rodzic obgryza paznokcie, dziecko może przejąć ten nawyk.

Poprzez obgryzanie paznokci dzieci rozładowują również napięcie emocjonalne lub walczą z nudą podczas monotonnych zajęć. Co jeszcze może powodować obgryzanie paznokci u dzieci?W pośredni sposób także gorsze samopoczucie (np. związane z niedoborami). Może ono wpływać na układ nerwowy, zwiększając drażliwość i podatność na stres, co z kolei u części dzieci może nasilać zachowania nawykowe.

Pakiet stres (12 badań) banerek

Obgryzanie paznokci: skutki zdrowotne

Na pierwszy rzut oka od razu widać skutki onychofagii – nieestetyczny wygląd dłoni przykuwa wzrok. Konsekwencje mogą być jednak o wiele poważniejsze.

Do czego prowadzi obgryzanie paznokci?Do trwałej deformacji płytki paznokcia i macierzy, infekcji bakteryjnych i zapalenia wałów okołopaznokciowych (zanokcicy), uszkodzeń szkliwa zębów, wad zgryzu, a nawet problemów żołądkowo-jelitowych. Dłonie są siedliskiem drobnoustrojów, które podczas obgryzania paznokci są przenoszone bezpośrednio do jamy ustnej.

>> Przeczytaj także: Onycholiza – co to jest? Objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie onycholizy paznokcia

Obgryzanie paznokci a pasożyty

Pasożyty to poważne zagadnienie: onychofagia zwiększa ryzyko zarażenia pasożytami jelitowymi. Pod paznokciami mogą gromadzić się bakterie, wirusy i jaja pasożytów, które podczas gryzienia dostają się do jamy ustnej i przewodu pokarmowego. W tym mechanizmie szczególne znaczenie ma owsica (owsik ludzki), zwłaszcza u dzieci. Jaja owsików, wprowadzone do układu pokarmowego drogą fekalno-oralną, wylęgają się w jelitach, dając szereg nieprzyjemnych objawów (m.in. świąd w okolicy odbytu). Walka z pasożytami bywa długa i uciążliwa, a nawyk wkładania rąk do ust sprzyja samozakażeniom, co utrudnia skuteczne leczenie.

Choroby wywołane obgryzaniem paznokci

Jeśli chodzi o obgryzanie paznokci, chorobymogą występować zarówno w obrębie jamy ustnej, jak i całego organizmu. Afty, zapalenia dziąseł, częstsze infekcje (związane m.in. z przenoszeniem drobnoustrojów z dłoni do jamy ustnej), ale również rozprzestrzenianie się zakażeń skóry czy grzybicy paznokci, zakażenia, które mogą być wywoływane przez gronkowce, paciorkowce, a rzadziej także bakterie jelitowe (np. E. coli, szczególnie w przypadku braku odpowiedniej higieny dłoni) – to tylko część konsekwencji obgryzania paznokci.

Onychofagia: leczenie u dorosłych i dzieci

Leczenie onychofagii zależy od stopnia nasilenia problemu oraz przyczyn leżących u jego podstaw.

Jak leczyć onychofagię? Skuteczne metody obejmują terapię poznawczo-behawioralną, która pomaga zidentyfikować sytuacje wyzwalające nawyk i wypracować alternatywne sposoby radzenia sobie ze stresem. Trening odwracania nawyku to z kolei technika, w której po uświadomieniu sobie momentu rozpoczynania obgryzania paznokci następuje zastępowanie tego zachowania inną, mniej destrukcyjną czynnością (np. manipulowaniem zabawkami antystresowymi).

W przypadku onychofagii powiązanej z zaburzeniami lękowymi lub OCD psychiatra może przepisać leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne, które pomogą w obniżeniu napięcia – dotyczy to zwłaszcza obgryzania paznokci u dorosłych. Większość dzieci naturalnie wyrasta z onychofagii, ale warto pracować z nimi nad tym niepożądanym nawykiem – możecie skorzystać z kilku domowych sposobów.

Domowe sposoby na obgryzanie paznokci

Jak oduczyć obgryzania paznokci domowymi sposobami? Możesz wypróbować następujące metody:

  • Specjalne lakiery o gorzkim smaku, które zniechęcają do gryzienia;
  • Zakładanie plastrów, bandaży lub rękawiczek w sytuacjach, gdy najczęściej obgryzasz paznokcie;
  • Dbanie o paznokcie: regularne obcinanie paznokci, stosowanie lakierów odżywczych i utrzymywanie ich w dobrym stanie może zmniejszyć pokusę gryzienia;
  • Spróbuj zidentyfikować sytuacje wyzwalające nawyk i staraj się ich unikać lub zareagować w alternatywny sposób;
  • Korzystaj z kulek, piłeczek, fidget spinnerów i innych antystresowych gadżetów;
  • Wypróbuj techniki relaksacyjne – medytację, oddychanie, jogę;
  • U dzieci skuteczne może być stosowanie pozytywnych wzmocnień: nagradzania za dni bez obgryzania paznokci, wspólny manicure czy prowadzenie dzienniczka postępów.

>> To ciekawe: Syndrom supermarketu – na czym polega i jak się objawia?

Czy można zapobiec nawrotowi onychofagii?

Kluczem do sukcesu jest nauka efektywnych sposobów radzenia sobie ze stresem. Techniki relaksacyjne, joga czy mindfulness mogą zastąpić kompulsywne zachowania. Dobrą praktyką będzie skorzystanie z pomocy psychologa, który przedstawi skuteczne sposoby na walkę ze stresem i napięciem. Aby skutecznie zapobiegać nawrotom, obserwuj swoje ciało i reaguj na pierwsze sygnały napięcia w sposób inny niż sięganie dłonią do ust. Pielęgnacja dłoni i dbanie o estetykę paznokci również może być silnym czynnikiem motywującym. Ładne paznokcie po prostu aż szkoda obgryzać!

>> Sprawdź: Syndrom Stendhala – czym jest? Objawy i przyczyny

Najczęstsze pytania o onychofagię (FAQ)

Poniżej znajdziesz dodatkowe informacje odnośnie obgryzania paznokci w formie FAQ – najczęściej zadawanych pytań.

Czy obgryzanie paznokci to objaw nerwicy?

Obgryzanie paznokci i nerwica mogą iść w parze: onychofagia może być jednym z objawów nerwicy lękowej, ale nie zawsze świadczy o jej obecności. Jeśli ten nawyk towarzyszy innym objawom, takim jak przewlekły niepokój, problemy ze snem, napięcie mięśniowe czy trudności z koncentracją, warto skonsultować się ze specjalistą.

Jakich witamin brakuje przy obgryzaniu paznokci?

Onychofagia ma przede wszystkim podłoże psychiczne i nawykowe. Nie ma jednego „typowego” niedoboru, który ją powoduje, natomiast gorsza kondycja paznokci i skórek (np. łamliwość, zadzieranie) może nasilać potrzebę ich obgryzania. Niski poziom witamin z grupy B oraz minerałów takich jak żelazo, cynk czy magnez może współwystępować z onychofagią, także dlatego, że niedobory te mogą pogarszać ogólne samopoczucie i wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego, zwiększając podatność na stres. Jeśli podejrzewasz u siebie niedobory witamin i minerałów, wykonaj podstawowe badania krwi i skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.

Do czego prowadzi obgryzanie paznokci?

Konsekwencje mogą być różne: od trwałego skrócenia płytki paznokciowej, przez infekcje ropne, aż po zakażenia pasożytnicze i uszkodzenia zgryzu.

Czy obgryzanie paznokci to zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne?

Obgryzanie paznokci samo w sobie nie jest zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym, choć może współwystępować z tym zaburzeniem. W OCD zachowania kompulsywne są odpowiedzią na natrętne, lękotwórcze myśli (obsesje), natomiast w onychofagii główną rolę odgrywa automatyzm i nawykowe rozładowywanie napięcia.

Opieka merytoryczna: lek. Maria Wydra

Bibliografia

  1. Wojas-Pelc A., Jaworek A.: Onychofagia jako problem interdyscyplinarny. Przegl Lek 2003, 60, 737-739.
  2. Gniadek A., Czochara J.: Konsekwencje zdrowotne onychofagii. Hyg Public Health 2010, 45, 109-114.
  3. Okuniewska A., Imko-Walczuk B., Rose E., Czubek M.: Etiopatogeneza, przebieg kliniczny oraz powikłania towarzyszące onychofagii i onychotillomanii. Przegląd Dermatologiczny 2011, 98, 519–523.
  4. Lee D. K., Lipner S. R.: Update on Diagnosis and Management of Onychophagia and Onychotillomania. International Journal Environmental Research and Public Health 2022, 19(6), 3392.
  5. Szepietowski J, Pacan P. Dermatozy wymagające pomocypsychiatryczno-psychologicznej. Adv Clin Exp Med 2001, 10: 25-28.
  6. Czynniki żywieniowe a stan skóry, włosów i paznokci. Fizjologia, dietoterapia, suplementy diety, bezpieczeństwo i skuteczność terapii, toksykologia. Red. Winiarska-Mieczan A., Samolińska W., Kowalczuk-Vasilev E., Lublin 2022.

Lipemia – co to jest? Przyczyny, objawy i leczenie

Katarzyna Kopycińska
-
0
Lipemia – co to jest? Przyczyny, objawy i leczenie

Lipemia to zmętnienie pobranej próbki krwi spowodowane obecnością nadmiaru lipidów. Często wynika z niewłaściwego przygotowania do badania, ale może też towarzyszyć niektórym chorobom. Dowiedz się więcej o lipemii – co to jest i co wpływa na jej powstawanie.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> co to jest lipemia i dlaczego pojawia się w surowicy krwi.
>> jakie są najczęstsze przyczyny lipemii – od lipemii poposiłkowej po zaburzenia metaboliczne.
>> czy lipemia daje objawy i kiedy może mieć znaczenie kliniczne.
>> jak wygląda diagnostyka oraz leczenie utrzymującej się lipemii.
>> jak prawidłowo przygotować się do badania, by uniknąć lipemii w próbce krwi.

Spis treści:

  1. Lipemia – co to jest?
  2. Lipemia: przyczyny podwyższonego poziomu lipidów
  3. Objawy lipemii
  4. Lipemia: diagnostyka źródła podwyższonych lipidów
  5. Leczenie lipemii
  6. Lipemia: FAQ

Lipemia – co to jest?

Lipemia to stan, w którym w osoczu znajduje się nadmierna ilość lipidów. W diagnostyce laboratoryjnej jest zjawiskiem niepożądanym, ponieważ może wpływać na wiarygodność wyników badań i należy do najczęstszych przyczyn ich zafałszowania (obok hemolizy).

Lipemia w próbce krwi powoduje jej zmętnienie, co utrudnia prawidłową analizę. Odpowiadają za to głównie chylomikrony – największe lipoproteiny transportujące trójglicerydy. Gdy ich stężenie rośnie, osocze traci przejrzystość, co może prowadzić do nieprawidłowych wyników analiz.

Rodzaje lipemii

Lipemia nie zawsze ma to samo podłoże i może mieć różny charakter w zależności od czasu trwania oraz przyczyny jej wystąpienia.

  • Lipemia poposiłkowa to najczęstszy fizjologiczny typ lipemii, pojawiający się po spożyciu posiłku bogatego w tłuszcze. Występuje, gdy krew do badania została pobrana zbyt wcześnie, bez zachowania wymaganego postu (nie na czczo).
  • Nasilona/przedłużona lipemia – związana z utrzymującym się, nadmiernym poziomem lipidów we krwi. Może być efektem zaburzeń metabolicznych czy wrodzonych dysfunkcji. Wymaga diagnostyki i leczenia przyczyny podstawowej.

Lipemia nie jest jednostką chorobową samą w sobie, ale jej obecność powinna skłonić do sprawdzenia, czy nie wiąże się z chorobą podstawową.

Badanie lipidogram extra (6 badań) banerek

Lipemia: przyczyny podwyższonego poziomu lipidów

Gdy w próbce krwi widoczna jest lipemia, przyczyną najczęściej okazuje się niezachowanie zalecanego postu przed badaniem.Standardowo zaleca się pozostanie na czczo przez co najmniej 8-12 godzin przed badaniem laboratoryjnym.

Lipemia o nasilonym lub przedłużonym charakterze (czyli inne niż typowa lipemia poposiłkowa) może być objawem istotnych zaburzeń metabolicznych. W takich przypadkach zmętnienie próbki nie wynika wyłącznie z fizjologicznego wzrostu lipidów po posiłku, lecz z utrzymującej się hipertriglicerydemii, często z obecnością chylomikronów lub dużych cząstek VLDL (lipoprotein o bardzo niskiej gęstości).

Do przyczyn pierwotnych należą rzadkie zaburzenia metaboliczne, takie jak niedobór lipazy lipoproteinowej (LPL), niedobór apolipoproteiny C2 lub A5, a także deficyt białka GPIHBP1, które odgrywa istotną rolę w metabolizmie triglicerydów. W tej grupie wymienia się również rodzinne postacie zaburzeń lipidowych, m.in. hipercholesterolemię rodzinną.

Przyczyny wtórne (nabyte):

Poza chorobami niektóre leki mogą sprzyjać rozwojowi lipemii. Są to zwłaszcza glikokortykosteroidy stosowane ogólnie, retinoidy (np. izotretynoina, acytretyna), estrogeny oraz wybrane leki przeciwpsychotyczne, takie jak np. olanzapina.

Objawy lipemii

Lipemię najczęściej rozpoznaje się w próbce krwi. Osocze lub surowica mają wtedy charakterystyczne mlecznobiałe zabarwienie. Sama lipemia zwykle nie powoduje objawów klinicznych. Jednak może współistnieć z hiperlipidemią, która zwiększa ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Typowe objawy takich schorzeń to ból w klatce piersiowej podczas wysiłku, duszność, uczucie ucisku w klatce piersiowej lub zawroty głowy. Dlatego tak istotne jest, by przedłużona lipemia, objawy współistniejące oraz profil lipidowy były oceniane kompleksowo.

Lipemia: diagnostyka źródła podwyższonych lipidów

Obecność lipemii w próbce krwi nie zawsze oznacza chorobę, jednak w przypadku nasilonej lub utrzymującej się lipemii warto przeanalizować jej przyczynę. Aby ustalić podłoże lipemii, lekarz może zlecić badania takie jak:

  • lipidogram (panel lipidowy),
  • glukoza na czczo i/lub hemoglobina glikowana (HbA1c),
  • TSH i FT4,
  • kreatynina i eGFR: do oceny funkcji nerek,
  • próby wątrobowe (ALT, AST, GGTP, ALP): przy podejrzeniu chorób wątroby,
  • białko całkowite, elektroforeza białek: w przypadku podejrzenia paraproteinemii,
  • badania genetyczne: w uzasadnionych przypadkach, np. przy podejrzeniu hipertriglicerydemii rodzinnej.

>> Przeczytaj: Lipoproteiny – klucz do zrozumienia lipidogramu

Leczenie lipemii

Postępowanie w przypadku lipemii zależy od jej przyczyny. Jeśli mamy do czynienia z fizjologiczną lipemią poposiłkową, zwykle wystarczy powtórzenie badania po upływie odpowiedniego czasu od ostatniego posiłku (najczęściej 8-12 godzin na czczo).

W przypadku nasilonej lub utrzymującej się lipemii leczenie powinno być ukierunkowane na przyczynę zaburzeń lipidowych. Podstawą postępowania jest modyfikacja stylu życia, w tym zmiana diety – ograniczenie tłuszczów nasyconych, cukrów prostych oraz alkoholu – a także redukcja masy ciała, jeśli występuje nadwaga lub otyłość.

W niektórych sytuacjach konieczne jest wdrożenie leczenia farmakologicznego, np. fibratów, statyn lub kwasów omega-3. W innych, podstawą będzie leczenie chorób podstawowych, takich jak cukrzyca, niedoczynność tarczycy czy schorzenia wątroby.

Lipemia: FAQ

Lipemia to stan, w którym we krwi obecne są nadmierne ilości lipidów; najczęściej ma charakter przejściowy, ale może też wskazywać na zaburzenia metaboliczne.

Co to jest lipemia poposiłkowa?

Lipemia poposiłkowa to fizjologiczne zjawisko, w którym po tłustym posiłku dochodzi do przemijającego wzrostu lipidów w surowicy – objawia się zmętnieniem próbki.

Czy lipemia jest groźna?

Choć sama lipemia w surowicy nie musi oznaczać choroby, jej utrzymywanie się może wskazywać na zaburzenia gospodarki tłuszczowej i wymagać dalszej diagnostyki.

Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk

Bibliografia

  1. Walker PL, Crook MA. Lipaemia: Causes, consequences and solutions. Clin Chim Acta. 2013;418:30–32.
  2. Nikolac N. Lipemia: causes, interference mechanisms, detection and management. Biochem Med (Zagreb). 2014;24(1):57–67. doi:10.11613/BM.2014.008
  3. de Oliveira M, Antunes M, Amil M. Plasma lipemia: When the blood donor becomes a patient. Transfus Apher Sci. 2022;61(1):103294. doi:10.1016/j.transci.2021.103294
  4. Jacome-Sosa M, Parks EJ, Bruno RS, Tasali E, Lewis GF, Schneeman BO, et al. Postprandial metabolism of macronutrients and cardiometabolic risk: Recent developments, emerging concepts, and future directions. Adv Nutr. 2016;7(2):364–374.
  5. StatPearls Publishing. Lipemia. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.

Ból kości – możliwe przyczyny, badania i leczenie

Sara Aszkiełowicz
-
0
Ból kości – możliwe przyczyny, badania i leczenie

Ból kości może mieć wiele przyczyn – od niegroźnych przeciążeń po poważne choroby ogólnoustrojowe. Czasem jest przejściowy, ale bywa też objawem wymagającym pilnej diagnostyki. W artykule wyjaśniamy, co oznacza ból kości, jakie badania wykonać oraz kiedy zgłosić się do lekarza. Sprawdź, jak rozpoznać niepokojące sygnały i jakie leczenie jest obecnie zalecane.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> jakie są najczęstsze przyczyny bólu kości u dorosłych i dzieci,
>> kiedy ból może wynikać z urazu, osteoporozy lub chorób reumatycznych,
>> czy nerwica może powodować bóle kości,
>> jakie badania na ból kości warto wykonać (w tym jakie badania krwi),
>> jak wygląda leczenie w zależności od przyczyny dolegliwości.

Spis treści:

  1. Ból kości: przyczyny dolegliwości
  2. Ból kości u dziecka: czy to zawsze bóle wzrostowe?
  3. Ból kości: objawy towarzyszące
  4. Jakie badania na ból kości?
  5. Leczenie bólu kości
  6. Ból kości: podsumowanie

Ból kości: przyczyny dolegliwości

Ból kości (ICD-10 M89.9) przyczyny może mieć bardzo różne. Najczęściej wynika z urazu, zmian zwyrodnieniowych, zaburzeń metabolicznych lub stanów zapalnych. Rzadziej jest objawem choroby nowotworowej.

Ważne jest odróżnienie bólu kości od bólu mięśni czy stawów. Ból kostny zwykle jest głęboki, trudny do dokładnego zlokalizowania i może nasilać się w nocy.

Pakiet osteoporozy (5 badań) baner

Ból kości z powodu urazu mechanicznego

Urazy mechaniczne to jedna z najczęstszych przyczyn bólu. Należą do nich złamania, mikrourazy oraz przeciążenia.

Ból zwykle pojawia się nagle, nasila się przy ruchu i ucisku. W przypadku złamania mogą występować obrzęk i zniekształcenie kończyny. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu RTG.

Bóle kości a osteoporoza

W przebiegu osteoporozy dochodzi do zmniejszenia gęstości mineralnej kości. Choroba długo nie daje objawów. Często pierwszym sygnałem jest złamanie niskoenergetyczne.

Przewlekły ból kręgosłupa u osób starszych może być związany ze złamaniami kompresyjnymi trzonów kręgów. Podstawowym badaniem jest densytometria (DXA).

Ból kości w chorobach reumatycznych

W chorobach reumatycznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ból może promieniować do struktur kostnych.

Dolegliwościom często towarzyszą:

  • sztywność poranna,
  • obrzęk stawów,
  • podwyższone wskaźniki zapalne (CRP, OB).

W takich przypadkach konieczna jest konsultacja reumatologiczna.

Bóle kości a choroby nowotworowe

Ból kości może być objawem pierwotnych nowotworów kości lub przerzutów. Typowy jest narastający, silny ból, często nasilający się w nocy i nieustępujący po odpoczynku.

Objawy alarmowe to:

W diagnostyce wykorzystuje się RTG, rezonans magnetyczny (MRI), tomografię komputerową oraz badania laboratoryjne.

Bóle kości w martwicy jałowej kości

Martwica jałowa kości polega na obumarciu fragmentu tkanki kostnej z powodu zaburzeń ukrwienia. Najczęściej dotyczy głowy kości udowej. Ból narasta stopniowo i może ograniczać ruchomość stawu. Wczesne stadium najlepiej wykrywa rezonans magnetyczny.

Bóle kości przy torbieli

Torbiele kostne to zmiany łagodne, często wykrywane przypadkowo w badaniu RTG. Mogą jednak powodować ból, zwłaszcza przy dużych rozmiarach lub ryzyku złamania patologicznego. Postępowanie zależy od lokalizacji i wielkości zmiany.

Nerwica a bóle kości

Nerwica a bóle kości to częste pytanie pacjentów. Przewlekły stres i zaburzenia lękowe mogą nasilać odczuwanie bólu. W takich przypadkach badania obrazowe nie wykazują zmian organicznych.

Jeśli bólom towarzyszą kołatanie serca, napięcie mięśniowe czy zaburzenia snu, warto rozważyć konsultację psychiatryczną lub psychologiczną.

Ból kości u dziecka: czy to zawsze bóle wzrostowe?

Ból kości u dziecka często wiąże się z tzw. bólami wzrostowymi. Pojawiają się zwykle wieczorem i ustępują samoistnie.

Niepokojące objawy to:

  • jednostronny, nasilający się ból,
  • gorączka,
  • obrzęk i zaczerwienienie,
  • utykanie.

W takich sytuacjach konieczna jest pilna konsultacja lekarska.

Ból kości: objawy towarzyszące

Co oznacza ból kości, zależy od objawów towarzyszących. Należy zwrócić uwagę na gorączkę, spadek masy ciała, osłabienie, obrzęk lub deformację kończyny. Ich obecność może wskazywać na stan zapalny, infekcję lub chorobę ogólnoustrojową.

Pakiet osteoporozy rozszerzony (6 badań) baner

Jakie badania na ból kości?

Diagnostyka bólu kości opiera się zarówno na badaniach laboratoryjnych, jak i obrazowych.

  • Badania obrazowe

Najczęściej wykonuje się RTG, aby wykryć złamania lub zmiany kostne. W razie potrzeby lekarz może zlecić MRI – do oceny szpiku i tkanek miękkich, lub TK – do dokładniejszej analizy struktury kości.

  • Badania krwi

Badania laboratoryjne pomagają wykryć stan zapalny, zaburzenia metaboliczne lub choroby ogólnoustrojowe. Podstawowy panel obejmuje:

  • morfologię krwi (np. w kierunku niedokrwistości lub chorób hematologicznych),
  • CRP i OB – wskaźniki stanu zapalnego,
  • ocenę gospodarki wapniowo-fosforanowej:
    • wapń,
    • fosforany nieorganiczne,
    • witaminę D (25(OH)D),
    • fosfatazę alkaliczną (ALP) – marker aktywności kostnej,
    • parathormon (PTH) – szczególnie przy nieprawidłowym poziomie wapnia,
    • magnez,
  • kreatyninę – dla oceny funkcji nerek (zaburzenia mogą wpływać na gospodarkę wapniowo-fosforanową).

Jeśli podejrzewa się chorobę reumatyczną, lekarz może zlecić:

W przypadku podejrzenia choroby nowotworowej diagnostyka może obejmować elektroforezę białek (np. w kierunku szpiczaka mnogiego), markery nowotworowe oraz pogłębione badania obrazowe.

Zakres badań zawsze powinien być dostosowany indywidualnie. Samodzielna interpretacja wyników bywa myląca, dlatego warto omówić je z lekarzem.

>> Zobacz: Diagnostyka zaburzeń gospodarki wapniowej w organizmie

Leczenie bólu kości

Leczenie zależy od przyczyny. W urazach stosuje się unieruchomienie i leczenie przeciwbólowe. W osteoporozie – suplementację witaminy D i wapnia oraz niekiedy leki antyresorpcyjne.

W chorobach reumatycznych stosuje się leczenie przeciwzapalne i modyfikujące przebieg choroby. W przypadku nowotworów terapia jest ustalana indywidualnie w ośrodku onkologicznym.

Nie należy przewlekle przyjmować leków przeciwbólowych bez konsultacji lekarskiej.

Ból kości: podsumowanie

  • Ból kości może mieć przyczyny urazowe, metaboliczne, zapalne lub nowotworowe.
  • Objawy alarmowe wymagają pilnej diagnostyki.
  • Podstawą są badania obrazowe i laboratoryjne.
  • Leczenie zależy od przyczyny dolegliwości.
  • Jeśli ból utrzymuje się dłużej niż kilka dni lub nasila się, nie zwlekaj z konsultacją lekarską.

Bibliografia

  1. Kanis JA et al. European guidance for the diagnosis and management of osteoporosis in postmenopausal women. Osteoporos Int. 2019.
  2. Smolen JS et al. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis 2023 update. Ann Rheum Dis. 2023.
  3. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Bone Cancer. Version 2.2025.

Witaminy z grupy B w ciąży – które są kluczowe i kiedy je suplementować?

Kacper Staniszewski
-
0
Witaminy z grupy B w ciąży – które są kluczowe i kiedy je suplementować?

Witaminy z grupy B są niezbędnymi koenzymami uczestniczącymi w licznych procesach metabolicznych, w tym w syntezie nukleotydów, przemianach aminokwasów, produkcji energii komórkowej oraz erytropoezie. W okresie ciąży ich rola jest szczególnie istotna, ponieważ wspierają prawidłowy rozwój płodu i utrzymanie homeostazy metabolicznej matki. Niedobory poszczególnych witamin B mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak wady cewy nerwowej, niedokrwistość megaloblastyczna, zaburzenia neurologiczne czy podwyższony poziom homocysteiny. Wiedza na temat funkcji poszczególnych mikroelementów, okresu ich suplementacji oraz źródeł pokarmowych niezbędnych do pokrycia zapotrzebowania jest podstawą profilaktyki i optymalnego przebiegu ciąży.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> które witaminy z grupy B są kluczowe w ciąży i jakie pełnią funkcje w organizmie kobiety oraz rozwijającego się płodu,
>> które z nich warto suplementować i w jakim okresie ciąży,
>> jakie są objawy niedoboru i możliwe konsekwencje zdrowotne,
>> jakie źródła naturalne witamin B warto uwzględnić w diecie ciężarnej,
>> w jakich sytuacjach zaleca się badania laboratoryjne w kierunku niedoborów.

Spis treści:

  1. Czym są witaminy z grupy B i dlaczego są ważne w ciąży?
  2. Najważniejsze witaminy z grupy B w ciąży
  3. Objawy niedoboru witamin z grupy B w ciąży
  4. Suplementacja witamin z grupy B w ciąży
  5. Naturalne źródła witamin z grupy B w diecie ciężarnej
  6. Badania laboratoryjne a witaminy z grupy B w ciąży
  7. Witaminy z grupy B w ciąży – podsumowanie

Czym są witaminy z grupy B i dlaczego są ważne w ciąży?

Witaminy z grupy B to grupa rozpuszczalnych w wodzie prekursorów koenzymów, które uczestniczą w kluczowych reakcjach metabolicznych organizmu. Wspierają przemiany energetyczne, biosyntezę kwasów nukleinowych i hemu, metabolizm aminokwasów oraz funkcjonowanie układu nerwowego. W ciąży ich rola jest szczególnie istotna, ponieważ zapewniają prawidłowy rozwój płodu, w tym układu nerwowego i krwiotwórczego, a także regulują poziom homocysteiny, którego wzrost może zwiększać ryzyko powikłań naczyniowych i metabolicznych u matki i dziecka.

>> Przeczytaj także: Witaminy z grupy B – objawy niedoboru, rola w organizmie

Najważniejsze witaminy z grupy B w ciąży

W okresie ciąży niektóre witaminy z grupy B odgrywają szczególnie istotną rolę w prawidłowym rozwoju płodu i utrzymaniu zdrowia matki. Ich odpowiednia podaż jest kluczowa, jednak nie wszystkie wymagają rutynowej suplementacji. Poniżej omówiono witaminy z grupy B o największym znaczeniu klinicznym w ciąży, ze wskazaniem, które z nich są objęte aktualnymi rekomendacjami suplementacyjnymi, a które powinny być suplementowane wyłącznie w uzasadnionych przypadkach.

Kwas foliowy (witamina B9) w ciąży

Kwas foliowy (witamina B9) odgrywa kluczową rolę w syntezie DNA i podziałach komórkowych. Jego niedobór w okresie okołokoncepcyjnym i we wczesnej ciąży zwiększa ryzyko wad cewy nerwowej u płodu.

Zgodnie ze stanowiskiem ekspertów PTGiP optymalna dawka kwasu foliowego dla kobiet planujących ciążę oraz kobiet w ciąży wynosi 400–800 µg na dobę. Suplementację zaleca się rozpocząć co najmniej 12 tygodni przed planowaną ciążą i kontynuować w trakcie jej trwania.

U kobiet z grup podwyższonego ryzyka (m.in. otyłość, cukrzyca, padaczka, wcześniejsze wystąpienie wad cewy nerwowej u potomstwa) może być wskazane stosowanie wyższych dawek, ustalanych indywidualnie przez lekarza.

Witamina B12 w ciąży

Witamina B12 wspiera dojrzewanie erytrocytów i rozwój układu nerwowego. Niedobór witaminy B12 może powodować niedokrwistość megaloblastyczną u matki i zaburzenia neurologiczne u dziecka.

Nie zaleca się rutynowej suplementacji B12 u wszystkich kobiet w ciąży, należy natomiast zadbać o jej prawidłową podaż w diecie. Suplementację rozważa się u kobiet z grup ryzyka niedoboru, np. na diecie eliminującej produkty zwierzęce, z zaburzeniami wchłaniania lub z potwierdzonym niedoborem laboratoryjnym.

Witamina B6 w ciąży

Witamina B6 odpowiada za metabolizm aminokwasów, funkcjonowanie układu nerwowego i regulację hormonów. Stosowana w odpowiednich dawkach może łagodzić nudności i wymioty w ciąży, co wynika z jej wpływu na przemiany neuroprzekaźników, w tym serotoniny i GABA, które modulują ośrodkowe mechanizmy odczuwania nudności.

Zgodnie ze stanowiskiem PTGiP nie zaleca się rutynowej suplementacji B6 u wszystkich kobiet w ciąży. Suplementacja może być stosowana w wybranych przypadkach klinicznych, np. w leczeniu nasilonych nudności i wymiotów ciężarnych, w dawkach ustalanych indywidualnie przez lekarza.

Witamina B2 (ryboflawina) w ciąży

Ryboflawina wspomaga metabolizm energetyczny, funkcjonowanie komórek i ochronę antyoksydacyjną. Niedobór może zwiększać ryzyko anemii i zaburzeń wzroku u matki. Jeśli dieta jest prawidłowa i zbilansowana nie zaleca się jej dodatkowej suplementacji w trakcie trwania ciąży.

Niacyna (witamina B3) w ciąży

Niacyna bierze udział w produkcji energii i syntezie DNA oraz wpływa na metabolizm lipidów. Jej niedobór jest rzadki w krajach rozwiniętych, ale może prowadzić do pelagry, objawiającej się zmianami skórnymi, biegunką i zaburzeniami neurologicznymi. Podobnie jak większość witamin z grupy B nie zaleca się jej dodatkowej suplementacji.

Kwas pantotenowy (witamina B5) w ciąży

Witamina B5 uczestniczy w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek oraz w syntezie hormonów nadnerczy. Niedobory są rzadkie, ale mogą prowadzić do zmęczenia, zaburzeń snu i podrażnień skóry. Przy zbilansowanej diecie nie zaleca się rutynowej suplementacji B5.

Biotyna (witamina B7/B8) w ciąży

Biotyna wspiera metabolizm aminokwasów i kwasów tłuszczowych oraz prawidłowy rozwój płodu. Niedobór może objawiać się wypadaniem włosów, łuszczeniem skóry i zmęczeniem. PTGiP podkreśla, że rutynowa suplementacja biotyny nie jest konieczna, o ile nie stwierdza się niedoboru.

Objawy niedoboru witamin z grupy B w ciąży

Objawy niedoborów są często niespecyficzne i obejmują:

  • niedokrwistość i osłabienie,
  • zaburzenia neurologiczne, drętwienie kończyn, problemy z koncentracją,
  • zmiany skórne i wypadanie włosów,
  • nudności, wymioty i zaburzenia apetytu.
Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Suplementacja witamin z grupy B w ciąży

W Polsce suplementacja witamin B w ciąży powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb i zaleceń lekarza. Standardowo suplementuje się kwas foliowy, a u kobiet z ograniczoną dietą witaminę B12 i B6. Nadmierne dawki witamin B6, B3 czy B12 bez wskazań medycznych nie są zalecane.

Naturalne źródła witamin z grupy B w diecie ciężarnej

Witaminy z grupy B należy regularnie dostarczać z pożywieniem, aby pokryć zwiększone zapotrzebowanie w czasie ciąży. Ich naturalne źródła obejmują zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego, a właściwy dobór składników diety pozwala na zapewnienie odpowiedniej podaży wszystkich niezbędnych witamin.

  • B1 (tiamina): pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona, orzechy, mięso.
  • B2 (ryboflawina): mleko, jaja, wątróbka, zielone warzywa liściaste.
  • B3 (niacyna): drób, ryby, orzechy, nasiona.
  • B5 (kwas pantotenowy): jajka, awokado, brokuły, drożdże.
  • B6 (pirydoksyna): banany, ziemniaki, mięso, ryby.
  • B7 (biotyna): jajka, orzechy, soja, szpinak.
  • B9 (kwas foliowy): zielone warzywa liściaste, rośliny strączkowe, wzbogacone produkty zbożowe.
  • B12 (kobalamina): mięso, ryby, jaja, produkty mleczne – szczególnie istotne dla osób na diecie roślinnej, u których ryzyko niedoboru jest większe.

Badania laboratoryjne a witaminy z grupy B w ciąży

W rutynowej opiece prenatalnej w Polsce nie wykonuje się standardowo badań na wszystkie witaminy z grupy B. Oznaczenia laboratoryjne są zalecane w przypadku:

  • niedokrwistości makrocytarnej (sprawdza się B12 i foliany),
  • podejrzenia niedoborów wynikających z diety (np. weganizm),
  • objawów neurologicznych lub zaburzeń metabolicznych.
Pakiet metylacja (zawiera 4 badania) banerek

Typowe badania obejmują morfologię krwi, stężenie witaminy B12 i kwasu foliowego oraz poziom homocysteiny, który może wskazywać na niedobory witamin z grupy B.

Witaminy z grupy B w ciąży – podsumowanie

Witaminy z grupy B odgrywają kluczową rolę w prawidłowym przebiegu ciąży i rozwoju płodu. Kwas foliowy ma największe znaczenie kliniczne i w wielu przypadkach wymaga suplementacji. Pozostałe witaminy B warto dostarczać głównie z diety, dbając o jej urozmaicenie. Przewlekłe niedobory mogą prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, dlatego świadomość znaczenia witamin B oraz odpowiednie planowanie suplementacji są istotne dla zdrowia matki i dziecka.

Bibliografia

  1. Seremak-Mrozikiewicz A., Bomba-Opoń D., Drews K., Kaczmarek P., Wielgoś M., Sieroszewski P. Stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu. PTGiP; 2024. Dostępne z: https://www.ptgin.pl/sites/scm/files/2024-04/Foliany%20-%20Stanowisko%20Ekspert%C3%B3w%20PTGiP%202024.pdf
  2. Godfrey KM., Titcombe P., El-Heis S. et al. Maternal B-vitamin and vitamin D status before, during, and after pregnancy and the influence of supplementation preconception and during pregnancy: Prespecified secondary analysis of the NiPPeR double-blind randomized controlled trial. PLoS Med. 2023 Dec 5;20(12):e1004260.
  3. Milman N., Paszkowski T., Cetin I., Castelo-Branco C. Supplementation during pregnancy: beliefs and science. Gynecol Endocrinol. 2016 Jul;32(7):509-16.
  4. Furness D., Fenech M., Dekker G. et al. Folate, vitamin B12, vitamin B6 and homocysteine: impact on pregnancy outcome. Matern Child Nutr. 2013 Apr;9(2):155-66.
  5. https://americanpregnancy.org/healthy-pregnancy/pregnancy-health-wellness/vitamin-b-pregnancy/

Page 8 of 195
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195
1...789...195Strona 8 z 195

Zadbaj z nami o zdrowie - zapisz się na newsletter!

Otrzymuj praktyczne informacje na temat profilaktyki i badań laboratoryjnych, dzięki którym poszerzysz swoją wiedzę na temat świadomej troski o zdrowie. Zapisz się na newsletter i odbierz -20% zniżki na kolejny zakup w e-sklepie.

O nas

Firma ALAB laboratoria to ogólnopolska sieć najnowocześniejszych laboratoriów diagnostycznych w Polsce oferująca najszerszą ofertę ponad 3 500 badań diagnostycznych.

Nasz adres

ul. Stępińska 22/30, 00-739 Warszawa (22) 349 60 12 info@alab.com.pl © ALAB laboratoria Sp. z o.o.