Sklep
Strona główna Blog Strona 11

Czym grozi brak wypróżnień?

Alicja Wujkowska
-
0
Czym grozi brak wypróżnień?

Regularne wypróżnienia są jednym z elementów prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego. U niektórych osób występują one kilka razy dziennie, u innych co 2-3 dni. W obu przypadkach może to być normą. Problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do utrzymującego się braku oddawania stolca, któremu towarzyszą dolegliwości, takie jak ból brzucha, wzdęcia czy uczucie niepełnego wypróżnienia.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> brak wypróżnień nie zawsze oznacza chorobę, ale może być objawem wymagającym badań diagnostycznych,
>> przedłużający się brak wypróżnień wymaga pilnej konsultacji lekarskiej, jeśli towarzyszą mu silny albo narastający ból brzucha, wymioty, zatrzymanie gazów lub znaczne rozdęcie brzucha,
>> zaparciom często sprzyjają czynniki związane ze stylem życia, jednak mogą je wywoływać również choroby przewodu pokarmowego, zaburzenia hormonalne i niepożądane działania leków,
>> brak wypróżnień u niemowląt nie zawsze jest powodem do niepokoju – wiele zależy od wieku dziecka, sposobu karmienia i objawów towarzyszących,
>> nawracające zaparcia wymagają ustalenia przyczyny, a w ich rozpoznaniu wykorzystuje się m.in. badania laboratoryjne.

Spis treści:

  1. Czym grozi brak wypróżnień? Konsekwencje dla organizmu
  2. Brak wypróżnień przez tydzień – czy to powód do niepokoju?
  3. Najczęstsze przyczyny braku wypróżnień
  4. Brak wypróżnień u niemowląt
  5. Co pomaga na brak wypróżnień?
  6. Jakie badania wykonać przy nawracającym braku wypróżnień?

Czym grozi brak wypróżnień? Konsekwencje dla organizmu

Zaparcie (w klasyfikacji ICD-10 oznaczone kodem K59.0) nie oznacza wyłącznie rzadszego oddawania stolca. Zgodnie z kryteriami rzymskimi V przewlekłe zaparcie rozpoznaje się, gdy przez ostatnie 3 miesiące występują co najmniej dwa charakterystyczne objawy, których początek sięga co najmniej 6 miesięcy wstecz. Należą do nich m.in. nadmierny wysiłek podczas wypróżniania, oddawanie twardego lub grudkowatego stolca, uczucie niepełnego wypróżnienia lub konieczność wykonywania dodatkowych czynności ułatwiających defekację oraz mniej niż trzy spontaniczne wypróżnienia tygodniowo. Objawy związane z przebiegiem defekacji powinny dotyczyć ponad 25% wypróżnień.

Długotrwały brak wypróżnień prowadzi do zalegania mas kałowych w jelicie grubym. W miarę upływu czasu, jelito nieustannie wchłania z nich wodę, więc stolec staje się coraz twardszy. To sprawia, że kolejne wypróżnienie jest jeszcze trudniejsze i bardziej bolesne.

Co więcej, długotrwałe pozostawanie twardych i odwodnionych mas kałowych w końcowych odcinkach jelita grubego może spowodować wystąpienie zaburzeń napięcia ściany odbytnicy i okrężnicy, jej nadmierne rozciągnięcie, atonię (zanik lub znaczne osłabienie napięcia mięśniowego), osłabienie czucia potrzeby wypróżnienia i utrwalenia zaparcia.

Nieleczone zaparcia mogą prowadzić do wielu powikłań, takich jak:

  • szczelina odbytu,
  • hemoroidy,
  • zaklinowanie twardych mas kałowych,
  • nietrzymanie stolca spowodowane przepełnieniem odbytnicy,
  • przewlekły ból podczas wypróżniania oraz pogorszenie jakości życia.

W rzadkich, ciężkich przypadkach może dojść do niedrożności jelit oraz perforacji ściany jelita, które stanowią stany zagrożenia życia i wymagają pilnej interwencji medycznej.

Brak wypróżnień przez tydzień – czy to powód do niepokoju?

Brak wypróżnień przez tydzień nie zawsze oznacza poważną chorobę. Znaczenie mają dotychczasowy rytm wypróżnień oraz objawy towarzyszące. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja, gdy wcześniej rytm wypróżnień był prawidłowy, a nagle doszło do całkowitego zatrzymania oddawania stolca.

Pilnej oceny lekarskiej wymagają przede wszystkim sytuacje, gdy brakowi wypróżnienia towarzyszą:

Objawy te mogą wskazywać m.in. na mechaniczną lub porażenną niedrożność jelit albo inne ostre schorzenia jamy brzusznej wymagające natychmiastowego leczenia.

Krew w stolcu, gorączka i niezamierzona utrata masy ciała również są objawami alarmowymi wymagającymi szybkiej konsultacji lekarskiej i pogłębionej diagnostyki. Mogą one sugerować np. krwawienie z przewodu pokarmowego, stan zapalny lub chorobę nowotworową.

Najczęstsze przyczyny braku wypróżnień

W większości przypadków zaparcia mają charakter czynnościowy i są związane z zaburzeniami osi mózgowo-jelitowej. Do ich rozwoju mogą prowadzić także elementy stylu życia, m.in.:

  • dieta uboga w błonnik pokarmowy,
  • niewystarczające spożycie płynów,
  • mała aktywność fizyczna,
  • przewlekły stres,
  • regularne powstrzymywanie potrzeby wypróżnienia.

Brak wypróżnień może wynikać także z niektórych schorzeń, m.in.:

Ryzyko zmniejszenia częstości oddawania stolca rośnie także u:

  • kobiet w ciąży,
  • osób starszych,
  • pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja czy zaburzenia lękowe,
  • osób przyjmujących niektóre leki, m.in. opioidy, preparaty żelaza i wapnia, wybrane diuretyki, część leków przeciwdepresyjnych, przeciwpadaczkowych czy przeciwcholinergicznych.

Szczególnej uwagi wymagają zaparcia, które pojawiły się nagle u osoby wcześniej niemającej podobnych problemów lub którym towarzyszą objawy alarmowe, takie jak gorączka, wymioty czy krew w stolcu. W takich sytuacjach konieczne są konsultacja z lekarzem i badania diagnostyczne, które mogą pomóc wykryć przyczynę braku wypróżnień.

Brak wypróżnień u niemowląt

Częstość oddawania stolca zależy od wieku dziecka oraz sposobu karmienia. U niemowląt karmionych wyłącznie piersią po ukończeniu pierwszego miesiąca życia wypróżnienia mogą pojawiać się nawet raz na kilka dni, a sporadycznie nawet raz na 7-10 dni. Jeśli stolec pozostaje miękki, dziecko prawidłowo przybiera na masie, jest spokojne i nie odczuwa dyskomfortu, zwykle jest to zjawisko fizjologiczne.

U niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym wypróżnienia zazwyczaj występują częściej, dlatego kilkudniowy brak wypróżnień może wymagać konsultacji z pediatrą, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu niepokojące objawy.

Rodzice powinni zgłosić się z dzieckiem do lekarza, jeśli zatrzymaniu wypróżnień u niemowlęcia towarzyszą m.in.:

  • znaczne wzdęcia brzucha,
  • wymioty, szczególnie żółciowe,
  • niechęć do jedzenia,
  • zahamowanie przyrostu masy ciała.

Niepokojące mogą być również objawy pojawiające się podczas oddawania stolca, m.in.:

  • twardy, zbity stolec oddawany z dużym wysiłkiem,
  • wyraźny ból podczas wypróżniania,
  • obecność krwi w stolcu.

Dolegliwości te wymagają konsultacji z pediatrą. Lekarz oceni, z czego może wynikać brak wypróżnień, a w razie potrzeby – zleci wykonanie badań diagnostycznych i zaproponuje odpowiednie postępowanie lecznicze.

Co pomaga na brak wypróżnień?

Leczenie zaparć zależy przede wszystkim od ich przyczyny. W większości przypadków pierwszym etapem postępowania jest modyfikacja stylu życia oraz nawyków żywieniowych.

Podstawowe zalecenia obejmują m.in.:

  • zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego zgodnie z indywidualnymi potrzebami,
  • odpowiednie nawodnienie organizmu,
  • regularną aktywność fizyczną,
  • niewstrzymywanie potrzeby wypróżnienia,
  • wypracowanie stałego rytmu korzystania z toalety.

Jeżeli zmiana stylu życia nie przynosi poprawy, lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne. Obecnie za leki pierwszego wyboru w przewlekłych zaparciach czynnościowych uznaje się preparaty osmotyczne, zwłaszcza z grupy makrogoli, np. glikol polietylenowy (PEG). W zależności od sytuacji klinicznej stosowane są również inne środki przeczyszczające lub zmiękczające masy kałowe, jednak ich dobór powinien być dostosowany do przyczyny zaparć oraz wieku pacjenta.

Nie należy przewlekle stosować leków przeczyszczających „na własną rękę” bez ustalenia przyczyny problemu. Może to prowadzić do opóźnienia rozpoznania choroby podstawowej, a niewłaściwie dobrane lub nadmiernie stosowane preparaty mogą wywołać m.in. biegunkę, odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe. Wiele leków przeczyszczających może być jednak bezpiecznie stosowanych długotrwale pod kontrolą lekarza.

Jakie badania wykonać przy nawracającym braku wypróżnień?

Jeżeli brak wypróżnień utrzymuje się przez dłuższy czas, często nawraca lub towarzyszą mu objawy alarmowe, konieczna jest konsultacja z lekarzem. Podstawą rozpoznania przyczyny nawracających zaparć jest dokładny wywiad lekarski i badanie fizykalne.

Pakiet zdrowe jelita banerek

W zależności od podejrzewanej przyczyny lekarz może zlecić badania laboratoryjne i inne badania diagnostyczne, które pomagają wykryć choroby mogące prowadzić do zaparć lub ocenić ich następstwa. Zakres badań dobiera się indywidualnie. W zależności od obrazu klinicznego mogą one obejmować m.in.:

W zależności od objawów lekarz może zlecić również badania kału, m.in. test immunochemiczny na krew utajoną w kale, jednak nie jest to badanie rutynowo wykonywane w diagnostyce zaparć.

Jeżeli występują objawy alarmowe, takie jak krew w stolcu, niedokrwistość, niezamierzona utrata masy ciała, nagła zmiana rytmu wypróżnień lub dodatni wywiad rodzinny w kierunku raka jelita grubego, konieczne może być wykonanie kolonoskopii. Badanie to pozwala dokładnie ocenić błonę śluzową jelita grubego oraz wykryć polipy, choroby zapalne czy zmiany nowotworowe. USG jamy brzusznej może być wykonane w wybranych sytuacjach w celu oceny innych przyczyn dolegliwości. W diagnostyce zaparć opornych na leczenie stosuje się m.in. manometrię anorektalną z testem ekspulsji balonu, ocenę czasu pasażu przez jelito grube za pomocą znaczników oraz defekografię.

Opieka merytoryczna: lek. Maria Wydra

Bibliografia

  1. Drossman D.A., Chang L., Tack J., Disorders of gut – brain interaction and the Rome V proces, Gastroenterology, 2026, 170(6), 1083-1098.
  2. Daniluk J., Przewlekłe zaparcia – niedoceniany problem kliniczny, Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy, 2018, 10(1), 1-13.
  3. Dzierżanowski T., Rydzewska G., Zaparcie stolca – trudny problem leczniczy, Prz Gastroenterol, 2012, 7(5), 249-263.
  4. Steurbaut L., Levy E.I., De Geyter C., Buyse S., Vandenplas Y., A narrative review on the diagnosis and management of constipation in infants. Expert Review of Gastroenterology & Hepatology, 2023, 17(8), 769-783.
  5. Gordon M., de Geus A., Boruta M., Banasiuk M., Benninga M., Borrelli O., et al., European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition/North American Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition guidelines for treatment of functional constipation in children aged 0–18 years, Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 2026, 1-32.
  6. Jabłońska B., Żaworonkow D., Lesiecka M., Filippovich Agafonnikov F., Miroslavovich Pinkolsky P., Lampe P., Zaparcia – etiopatogeneza, diagnostyka i leczenie, Postępy Nauk Medycznych, 2011, 33-38.
  7. Ihara E., Manabe N., Ohkubo H., Ogasawara N., Ogino H., Kakimoto K., et al., Evidence-based clinical guidelines for chronic constipation 2023, Digestion, 2025, 106(1): 62-89.
  8. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/zaparcie-czynnosciowe-objawy-przyczyny-profilaktyka/ (dostęp: 13.07.2026)
  9. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/leniwe-jelita-jak-poprawic-perystaltyke-jelit/ (dostęp: 13.07.2026)

Karmienie piersią a alkohol

Jagoda Matusiak
-
0
Karmienie piersią a alkohol

Karmienie piersią to najlepszy sposób żywienia niemowlęcia, jednak okres laktacji wiąże się z wieloma pytaniami. Jednym z najczęściej zadawanych jest to, czy można w tym czasie spożywać alkohol. Czy lampka wina na specjalną okazję zaszkodzi dziecku? Ile czasu musi upłynąć od wypicia alkoholu do kolejnego karmienia? A może lepiej całkowicie zrezygnować z alkoholu na czas karmienia? W tym artykule przedstawiamy, jakie jest stanowisko ekspertów na ten temat oraz przedstawiamy praktyczne zasady, które pozwolą zadbać o bezpieczeństwo dziecka.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> alkohol przenika do mleka matki w stężeniu zbliżonym do stężenia we krwi matki,
>> nie ma bezpiecznej dawki alkoholu podczas karmienia piersią,
>> szczególną ostrożność należy zachować w pierwszych miesiącach życia dziecka,
>> czas potrzebny do usunięcia alkoholu z organizmu zależy od ilości wypitego alkoholu i masy ciała kobiety,
>> piwo bezalkoholowe to bezpieczna alternatywa, ale należy sprawdzać skład – może zawierać do 0,5% alkoholu.

Spis treści:

  1. Karmienie piersią a alkohol – czy można pić podczas laktacji?
  2. Jak alkohol przenika do mleka matki?
  3. Picie alkoholu podczas karmienia piersią – ile trzeba odczekać?
  4. Wino a karmienie piersią – czy lampka wina jest bezpieczna?
  5. Czy trzeba odciągać i wylewać mleko po alkoholu?
  6. Piwo bezalkoholowe podczas karmienia piersią – czy to dobry wybór?
  7. Alkohol podczas karmienia piersią – kiedy zachować szczególną ostrożność?
  8. Karmienie piersią a alkohol – najważniejsze zasady bezpieczeństwa
  9. Zakończenie

Karmienie piersią a alkohol – czy można pić podczas laktacji?

Oficjalne stanowiska organizacji zdrowotnych, takich jak WHO czy American Academy of Pediatrics, są jednoznaczne: najbezpieczniejszą opcją dla dziecka jest całkowita abstynencja od alkoholu w okresie laktacji. Nie oznacza to jednak, że jednorazowe wypicie niewielkiej ilości alkoholu wymaga zakończenia laktacji. Kluczowe znaczenie ma ilość spożytego alkoholu oraz czas, jaki upłynie do kolejnego karmienia. Eksperci zgadzają się, że okazjonalny, niewielki drink nie wymaga zaprzestania karmienia piersią, pod warunkiem zachowania odpowiednich zasad bezpieczeństwa.

>> Przeczytaj również: Dieta matki karmiącej – co jeść, a czego unikać w okresie karmienia piersią?

Jak alkohol przenika do mleka matki?

Alkohol (etanol) jest substancją, która bardzo łatwo przenika przez błony biologiczne. Po spożyciu trafia do żołądka i jelit, skąd wchłania się do krwiobiegu. Stężenie alkoholu we krwi osiąga maksimum po około 30-60 minutach od wypicia (lub dłużej, jeśli alkohol został wypity w trakcie posiłku). Mleko matki powstaje z krwi, dlatego stężenie alkoholu w mleku jest praktycznie takie samo jak we krwi matki – wynosi około 90-100% stężenia we krwi.

Oznacza to, że jeśli matka ma 0,5 promila alkoholu we krwi, to w mleku również znajdzie się około 0,5 promila. Na szczęście organizm matki stale metabolizuje alkohol, a jego stężenie spada wraz z upływem czasu. Przeciętna kobieta metabolizuje około 1 standardowej porcji alkoholu (np. 330 ml piwa 5%, 150 ml wina 12% lub 30 ml wódki 40%) w ciągu 2–3 godzin.

Pakiet kobiety (17 badań) banerek

Picie alkoholu podczas karmienia piersią – ile trzeba odczekać?

Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ponieważ tempo metabolizowania alkoholu zależy między innymi od masy ciała, ilości wypitego alkoholu oraz spożycia posiłku. Przyjmuje się, że po spożyciu jednej standardowej porcji alkoholu (około 10-14 g czystego alkoholu) warto odczekać przynajmniej 2–3 godziny przed kolejnym karmieniem. W przypadku większej ilości alkoholu czas ten odpowiednio się wydłuża. Najprostszą zasadą jest karmienie dziecka dopiero wtedy, gdy alkohol został całkowicie usunięty z organizmu.

Wino a karmienie piersią – czy lampka wina jest bezpieczna?

Wino, podobnie jak inne napoje alkoholowe, nie jest całkowicie bezpieczne w okresie laktacji. Badania pokazują, że jeśli matka wypije 1 kieliszek wina i odczeka około 2–3 godzin, to stężenie alkoholu w mleku spadnie do bardzo niskiego poziomu (poniżej 0,2 promila). Zatem przy okazjonalnym wypiciu niewielkiej ilości wina należy zachować odpowiedni odstęp czasowy przed kolejnym karmieniem.

Czy trzeba odciągać i wylewać mleko po alkoholu?

To jeden z najczęściej powielanych mitów. Odciąganie i wylewanie mleka nie przyspieszają usuwania alkoholu z pokarmu. Dopóki alkohol znajduje się we krwi matki, będzie obecny również w mleku. Odciąganie może być potrzebne jedynie w celu zmniejszenia uczucia przepełnienia piersi lub utrzymania laktacji, jeśli planowana jest dłuższa przerwa między karmieniami.

Piwo bezalkoholowe podczas karmienia piersią – czy to dobry wybór?

Piwo bezalkoholowe zawierające 0,0% alkoholu może być bezpieczną alternatywą dla tradycyjnego piwa. Należy jednak zwrócić uwagę na etykietę produktu, ponieważ niektóre napoje określane jako „bezalkoholowe” mogą zawierać niewielkie ilości alkoholu (do 0,5%).

Nie ma również jednoznacznych i wiarygodnych dowodów naukowych potwierdzających, że piwo (ze względu na zawartość w swoim składzie słodu jęczmiennego) zwiększa produkcję mleka. Za utrzymanie prawidłowej laktacji odpowiada przede wszystkim częste przystawianie dziecka do piersi, skuteczne opróżnianie piersi oraz dostarczanie odpowiedniej ilości kilokalorii w tym czasie.

Alkohol podczas karmienia piersią – kiedy zachować szczególną ostrożność?

Są sytuacje, w których ryzyko związane z piciem alkoholu jest większe i wymagają bezwzględnej abstynencji lub szczególnej ostrożności:

  • pierwsze tygodnie życia dziecka – noworodek ma niedojrzałą wątrobę i bardzo wolno metabolizuje alkohol,
  • przedwcześnie urodzone dzieci – ich układ nerwowy i wątroba są jeszcze bardziej niedojrzałe,
  • przyjmowanie leków lub choroba wątroby – alkohol może wchodzić w interakcje lub być gorzej metabolizowany,
  • problemy z laktacją – alkohol może obniżać wydzielanie mleka.

To również może Cię zainteresować:
>> Jak długo karmić dziecko piersią i jak zakończyć karmienie?
>> Czym jest połóg, ile trwa i jak przebiega?

Karmienie piersią a alkohol – najważniejsze zasady bezpieczeństwa

Oto praktyczny zestaw zasad, które pomogą bezpiecznie łączyć okazjonalny alkohol z karmieniem:

  1. Zaplanuj karmienie przed wypiciem – nakarm dziecko tuż przed planowanym spożyciem alkoholu, aby mieć więcej czasu na jego metabolizację.
  2. Pij małe ilości – ogranicz się do 1 porcji alkoholu na raz (np. 1 kieliszek wina lub małe piwo). Unikaj mocnych trunków.
  3. Odczekaj odpowiedni czas – dla 1 porcji alkoholu to minimum 2-3 godziny.
  4. Miej zapas odciągniętego mleka – jeśli planujesz wypić więcej, przygotuj wcześniej mleko na zapas.
  5. Nie karm, gdy czujesz działanie alkoholu – jeśli czujesz się “pod wpływem” podaj dziecku mleko wcześniej odciągnięte lub modyfikowane.
  6. Nigdy nie śpij z dzieckiem po alkoholu – alkohol obniża czujność, zwiększa ryzyko przygniecenia dziecka i może zaburzać jego zdolność do wybudzania się.
  7. Bądź świadoma, że „odciągnij i wylej” to mit – nie przyspieszysz usuwania alkoholu.

>> Zobacz też: Mleko kobiece czy modyfikowane?

Zakończenie

Karmienie piersią a alkohol – to temat, który budzi wiele emocji, ponieważ odpowiedź nie jest zero-jedynkowa. Najbezpieczniej jest całkowicie zrezygnować z alkoholu na czas laktacji. Jeśli jednak zostanie on spożyty okazjonalnie, nie musi oznaczać całkowitego zaprzestania karmienia. Warto wówczas znać zasady, które pozwolą ograniczyć narażenie dziecka na kontakt z alkoholem. Kluczem jest świadomość, zaplanowanie i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa: odczekanie odpowiedniego czasu, karmienie przed wypiciem i bezwzględna abstynencja przy wspólnym spaniu z dzieckiem.

Bibliografia

  1. Academy of Breastfeeding Medicine. Clinical Protocol #21: Breastfeeding in the Setting of Substance Use and Substance Use Disorder. Breastfeeding Medicine. 2023.
  2. Eidelman A.L., Schanler R.J. i wsp.: AAP, Section on Breastfeeding. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics 2012;129(3).
  3. Nehring-Gugulska M, Żukowska-Rubik M, Pietkiewicz A.: Karmienie piersią w teorii i praktyce. Podręcznik dla doradców i konsultantów laktacyjnych oraz położnych, pielęgniarek i lekarzy. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012.

Łupież rumieniowy – czym jest, jakie są objawy, jak go wyleczyć?

Katarzyna Banaszczyk
-
0
Łupież rumieniowy – czym jest, jakie są objawy, jak go wyleczyć?

Schorzenia bakteryjne skóry to częsta przyczyna wizyt w gabinecie dermatologicznym. Jednym z takich schorzeń jest łupież rumieniowy, a więc przypadłość, która często występuje z niektórymi internistycznymi chorobami przewlekłymi.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Łupież rumieniowy to schorzenie bakteryjne, manifestujące się ciemnoczerwonymi plamami z towarzyszącym złuszczaniem.
>> Objawy łupieżu rumieniowego najczęściej lokalizują się w obrębie fałdów skóry, a szczególnie w okolicy skóry pachwin.
>> Diagnostyka łupieżu rumieniowego polega na dokładnym zbadaniu skóry i błon śluzowych, a także wykonaniu badania w lampie Wooda. Pomocne może być również wykonanie badania mykologicznego i hodowli.
>> Terapia łupieżu rumieniowego polega na zastosowaniu antybiotykoterapii, najczęściej wystarczające jest terapia zewnętrzna.

Spis treści:

  1. Czym jest łupież rumieniowy kogo dotyka najczęściej?
  2. Jak wygląda łupież rumieniowy?
  3. Przyczyny łupieżu rumieniowego
  4. Objawy łupieżu rumieniowego
  5. Łupież rumieniowy pachwin i innych okolic ciała
  6. Czy łupież rumieniowy jest zaraźliwy?
  7. Jak rozpoznaje się łupież rumieniowy?
  8. Leczenie łupieżu rumieniowego

Czym jest łupież rumieniowy kogo dotyka najczęściej?

Łupież rumieniowy (inna nazwa: erythrasma) to bakteryjna, powierzchowna infekcja skóry wywoływana przez bakterię Corynebacterium minutissimum, należącą do maczugowców. Bakteria ta należy do flory fizjologicznej skóry, jednak w pewnych warunkach dochodzi do jej nadmiernego namnażania się, co prowadzi do pojawienia się objawów łupieżu rumieniowego. W klasyfikacji ICD-10 schorzenie to oznaczane jest kodem L08.1.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia łupieżu rumieniowego to przede wszystkim:

  • cukrzyca – schorzenie to sprzyja infekcjom skóry, zarówno bakteryjnym, jak i grzybiczym i wirusowym,
  • otyłość – o której mówimy, gdy wartość BMI pacjenta wynosi lub przekracza 30,
  • nadpotliwość – wilgoć sprzyja namnażaniu się maczugowców,
  • obniżona odporność,
  • drażnienie delikatnych okolic fałdów skóry,
  • stosowanie leków immunosupresyjnych,
  • starszy wiek,
  • płeć męska.

Należy mieć świadomość, że łupież rumieniowy i łupież różowy Gilberta to dwie odrębne jednostki chorobowe. Łupież różowy jest związany z wirusami z rodzaju Herpes (typu 6 oraz 7), nie zaś z namnażaniem się Corynebacterium minutissimum. Łupież różowy Gilberta różni się od łupieżu rumieniowego również manifestacją kliniczną i lokalizacją zmian skórnych.

>> Przeczytaj także: Skóra – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Jak wygląda łupież rumieniowy?

Łupież rumieniowy o klasycznym przebiegu manifestuje się ciemnoczerwonymi plamami, typowo pojawiającymi się w okolicy pachwin i przyśrodkowej powierzchni ud. Zmiany mają tendencję do przewlekłego utrzymywania się i nie wiążą się z obecnością dodatkowych objawów klinicznych.

Przyczyny łupieżu rumieniowego

Za łupież rumieniowy odpowiada nadmierne namnażania się bakterii Corynebacterium minutissimum, czemu szczególnie sprzyja cukrzyca, otyłość i niedobory odporności. Należy zaznaczyć, że zakaźność łupieżu rumieniowego jest stosunkowo niewielka, co wynika z faktu, że bakteria ta jest obecna na skórze w warunkach fizjologicznych. Do rozwinięcia choroby predysponują przede wszystkim wymienione wyżej czynniki ryzyka infekcji.

Objawy łupieżu rumieniowego

Łupież rumieniowy manifestuje się obecnością czerwono-brunatnych plam z towarzyszącym, drobnym złuszczaniem. Wykwity te lokalizują się najczęściej w obrębie fałdów skórnych, w tym w pachwinach, pod pachami, czy w okolicy podpiersiowej, szparze międzypośladkowej i przestrzeniach międzypalcowych. Zmianom skórnym rzadko towarzyszy świąd. Przy obecności czynników ryzyka, schorzenie to ma tendencję do przewlekłego, wieloletniego przebiegu i częstych nawrotów.

Pakiet zdrowa skóra, włosy i paznokcie - suplementacja (4 badania) banerek

Łupież rumieniowy pachwin i innych okolic ciała

Najczęstszą lokalizacją łupieżu rumieniowego jest okolica pachwin. Zmiany mogą również zajmować skórę moszny i warg sromowych większych u kobiet. Rzadziej zajęta jest okolica podpiersiowa i okolica pępka.

Czy łupież rumieniowy jest zaraźliwy?

Łupież rumieniowy jest schorzeniem infekcyjnym, ale cechuje się niską zakaźnością. Wynika to z faktu, że maczugowce obecne są na skórze w warunkach fizjologicznych. Do rozwoju schorzenia dochodzi przy obniżeniu odporności, drażnieniu skóry, czy w przypadku występowania schorzeń przewlekłych, a przede wszystkim cukrzycy.

Jak rozpoznaje się łupież rumieniowy?

Łupież rumieniowy jest rozpoznawany w oparciu o wywiad chorobowy, obraz kliniczny i wyniki badań dodatkowych. W celu potwierdzenia rozpoznania wykonuje się badanie w lampie Wooda, które w przypadku łupieżu rumieniowego prezentuje czerwono-koralową fluorescencję. Barwa ta wynika z produkowania przez maczugowce związków nazywanych porfirynami. W diagnostyce tego schorzenia możliwe jest również pobranie zeskrobin do badania mykologicznego (w celu wykluczenia grzybicy), jak i pobranie wymazu ze zmian i wykonanie hodowli.

Łupież rumieniowy należy różnicować z innymi schorzeniami dermatologicznymi, w tym przede wszystkim z:

  • grzybicą pachwin – zmiany w jej przebiegu charakteryzują się większym odczynem zapalnym, częściej pojawia się świąd,
  • wyprzeniami drożdżakowymi – które również cechują się większym stanem zapalnym i obecnością charakterystycznych zmian satelitarnych,
  • zmianami wypryskowymi – którym towarzyszą większe dolegliwości świądowe.

>> Warto przeczytać: Grzybice powierzchowne skóry

Leczenie łupieżu rumieniowego

Łupież rumieniowy jest wywoływany nadmiernym namnażaniem się bakterii, a więc w jego leczeniu stosuje się antybiotykoterapię. Na początku można zastosować leczenie zewnętrzne w postaci maści zawierającej erytromycynę. Jeżeli zmiany są bardzo nasilone lub leczenie miejscowe nie przynosi oczekiwanej poprawy, erytromycynę można zastosować doustnie. W przypadku towarzyszącego nadkażenia grzybiczego konieczne jest zastosowanie preparatów przeciwgrzybiczych, na przykład pochodnych imidazolu. W codziennej pielęgnacji sprawdzają się mydła zawierające substancje przeciwbakteryjne. Niezbędna jest również próba eliminacji czynników ryzyka, w tym odpowiednie leczenie cukrzycy i otyłości, a także wzmacnianie odporności organizmu.

Łupież rumieniowy to stosunkowo powszechna choroba bakteryjna. Jej podejrzenie wymaga konsultacji z lekarzem dermatologiem, który po ocenie stanu skóry i zebraniu wnikliwego wywiadu zadecyduje o dalszym postępowaniu diagnostyczno-leczniczym.

Bibliografia

  1. L. Rudnicka i inni, Współczesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022,
  2. L. Bolognia i inni, Fourth Edition Dermatologia, Medipage, Warszawa 2022,
  3. S. Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005,
  4. A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005.

Krwawienie dziąseł – co może być przyczyną, jak leczyć?

Katarzyna Ciepłucha
-
0
Krwawienie dziąseł – co może być przyczyną, jak leczyć?

Krew pojawiająca się podczas szczotkowania lub samoistnie z dziąseł to sygnał, którego nie warto ignorować. Najczęściej wynika z miejscowego stanu zapalnego, płytki nazębnej lub kamienia, ale bywa też objawem problemów ogólnoustrojowych. W artykule wyjaśniamy, jakie mogą być przyczyny krwawienia dziąseł, co zrobić, gdy pojawia się przy szczotkowaniu lub w nocy, oraz kiedy potrzebna jest konsultacja z dentystą albo lekarzem. Sprawdź, kiedy wystarczy poprawa higieny jamy ustnej, a kiedy należy poszerzyć diagnostykę.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> krwawienie dziąseł nie powinno być ignorowane, zwłaszcza jeśli powtarza się regularnie,
>> najczęstszą przyczyną krwawienia z dziąseł jest zapalenie związane z płytką nazębną i kamieniem,
>> krwawienie z dziąseł przy myciu zębów może wynikać zarówno z nieprawidłowej techniki szczotkowania, jak i chorób dziąseł,
>> krwawienie dziąseł w nocy może mieć związek z nasilonym stanem zapalnym, urazami mechanicznymi, lekami lub zaburzeniami krzepnięcia,
>> krwawienie z dziąseł w ciąży jest częste, ale nadal wymaga dobrej higieny i kontroli stomatologicznej,
>> niedobory witaminy C lub K mogą sprzyjać krwawieniom, ale nie są najczęstszą przyczyną problemu,
>> częste, samoistne lub nasilone krwawienie dziąseł może wymagać wykonania badań laboratoryjnych.

Spis treści:

  1. Krwawienie dziąseł – czy zawsze oznacza problem?
  2. Najczęstsze przyczyny krwawienia z dziąseł
  3. Krwawienie z dziąseł przy myciu zębów – co może oznaczać?
  4. Krwawienie dziąseł w nocy – możliwe przyczyny
  5. Krwawienie z dziąseł w ciąży
  6. Krwawienie dziąseł a brak witamin i składników mineralnych
  7. Krwawienie z dziąseł a choroby ogólne
  8. Co na krwawienie dziąseł?
  9. Jakie badania wykonać, gdy dziąsła często krwawią?
  10. Krwawienie dziąseł – kiedy zgłosić się do lekarza lub dentysty?
  11. Jak zapobiegać krwawieniu dziąseł?
  12. Podsumowanie

Krwawienie dziąseł – czy zawsze oznacza problem?

Jednorazowe krwawienie po zbyt mocnym szczotkowaniu lub przypadkowym urazie nie musi oznaczać poważnej choroby. Problem zaczyna się wtedy, gdy dziąsła krwawią regularnie, są zaczerwienione, obrzęknięte, tkliwe albo krwawienie pojawia się bez wyraźnej przyczyny.

Zdrowe dziąsła nie powinny krwawić przy codziennej higienie. Jeśli zauważasz krew podczas szczotkowania, nitkowania lub jedzenia twardych produktów, jest to sygnał, że należy przyjrzeć się higienie jamy ustnej i stanowi przyzębia. Nie należy jednak od razu zakładać najgorszego scenariusza — najczęściej problem można opanować dzięki leczeniu stomatologicznemu i prawidłowej pielęgnacji.

Najczęstsze przyczyny krwawienia z dziąseł

Najczęstszą przyczyną krwawienia z dziąseł jest zapalenie dziąseł związane z płytką nazębną. Płytka to lepka warstwa bakterii, która stale odkłada się na zębach. Jeśli nie jest regularnie usuwana, może mineralizować i przekształcać się w kamień nazębny. Ten z kolei podrażnia dziąsła i sprzyja utrzymywaniu się stanu zapalnego.

Do częstych przyczyn krwawienia dziąseł należą:

  • niedokładne szczotkowanie i pomijanie przestrzeni międzyzębowych,
  • kamień nazębny,
  • zapalenie dziąseł,
  • zapalenie przyzębia,
  • zbyt twarda szczoteczka lub zbyt mocny nacisk podczas mycia zębów,
  • źle dopasowane protezy, aparaty ortodontyczne lub uzupełnienia protetyczne,
  • palenie tytoniu,
  • niektóre leki, zwłaszcza przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe,
  • choroby ogólne, np. cukrzyca, choroby wątroby, zaburzenia krzepnięcia lub choroby płytek krwi.
pakiet ryzyko cukrzycy (2 badania) banerek

Krwawienie z dziąseł przy myciu zębów – co może oznaczać?

Krwawienie z dziąseł przy myciu zębów często jest pierwszym zauważalnym objawem zapalenia dziąseł. Nie oznacza to jednak, że należy przestać szczotkować zęby. Przeciwnie — rezygnacja z higieny nasila odkładanie płytki bakteryjnej i może pogłębiać stan zapalny.

Jeśli krwawienie pojawia się głównie podczas szczotkowania, należy zwrócić uwagę na technikę mycia. Zbyt mocny nacisk, szorowanie poziomymi ruchami i twarda szczoteczka mogą dodatkowo uszkadzać dziąsła. Pomocna bywa zmiana szczoteczki na miękką lub średnią oraz nauka prawidłowej techniki szczotkowania u higienistki stomatologicznej.

Krwawienie dziąseł w nocy – możliwe przyczyny

Krwawienie dziąseł w nocy może niepokoić, zwłaszcza jeśli rano na poduszce, w ślinie lub podczas płukania jamy ustnej pojawia się krew. Taki objaw może wynikać z nasilonego zapalenia dziąseł lub przyzębia, ale także z mikrourazów, suchości w jamie ustnej, oddychania przez usta albo bruksizmu, czyli zaciskania i zgrzytania zębami.

Ważne!
Jeżeli krwawienie pojawia się samoistnie, jest obfite, trudne do zatamowania albo towarzyszą mu siniaki, wybroczyny na skórze, krwawienia z nosa lub osłabienie, należy skonsultować się z lekarzem. W takiej sytuacji przyczyną może być nie tylko problem stomatologiczny, ale też zaburzenia krzepnięcia lub choroby krwi.

Krwawienie z dziąseł w ciąży

Krwawienie z dziąseł w ciąży jest częstym problemem. Zmiany hormonalne mogą sprawiać, że dziąsła silniej reagują na płytkę bakteryjną. Stają się wtedy bardziej obrzęknięte, zaczerwienione, tkliwe i skłonne do krwawienia podczas szczotkowania lub nitkowania.

Nie oznacza to jednak, że krwawienie dziąseł w ciąży można zignorować. Przyszła mama powinna kontynuować codzienną higienę jamy ustnej i zgłosić się na kontrolę stomatologiczną. Leczenie stanów zapalnych dziąseł w ciąży jest ważne nie tylko dla komfortu, ale też dla ograniczenia przewlekłego stanu zapalnego w jamie ustnej.

Krwawienie dziąseł a brak witamin i składników mineralnych

Niedobory witamin rzadko są główną przyczyną krwawienia dziąseł. Zdecydowanie częściej odpowiadają za nie płytka nazębna, kamień i związany z nimi stan zapalny. Warto jednak wziąć pod uwagę także dietę i ewentualne niedobory, zwłaszcza jeśli pojawiają się inne objawy lub krwawienie utrzymuje się mimo leczenia stomatologicznego.

Najczęściej mówi się o niedoborze witaminy C i witaminy K. Witamina C jest potrzebna do prawidłowej budowy tkanki łącznej i gojenia, a jej znaczny niedobór może prowadzić do krwawienia dziąseł. Witamina K uczestniczy w procesach krzepnięcia krwi, dlatego jej niedobór może sprzyjać krwawieniom. U części osób znaczenie mogą mieć także niedobory żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego, zwłaszcza jeśli współistnieje niedokrwistość.

Krwawienie z dziąseł a choroby ogólne

Nawracające krwawienie z dziąseł może mieć związek z chorobami ogólnymi. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy objaw jest samoistny, nasilony albo występuje razem z innymi krwawieniami. Pytanie „jaka choroba powoduje krwawienie z dziąseł?” nie ma jednej odpowiedzi, ale w diagnostyce bierze się pod uwagę m.in. cukrzycę, choroby wątroby, zaburzenia krzepnięcia, małopłytkowość oraz choroby hematologiczne.

Pakiet anemii(4 badania) banerek

Znaczenie mają również leki. Preparaty przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe mogą zwiększać skłonność do krwawień. Nie należy jednak odstawiać ich samodzielnie. Jeśli krwawienie pojawiło się po rozpoczęciu leczenia lub stało się bardziej nasilone, trzeba skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

>> Przeczytaj również: Czym jest skaza krwotoczna? Co ją powoduje i jak się objawia?

Co na krwawienie dziąseł?

Leczenie zależy od przyczyny. Jeśli problem wynika z zapalenia dziąseł, podstawą jest usunięcie płytki i kamienia nazębnego oraz poprawa codziennej higieny. Sam płyn do płukania jamy ustnej lub pasta „na krwawienie dziąseł” nie rozwiąże problemu, jeśli kamień nadal drażni dziąsła.

W praktyce najważniejsze są:

  • szczotkowanie zębów 2 razy dziennie właściwą techniką,
  • codzienne czyszczenie przestrzeni międzyzębowych,
  • regularna higienizacja u dentysty lub higienistki,
  • leczenie próchnicy, zapalenia dziąseł i zapalenia przyzębia,
  • unikanie palenia tytoniu,
  • kontrola chorób przewlekłych, zwłaszcza cukrzycy,
  • konsultacja lekarska, jeśli krwawienie jest nietypowe lub dotyczy także innych miejsc.

Jakie badania wykonać, gdy dziąsła często krwawią?

Gdy krwawienie jest częste, samoistne, obfite albo towarzyszą mu inne objawy, diagnostyka nie powinna ograniczać się wyłącznie do jamy ustnej. Podstawą pozostaje konsultacja stomatologiczna, ale lekarz może zlecić również badania laboratoryjne.

Morfologia banerek

W zależności od obrazu klinicznego wykonuje się m.in. morfologię krwi, która pozwala ocenić liczbę płytek krwi i inne elementy morfotyczne. Przy podejrzeniu zaburzeń krzepnięcia pomocne są badania układu krzepnięcia, takie jak PT/INR i APTT. Jeśli w wywiadzie pojawiają się objawy sugerujące cukrzycę lub jej niewyrównanie, należy ocenić glukozę na czczo lub hemoglobinę glikowaną HbA1c. W uzasadnionych przypadkach lekarz może zlecić także badania w kierunku niedoboru witaminy C, witaminy K, żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego.

>> Zobacz również: Morfologia krwi – badanie, które może uratować życie

Krwawienie dziąseł – kiedy zgłosić się do lekarza lub dentysty?

Do dentysty należy zgłosić się, jeśli krwawienie pojawia się przy szczotkowaniu, nitkowaniu albo jedzeniu twardych pokarmów, a także wtedy, gdy dziąsła są bolesne, obrzęknięte, zaczerwienione lub cofnęły się. Niepokojącym objawem jest również nieprzyjemny zapach z ust, ruchomość zębów oraz nadwrażliwość szyjek zębowych.

Konsultacja lekarska jest konieczna, gdy krwawienie jest samoistne, trudne do zatamowania lub towarzyszą mu wybroczyny, siniaki, krwawienia z nosa, osłabienie, gorączka, spadek masy ciała albo powiększone węzły chłonne. Pilnej oceny wymaga też nagłe lub nasilone krwawienie u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe.

Jak zapobiegać krwawieniu dziąseł?

Profilaktyka krwawienia dziąseł opiera się przede wszystkim na regularnej higienie jamy ustnej. Zęby należy szczotkować 2 razy dziennie, oczyszczać przestrzenie międzyzębowe i regularnie usuwać kamień nazębny. Ważna jest także kontrola stomatologiczna, nawet jeśli nie występuje ból.

Znaczenie ma również ogólny stan zdrowia. Leczenie cukrzycy, unikanie palenia, zbilansowana dieta oraz diagnostyka nawracających krwawień pomagają ograniczyć ryzyko powikłań. Krwawienie dziąseł nie jest objawem, który należy maskować — trzeba ustalić jego przyczynę.

Podsumowanie

Krwawienie dziąseł zwykle wynika ze stanu zapalnego i niedostatecznej higieny, ale czasem może wskazywać na poważniejsze problemy zdrowotne. Jeśli utrzymuje się mimo właściwej pielęgnacji lub towarzyszą mu inne objawy, warto skonsultować się z lekarzem i wykonać badania.

Bibliografia

  1. Medycyna Praktyczna, Krwawiące dziąsła – przyczyny i leczenie, https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/choroby-i-leczenie-przyzebia/292453, dostęp: 08.03.2025.
  2. Medycyna Praktyczna, Zapalenia przyzębia, https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/choroby-i-leczenie-przyzebia/292454, dostęp: 08.03.2025.
  3. Medycyna Praktyczna, Krwawienie dziąseł to sygnał alarmowy; dotyczy aż 30 proc. polskich 18-latków, https://www.mp.pl/pacjent/stomatologia/aktualnosci/292455, dostęp: 08.03.2025.
  4. American Dental Association, Bleeding Gums, https://www.ada.org/resources/research/science-and-research-institute/oral-health-topics/bleeding-gums, dostęp: 08.03.2025.
  5. NHS, Gum disease, https://www.nhs.uk/conditions/gum-disease/, dostęp: 08.03.2025.
  6. MedlinePlus, Bleeding gums; Blood thinners, https://medlineplus.gov/ency/article/003062.htm, dostęp: 08.03.2025.

Obniżenie odporności – przyczyny, objawy, diagnostyka

Katarzyna Ciepłucha
-
0
Obniżenie odporności – przyczyny, objawy, diagnostyka

Obniżenie odporności to częsty powód niepokoju, zwłaszcza gdy infekcje pojawiają się jedna po drugiej, trwają dłużej niż zwykle albo wymagają kolejnych antybiotyków. Nie zawsze oznacza to poważną chorobę, ale nawracające, ciężkie lub nietypowe zakażenia powinny skłonić do diagnostyki. W artykule wyjaśniamy, czym jest obniżona odporność organizmu, jakie mogą być jej przyczyny i jakie badania wykonuje się, gdy układ immunologiczny nie działa prawidłowo.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> obniżona odporność nie jest jednym rozpoznaniem, lecz potocznym określeniem słabszej ochrony organizmu przed zakażeniami,
>> częste infekcje mogą wynikać z przejściowego przeciążenia organizmu, ale też z chorób przewlekłych, niedoborów, leków lub zaburzeń układu odpornościowego,
>> objawy obniżonej odporności to m.in. nawracające zakażenia, trudniejsze leczenie infekcji, przewlekłe zmęczenie, wolniejsze gojenie się ran i nawracające zakażenia grzybicze,
>> nie każda infekcja sezonowa oznacza niedobór odporności,
>> diagnostyka opiera się na wywiadzie lekarskim, badaniu pacjenta i badaniach laboratoryjnych,
>> leczenie obniżonej odporności zależy od przyczyny i nie powinno sprowadzać się wyłącznie do suplementacji.

Spis treści:

  1. Czym jest obniżona odporność organizmu?
  2. Obniżona odporność – przyczyny
  3. Czy obniżona odporność to zawsze oznaka choroby?
  4. Obniżona odporność – objawy
  5. Czy objawy obniżonej odporności u dzieci i dorosłych różnią się?
  6. Jak rozpoznać obniżoną odporność?
  7. Jakie badania wykonać przy podejrzeniu obniżonej odporności?
  8. Obniżona odporność – leczenie
  9. FAQ: najczęstsze pytania o obniżoną odporność
  10. Podsumowanie

Czym jest obniżona odporność organizmu?

Układ odpornościowy chroni organizm przed zakażeniami. Tworzą go m.in. komórki odpornościowe, przeciwciała, białka dopełniacza, skóra, błony śluzowe oraz mechanizmy zapalne, które pomagają rozpoznać i zwalczać drobnoustroje.

Obniżona odporność organizmu oznacza sytuację, w której ta ochrona działa słabiej niż powinna. W języku potocznym mówi się tak najczęściej o częstych przeziębieniach, długiej regeneracji po infekcji lub większej podatności na zakażenia. W medycynie mówi się natomiast o niedoborach odporności. Mogą być one pierwotne, czyli uwarunkowane genetycznie, albo wtórne, czyli nabyte w przebiegu chorób, leczenia lub innych czynników osłabiających organizm.

Pakiet odporność podstawowy (4 badania) banerek

Obniżona odporność – przyczyny

Obniżona odporność może mieć wiele przyczyn. Czasem jest przejściowa i pojawia się po infekcji, okresie dużego stresu, niedoborze snu lub intensywnym wysiłku bez odpowiedniej regeneracji. W takich sytuacjach organizm potrzebuje czasu, aby wrócić do równowagi.

Do częstszych przyczyn obniżonej odporności należą:

  • niedobory żywieniowe, m.in. niedobór witaminy D, witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza lub białka,
  • choroby przewlekłe, np. cukrzyca, niewydolność nerek, choroby wątroby, choroby autoimmunologiczne,
  • leczenie immunosupresyjne, glikokortykosteroidy, chemioterapia, radioterapia lub leczenie biologiczne,
  • zakażenia przewlekłe lub ciężkie zakażenia wirusowe,
  • choroby hematologiczne i nowotworowe,
  • niedożywienie, wyniszczenie, uzależnienie od alkoholu lub palenie tytoniu,
  • brak śledziony albo upośledzenie jej funkcji,
  • starzenie się organizmu.

W części przypadków przyczyną są pierwotne niedobory odporności. Choć często kojarzy się je z dzieciństwem, niektóre mogą zostać rozpoznane dopiero u dorosłych.

>> Przeczytaj również: Zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego

Czy obniżona odporność to zawsze oznaka choroby?

Nie. Pojedynczy okres częstszych infekcji, zwłaszcza jesienią i zimą, nie musi oznaczać choroby układu odpornościowego. Organizm może być przejściowo osłabiony po infekcji, niedospaniu, przewlekłym stresie albo zmianie trybu życia.

Nie należy jednak bagatelizować sytuacji, w której infekcje są częste, ciężkie, nietypowe, przewlekłe lub trudno poddają się leczeniu. Szczególnej uwagi wymagają zakażenia wymagające hospitalizacji, nawracające zapalenia płuc, długotrwałe antybiotykoterapie, zakażenia grzybicze trudne do leczenia oraz infekcje wywołane przez drobnoustroje, które rzadko powodują chorobę u osób z prawidłową odpornością.

Obniżona odporność – objawy

Objawy obniżonej odporności mogą być nieswoiste. U części osób pojawia się przede wszystkim wrażenie, że „ciągle coś łapią” albo dłużej niż inni dochodzą do siebie po chorobie.

Do możliwych objawów należą:

  • częste infekcje dróg oddechowych,
  • nawracające zapalenia zatok, oskrzeli, płuc lub ucha,
  • długotrwały przebieg infekcji,
  • słabsza odpowiedź na standardowe leczenie,
  • nawracające opryszczki, półpasiec lub zakażenia grzybicze,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • wolniejsze gojenie się ran,
  • nawracające ropnie skóry,
  • przewlekła biegunka, zwłaszcza z utratą masy ciała.
Warto pamiętać!
Męczliwość lub senność nie wystarczą do rozpoznania obniżonej odporności. Takie objawy mogą wynikać również z niedokrwistości, chorób tarczycy, zaburzeń snu, przewlekłego stresu lub wielu innych problemów zdrowotnych.

Czy objawy obniżonej odporności u dzieci i dorosłych różnią się?

Częściowo tak. U dzieci częste infekcje mogą wynikać z naturalnego dojrzewania układu odpornościowego i kontaktu z rówieśnikami, np. w żłobku lub przedszkolu. Niepokój powinny budzić jednak ciężkie zakażenia, słaby przyrost masy ciała, zahamowanie wzrostu, przewlekła biegunka, nawracające ropnie, nietypowe infekcje albo występowanie niedoborów odporności w rodzinie.

Pakiet odporność rozszerzony (6 badań)

U dorosłych częściej bierze się pod uwagę wtórne przyczyny obniżenia odporności, np. choroby przewlekłe, leczenie immunosupresyjne, choroby hematologiczne, niedożywienie, nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu lub starzenie się organizmu.

>> Przeczytaj również: Kiedy podejrzewać niedobory odporności u dzieci?

Jak rozpoznać obniżoną odporność?

Rozpoznanie zaczyna się od dokładnego wywiadu. Lekarz pyta m.in. o częstość infekcji, ich lokalizację, przebieg, konieczność stosowania antybiotyków, hospitalizacje, zakażenia grzybicze, choroby przewlekłe, przyjmowane leki, szczepienia oraz występowanie podobnych problemów w rodzinie.

Znaczenie ma również to, czy infekcje są typowe dla sezonu, czy pojawiają się niezależnie od pory roku, są ciężkie, nawracające, trudne do leczenia albo wywołane przez nietypowe drobnoustroje. Niepokój powinny budzić szczególnie:

  • częste zakażenia wymagające antybiotykoterapii,
  • nawracające zapalenia płuc, zatok, oskrzeli lub ucha,
  • zakażenia o nietypowej lokalizacji albo wywołane przez nietypowe drobnoustroje,
  • przewlekające się zakażenia grzybicze,
  • nawracające ropnie skóry lub narządów wewnętrznych,
  • przewlekła biegunka z utratą masy ciała,
  • występowanie pierwotnych niedoborów odporności w rodzinie.

Takie objawy nie przesądzają jeszcze o rozpoznaniu niedoboru odporności, ale są wskazaniem do konsultacji lekarskiej i pogłębienia diagnostyki.

Jakie badania wykonać przy podejrzeniu obniżonej odporności?

Przy podejrzeniu obniżonej odporności diagnostykę dobiera się do objawów i wywiadu. Nie istnieje jedno badanie, które u każdego pacjenta jednoznacznie potwierdza lub wyklucza problem z odpornością.

Do badań wykonywanych na początku diagnostyki należą najczęściej:

Gdy lekarz podejrzewa niedobór odporności, diagnostykę można rozszerzyć o oznaczenie immunoglobulin IgG, IgA i IgM, proteinogram, ocenę subpopulacji limfocytów, badania w kierunku zakażenia HIV lub inne badania ukierunkowane na możliwą przyczynę objawów. Prawidłowy wynik morfologii nie zawsze wyklucza zaburzenia odporności, dlatego wyniki należy interpretować razem z obrazem klinicznym.

Obniżona odporność – leczenie

Leczenie zależy od przyczyny. Jeśli obniżona odporność wynika z niedoborów, podstawą jest ich potwierdzenie w badaniach i odpowiednie uzupełnienie. Jeśli przyczyną jest choroba przewlekła, kluczowe znaczenie ma jej skuteczne leczenie i kontrola. W przypadku leków immunosupresyjnych nie należy samodzielnie zmieniać dawkowania – decyzję zawsze podejmuje lekarz prowadzący.

badanie witaminy D

W niektórych niedoborach odporności konieczne jest leczenie specjalistyczne, np. profilaktyka zakażeń, leczenie przeciwdrobnoustrojowe, szczepienia zgodne z indywidualnymi zaleceniami albo podawanie immunoglobulin. U większości osób podstawowe znaczenie mają także sen, prawidłowe odżywianie, aktywność fizyczna dostosowana do możliwości, unikanie palenia tytoniu i ograniczenie alkoholu.

FAQ: najczęstsze pytania o obniżoną odporność

Czy niedobór witaminy D może powodować obniżenie odporności?

Witamina D uczestniczy w regulacji pracy układu odpornościowego, dlatego jej niedobór może niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie organizmu. Nie oznacza to jednak, że każda częsta infekcja wynika z niedoboru witaminy D. Jej stężenie można ocenić w badaniu 25(OH)D, a ewentualną suplementację dobrać do wyniku i indywidualnych potrzeb.
>> Przeczytaj również: Witamina D3 – niedobór, suplementacja, badania, dawkowanie.

Jak długo może trwać obniżenie odporności?

To zależy od przyczyny. Przejściowe osłabienie po infekcji, stresie lub niedoborze snu może ustępować wraz z regeneracją organizmu. Jeśli jednak infekcje nawracają przez wiele miesięcy, są ciężkie, nietypowe albo wymagają częstych antybiotyków, potrzebna jest konsultacja lekarska i diagnostyka.

Czy zdrowy styl życia może poprawić odporność organizmu?

Tak, zdrowy styl życia wspiera prawidłową pracę układu odpornościowego. Znaczenie mają regularny sen, zbilansowana dieta, aktywność fizyczna, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, szczepienia ochronne, unikanie palenia tytoniu i ograniczenie alkoholu. Nie zastępuje to jednak leczenia, jeśli przyczyną obniżonej odporności jest choroba, niedobór odporności lub działanie leków.

Podsumowanie

Obniżenie odporności może być przejściową reakcją organizmu na infekcję, stres lub przemęczenie, ale może też wskazywać na chorobę przewlekłą, niedobory, działanie leków albo zaburzenia układu odpornościowego. Szczególną uwagę powinny zwrócić infekcje nawracające, ciężkie, nietypowe, przewlekłe lub trudno poddające się leczeniu. W takiej sytuacji podstawą jest rozmowa z lekarzem i odpowiednio dobrane badania laboratoryjne, które pomagają znaleźć przyczynę problemu i zaplanować dalsze postępowanie.

Bibliografia

  1. Niedobory odporności – informacje ogólne (16.17.1). W: Interna Szczeklika – mały podręcznik. Maciej Siedlar, Jacek Roliński, Tomasz Sacha, Magdalena Rutkowska-Zapała.
  2. Niedobory odporności – objawy, badania, leczenie. Medycyna Praktyczna dla Pacjentów, dostęp online: https://www.mp.pl/pacjent/immunologia/choroby/164746,niedobory-odpornosci – dostęp: 08.03.2025.
  3. Zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego – przyczyny, objawy i rodzaje odporności. Centrum Wiedzy ALAB, dostęp online: https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/zaburzenia-funkcjonowania-ukladu-odpornosciowego – dostęp: 08.03.2025.
  4. Kiedy podejrzewać niedobory odporności u dzieci? Centrum Wiedzy ALAB, dostęp online: https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/kiedy-podejrzewac-niedobory-odpornosci-u-dzieci – dostęp: 08.03.2025.
  5. Healthy Habits: Enhancing Immunity. Centers for Disease Control and Prevention, dostęp online: https://www.cdc.gov/healthyweight/healthy_eating/index.html – dostęp: 08.03.2025.

Przeziębiony żołądek – przyczyny, objawy, leczenie

Katarzyna Ciepłucha
-
0
Przeziębiony żołądek – przyczyny, objawy, leczenie

Przeziębiony żołądek, katar żołądka czy przeziębienie żołądka to potoczne określenia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. W medycynie nie są one jednak traktowane jako konkretne rozpoznania. Pod takimi nazwami mogą kryć się m.in. infekcja wirusowa, zatrucie pokarmowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, podrażnienie przewodu pokarmowego po lekach, alkoholu albo ciężkostrawnym posiłku. W artykule wyjaśniamy, co może oznaczać „katar żołądka”, jakie objawy powinny wzbudzić czujność i kiedy potrzebna jest diagnostyka.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> katar żołądka nie jest jedną konkretną chorobą, lecz potocznym określeniem różnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego,
>> objawy takie jak ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka czy uczucie pełności mogą mieć różne przyczyny,
>> żołądka nie można dosłownie „przeziębić”, ale infekcja, dieta, stres, alkohol i niektóre leki mogą wywołać podobne dolegliwości,
>> nagłe objawy z wymiotami i biegunką częściej wskazują na ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy lub zatrucie pokarmowe niż na izolowaną chorobę żołądka,
>> przy łagodnych, krótkotrwałych objawach podstawą postępowania jest nawodnienie i lekkostrawna dieta,
>> nasilone, przedłużające się lub nawracające dolegliwości wymagają konsultacji lekarskiej i odpowiednio dobranej diagnostyki.

Spis treści:

  1. Co to jest katar żołądka?
  2. Katar żołądka a nieżyt żołądka
  3. Katar żołądka a grypa żołądkowa
  4. Czy żołądek naprawdę można „przeziębić”?
  5. Przeziębienie żołądka – możliwe przyczyny dolegliwości
  6. Katar żołądka – objawy, które mogą się pojawić
  7. Jak odróżnić katar żołądka od zatrucia pokarmowego?
  8. Diagnostyka kataru żołądka – jakie badania wykonać?
  9. Jak leczyć przeziębiony żołądek?
  10. Podsumowanie

Co to jest katar żołądka?

Katar żołądka to określenie potoczne, używane najczęściej wtedy, gdy nagle pojawiają się mdłości, ból brzucha, wymioty, odbijanie, brak apetytu lub uczucie ciężkości po jedzeniu. Czasem pacjenci używają tej nazwy także przy biegunce i osłabieniu, zwłaszcza jeśli objawy zaczęły się gwałtownie.

W języku medycznym lekarz nie rozpoznaje „kataru żołądka”, ale szuka przyczyny objawów. Może nią być m.in. ostre zapalenie błony śluzowej żołądka, ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, zatrucie pokarmowe, zakażenie Helicobacter pylori, dyspepsja albo działanie czynników drażniących, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, alkohol lub bardzo ciężkostrawne posiłki.

Warto więc traktować hasło „katar żołądka” jako punkt wyjścia do dalszego wyjaśnienia, a nie jako nazwę jednej choroby.

Helicobacter_pylori_w_kale metoda automatyczna banerek

Katar żołądka a nieżyt żołądka

Określenie „nieżyt żołądka” bywa używane zamiennie z zapaleniem błony śluzowej żołądka. Oznacza stan, w którym dochodzi do uszkodzenia lub zapalenia błony śluzowej wyściełającej żołądek. Przyczyną może być zakażenie Helicobacter pylori, przyjmowanie leków drażniących żołądek, alkohol, refluks żółciowy, a rzadziej proces autoimmunologiczny.

Objawy nie zawsze są charakterystyczne. U części osób pojawia się ból lub pieczenie w nadbrzuszu, nudności, wymioty, szybkie uczucie sytości po posiłku albo dyskomfort po jedzeniu. U innych zapalenie błony śluzowej żołądka może przebiegać skąpoobjawowo i zostać wykryte dopiero podczas diagnostyki.

Katar żołądka a grypa żołądkowa

Grypa żołądkowa również jest określeniem potocznym. Najczęściej oznacza ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, zwykle wywołany przez wirusy. Nie jest to jednak grypa w ścisłym znaczeniu, ponieważ nie powodują jej wirusy grypy odpowiedzialne za typową infekcję dróg oddechowych.

W przebiegu tzw. grypy żołądkowej mogą wystąpić nudności, wymioty, wodnista biegunka, skurczowy ból brzucha, osłabienie, stan podgorączkowy lub gorączka. Początkowo często dominują wymioty, a następnie pojawia się biegunka. Najważniejszym ryzykiem jest odwodnienie, zwłaszcza u dzieci, osób starszych i pacjentów z chorobami przewlekłymi.

>> Przeczytaj również: Biegunka wirusowa – jak się objawia i ile trwa? Rozpoznanie i leczenie.

Czy żołądek naprawdę można „przeziębić”?

Żołądka nie można przeziębić w takim sensie, w jakim mówi się o przeziębieniu nosa, gardła czy zatok. Samo wychłodzenie, przewianie albo wypicie zimnego napoju nie jest typową bezpośrednią przyczyną zapalenia żołądka.

Może się jednak zdarzyć, że dolegliwości pojawią się w okresie infekcji, przemęczenia, stresu, po ciężkostrawnym posiłku, po alkoholu lub po przyjęciu leków przeciwbólowych. Wtedy pacjent może mieć wrażenie, że doszło do „przeziębienia żołądka”. W rzeczywistości objawy zwykle wynikają z infekcji przewodu pokarmowego, zatrucia, podrażnienia błony śluzowej lub innego zaburzenia czynności przewodu pokarmowego.

Pakiet watrobowy banerek

Przeziębienie żołądka – możliwe przyczyny dolegliwości

„Przeziębiony żołądek” może oznaczać różne problemy, dlatego znaczenie ma cały obraz kliniczny: czas pojawienia się objawów, ich związek z jedzeniem, obecność biegunki, gorączki, wymiotów, krwi w stolcu oraz to, czy podobne dolegliwości wystąpiły u innych osób.

Do możliwych przyczyn dolegliwości określanych jako przeziębienie żołądka należą:

  • infekcje wirusowe przewodu pokarmowego, np. zakażenia norowirusami, rotawirusami lub adenowirusami,
  • zakażenia bakteryjne i zatrucia toksynami bakteryjnymi,
  • spożycie skażonej żywności lub wody,
  • zakażenie Helicobacter pylori,
  • przyjmowanie leków drażniących błonę śluzową żołądka, zwłaszcza niesteroidowych leków przeciwzapalnych,
  • alkohol, obfite lub ciężkostrawne posiłki,
  • refluks żółciowy,
  • przewlekłe choroby przewodu pokarmowego,
  • zaburzenia czynnościowe, w których badania nie zawsze wykazują uchwytną zmianę organiczną.

Katar żołądka – objawy, które mogą się pojawić

Objawy określane potocznie jako katar żołądka zależą od przyczyny dolegliwości. Jeśli problem dotyczy głównie żołądka, mogą pojawić się:

  • ból lub dyskomfort w nadbrzuszu,
  • nudności,
  • wymioty,
  • brak apetytu,
  • odbijanie,
  • uczucie pełności po niewielkim posiłku,
  • pieczenie lub uczucie ciężkości w żołądku,
  • ogólne osłabienie.

Gdy dolegliwości obejmują także jelita, obraz może bardziej przypominać ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy. Wtedy mogą wystąpić:

Ważne!
Pilnej konsultacji lekarskiej wymagają objawy alarmowe, takie jak krew w stolcu, czarne stolce, fusowate lub krwiste wymioty, silny albo narastający ból brzucha, wysoka gorączka, omdlenie, objawy odwodnienia, utrata masy ciała lub dolegliwości, które utrzymują się mimo leczenia objawowego.

Jak odróżnić katar żołądka od zatrucia pokarmowego?

Zatrucie pokarmowe częściej można powiązać z konkretnym posiłkiem, zwłaszcza jeśli podobne objawy wystąpiły także u innych osób, które jadły to samo. Wymioty pojawiające się szybko po jedzeniu mogą sugerować działanie toksyn bakteryjnych. Gdy objawy rozwijają się po kilkunastu godzinach i dominuje biegunka, przyczyną może być zakażenie jelitowe.

Nie zawsze da się jednak samodzielnie odróżnić zatrucie od infekcji wirusowej czy bakteryjnej. Pomocne są: czas od posiłku do objawów, obecność gorączki, krwi lub śluzu w stolcu, liczba wypróżnień, nasilenie bólu brzucha i stopień odwodnienia. W razie ciężkiego przebiegu lekarz może zlecić badania kału oraz badania krwi.

Pakiet trzustkowy banerek

Diagnostyka kataru żołądka – jakie badania wykonać?

Przy łagodnych, krótkotrwałych objawach zwykle wystarcza obserwacja, nawodnienie i leczenie objawowe. Badania należy wykonać, gdy dolegliwości są nasilone, przedłużają się, nawracają albo towarzyszą im gorączka, wymioty, biegunka, krew lub śluz w stolcu czy objawy odwodnienia.

W zależności od objawów lekarz może zlecić:

  • morfologię krwi – do oceny ogólnego stanu organizmu, cech infekcji lub niedokrwistości,
  • CRP – pomocne w ocenie nasilenia stanu zapalnego,
  • pakiet elektrolitów, kreatyninę i mocznik – szczególnie przy biegunce, wymiotach lub podejrzeniu odwodnienia,
  • posiew kału – przy podejrzeniu bakteryjnego zakażenia przewodu pokarmowego,
  • badanie w kierunku Clostridioides difficile – zwłaszcza przy biegunce po antybiotykoterapii lub hospitalizacji,
  • antygen Helicobacter pylori w kale – przy przewlekłych lub nawracających dolegliwościach z nadbrzusza.

Jeśli objawy utrzymują się mimo leczenia albo nawracają, konieczna może być konsultacja gastroenterologiczna i gastroskopia. Badania laboratoryjne pomagają ocenić możliwą przyczynę dolegliwości, nasilenie infekcji oraz ryzyko odwodnienia.

>> Przeczytaj również: Biegunka bakteryjna – jak ją rozpoznać? Objawy, przyczyny i leczenie.

Jak leczyć przeziębiony żołądek?

Leczenie zależy od przyczyny objawów. Przy łagodnych, krótkotrwałych dolegliwościach najważniejsze są:

  • nawadnianie – częste picie małych porcji płynów, najlepiej z elektrolitami przy biegunce lub wymiotach,
  • lekkostrawna dieta – stopniowy powrót do jedzenia; zwykle dobrze tolerowane są ryż, ziemniaki, banany, zupy i gotowane warzywa,
  • unikanie podrażniania żołądka – rezygnacja z alkoholu, tłustych i smażonych potraw, ostrych przypraw oraz dużych ilości kawy,
  • ostrożność z lekami przeciwbiegunkowymi – nie stosuj ich przy krwi w stolcu, wysokiej gorączce lub podejrzeniu ciężkiego zakażenia.

Antybiotyki nie są standardem leczenia „jelitówki” ani potocznego kataru żołądka. Jeśli objawy wynikają z zapalenia błony śluzowej żołądka lub zakażenia H. pylori, sposób leczenia powinien ustalić lekarz.

Podsumowanie

Przeziębiony żołądek i katar żołądka to określenia potoczne, które warto traktować jako sygnał do obserwacji objawów, a nie jako gotową diagnozę. Jeśli dolegliwości są łagodne i krótkotrwałe, najważniejsze są nawodnienie, odpoczynek i lekkostrawna dieta. Gdy jednak objawy nasilają się, nawracają lub towarzyszą im sygnały alarmowe, konieczna jest konsultacja lekarska i odpowiednio dobrana diagnostyka.

Bibliografia

  1. Medycyna Praktyczna dla Pacjentów. Zapalenie błony śluzowej żołądka. https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/zoladek/51041,zapalenie-blony-sluzowej-zoladka (dostęp: 08.03.2025).
  2. Medycyna Praktyczna dla Pacjentów. Jak leczyć zapalenie żołądka? https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/zoladek/51042,jak-leczyc-zapalenie-zoladka (dostęp: 08.03.2025).
  3. ALAB Centrum Wiedzy. Helicobacter pylori – objawy, diagnostyka, leczenie. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/helicobacter-pylori/ (dostęp: 08.03.2025).
  4. NIDDK. Viral Gastroenteritis (“Stomach Flu”). https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/viral-gastroenteritis (dostęp: 08.03.2025)

Wypadanie włosów w ciąży i po ciąży – jak sobie z nim radzić?  

Sara Aszkiełowicz
-
0
Wypadanie włosów w ciąży i po ciąży – jak sobie z nim radzić?  

Ciąża i okres po porodzie wiążą się z wieloma zmianami hormonalnymi zachodzącymi w organizmie kobiety. Jedną z nich może być zmiana kondycji włosów. U części kobiet włosy stają się gęstsze i mocniejsze, u innych pojawia się ich nadmierne wypadanie. Kiedy jest to naturalna konsekwencja zmian hormonalnych, a kiedy może świadczyć o niedoborach lub innych problemach zdrowotnych? Dowiedz się, jakie są przyczyny wypadania włosów w ciąży i po porodzie oraz jakie badania warto wykonać, aby znaleźć źródło problemu.

Z tego artykułu dowiesz się, że…
>> wypadanie włosów po porodzie jest bardzo częstym zjawiskiem i najczęściej wynika z naturalnych zmian hormonalnych zachodzących po zakończeniu ciąży;
>> zwiększona utrata włosów w ciąży nie zawsze jest powodem do niepokoju, jednak w niektórych przypadkach może wskazywać na niedobory pokarmowe lub zaburzenia zdrowotne wymagające diagnostyki;
>> niedobór żelaza, zaburzenia czynności tarczycy oraz niedobory wybranych witamin i składników mineralnych należą do najczęstszych przyczyn nadmiernego wypadania włosów u kobiet ciężarnych i po porodzie;
>> podstawą skutecznego postępowania nie jest przypadkowa suplementacja, lecz ustalenie przyczyny problemu na podstawie odpowiednio dobranych badań laboratoryjnych;
>> większość przypadków poporodowego wypadania włosów ma charakter przejściowy, a odrost włosów następuje samoistnie w ciągu kolejnych miesięcy;
>> odpowiednio zbilansowana dieta, leczenie stwierdzonych niedoborów oraz regularna kontrola stanu zdrowia mogą wspierać prawidłową kondycję włosów w okresie ciąży i po porodzie.

Spis treści:

  1. Dlaczego włosy wypadają w ciąży i po porodzie?
  2. Wypadanie włosów w ciąży – kiedy jest normalne, a kiedy powinno niepokoić?
  3. Co na wypadanie włosów w ciąży?
  4. Wypadanie włosów w ciąży a płeć dziecka – czy istnieje związek?
  5. Wypadanie włosów po ciąży – skąd się bierze?
  6. Co na wypadanie włosów po ciąży?
  7. Jakie badania wykonać przy wypadaniu włosów w ciąży lub po porodzie?

Dlaczego włosy wypadają w ciąży i po porodzie?

Aby zrozumieć przyczyny wypadania włosów w ciąży i po porodzie, warto wiedzieć, że każdy włos przechodzi przez naturalny cykl życia. Obejmuje on fazę wzrostu (anagen), fazę przejściową (katagen) oraz fazę spoczynku (telogen), po której włos wypada, a z tego samego mieszka włosowego wyrasta nowy.

W czasie ciąży dochodzi do wielu zmian hormonalnych, metabolicznych i żywieniowych, które mogą wpływać na funkcjonowanie mieszków włosowych. U większości kobiet zwiększone stężenie estrogenów wydłuża fazę wzrostu włosa, dlatego włosy stają się gęstsze, mocniejsze i wypadają rzadziej niż przed ciążą.

Nie dotyczy to jednak wszystkich przyszłych mam. U części kobiet, szczególnie w pierwszym trymestrze, może pojawić się zwiększone wypadanie włosów. Najczęściej jest ono związane z gwałtownymi zmianami hormonalnymi zachodzącymi na początku ciąży. Dodatkowo znaczenie mogą mieć nasilone nudności i wymioty ciężarnych, które utrudniają dostarczanie odpowiedniej ilości energii, białka, żelaza, witamin i składników mineralnych niezbędnych do prawidłowego wzrostu włosów.

Wypadanie włosów w ciąży może być również związane z niedoborami pokarmowymi, zwłaszcza niedoborem żelaza. Zapotrzebowanie na ten pierwiastek wzrasta już od początku ciąży, ponieważ jest on niezbędny do zwiększonej produkcji krwi przez organizm matki oraz prawidłowego rozwoju płodu. Niedobór żelaza może zaburzać funkcjonowanie mieszków włosowych i prowadzić do ich wcześniejszego przechodzenia w fazę spoczynku.

Istotną przyczyną nadmiernego wypadania włosów mogą być także zaburzenia czynności tarczycy. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy występujące w ciąży mogą wpływać na cykl wzrostu włosa, prowadząc do jego osłabienia i zwiększonej utraty.

Po porodzie mechanizm jest nieco inny. W ciągu kilku dni i tygodni dochodzi do gwałtownego spadku stężenia estrogenów, a organizm stopniowo wraca do stanu sprzed ciąży. Włosy, które przez wiele miesięcy pozostawały w fazie wzrostu, niemal jednocześnie przechodzą do fazy spoczynku. Po około 2–4 miesiącach zaczynają wypadać w większej liczbie niż zwykle.

To zjawisko określa się mianem poporodowego łysienia telogenowego. Choć utrata włosów może być bardzo nasilona, w większości przypadków ma charakter przejściowy i nie prowadzi do trwałego uszkodzenia mieszków włosowych.

Warto pamiętać, że także po porodzie na kondycję włosów wpływają dodatkowe czynniki. Należą do nich utrata krwi podczas porodu, zwiększone zapotrzebowanie na składniki odżywcze w okresie karmienia piersią, niedobory żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego czy witaminy D, a także przewlekłe zmęczenie i niedobór snu.

Warto wiedzieć
U większości kobiet największe nasilenie wypadania włosów obserwuje się między 2. a 6. miesiącem po porodzie. W zdecydowanej większości przypadków odrost włosów następuje samoistnie w ciągu 6–12 miesięcy, choć pełny powrót do gęstości włosów sprzed ciąży może zająć nieco więcej czasu.

>> Zobacz też: Wypadanie włosów – najczęstsze przyczyny i diagnostyka

Wypadanie włosów w ciąży – kiedy jest normalne, a kiedy powinno niepokoić?

Wypadanie włosów w 1. trymestrze ciąży

Pierwszy trymestr to okres intensywnych zmian hormonalnych. Dodatkowo nudności, wymioty i pogorszenie apetytu mogą utrudniać dostarczanie odpowiedniej ilości składników odżywczych.
Jeżeli wypadaniu włosów towarzyszą osłabienie, bladość skóry, przewlekłe zmęczenie lub łamliwość paznokci, warto skonsultować się z lekarzem i rozważyć wykonanie badań laboratoryjnych.

Wypadanie włosów w 2. i 3. trymestrze ciąży

W kolejnych miesiącach ciąży większość kobiet zauważa poprawę kondycji włosów. Jeżeli jednak dochodzi do ich wyraźnego przerzedzenia lub nasilonego wypadania, konieczne może być wykluczenie niedoborów pokarmowych lub zaburzeń hormonalnych.

Kiedy wypadanie włosów w ciąży powinno niepokoić?

Wypadanie włosów w ciąży w niewielkim nasileniu może być zjawiskiem fizjologicznym, szczególnie w okresie adaptacji hormonalnej organizmu. Nie powinno jednak prowadzić do wyraźnego przerzedzenia fryzury ani pogorszenia ogólnej kondycji włosów. W pewnych sytuacjach może być natomiast sygnałem zaburzeń ogólnoustrojowych, które wymagają diagnostyki i leczenia.
Konsultacji lekarskiej wymagają sytuacje, gdy:

  • utrata włosów jest bardzo nasilona i wyraźnie wykracza poza typowe, codzienne wypadanie – jeśli obserwujesz garści włosów na szczotce, poduszce czy podczas mycia,
  • pojawiają się widoczne przerzedzenia – szczególnie w okolicy przedziałka, skroni lub czubka głowy; taki obraz nie jest typowy dla fizjologicznych zmian ciążowych i wymaga wykluczenia niedoboru żelaza, zaburzeń tarczycy lub innych przyczyn metabolicznych;
  • występują objawy niedokrwistości – takie jak przewlekłe zmęczenie, bladość skóry, zawroty głowy, osłabienie czy spadek tolerancji wysiłku;
  • problemowi towarzyszą zaburzenia masy ciała, nadmierna senność – takie objawy mogą wskazywać m.in. na zaburzenia czynności tarczycy, które w ciąży i okresie poporodowym nie są rzadkie i wymagają oceny hormonalnej;
  • włosy stają się wyraźnie cieńsze, bardziej łamliwe i tracą swoją strukturę – nie tylko wypadają, ale również zmienia się ich jakość, co może sugerować niedobory białka, żelaza, cynku lub zaburzenia endokrynologiczne.

    Warto podkreślić, że istotne znaczenie ma nie tylko sam fakt wypadania włosów, ale również jego dynamika oraz obecność objawów towarzyszących.

Co na wypadanie włosów w ciąży?

Postępowanie w przypadku wypadania włosów w ciąży powinno być przede wszystkim przyczynowe, a nie wyłącznie objawowe. Oznacza to, że kluczowe jest ustalenie, czy problem wynika z fizjologicznych zmian hormonalnych, czy też z niedoborów lub chorób współistniejących. W praktyce wiąże się to z koniecznością wykonania podstawowej diagnostyki laboratoryjnej oraz dostosowania ewentualnej suplementacji do wyników badań i zaleceń lekarza prowadzącego ciążę.

Najczęściej w pierwszej kolejności analizuje się gospodarkę żelazową, ponieważ niedobór żelaza (nawet bez jawnej niedokrwistości) jest jedną z najczęstszych odwracalnych przyczyn osłabienia i wypadania włosów u kobiet w ciąży. Istotna jest także ocena czynności tarczycy, ponieważ zarówno niedoczynność, jak i nadczynność mogą zaburzać cykl wzrostu włosa. W wielu przypadkach uwzględnia się również oznaczenie witaminy D, witaminy B12 oraz kwasu foliowego, które odgrywają rolę w procesach regeneracji tkanek i funkcjonowaniu mieszków włosowych.

Warto podkreślić, że suplementacja „na własną rękę” preparatami wieloskładnikowymi nie zawsze jest wskazana. Zgodnie z aktualnymi rekomendacjami w ciąży należy unikać nadmiernej suplementacji bez potwierdzonych niedoborów, ponieważ może to być nie tylko nieskuteczne, ale również potencjalnie niekorzystne.

>> Przeczytaj także: Witaminy i ich suplementacja u kobiet w ciąży

Wypadanie włosów w ciąży a płeć dziecka – czy istnieje związek?

Nie ma naukowych dowodów na to, że wypadanie włosów w ciąży ma związek z płcią dziecka. Jest to mit niepotwierdzony w badaniach medycznych.

Wypadanie włosów po ciąży – skąd się bierze?

Wypadanie włosów po ciąży nie jest nagłym „wypadaniem włosów z dnia na dzień”, ale konsekwencją zmian, które zaszły w mieszkach włosowych kilka miesięcy wcześniej. Kluczowe znaczenie ma tutaj przesunięcie cyklu włosa w kierunku fazy telogenu, które zostało „odroczone” w czasie ciąży.
W warunkach fizjologicznych włosy wchodzą w fazę spoczynku stopniowo. W ciąży jednak wysoki poziom estrogenów wydłuża fazę anagenu, czyli aktywnego wzrostu włosa. Oznacza to, że włosy, które normalnie wypadłyby w danym czasie, „pozostają” na głowie dłużej. Nie zatrzymują się jednak trwale – ich cykl biologiczny jest jedynie czasowo spowolniony.
Po porodzie dochodzi do szybkiej zmiany środowiska hormonalnego, szczególnie spadku estrogenów. Mieszki włosowe „wyrównują” wtedy wcześniejsze opóźnienie i duża liczba włosów jednocześnie przechodzi do fazy telogenu. Ponieważ faza ta poprzedza naturalne wypadanie włosa, efekt kliniczny pojawia się z opóźnieniem – zwykle po kilku miesiącach.

To właśnie dlatego pacjentki często odnoszą wrażenie, że włosy zaczynają wypadać nagle, mimo że proces biologiczny rozpoczął się wcześniej i jest rozłożony w czasie.
Na nasilenie tego zjawiska mogą wpływać dodatkowe czynniki, które „obciążają” cykl wzrostu włosa i zmniejszają jego zdolność do regeneracji. Należą do nich przede wszystkim niedobory żelaza (nawet bez jawnej niedokrwistości), zaburzenia gospodarki tarczycowej oraz deficyty witamin i składników mineralnych, które często ujawniają się lub nasilają w okresie poporodowym.
Warto również podkreślić, że fizjologiczne łysienie poporodowe nie powoduje trwałego uszkodzenia mieszków włosowych – problem dotyczy jedynie synchronizacji cyklu włosa, a nie jego utraty.

Co na wypadanie włosów po ciąży?

W większości przypadków nie jest konieczne leczenie farmakologiczne, ponieważ proces ma charakter przejściowy.
Najważniejsze znaczenie ma:

  • prawidłowo zbilansowana dieta,
  • odpowiednia podaż białka,
  • wyrównanie niedoborów potwierdzonych badaniami,
  • regeneracja organizmu i sen.

Suplementacja powinna być celowana. Najczęściej dotyczy:

  • żelaza (przy niedoborze),
  • witaminy D,
  • witaminy B12,
  • kwasu foliowego.

Rutynowe stosowanie preparatów „na włosy” nie jest zalecane. Biotyna jest często stosowanym składnikiem preparatów „na włosy, skórę i paznokcie”, jednak jej nadmierna suplementacja ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ może zaburzać wyniki badań laboratoryjnych. Dotyczy to przede wszystkim testów wykonywanych metodami immunochemicznymi, w których wykorzystywany jest układ biotyna–streptawidyna. W przypadku oznaczeń hormonalnych może to prowadzić do istotnych zafałszowań: TSH może być wynikiem fałszywie zaniżonym, natomiast FT3 i FT4 mogą być fałszywie zawyżone, co może błędnie sugerować obraz nadczynności tarczycy. Z tego względu przed wykonaniem badań laboratoryjnych należy zawsze poinformować lekarza o suplementacji biotyną, a w niektórych przypadkach zaleca się jej czasowe odstawienie zgodnie z rekomendacjami laboratorium lub producenta testu.

>> Sprawdź: Niedobory witamin i minerałów a wypadanie włosów. Co jeść na zdrowe włosy i paznokcie?

Jakie badania wykonać przy wypadaniu włosów w ciąży lub po porodzie?

Choć wypadanie włosów po porodzie najczęściej jest związane z fizjologicznymi zmianami hormonalnymi, aktualne rekomendacje dermatologiczne podkreślają, że w przypadku nasilonych lub przewlekłych dolegliwości należy wykluczyć inne przyczyny. Ciąża i karmienie piersią zwiększają zapotrzebowanie organizmu na wiele składników odżywczych, a sam poród wiąże się z utratą krwi. Z tego powodu niedobory pokarmowe oraz zaburzenia hormonalne należą do najczęstszych odwracalnych przyczyn nadmiernego wypadania włosów u kobiet w tym okresie życia.

W diagnostyce szczególne znaczenie mają następujące badania:
Morfologia krwi – jest podstawowym badaniem pozwalającym ocenić ogólny stan zdrowia oraz wykryć niedokrwistość. W czasie ciąży zapotrzebowanie na żelazo znacząco wzrasta, ponieważ jest ono niezbędne do prawidłowego rozwoju płodu i zwiększonej produkcji krwi przez organizm matki. Dodatkowo podczas porodu dochodzi do fizjologicznej utraty krwi. Niedokrwistość może objawiać się nie tylko zmęczeniem i osłabieniem, ale także pogorszeniem kondycji włosów, ich zwiększoną łamliwością i nasilonym wypadaniem.

Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Ferrytyna i ocena gospodarki żelazowej – według aktualnych rekomendacji oznaczenie ferrytyny należy do najważniejszych badań wykonywanych u kobiet zgłaszających nadmierne wypadanie włosów. Ferrytyna odzwierciedla zapasy żelaza zgromadzone w organizmie. Niedobór żelaza może rozwinąć się znacznie wcześniej niż niedokrwistość widoczna w morfologii krwi. Oznacza to, że wyniki morfologii mogą być jeszcze prawidłowe, podczas gdy organizm ma już zbyt małe zapasy żelaza potrzebne do prawidłowego funkcjonowania mieszków włosowych. W zależności od sytuacji lekarz może zalecić również oznaczenie: stężenia żelaza, transferyny, wysycenia transferyny żelazem.

TSH oraz hormony tarczycy – prawidłowa czynność tarczycy ma istotny wpływ na wzrost włosów. Zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy mogą prowadzić do ich nadmiernego wypadania. Badania tarczycy są szczególnie ważne po porodzie. U części kobiet rozwija się tzw. poporodowe zapalenie tarczycy, które może pojawić się nawet kilka miesięcy po urodzeniu dziecka. Oznaczenie TSH, a w razie potrzeby także FT4 i FT3, pomaga wykluczyć zaburzenia hormonalne mogące odpowiadać za utratę włosów.

Witamina B12 i kwas foliowy – ciąża wiąże się ze zwiększonym zapotrzebowaniem na witaminę B12 i kwas foliowy. Składniki te uczestniczą w produkcji krwinek czerwonych oraz procesach podziału komórkowego. Ich niedobór może przyczyniać się do pogorszenia kondycji włosów, skóry i paznokci. Badania są szczególnie istotne u kobiet stosujących diety eliminacyjne lub mających problemy z wchłanianiem składników odżywczych.

Witamina D – niedobór witaminy D jest częsty zarówno w ciąży, jak i po porodzie. Coraz więcej badań wskazuje, że może on współistnieć z nadmiernym wypadaniem włosów oraz zaburzeniami cyklu wzrostu włosa. Oznaczenie stężenia witaminy D może stanowić element szerszej diagnostyki, szczególnie gdy problem utrzymuje się pomimo prawidłowych wyników pozostałych badań.

Bibliografia

  1. Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatol Ther. 2019.
  2. Asghar F, Shamim N, Farooque U, Sheikh H, Aqeel R. Telogen Effluvium: A Review of the Literature. Cureus. 2020.
  3. Malkud S. Telogen Effluvium: A Review. J Clin Diagn Res. 2015;9(9):WE01–WE03.

Czym jest MPV w morfologii – co może oznaczać obniżone lub podwyższone MPV

Maria Wydra
-
0
Czym jest MPV w morfologii – co może oznaczać obniżone lub podwyższone MPV

Wynik morfologii zawiera wiele skrótów, które nie zawsze są intuicyjne. Jednym z nich jest MPV, czyli wskaźnik odnoszący się do średniej objętości płytek krwi. Dowiedz się, co to jest MPV w morfologii, jak interpretować jego obniżone lub podwyższone wartości i dlaczego należy oceniać go razem z liczbą płytek oraz pozostałymi parametrami badania krwi.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> MPV to parametr morfologii określający średnią objętość płytek krwi,
>> zakres referencyjny MPV zależy od laboratorium, metody oznaczania i rodzaju analizatora,
>> niskie MPV oznacza, że płytki krwi są przeciętnie mniejsze niż zwykle, a taki wynik należy zawsze odnieść do liczby płytek i pozostałych parametrów morfologii,
>> podwyższone MPV może wskazywać na większy udział młodszych, większych płytek, m.in. przy nasilonym niszczeniu lub odnawianiu trombocytów,
>> nieprawidłowe MPV nie daje objawów samo w sobie i powinno być interpretowane razem z PLT, innymi parametrami płytkowymi, rozmazem krwi oraz obrazem klinicznym pacjenta.

Spis treści:

  1. Co oznacza MPV w morfologii krwi?
  2. Jakie wartości MPV uznaje się za prawidłowe?
  3. MPV a pozostałe parametry płytkowe
  4. Czy nieprawidłowe MPV daje objawy?
  5. Co zrobić, gdy MPV w morfologii jest za niskie lub za wysokie?
  6. MPV – podsumowanie najważniejszych informacji

Co oznacza MPV w morfologii krwi?

MPV (ang. mean platelet volume) to parametr morfologii określający średnią objętość płytki krwi. Jest wyrażany w femtolitrach (fL) i wyliczany automatycznie przez analizator hematologiczny na podstawie rozkładu wielkości trombocytów w badanej próbce.

Trombocyty, czyli płytki krwi, powstają z megakariocytów w szpiku kostnym. Ich główną rolą jest udział w hamowaniu krwawienia oraz tworzeniu czopu płytkowego w miejscu uszkodzenia naczynia. MPV opisuje przeciętną wielkość płytek, ale nie ocenia bezpośrednio ich czynności ani nie przesądza o sprawności układu krzepnięcia. W praktyce MPV w morfologii ma znaczenie pomocnicze i należy interpretować je razem z liczbą płytek oraz pozostałymi parametrami badania krwi.

Morfologia banerek

>> Przeczytaj również: Agregacja płytek krwi – co to znaczy? Objawy, przyczyny, badania

Jakie wartości MPV uznaje się za prawidłowe?

Zakres referencyjny MPV zależy od laboratorium, metody oznaczania i rodzaju analizatora. W wielu wynikach wartości prawidłowe mieszczą się orientacyjnie w przedziale 7-12 fL, ale zawsze należy odnosić je do norm podanych na konkretnym wyniku badania.

Na MPV wpływają również czynniki przedanalityczne, m.in. czas od pobrania krwi do analizy, sposób przechowywania próbki i rodzaj antykoagulantu. Z tego powodu wyniki uzyskane w różnych laboratoriach mogą się nieco różnić, nawet jeśli pochodzą od tej samej osoby.

Niskie MPV w morfologii – jak interpretować taki wynik?

Niskie MPV oznacza, że w badanej próbce płytki krwi są przeciętnie mniejsze niż zwykle. Jeśli liczba płytek jest prawidłowa, a pozostałe parametry morfologii nie wykazują odchyleń, taki wynik często ma ograniczone znaczenie kliniczne.

Większej uwagi wymaga sytuacja, gdy obniżone MPV współistnieje z małopłytkowością. Może to sugerować ograniczone wytwarzanie trombocytów w szpiku, np. przy zahamowaniu lub uszkodzeniu jego czynności. Małe płytki są także typowe dla niektórych rzadkich chorób wrodzonych, m.in. zespołu Wiskotta-Aldricha.

W praktyce kluczowe jest to, czy nieprawidłowemu wynikowi towarzyszą objawy krwawienia lub inne odchylenia w morfologii.

Podwyższone MPV w morfologii – co może oznaczać?

Podwyższone MPV w morfologii oznacza, że średnia objętość płytek krwi jest zwiększona, czyli w próbce obecny jest większy udział dużych trombocytów. Ponieważ młodsze płytki zwykle są większe, taki wynik może wskazywać na zwiększony obrót płytkowy: szybsze zużywanie, niszczenie lub zwiększone uwalnianie płytek.

Jeśli takiemu wynikowi towarzyszy małopłytkowość, może to sugerować nasilone niszczenie płytek już po ich przedostaniu się do krwiobiegu. Szpik próbuje wtedy uzupełnić niedobór i uwalnia młodsze, większe płytki. Taki obraz bywa obserwowany m.in. w małopłytkowości immunologicznej.

Bardzo duże płytki występują też w niektórych wrodzonych makrotrombocytopeniach. W takich sytuacjach automatyczny analizator może nieprawidłowo zliczać trombocyty, dlatego pomocna bywa ocena rozmazu krwi obwodowej.

>> Zobacz także: Rola płytek krwi w powstawaniu stanu zapalnego

MPV a pozostałe parametry płytkowe

MPV w morfologii należy oceniać przede wszystkim razem z PLT, czyli liczbą płytek krwi. Pomocne mogą być również pozostałe wskaźniki płytkowe:

  • PDW, czyli wskaźnik zróżnicowania objętości płytek: informuje, jak bardzo płytki różnią się między sobą wielkością,
  • P-LCR, czyli odsetek dużych płytek: pokazuje, jaka część płytek ma większą objętość,
  • PCT, czyli płytkokryt: przedstawia udział objętości płytek w objętości krwi,
  • IPF, czyli odsetek niedojrzałych płytek: może pomagać w ocenie aktywności ich produkcji.

W uproszczeniu podwyższone MPV i mała liczba płytek mogą wskazywać na zwiększone niszczenie trombocytów, natomiast obniżone MPV i mała liczba płytek na zaburzenie ich wytwarzania. Zależność ta nie jest jednak bezwzględna i nie zastępuje pełnej diagnostyki.

>> Przeczytaj także: Morfologia krwi – co oznaczają wyniki i jak je odczytać?

Czy nieprawidłowe MPV daje objawy?

Samo nieprawidłowe MPV nie daje objawów. Dolegliwości, jeśli się pojawiają, wynikają zwykle z choroby podstawowej, nieprawidłowej liczby płytek albo zaburzeń ich funkcji.

Do objawów, które powinny skłonić do konsultacji, należą przede wszystkim:

Pilnej pomocy wymaga krwawienie obfite, trudne do zatamowania lub połączone z osłabieniem, zawrotami głowy, bladością lub znacznym pogorszeniem ogólnego samopoczucia.

Co zrobić, gdy MPV w morfologii jest za niskie lub za wysokie?

Jeśli MPV w morfologii jest za niskie lub za wysokie, najpierw należy sprawdzić liczbę płytek krwi. Inaczej ocenia się izolowane odchylenie przy prawidłowym PLT, a inaczej wynik współistniejący z małopłytkowością, nadpłytkowością lub innymi zmianami w morfologii.

Przy niewielkim odchyleniu lekarz może zalecić powtórzenie badania, najlepiej w tym samym laboratorium. MPV jest wrażliwe na metodę oznaczania, czas od pobrania krwi do analizy i sposób przechowywania próbki.

W razie potrzeby wykonuje się morfologię z rozmazem krwi obwodowej. Pozwala to ocenić liczbę, wielkość i wygląd płytek oraz odróżnić rzeczywiste zaburzenia płytkowe od zmienności technicznej wyniku.

MPV – podsumowanie najważniejszych informacji

MPV w morfologii krwi określa średnią objętość płytek, ale ma przede wszystkim charakter pomocniczy. Największą wartość interpretacyjną zyskuje w połączeniu z PLT, innymi parametrami płytkowymi, rozmazem krwi oraz objawami pacjenta. Jeśli wynik odbiega od normy, nie oceniaj go w oderwaniu od pozostałych parametrów, lecz omów go z lekarzem i, w razie potrzeby, wykonaj badania kontrolne.

Bibliografia

  1. Anandani G, Goswami P, Bhankhodia V, Dave R. Mean platelet volume: A versatile biomarker in clinical diagnostics and prognostics. Bioinformation.
  2. Arnold D.M., Cuker A. Diagnostic approach to thrombocytopenia in adults. UpToDate.
  3. George T.I. Automated complete blood count (CBC). UpToDate.
  4. Lowe G., Hayward C. Inherited platelet function disorders (IPFDs). UpToDate.
  5. Rosenthal D.S., Freed J. Evaluation of the peripheral blood smear. UpToDate.
  6. Solnica B. Średnia objętość płytki. Interna Szczeklika – Mały Podręcznik. Medycyna Praktyczna Premium.
  7. Tefferi A. Approach to the patient with thrombocytosis. UpToDate.

Nowotwór przewodu pokarmowego – objawy, badania, leczenie

Maria Wydra
-
0
Nowotwór przewodu pokarmowego – objawy, badania, leczenie

Nowotwór przewodu pokarmowego nie jest jednym rozpoznaniem, lecz grupą chorób różniących się przebiegiem, leczeniem i rokowaniem. Objawy zależą m.in. od lokalizacji guza i mogą obejmować trudności w połykaniu, ból brzucha, zmianę rytmu wypróżnień, krwawienie lub żółtaczkę. Dowiedz się, jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu nowotworu przewodu pokarmowego i od czego zależą rokowania.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> nowotwory układu pokarmowego mogą rozwijać się m.in. w przełyku, żołądku, jelitach, trzustce, wątrobie i drogach żółciowych,
>> objawy zależą od lokalizacji guza, a we wczesnym stadium mogą być nieswoiste lub nie występować,
>> alarmujące są zwłaszcza: krwawienie, niedokrwistość, utrata masy ciała, dysfagia, żółtaczka i zmiana rytmu wypróżnień,
>> diagnostyka opiera się na badaniach endoskopowych, obrazowych i histopatologicznych,
>> leczenie i rokowania zależą od typu nowotworu, stopnia zaawansowania, możliwości resekcji i stanu ogólnego pacjenta.

Spis treści:

  1. Nowotwór przewodu pokarmowego – co oznacza to rozpoznanie?
  2. Jakie nowotwory zalicza się do nowotworów przewodu pokarmowego?
  3. Przyczyny i czynniki ryzyka nowotworów przewodu pokarmowego
  4. Objawy nowotworu przewodu pokarmowego – na co zwrócić uwagę?
  5. Diagnostyka  nowotworu przewodu pokarmowego – jakie badania pomagają go wykryć?
  6. Leczenie nowotworów przewodu pokarmowego
  7. Rokowania przy nowotworze przewodu pokarmowego
  8. Nowotwory przewodu pokarmowego – podsumowanie najważniejszych informacji

Nowotwór przewodu pokarmowego – co oznacza to rozpoznanie?

Nowotwór przewodu pokarmowego to określenie obejmujące zmiany rozwijające się w jego różnych odcinkach: przełyku, żołądku, jelicie cienkim, jelicie grubym i odbytnicy. W praktyce, zwłaszcza w szerszym ujęciu klinicznym, do tej grupy często włącza się także nowotwory narządów związanych z trawieniem, m.in. trzustki, wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych.

Nie każdy nowotwór jest rakiem. Rak to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek nabłonkowych. W układzie pokarmowym mogą występować również m.in. chłoniaki, nowotwory neuroendokrynne oraz guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego, określane jako GIST (ang. gastrointestinal stromal tumors).

Jakie nowotwory zalicza się do nowotworów przewodu pokarmowego?

Nowotwory poszczególnych części układu pokarmowego różnią się budową, czynnikami ryzyka i typowymi objawami.

Nowotwory przełyku i żołądka

Przełyk i żołądek należą do górnego odcinka przewodu pokarmowego.Rak przełyku (w klasyfikacji ICD-10 oznaczony kodem C15) może rozwijać się w różnych odcinkach przełyku. Najczęściej ma postać raka płaskonabłonkowego albo gruczolakoraka. Obie postacie różnią się typową lokalizacją, mechanizmem rozwoju oraz przebiegiem klinicznym.

Z kolei rak żołądka (w ICD-10 klasyfikowany jako C16) zwykle jest gruczolakorakiem, czyli nowotworem złośliwym wywodzącym się z komórek gruczołowych błony śluzowej żołądka. Poza gruczolakorakiem w żołądku mogą rozwijać się rzadsze typy nowotworów, m.in. chłoniaki, nowotwory neuroendokrynne i GIST.

>> Zobacz także: Budowa, funkcje i najczęstsze choroby układu pokarmowego człowieka

Nowotwory jelita cienkiego, jelita grubego i odbytnicy

Nowotwory złośliwe jelita cienkiego (w klasyfikacji ICD-10 oznaczane kodem C17), czyli rak dwunastnicy, jelita czczego i jelita krętego, występują stosunkowo rzadko. W tej lokalizacji mogą rozwijać się gruczolakoraki, ale także nowotwory neuroendokrynne, chłoniaki oraz guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego.

Rak jelita grubego należy natomiast do najczęstszych nowotworów układu pokarmowego. Obejmuje on raka okrężnicy (w ICD-10 klasyfikowanego jako C18), raka zgięcia esiczo-odbytniczego (C19) oraz raka odbytnicy (C20). Osobno klasyfikuje się raka odbytu (C21), który różni się od raka odbytnicy lokalizacją, budową histologiczną i sposobem leczenia.

Raki okrężnicy i odbytnicy najczęściej są gruczolakorakami. W wielu przypadkach rozwijają się stopniowo na podłożu zmian przednowotworowych, przede wszystkim polipów gruczolakowych. Nie każdy polip ulega zezłośliwieniu, ale część gruczolaków, zwłaszcza większych, licznych lub o określonej budowie histologicznej, wiąże się z większym ryzykiem rozwoju raka.

>> Przeczytaj również: Co to jest polip? Przyczyny powstawania, rodzaje, objawy i leczenie

Nowotwory trzustki, wątroby i dróg żółciowych

Trzustka, wątroba i drogi żółciowe są narządami uczestniczącymi w trawieniu, dlatego ich nowotwory często omawia się razem ze zmianami rozwijającymi się w przewodzie pokarmowym. Rak trzustki (kod C25 w klasyfikacji ICD-10) najczęściej ma postać gruczolakoraka przewodowego, rozwijającego się z nabłonka przewodów trzustkowych. Rzadziej występują inne nowotwory, m.in. nowotwory neuroendokrynne trzustki.

W wątrobie może rozwijać się pierwotny rak wątroby, w tym rak wątrobowokomórkowy (oznaczany kodem C22.0). Należy odróżnić go od przerzutów do wątroby, które pochodzą z innych narządów i są częstsze niż pierwotne nowotwory wątroby.

Do nowotworów układu żółciowego zalicza się m.in. raka wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych (kod C22.1), raka pęcherzyka żółciowego (C23) oraz raka innych i nieokreślonych części dróg żółciowych (C24).

Przyczyny i czynniki ryzyka nowotworów przewodu pokarmowego

Najczęściej nowotwory przewodu pokarmowego są wynikiem nakładania się wielu czynników: stylu życia, przewlekłych chorób, zakażeń, predyspozycji rodzinnych i zmian zachodzących w komórkach wraz z wiekiem. Znaczenie poszczególnych czynników zależy od lokalizacji guza:

Czynniki ryzyka zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania, ale nie przesądzają o rozwoju nowotworu.

Uniwersalny panel badań genetycznych w kierunku predyspozycji do rozwoju nowotworów - analiza 106 genów metodą NGS (2)

>> Zobacz również: Jakie są najczęstsze przyczyny nowotworów?

Objawy nowotworu przewodu pokarmowego – na co zwrócić uwagę?

We wczesnym stadium nowotwór przewodu pokarmowego może nie powodować objawów albo dawać dolegliwości nieswoiste. Objawy zależą od lokalizacji guza i mogą wynikać m.in. ze zwężenia światła przewodu pokarmowego, krwawienia albo utrudnionego odpływu żółci. Niepokój powinny wzbudzić zwłaszcza:

Podobne objawy mogą towarzyszyć także chorobom łagodnym, np. chorobie refluksowej, chorobie wrzodowej, hemoroidom czy zaburzeniom czynnościowym jelit. Nie należy ich jednak bagatelizować, jeśli utrzymują się, nawracają lub stopniowo się nasilają.

Diagnostyka  nowotworu przewodu pokarmowego – jakie badania pomagają go wykryć?

W diagnostyce nowotworów przewodu pokarmowego wykorzystuje się badania laboratoryjne, endoskopowe, obrazowe oraz ocenę histopatologiczną. Dobór badań zależy od objawów i podejrzewanej lokalizacji guza.

Badania laboratoryjne pomagają wykryć nieprawidłowości wymagające dalszej diagnostyki. Należą do nich m.in.:

  • morfologia krwi: przydatna w ocenie niedokrwistości, np. przy przewlekłym krwawieniu z przewodu pokarmowego,
  • parametry gospodarki żelazowej: m.in. ferrytyna, żelazo i transferryna, przy podejrzeniu niedoboru żelaza,
  • próby wątrobowe i parametry cholestazy: m.in. ALT, AST, ALP, GGTP i bilirubina, przy podejrzeniu chorób wątroby, trzustki lub dróg żółciowych,
  • badanie kału na krew utajoną: pomocne w wykrywaniu krwawienia z przewodu pokarmowego.
Badanie krew utajona w kale (met. ilościowa) banerek

Kluczowe znaczenie mają badania oceniające miejsce podejrzanej zmiany. Gastroskopia pozwala obejrzeć przełyk, żołądek i dwunastnicę, a kolonoskopia jelito grube oraz końcowy odcinek jelita cienkiego. Podczas tych badań zwykle pobierane są wycinki do badania histopatologicznego.

W diagnostyce stosuje się także USG jamy brzusznej, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, rezonans dróg żółciowych (MRCP), endosonografię oraz PET-TK w wybranych wskazaniach. Badania obrazowe pomagają ocenić lokalizację guza, zaawansowanie choroby i ewentualne przerzuty.

Ostateczne rozpoznanie większości nowotworów wymaga badania histopatologicznego. W wybranych przypadkach wykonuje się również badania molekularne guza.

W przypadku raka jelita grubego szczególne znaczenie mają badania przesiewowe. Kolonoskopia umożliwia nie tylko wykrycie raka, ale także usunięcie części polipów, zanim dojdzie do ich przemiany nowotworowej.

Markery nowotworowe, takie jak CEA, CA 19-9 czy AFP, mają znaczenie pomocnicze, m.in. w ocenie odpowiedzi na leczenie lub ryzyka nawrotu. Nie służą jednak do samodzielnego rozpoznawania ani wykluczania nowotworu.

Leczenie nowotworów przewodu pokarmowego

Leczenie nowotworów przewodu pokarmowego zależy od lokalizacji, typu histologicznego, stopnia zaawansowania choroby oraz stanu ogólnego pacjenta. Decyzje terapeutyczne podejmuje zwykle zespół wielodyscyplinarny, m.in. chirurg, onkolog kliniczny i gastroenterolog. W zależności od rozpoznania stosuje się:

  • leczenie endoskopowe: w wybranych, bardzo wczesnych zmianach ograniczonych do błony śluzowej,
  • leczenie operacyjne: podstawowa metoda leczenia radykalnego wielu nowotworów ograniczonych miejscowo,
  • chemioterapię: przed operacją, po operacji lub w chorobie zaawansowanej,
  • radioterapię lub radiochemioterapię: szczególnie w części przypadków raka przełyku, odbytnicy i wybranych nowotworów miejscowo zaawansowanych,
  • leczenie ukierunkowane molekularnie i immunoterapię: u pacjentów z określonymi cechami biologicznymi guza,
  • metody miejscowe: m.in. ablację, embolizację lub przeszczepienie wątroby u niektórych chorych z rakiem wątrobowokomórkowym.

Istotną częścią terapii jest także leczenie wspomagające: leczenie bólu, niedożywienia, niedrożności przewodu pokarmowego, krwawienia czy żółtaczki mechanicznej. W chorobie zaawansowanej celem postępowania może być nie tylko wydłużenie życia, ale również zmniejszenie objawów i poprawa jego jakości.

Rokowania przy nowotworze przewodu pokarmowego

Przy ocenie rokowania bierze się pod uwagę przede wszystkim lokalizację guza, typ histologiczny, stopień zaawansowania, obecność przerzutów oraz możliwość całkowitego usunięcia zmiany. Znaczenie mają również stan ogólny pacjenta, choroby współistniejące i odpowiedź na leczenie. Największe możliwości skutecznej terapii dotyczą zwykle nowotworów wykrytych we wczesnym, ograniczonym stadium.

Nowotwory przewodu pokarmowego – podsumowanie najważniejszych informacji

Nowotwory przewodu pokarmowego to zróżnicowana grupa chorób, których objawy, diagnostyka, leczenie i rokowanie zależą głównie od lokalizacji oraz stopnia zaawansowania guza. Niepokojące sygnały, takie jak krwawienie, dysfagia, żółtaczka, utrata masy ciała czy niedokrwistość, wymagają diagnostyki. Wczesne wykrycie choroby zwiększa możliwości skutecznego leczenia, dlatego nie odkładaj konsultacji i wykonaj zalecone badania, zwłaszcza jeśli spełniasz kryteria programów przesiewowych.

Bibliografia

  1. Abdalla E.K., Stuart K.E., Singal A.G. Overview of treatment approaches for hepatocellular carcinoma. UpToDate.
  2. Chan A.O.O., Wong B.C.Y. Risk factors for gastric cancer. UpToDate.
  3. Fernandez-del Castillo C., Singh H. Clinical presentation, diagnosis, and staging of exocrine pancreatic cancer. UpToDate.
  4. Gibson M.K. Epidemiology and risk factors for esophageal cancer. UpToDate.
  5. Gunaratnam N.T., Zolotarevsky E., Abousaleh M. Overview of endoscopic resection of gastrointestinal lesions. UpToDate.
  6. Lowe R.C., Anderson C.D., Kowdley K.V. Clinical presentation, diagnosis, and staging of cholangiocarcinoma. UpToDate.
  7. Lowe R.C., Anderson C.D. Epidemiology, risk factors, and pathology of cholangiocarcinoma. UpToDate.
  8. Macrae F.A. Epidemiology and risk factors for colorectal cancer. UpToDate.
  9. Macrae F.A., Parikh A.R., Ricciardi R. Clinical presentation, diagnosis, and staging of colorectal cancer. UpToDate.
  10. Mansfield P.F. Clinical presentation, diagnosis, and staging of gastric cancer. UpToDate.
  11. Overman M.J., Bednarski B.K. Overview of the management of primary colon cancer. UpToDate.
  12. Saltzman J.R., Gibson M.K., Sachdeva U.M. Clinical presentation, diagnosis, and staging of esophageal cancer. UpToDate.
  13. Schwartz J.M., Carithers R.L. Epidemiology and risk factors for hepatocellular carcinoma. UpToDate.
  14. Schwartz J.M., Carithers R.L., Sirlin C.B. Clinical features and diagnosis of hepatocellular carcinoma. UpToDate.
  15. Wojtasiński Z. Nowotwory przewodu pokarmowego zmorą onkologii. Rozmowa z prof. Jarosławem Regułą. Medycyna Praktyczna.

Uchyłek Zenkera – czym jest, jakie daje objawy i jak się go leczy?

Maria Wydra
-
0
Uchyłek Zenkera – czym jest, jakie daje objawy i jak się go leczy?

Trudności w połykaniu, cofanie się niestrawionego pokarmu, kaszel pojawiający się podczas jedzenia czy nieprzyjemny zapach z ust mogą mieć różne przyczyny. Jedną z nich jest uchyłek Zenkera, czyli zmiana powstająca na pograniczu gardła i przełyku, częściej rozpoznawana u osób starszych. Sprawdź, jakie objawy daje uchyłek Zenkera, jak odróżnia się go od innych przyczyn dysfagii i kiedy konieczne może być leczenie, w tym operacja.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> uchyłek Zenkera to kieszonkowate uwypuklenie na granicy gardła i przełyku, nazywane także uchyłkiem gardłowo-przełykowym,
>> najczęściej rozpoznaje się go u osób starszych i może przez długi czas nie dawać objawów,
>> typowe objawy obejmują trudności w połykaniu, cofanie niestrawionego pokarmu, krztuszenie się, kaszel, bulgotanie w gardle i nieprzyjemny zapach z ust,
>> dolegliwości mogą przypominać refluks, choroby gardła lub inne przyczyny dysfagii,
>> objawowy uchyłek Zenkera leczy się najczęściej metodami endoskopowymi, a bezobjawowa zmiana zwykle wymaga jedynie obserwacji.

Spis treści:

  1. Co to jest uchyłek Zenkera?
  2. Jak powstaje uchyłek Zenkera?
  3. Jakie objawy daje uchyłek Zenkera?
  4. Uchyłek Zenkera a refluks, guz gardła i inne przyczyny dysfagii
  5. Czy uchyłek Zenkera może być niebezpieczny?
  6. Jak rozpoznaje się uchyłek Zenkera?
  7. Jak leczy się uchyłek Zenkera?
  8. Uchyłek Zenkera – podsumowanie najważniejszych informacji

Co to jest uchyłek Zenkera?

Uchyłek Zenkera (w klasyfikacji ICD-10 ujęty pod kodem K22.5 jako uchyłek przełyku nabyty) to kieszonkowate uwypuklenie tylnej ściany dolnej części gardła, położone tuż nad górnym zwieraczem przełyku. W piśmiennictwie medycznym określa się go także jako uchyłek gardłowo-przełykowy.

Powstaje w trójkącie Killiana, naturalnie słabszym miejscu na granicy gardła i przełyku. Ponieważ ścianę uchyłku tworzą jedynie błona śluzowa i podśluzowa, jest to tzw. uchyłek rzekomy. Ten typ uchyłku powstaje w ciągu życia i najczęściej jest rozpoznawany u pacjentów w starszym wieku.

Jak powstaje uchyłek Zenkera?

Powstawanie uchyłku Zenkera wiąże się z zaburzeniem pracy górnego zwieracza przełyku, którego ważnym elementem jest mięsień pierścienno-gardłowy. U zdrowej osoby rozluźnia się on w odpowiednim momencie podczas połykania, umożliwiając swobodne przejście pokarmu z gardła do przełyku.

Jeśli mięsień pierścienno-gardłowy nie rozluźnia się prawidłowo albo stawia zbyt duży opór przechodzącemu kęsowi, w dolnej części gardła wzrasta ciśnienie. Pod jego wpływem błona śluzowa i podśluzowa mogą stopniowo uwypuklać się przez trójkąt Killiana, czyli obszar tylnej ściany gardła położony między włóknami dwóch mięśni uczestniczących w połykaniu. Tak powstaje kieszonka, w której z czasem może zalegać pokarm, tabletki lub wydzielina.

Nie wiadomo dokładnie, dlaczego u części osób dochodzi do powstania uchyłku Zenkera. Uważa się, że znaczenie mogą mieć zmiany związane z wiekiem, zaburzenia motoryki przełyku i nieprawidłowa praca mięśnia pierścienno-gardłowego. Refluks może współistnieć z uchyłkiem i nasilać część dolegliwości, jednak nie jest uznawany za potwierdzoną, samodzielną przyczynę jego powstawania.

Jakie objawy daje uchyłek Zenkera?

Objawy uchyłka Zenkera zależą od jego wielkości. Małe uchyłki często przebiegają bezobjawowo lub powodują jedynie dyskretne uczucie przeszkody w gardle. Wraz z powiększaniem się uchyłka mogą gromadzić się w nim pokarm, ślina, śluz, a czasem także tabletki. Objawy zwykle narastają stopniowo i mogą obejmować:

  • trudności w połykaniu, zwłaszcza pokarmów stałych,
  • uczucie zatrzymywania się pokarmu w gardle lub szyi,
  • cofanie niestrawionego pokarmu do jamy ustnej, niekiedy kilka godzin po posiłku,
  • kaszel po jedzeniu lub epizody zachłyśnięcia,
  • bulgotanie, przelewanie słyszalne podczas połykania,
  • nieprzyjemny zapach z ust wynikający z zalegania treści pokarmowej,
  • chrypkę lub uczucie ucisku w gardle,
  • utratę masy ciała, jeśli trudności w połykaniu prowadzą do ograniczenia jedzenia.

W przypadku dużego uchyłku może pojawić się także miękkie uwypuklenie na szyi, zwykle po lewej stronie. Zalegająca treść może cofać się szczególnie w pozycji leżącej, dlatego część pacjentów może zgłaszać kaszel nocny, krztuszenie się lub nawracające infekcje dróg oddechowych.

Uchyłek Zenkera a refluks, guz gardła i inne przyczyny dysfagii

Dysfagia, czyli trudności w połykaniu, może mieć wiele przyczyn: od zaburzeń czynnościowych po choroby wymagające pilnej diagnostyki. W uchyłku Zenkera zwykle cofa się niestrawiony pokarm zalegający wcześniej w kieszonce na granicy gardła i przełyku. W refluksie do przełyku cofa się natomiast treść żołądkowa, dlatego częściej pojawiają się zgaga, kwaśny posmak w ustach i pieczenie za mostkiem. Oba problemy mogą jednak współistnieć.

Szybko narastająca dysfagia, ból przy połykaniu, chrypka, krwawienie, powiększone węzły chłonne lub niezamierzona utrata masy ciała wymagają pilnej diagnostyki, m.in. w kierunku guza gardła lub przełyku. Przy ustalaniu przyczyny zaburzeń połykania lekarz bierze pod uwagę także zwężenia przełyku, eozynofilowe zapalenie przełyku, achalazję, inne zaburzenia motoryki tego narządu oraz choroby neurologiczne.

>> Przeczytaj także: Objawy raka przełyku. Przyczyny, diagnostyka i leczenie nowotworu

Czy uchyłek Zenkera może być niebezpieczny?

Mały, bezobjawowy uchyłek Zenkera może wymagać jedynie obserwacji. Ryzyko niebezpiecznych następstw rośnie, gdy w uchyłku zalegają pokarm, ślina lub tabletki, a pacjent ma nasilone trudności w połykaniu.

Najważniejszym powikłaniem są zachłyśnięcia. Cofająca się treść może przedostać się do dróg oddechowych i prowadzić do zachłystowego zapalenia płuc. Długotrwała dysfagia może też sprzyjać ograniczaniu jedzenia, utracie masy ciała, odwodnieniu i niedożywieniu. Ma to szczególne znaczenie u osób starszych, u których takie powikłania częściej prowadzą do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia.

Rzadziej dochodzi do owrzodzenia, krwawienia, perforacji uchyłku, zapalenia śródpiersia lub powstania przetoki między uchyłkiem a tchawicą. Bardzo rzadko w obrębie uchyłku opisywano także rozwój raka płaskonabłonkowego. Choć są to powikłania występujące sporadycznie, wymagają pilnej diagnostyki i leczenia.

>> Zobacz również: Nawadnianie u seniorów. Czy suplementacja elektrolitów jest u nich uzasadniona i bezpieczna?

Jak rozpoznaje się uchyłek Zenkera?

Rozpoznanie uchyłku Zenkera zaczyna się od wywiadu. Lekarz ocenia charakter i czas trwania dolegliwości oraz bierze pod uwagę inne możliwe przyczyny zaburzeń połykania.

Podstawowym badaniem jest RTG gardła i przełyku po doustnym podaniu środka kontrastowego. Najczęściej wykonuje się je jako fluoroskopię, czyli badanie pozwalające ocenić przebieg połykania oraz sposób przemieszczania się kontrastu przez gardło i przełyk. Dzięki temu można uwidocznić uchyłek, określić jego wielkość i położenie oraz ocenić, czy kontrast zalega w kieszonce i zaburza pasaż treści.

W diagnostyce mogą być pomocne także:

  • gastroskopia: głównie w celu wykluczenia innych przyczyn dysfagii, np. nowotworu, zwężenia lub stanu zapalnego przełyku; wymaga ostrożności ze względu na ryzyko perforacji uchyłku,
  • laryngoskopia: gdy konieczna jest ocena gardła, krtani i strun głosowych,
  • USG szyi lub tomografia komputerowa: jeśli zmianę trzeba odróżnić od guza szyi, zmiany tarczycy albo innej przyczyny ucisku,
  • manometria przełyku: w wybranych przypadkach, zwłaszcza przy podejrzeniu zaburzeń motoryki przełyku.

Badania laboratoryjne nie potwierdzają obecności uchyłku Zenkera, ale pomagają ocenić możliwe następstwa długotrwałych zaburzeń połykania. W zależności od objawów lekarz może zlecić m.in. badania pomocne w ocenie stanu zapalnego, niedokrwistości i gospodarki wodno-elektrolitowej, np. morfologię krwi, CRP, albuminę oraz elektrolity.

Jak leczy się uchyłek Zenkera?

Bezobjawowy uchyłek Zenkera zwykle nie wymaga leczenia zabiegowego. Pacjent pozostaje wtedy pod kontrolą, a dalsze postępowanie zależy od pojawienia się lub nasilenia dolegliwości.

Leczenie uchyłku Zenkera jest wskazane, gdy występują objawy, takie jak dysfagia, cofanie niestrawionego pokarmu lub zachłyśnięcia. Celem jest ułatwienie przechodzenia pokarmu z gardła do przełyku i zmniejszenie zalegania treści w uchyłku. Osiąga się to przez przecięcie mięśnia pierścienno-gardłowego oraz przegrody oddzielającej uchyłek od światła przełyku. Obecnie najczęściej stosuje się metody endoskopowe, m.in.:

  • elastyczną septotomię endoskopową,
  • miotomię przezustną Z-POEM,
  • endoskopię sztywną z przecięciem przegrody staplerem lub laserem.

Operacja uchyłku Zenkera metodą otwartą, obejmująca miotomię oraz wycięcie albo podwieszenie uchyłku, jest rozważana m.in. gdy leczenie endoskopowe jest niemożliwe, nieskuteczne lub niekorzystne z przyczyn anatomicznych. Dobór metody zależy m.in. od wielkości i budowy uchyłku oraz stanu pacjenta.

Leczenie farmakologiczne nie usuwa uchyłku, ale może być stosowane pomocniczo, np. przy współistniejącym refluksie, czy innych chorobach nasilających dolegliwości.

Uchyłek Zenkera – podsumowanie najważniejszych informacji

Uchyłek Zenkera to nabyta zmiana na granicy gardła i przełyku, mogąca powodować trudności w połykaniu, cofanie się niestrawionego pokarmu, kaszel po jedzeniu i nieprzyjemny zapach z ust. Podstawą rozpoznania jest RTG gardła i przełyku z kontrastem. Bezobjawowy uchyłek zwykle wymaga obserwacji, natomiast objawowy leczy się najczęściej metodami endoskopowymi. Jeśli dysfagia narasta, nie zwlekaj z konsultacją lekarską i wykonaniem badań.

Bibliografia

  1. Fass R. Approach to the evaluation of dysphagia in adults. UpToDate.
  2. Kotynia J., Małecka-Wojciesko E. Dysfagia i odynofagia. Interna Szczeklika – Mały Podręcznik. Medycyna Praktyczna Premium.
  3. Lembo A.J. Oropharyngeal dysphagia: Clinical features, diagnosis, and management. UpToDate.
  4. Lembo A.J. Oropharyngeal dysphagia: Etiology and pathogenesis. UpToDate.
  5. Patient education: Zenker’s diverticulum (The Basics). UpToDate.
  6. Rogalski P., Caban M., Małecka-Wojciesko E. Uchyłki przełyku. Interna Szczeklika – Mały Podręcznik. Medycyna Praktyczna Premium.
  7. van Delft F. Zenker’s diverticulum. UpToDate.
  8. Wallner G., Zgodziński W. Uchyłek gardłowo-przełykowy. Podstawy chirurgii. Medycyna Praktyczna Premium.
Page 11 of 221
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221
1...101112...221Strona 11 z 221

Dowiedz się więcej
o naszych
badaniach

Sprawdź >
Dowiedz się więcej

Nasze
Punkty Pobrań

Sprawdź >
Punkty Pobrań

Centrum
Wiedzy

Sprawdź >
Centrum Wiedzy
Twój klub na całe życie

Program realizowany w Punktach Pobrań
w całej Polsce oraz w e-sklepie!

Poznaj korzyści:
  • 5% zniżki na całą ofertę ALAB laboratoria
  • voucher na kolejne zakupy w prezencie
  • specjalna oferta urodzinowa
Sprawdź

do -50% na PAKIETY BADAŃ przy zakupach za min. 300 zł

 z kodem: Sprawdź