Strona główna Blog Strona 14

Zapalenie języka – jakie są objawy i możliwe przyczyny stanu zapalnego?

Zapalenie języka, chociaż często niegroźne i przemijające, może być także sygnałem poważniejszych zaburzeń ogólnoustrojowych lub miejscowych. Zmiany zapalne w obrębie języka mogą powodować ból, pieczenie, trudności w jedzeniu i mówieniu, a tym samym obniżać komfort życia. Dowiedz się, jak wygląda zapalenie języka, jakie są jego przyczyny, objawy i sposoby leczenia.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Zapalenie języka to stan zapalny błony śluzowej i/lub warstwy mięśniowej, który często jest objawem innych chorób – np. anemii, cukrzycy, schorzeń autoimmunologicznych.
>> Wyróżnia się kilka rodzajów zapalenia języka – w tym bakteryjne, zanikowe i romboidalne.
>> Objawy mogą obejmować ból, pieczenie, obrzęk i zmiany wyglądu języka.
>> Diagnostyka opiera się na wywiadzie medycznym, badaniu klinicznym i testach laboratoryjnych.

Spis treści:

  1. Czym jest zapalenie języka?
  2. Rodzaje zapalenia języka
  3. Przyczyny zapalenia języka
  4. Zapalenie języka – jakie daje objawy?
  5. Diagnostyka zapalenia języka – jakie badania wykonać?
  6. Jak leczyć zapalenie języka?
  7. Zapalenie języka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Czym jest zapalenie języka?

Zapalenie języka to szerokie pojęcie obejmujące grupę schorzeń charakteryzujących się występowaniem stanu zapalnego tkanek budujących język. Ze względu na głębokość procesu chorobowego w niektórych klasyfikacjach wyróżnia się zapalenie języka powierzchowne i głębokie.

Pakiet anemii(4 badania) banerek

Zapalenie języka może mieć charakter ostry lub przewlekły. Należy podkreślić, że rzadko jest chorobą samą w sobie. Częściej stanowi objaw towarzyszący innym jednostkom chorobowym lub jest następstwem działania konkretnych czynników.

Rodzaje zapalenia języka

Zapalenie języka dzieli się na:

  • pierwotne,
  • występujące w przebiegu chorób ogólnoustrojowych.

Do pierwszej grupy zaliczane są stany zapalne języka powodowane przez zakażenia wirusowe, bakteryjne lub grzybicze, urazy, a także czynniki drażniące. Natomiast choroby ogólnoustrojowe, które mogą przebiegać z zapaleniem języka to m.in. niedokrwistość, awitaminoza, cukrzyca, choroby autoimmunologiczne.

Bakteryjne zapalenie języka

Bakteryjne zapalenie języka najczęściej jest wynikiem urazu – powierzchownego lub głębokiego. Czynnikiem ułatwiającym wniknięcie drobnoustrojów może być również obecność kolczyka w języku.

Nieleczone bakteryjne zapalenie języka może spowodować utworzenie się ropnia. Jest on umiejscowiony zwykle po jednej stronie języka. Towarzyszą mu obrzęk zapalny oraz objawy ogólne – podwyższona temperatura ciała i złe samopoczucie.

Zanikowe (atroficzne) zapalenie języka

Zanikowe zapalenie języka jest stanem zapalnym grzbietowej części języka, w którym dochodzi do częściowego lub całkowitego zaniku brodawek (głównie nitkowatych, które nie zawierają kubków smakowych). Z tego powodu język staje się gładki i błyszczący. Zmiany w przebiegu atroficznego zapalenia języka mogą obejmować całą powierzchnię lub przybierać postać plam lub pasm.

Atroficzne zapalenie języka najczęściej jest związane z niedoborem witamin z grupy B, witaminy A, witaminy E, żelaza, cynku, białka, które wynikają z niedostatecznej podaży wraz z dietą lub zaburzeń wchłaniania z przewodu pokarmowego.

Romboidalne zapalenie języka

Romboidalne zapalenie języka charakteryzuje się pojawieniem na powierzchni grzbietowej środkowej części języka gładkiej, zaczerwienionej zmiany o kształcie rombu lub owalu. Zwykle nie towarzyszą jej żadne dodatkowe dolegliwości. Zmiana może mieć różną wielkość i ulegać progresji.

Częstą przyczyną romboidalnego zapalenia języka jest kandydoza jamy ustnej. Zdarza się jednak, że zmiana pojawia się bez uchwytnej przyczyny.

Przyczyny zapalenia języka

Możliwe przyczyny zapalenia języka to:

  • niedobory witamin i minerałów,
  • niedożywienie,
  • infekcja wirusowa, bakteryjna lub grzybicza,
  • uraz mechaniczny,
  • stosowanie niektórych leków,
  • czynniki drażniące (np. dym tytoniowy, niektóre pokarmy, alkohol),
  • źle dopasowana proteza,
  • celiakia,
  • nieswoiste zapalenia jelit,
  • refluks żołądkowo-przełykowy,
  • liszaj płaski,
  • rumień wielopostaciowy,
  • niedokrwistość złośliwa,
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza,
  • AIDS,
  • kiła,
  • cukrzyca.

Zapaleniu języka sprzyjają zaburzenia równowagi mikrobiologicznej w jamie ustnej.

Czy zapalenie języka jest zaraźliwe?

Samo zapalenie języka nie jest chorobą zakaźną. Jeżeli jednak jego podłożem jest infekcja wywołana przez patogeny o potencjale transmisyjnym, to istnieje ryzyko przeniesienia drobnoustrojów na inną osobę poprzez bezpośredni kontakt ze śliną.

Zapalenie języka – jakie daje objawy?

Objawy zapalenia języka są zróżnicowane i zależą od postaci choroby oraz jej przyczyny. Najczęściej pacjenci zgłaszają ból, pieczenie lub uczucie dyskomfortu w obrębie języka. Może pojawić się obrzęk, zaczerwienienie, a także trudności w przeżuwaniu i połykaniu pokarmów. W niektórych przypadkach dochodzi do zaburzeń smaku, nadwrażliwości na temperaturę lub określone rodzaje pokarmów.

>> Przeczytaj także: Spuchnięty język – co może oznaczać? Możliwe przyczyny obrzęku języka

Jak wygląda zapalenie języka?

Obraz kliniczny zapalenia języka obejmuje zmiany koloru, struktury oraz powierzchni narządu. W zależności od typu zapalenia język może być błyszczący i wygładzony (zapalenie zanikowe), silnie zaczerwieniony i obrzęknięty, niekiedy z ropniem (zapalenie bakteryjne), pokryty białym, łatwo ścieralnym nalotem (infekcja grzybicza) lub wykazywać obecność owrzodzeń (infekcja wirusowa). W romboidalnym zapaleniu języka charakterystyczna jest czerwona zmiana zlokalizowana w jego środkowej części.

>> Dowiedz się więcej: Biały nalot na języku – co może oznaczać?

Diagnostyka zapalenia języka – jakie badania wykonać?

Rozpoznanie zapalenia języka opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie medycznym oraz badaniu jamy ustnej. W celu ustalenia przyczyny lekarz może zlecić dodatkowe testy – np. morfologię krwi, oznaczenie poziomu żelaza, ferrytyny, witaminy B12, glukozy, oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych.

Badanie holotranskobalaminy (aktywnej witaminy B12) banerek

Jeżeli istnieje podejrzenie zakażenia, zwykle pobiera się wymaz z jamy ustnej w celu wykonania posiewu mikrobiologicznego. W rzadkich sytuacjach – zwłaszcza gdy zmiany są nietypowe, przewlekłe lub nie reagują na leczenie – konieczne może być wykonanie biopsji języka w celu wykluczenia poważniejszych schorzeń.

Badanie posiew wymazu z jamy ustnej (tlenowo) banerek

Jak leczyć zapalenie języka?

Leczenie zapalenia języka powinno być przyczynowe i dostosowane do etiologii schorzenia. W przypadku infekcji bakteryjnych stosuje się antybiotyki, przy zakażeniach grzybiczych – leki przeciwgrzybicze, natomiast w zakażeniach wirusowych terapia ma zazwyczaj charakter objawowy lub obejmuje leki przeciwwirusowe.

Pomocniczo mogą być stosowane miejscowe preparaty odkażające oraz leki przeciwbólowe. W sytuacji stwierdzenia niedoborów witamin lub mikroelementów konieczna jest odpowiednia suplementacja prowadzona pod kontrolą lekarza.

W przypadku schorzeń ogólnoustrojowych do ustąpienia zmian zapalnych prowadzi leczenie choroby podstawowej.

Istotnym elementem terapii jest poprawa higieny jamy ustnej, unikanie drażniących pokarmów oraz eliminacja czynników mechanicznych i chemicznych podrażniających język (m.in. alkoholu, papierosów, ostrych przypraw, gorących napojów i pokarmów).

Zapalenie języka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące zapalenia języka.

Niedobór jakiej witaminy jest przyczyną zapalenia języka?

Jedną z częstszych przyczyn zapalenia języka są niedobory witamin z grupy B – w szczególności witaminy B12, witaminy B2 (ryboflawiny), B3 (niacyny) oraz kwasu foliowego.

Od czego robi się zapalenie języka?

Zapalenie języka ma zróżnicowane podłoże. Przyczyną może być m.in. infekcja, uraz, niedobór witamin i minerałów, działanie czynników drażniących oraz choroby ogólnoustrojowe (m.in. choroby układu pokarmowego, immunologiczne, cukrzyca).

Jakie pokarmy powodują zapalenie języka?

Niektóre pokarmy mogą nasilać objawy zapalenia języka lub sprzyjać jego rozwojowi. Do produktów potencjalnie drażniących należą potrawy bardzo ostre, kwaśne oraz mocno przyprawione.

Ile czasu trwa zapalenie języka?

Czas trwania zapalenia języka zależy przede wszystkim od jego przyczyny oraz momentu wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk


Bibliografia

  1. K. Mrówka-Kata i in., Zapalenia języka i inne wybrane jego zmiany o charakterze łagodnym, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, t. 2, nr 2, 127–131
  2. P. Zalewska i in., Zmiany fizjologiczne i patologiczne na języku – rola czynników endo- i egzogennych, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2021, t. 27, nr 4, 407–413
  3. https://podyplomie.pl/stomatologia/29156,romboidalne-srodkowe-zapalenie-jezyka (dostęp 14.01.2026)
  4. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/301533,choroby-jezyka-zapalenie-jezyka-i-zmiany-na-jezyku (dostęp 14.01.2026)

Brak apetytu w ciąży – z czym się wiąże i jak sobie z nim radzić?

Z brakiem apetytu w ciąży zmaga się wiele kobiet, szczególnie na jej początku. Choć często ma on podłoże fizjologiczne, bywa źródłem niepokoju o zdrowie matki i dziecka. Sprawdź, z czego może wynikać brak apetytu w ciąży, kiedy wymaga diagnostyki i jak bezpiecznie sobie z nim radzić.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> brak apetytu w ciąży może mieć różne przyczyny, zależne od trymestru,
>> brak apetytu w ciąży w 1 trymestrze najczęściej wiąże się ze zmianami hormonalnymi,
>> brak apetytu w ciąży w 2 trymestrze i 3 trymestrze bywa związany z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego,
>> brak apetytu w ciąży bez wymiotów zwykle nie jest objawem choroby, ale wymaga obserwacji,
>> przewlekły jadłowstręt w ciąży może być sygnałem zaburzeń odżywiania,
>> w większości przypadków brak apetytu nie szkodzi dziecku, o ile masa ciała ciężarnej rośnie prawidłowo,
>> regularne badania pomagają ocenić bezpieczeństwo ciąży i wykryć ewentualne niedobory.

Spis treści:

  1. Brak apetytu w ciąży: przyczyny
  2. Co oznacza brak apetytu w ciąży bez wymiotów?
  3. Jakie objawy mogą towarzyszyć jadłowstrętowi i brakowi apetytu w ciąży?
  4. Czy brak apetytu w ciąży szkodzi dziecku?
  5. Co na brak apetytu w ciąży?
  6. Brak apetytu w ciąży: podsumowanie

Brak apetytu w ciąży: przyczyny

Utrata lub zmniejszenie łaknienia w ciąży jest zjawiskiem wieloczynnikowym. Wpływają na nie zmiany hormonalne, adaptacja metaboliczna organizmu, dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz czynniki psychiczne. Charakter i nasilenie objawów różnią się w zależności od etapu ciąży.

Brak apetytu w ciąży w 1. trymestrze

W pierwszym trymestrze dominuje wpływ hormonów, zwłaszcza gonadotropiny kosmówkowej (hCG) i progesteronu. Mogą one powodować:

  • nudności i nadwrażliwość na zapachy,
  • szybkie uczucie sytości,
  • awersję do określonych pokarmów.

Brak apetytu w ciąży w 1 trymestrze często współistnieje z mdłościami, ale może też występować bez wymiotów i zwykle ma charakter przejściowy. Największe nasilenie objawów zwykle przypada między 6. a 12. tygodniem ciąży.

>> Przeczytaj: Pierwsze objawy ciąży – kiedy się pojawiają i jakie badania zrobić?

Brak apetytu w ciąży w 2. trymestrze

Drugi trymestr bywa określany jako najbardziej „komfortowy”, jednak u części kobiet nadal obserwuje się:

To właśnie te objawy mogą tłumaczyć brak apetytu w ciąży w 2 trymestrze, mimo ustąpienia nudności.

Brak apetytu w ciąży w 3. trymestrze

W trzecim trymestrze powiększająca się macica uciska żołądek i jelita. Skutkiem mogą być:

Dlatego brak apetytu w ciąży w 3 trymestrze często ustępuje po jedzeniu mniejszych, ale częstszych porcji.

Warto wiedzieć:
Brak apetytu w ciąży to zmniejszona potrzeba jedzenia wynikająca z fizjologii ciąży. Jadłowstręt w ciąży oznacza natomiast świadome ograniczanie podaży energii. To dwa różne zjawiska, wymagające odmiennego podejścia.

Co oznacza brak apetytu w ciąży bez wymiotów?

Brak apetytu w ciąży bez wymiotów zwykle nie świadczy o patologii. Może być efektem adaptacji organizmu do ciąży, stresu lub zmęczenia. Kluczowe znaczenie ma ocena ogólnego stanu zdrowia, przyrostu masy ciała oraz wyników badań laboratoryjnych.

Czy brak apetytu w ciąży to objaw choroby?

Rzadko, ale możliwe przyczyny patologiczne obejmują m.in. niedokrwistość, zaburzenia czynności tarczycy, infekcje lub zaburzenia depresyjne. Utrzymujący się brak łaknienia zawsze powinien być omówiony z lekarzem prowadzącym ciążę. Pomocne mogą być proste badania, takie jak morfologia, ferrytyna, TSH czy glukoza na czczo.

Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Jakie objawy mogą towarzyszyć jadłowstrętowi i brakowi apetytu w ciąży?

Brak apetytu w ciąży może występować samodzielnie, ale często towarzyszą mu inne dolegliwości, zależne od trymestru i ogólnego stanu ciężarnej. Najczęściej obserwuje się:

  • mdłości, wymioty (zwłaszcza w I trymestrze),
  • uczucie pełności po niewielkim posiłku,
  • wrażliwość na zapachy i określone smaki,
  • osłabienie, zmęczenie, zawroty głowy,
  • spadek masy ciała lub brak jej przyrostu.

W przypadkach o podłożu psychicznym mogą pojawić się także: niepokój, obsesyjne kontrolowanie wagi, unikanie jedzenia i negatywne emocje związane z jedzeniem lub sylwetką. W skrajnych przypadkach może dojść do objawów niedożywienia lub niedoborów energetyczno‑białkowych.

Warto pamiętać, że ciąży fizjologicznej kobieta z prawidłowym BMI powinna przybrać na wadze ok. 11,5-16 kg i jest to jeden z istotnych wskaźników oceny rozwoju ciąży.

Czy brak apetytu w ciąży szkodzi dziecku?

Krótkotrwały brak apetytu, zwłaszcza w I trymestrze, zwykle nie stanowi zagrożenia dla płodu. Organizm matki ma naturalne rezerwy, a rozwijające się dziecko czerpie potrzebne składniki z jej zasobów.

Problem pojawia się, gdy jadłowstręt utrzymuje się dłużej, prowadzi do niedoborów żywieniowych lub znacznego spadku masy ciała. Skutkiem mogą być:

  • niedobory żelaza, witamin i mikroelementów kluczowych dla rozwoju płodu,
  • zaburzenia wzrastania wewnątrzmacicznego,
  • niska masa urodzeniowa dziecka,
  • większe ryzyko przedwczesnego porodu.

Szczególnie niebezpieczne są przypadki zaburzeń odżywiania, takich jak pregoreksja, które mogą prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych u matki i dziecka.

>> Zobacz także: Witaminy i ich suplementacja u kobiet w ciąży

Warto wiedzieć:
Pregoreksja to zaburzenie odżywiania polegające na celowym ograniczaniu jedzenia w ciąży z obawy przed przyrostem masy ciała. Może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych u matki i płodu i wymaga interdyscyplinarnej opieki.

Co na brak apetytu w ciąży?

Brak apetytu w ciąży to częsty problem, ale w większości przypadków możliwy do opanowania. Wiele kobiet odczuwa poprawę samopoczucia po wprowadzeniu kilku prostych zmian.

Pomocne mogą być:

  • częstsze, ale mniejsze objętościowo posiłki,
  • jedzenie dań o łagodnym zapachu i smaku, najlepiej w temperaturze pokojowej,
  • picie koktajli i zup kremów, gdy trudno przełknąć coś stałego,
  • unikanie silnych bodźców zapachowych i stresu.

Niektórym kobietom pomagają również naturalne sposoby pobudzenia apetytu, np. spacery, lekkie ćwiczenia, imbir lub cytrusy, jednak każdą zmianę diety warto skonsultować z lekarzem lub dietetykiem.

>> Zobacz także: Co jeść, a czego unikać w ciąży i dlaczego?

Pamiętaj o kontrolowaniu masy ciała

Nawet jeśli jedzenie sprawia trudność, warto regularnie monitorować przyrost masy ciała. Zarówno jej brak, jak i zbyt gwałtowny spadek mogą wymagać diagnostyki. W ciąży nie chodzi o jedzenie „za dwoje”, lecz „dla dwojga”, z myślą o jakości diety i dostarczeniu kluczowych składników odżywczych, nie ilości kalorii.

Badaj się regularnie i nie opuszczaj wizyt u lekarza

Utrzymujący się brak apetytu może być sygnałem poważniejszych problemów zdrowotnych, np. niedoczynności tarczycy, cukrzycy ciążowej czy zaburzeń psychicznych.

Regularne wizyty kontrolne i badania laboratoryjne (morfologia, poziom glukozy, ferrytyny, TSH) pozwalają wcześnie wykryć nieprawidłowości i odpowiednio zareagować.

Brak apetytu w ciąży: podsumowanie

Brak apetytu w ciąży najczęściej ma charakter fizjologiczny i zmienia się w zależności od trymestru. Utrzymujące się objawy mogą jednak wymagać diagnostyki, zwłaszcza jeśli towarzyszy im spadek masy ciała lub osłabienie. Kluczowe znaczenie ma kontrola przyrostu wagi i regularne badania. Pozwalają one ocenić, czy organizm matki zapewnia dziecku odpowiednie warunki do rozwoju. Zadbaj o siebie i swoje dziecko – sprawdź dostępne pakiety badań dla kobiet w ciąży.


Bibliografia

  1. Bąk-Sosnowska M. Pregoreksja – objawy, uwarunkowania, konsekwencje. Forum Położnictwa i Ginekologii.
  2. Cichecka-Wilk M. Pregoreksja – jadłowstręt psychiczny kobiet w ciąży. Studia Edukacyjne 2021; 62: 187–204. DOI: 10.14746/se.2021.62.11
  3. Grajek M.K., Grot M., Kujawińska M., Nigowski M., Kryska S. Pregoreksja i jej znaczenie dla procesów fizjologicznych zachodzących u płodu – przegląd aktualnej wiedzy. Psychiatria Polska 2023; 57(6): 1181–1194. DOI: https://doi.org/10.12740/PP/OnlineFirst/150421
  4. Harasim-Piszczatowska E., Krajewska-Kułak E. Pregoreksja – anoreksja kobiet ciężarnych. Pediatr Med Rodz 2017; 13(3): 363–367. DOI: 10.15557/PiMR.2017.0038
  5. Mathieu J. What is pregorexia? J Am Diet Assoc 2009; 109(6): 976–979.
  6. Pawełczyk-Jabłońska P. Pregoreksja jako jedno z zaburzeń odżywiania w ciąży – jak wygląda w teorii? Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
  7. Pieczykolan A., Flis E., Bień A. Zaburzenia odżywiania a ciąża. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne 2017; 7(3): 223–226.

Biegunka w ciąży – kiedy powinna niepokoić i jak sobie z nią radzić?

Biegunka to stan, w którym obserwuje się częstsze występowanie luźnych stolców. O biegunce można mówić wówczas, gdy liczba luźnych stolców jest równa bądź przekracza trzy na dobę. Luźnym stolcom mogą towarzyszyć liczne, nieprzyjemne objawy chorobowe, które w czasie ciąży są dla kobiet szczególnie dotkliwe.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Zmiany hormonalne zachodzące w czasie ciąży mogą w niektórych sytuacjach predysponować do pojawienia się biegunki.
>> Biegunka w ciąży może mieć charakter ostry jak i przewlekły.
>> W diagnostyce luźnych stolców w ciąży istotną rolę odgrywają zarówno badania laboratoryjne, mikrobiologiczne, jak i obrazowe.
>> W terapii biegunki w czasie ciąży ważne jest nie tylko postępowanie farmakologiczne, ale również dieta i odpowiednie nawadnianie organizmu.

Spis treści:

  1. Biegunka w ciąży: przyczyny nieprawidłowości
  2. Objawy towarzyszące luźnym stolcom w ciąży
  3. Czy rozwolnienie w ciąży może oznaczać chorobę?
  4. Czy biegunka w ciąży jest groźna?
  5. Jakie badania zrobić, gdy często zdarzają się biegunki w ciąży?
  6. Co na rozwolnienie w ciąży?
  7. Czy można zapobiec biegunkom w ciąży?
  8. Biegunka na początku ciąży, w 2. i 3. trymestrze: podsumowanie

Biegunka w ciąży: przyczyny nieprawidłowości

Luźne stolce, pojawiające się w czasie ciąży mogą wynikać z wielu nieprawidłowości. Najważniejsze mechanizmy związane z biegunką to:

  • zaburzenia wchłaniania w jelicie cienkim – wynikające między innymi z przyspieszonej motoryki przewodu pokarmowego, ale również z obecności w obrębie jelit substancji osmotycznie czynnych,
  • zwiększenie ilości elektrolitów i wody w obrębie jelit – na przykład na skutek działania toksyn bakteryjnych (w przebiegu infekcji przewodu pokarmowego), czy też hormonów i mediatorów reakcji zapalnej.

Biegunka w ciąży może mieć charakter ostry, wówczas trwa do 14 dni lub przewlekły, kiedy pojawia się przez przynajmniej 30 dni. Natomiast biegunkę w ciąży trwającą pomiędzy 14 a 29 dni określa się mianem biegunki przetrwałej.

Najczęstsze przyczyny biegunki ostrej to przede wszystkim:

  • infekcje przewodu pokarmowego,
  • przyjmowanie niektórych leków – warto w tym miejscu wymienić antybiotyki, beta-blokery, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, ale również hormony tarczycy,
  • zatrucia – w tym grzybami czy alkoholem,
  • alergie pokarmowe,
  • zapalenie uchyłków okrężnicy,
  • niedokrwienie jelit.

Z kolei najczęstsze przyczyny biegunki przewlekłej to:

Biegunka na początku ciąży

Biegunka w 1. trymestrze ciąży może towarzyszyć niekiedy wczesnym jej objawom, w tym nudnościom i wymiotom, a także nadwrażliwości na zapachy. Mogą to być czynniki predysponujące do pojawienia się luźnych stolców. Co więcej, początek ciąży to dla wielu kobiet czas związany z napięciem emocjonalnym, co sprzyja zaburzeniom pracy jelit i wystąpieniu biegunki.

Biegunka w ciąży w 2. trymestrze

Luźne stolce w czasie 2. trymestru ciąży to rzadsze, jednak możliwe zjawisko. W przypadku wystąpienia tego objawu w tym okresie ciąży warto wziąć pod uwagę nie tylko wpływ ciąży na przewód pokarmowy, ale również przyczyny powszechne poza okresem ciąży, o których wspomniano w pierwszym akapicie tego artykułu.

>> Sprawdź: Przewlekła biegunka u dorosłych i dzieci. Możliwe przyczyny i diagnostyka

Biegunka w ciąży w 3. trymestrze

3. trymestr ciąży to czas, w którym obserwuje się wzrost stężenia prostaglandyn, wpływających pobudzająco na perystaltykę jelit. Wzrost stężenia tych substancji może predysponować do pojawienia się luźnych stolców. Kolejnym czynnikiem związanym z ostatnim trymestrem ciąży jest powiększona macica i jej ucisk na przewód pokarmowy. Stan ten może również wpływać na perystaltykę jelit.

Warto wiedzieć:
Zielona biegunka w ciąży jest najczęściej wywołana przez przyspieszony pasaż jelitowy. Za jej kolor odpowiada w tym przypadku żółć, która nie zdążyła się jeszcze zmienić barwy na brązową. Zielony luźny stolec może także wystąpić po spożyciu zielonych barwników spożywczych i dużej ilości zielonych warzyw.

Objawy towarzyszące luźnym stolcom w ciąży

Biegunka w ciąży może być objawem występującym w sposób izolowany lub też towarzyszyć innym dolegliwościom. Symptomy kliniczne, które mogą współistnieć z luźnymi stolcami w ciąży to przede wszystkim:

  • nudności, wymioty,
  • gorączka i stan podgorączkowy,
  • ból brzucha,
  • osłabienie,
  • bóle i zawroty głowy.
Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Czy rozwolnienie w ciąży może oznaczać chorobę?

Luźne stolce w ciąży mogą się zdarzać, jednak jeśli są częste, nie ustępują i towarzyszą im objawy dodatkowe, to wówczas zdecydowanie warto skonsultować się z lekarzem. Choć w większości przypadków biegunka w ciąży wynika z niegroźnych zaburzeń perystaltyki lub błędu dietetycznego, to nie warto bagatelizować tego symptomu.

Czy biegunka w ciąży jest groźna?

Biegunki w ciąży nie powinno się bagatelizować, ponieważ jeśli jest nasilona, to może doprowadzić do poważnego stanu, jakim jest odwodnienie. Odwodnienie w ciąży jest poważnym stanem i zagrożeniem nie tylko dla kobiety ciężarnej, ale i rozwijającego się płodu. Stan ten może skutkować przede wszystkim:

  • niedotlenieniem płodu – odwodnienie wiążę się ze zmniejszeniem ilości krwi krążącej u kobiety ciężarnej, co prowadzi do osłabienia przepływu przez łożysko,
  • małowodziem – a więc zmniejszeniem objętości wód płodowych,
  • nasileniem skurczów macicy – a tym samym porodem przedwczesnym, a więc porodem przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży,
  • zaburzeniami elektrolitowymi – mogą one grozić zaburzeniami rytmu serca matki, jak i płodu.
To ważne:
Pilny kontakt z lekarzem lub zgłoszenie się na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) jest konieczne przy wystąpienie objawów odwodnienia na przykład: silnego osłabienia, zawrotówy głowy, ściemnienia moczu, skąpomoczu, a także w przypadku problemów z odczuwaniem ruchów płodu.

Jakie badania zrobić, gdy często zdarzają się biegunki w ciąży?

Od jakich badań warto rozpocząć diagnostykę biegunek w ciąży? Warto w tym miejscu wymienić takie badania laboratoryjne jak:

  • morfologia krwi obwodowej,
  • stężenie CRP,
  • jonogram,
  • stężenie kreatyniny,
  • stężenie kalprotektyny w kale – w przypadku podejrzenie schorzeń zapalnych jelit,
  • stężenie TSH, fT4, fT3,
  • badania serologiczne w kierunku celiakii – w tym między innymi przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA.

Przy podejrzeniu etiologii infekcyjnej i pasożytniczej konieczne jest wykonanie takich badań jak:

  • badanie kału w kierunku obecności pasożytów i G. lamblia,
  • posiew kału,
  • badanie na obecność antygenów i materiału genetycznego wirusów w kale – w kierunku zakażenia rotawirusami, norowirusem, adenowirusem.

>> Przeczytaj: Ból brzucha w ciąży. Jakie objawy powinny niepokoić?

Co na rozwolnienie w ciąży?

Jakie leki można zastosować w przebiegu biegunki w ciąży? W terapii można wybrać między innymi:

  • elektrolity w płynie – zapobiegają odwodnieniu i zaburzeniom elektrolitowym,
  • probiotyki – wspierające mikrobiom jelitowy,
  • węgiel aktywny.

W odniesieniu do leków przeciwbiegunkowych i regulujących perystaltykę przewodu pokarmowego – decyzję o włączeniu leczenia podejmuje lekarz prowadzący.

Czego unikać przy biegunce w ciąży?

W przebiegu biegunki występującej w czasie ciąży warto unikać nadmiernego wysiłku, odwodnienia, a także niewyspania. Organizm potrzebuje bowiem czasu na regenerację. Co więcej, warto ograniczyć spożycie słodkich napojów i kawy, ponieważ u niektórych pacjentek sprzyjają one luźnym stolcom. Nie powinno się również w tym czasie samodzielnie przyjmować leków przeciwbiegunkowych, ponieważ nie wszystkie substancje mogą być dopuszczone do stosowania w ciąży.

>> Zobacz: Czego nie wolno robić w ciąży – czyli mity kontra nauka

Czy można zapobiec biegunkom w ciąży?

Jakich zasad warto przestrzegać, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia luźnych stolców w czasie ciąży? Należy w tym miejscu pamiętać o:

  • dokładnym myciu warzyw i owoców,
  • piciu wody i spożywaniu pokarmów z pewnych źródeł,
  • zrezygnowaniu z produktów niepasteryzowanych, a także surowych mięs i ryb,
  • częstym myciu rąk,
  • częstej dezynfekcji rąk w przestrzeni publicznej,
  • rezygnacji z nadmiaru cukrów prostych,
  • wspieraniu mikrobiomu jelitowego (między innymi poprzez przyjmowanie produktów takich jak kefir czy maślanka),
  • unikaniu przetworzonej żywności, jak i ostych przypraw,
  • ograniczeniu smażonych potraw.

>> To może Cię zainteresować: Co jeść, a czego unikać w ciąży i dlaczego?

Biegunka na początku ciąży, w 2. i 3. trymestrze: podsumowanie

Biegunka to nieprzyjemna dolegliwość, która w czasie ciąży może skutkować odwodnieniem i zaburzeniem funkcjonowania organizmu ciężarnej, jak i rozwijającego się płodu. Z tego powodu, gdy luźne stolce nie mijają, są nasilone i towarzyszą im inne symptomy kliniczne – nie warto czekać z konsultacją lekarską.


Bibliografia

  1. G. Bręborowicz i inni, Położnictwo i Ginekologia. Repetytorium, 2010,
  2. J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005,
  3. A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021.

Ból żołądka – co może być przyczyną i jak sobie radzić z dolegliwościami? 

Ból żołądka to jedna z najczęstszych dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Może mieć charakter łagodny i przemijający, ale bywa też objawem poważniejszych schorzeń wymagających diagnostyki i leczenia. Jeśli chcesz zrozumieć, skąd bierze się ból żołądka, jak go rozpoznać i kiedy zgłosić się do lekarza – przeczytaj artykuł do końca.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> czym jest ból żołądka, gdzie dokładnie jest zlokalizowany i dlaczego bywa mylony z bólem innych narządów jamy brzusznej,
>> jakie są najczęstsze przyczyny bólu żołądka, w tym ból żołądka po jedzeniu, w nocy, po alkoholu czy kawie,
>> jakie objawy towarzyszące mogą wskazywać na łagodną dolegliwość, a które powinny wzbudzić niepokój,
>> jak skutecznie radzić sobie z bólem żołądka – od zmian stylu życia i diety po leczenie farmakologiczne,
>> co jeść przy bólu żołądka i jak powinna wyglądać dieta wspierająca regenerację błony śluzowej,
>> w jakich sytuacjach ból żołądka wymaga pilnej konsultacji lekarskiej i nie powinien być bagatelizowany.

Spis treści:

  1. Co to jest ból żołądka i gdzie boli żołądek?
  2. Przyczyny bólu żołądka
  3. Objawy towarzyszące bólowi żołądka
  4. Diagnostyka bólu żołądka – jakie badania wykonać?
  5. Jak radzić sobie z bólem żołądka?
  6. Kiedy ból żołądka wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?
  7. Ból żołądka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Co to jest ból żołądka i gdzie boli żołądek?

Ból żołądka (w klasyfikacji ICD-10 oznaczony kodem R10.1) to dolegliwość zlokalizowana najczęściej w nadbrzuszu, czyli w górnej, środkowej części brzucha – tuż pod mostkiem. Pacjenci opisują go jako pieczenie, kłucie, ucisk lub silny ból żołądka promieniujący do pleców. Niekiedy trudno jednoznacznie wskazać źródło bólu, ponieważ w tej okolicy znajdują się również przełyk, dwunastnica, trzustka i drogi żółciowe.

Przyczyny bólu żołądka

Przyczyny bólu żołądka są bardzo zróżnicowane – od błahych po poważne. Najczęściej obejmują zaburzenia czynnościowe oraz choroby zapalne błony śluzowej. Do najczęstszych należą:
zapalenie żołądka (ostre lub przewlekłe),
zakażenie Helicobacter pylori,
choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
• ból żołądka po jedzeniu, zwłaszcza tłustym lub obfitym,
• ból żołądka po alkoholu lub kawie,
• stres i napięcie nerwowe,
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).

Ostry ból żołądka może być również objawem krwawienia z przewodu pokarmowego lub perforacji wrzodu i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.

>> Zobacz też: Choroba wrzodowa, dyspepsja, infekcja Helicobacter pylori – diagnostyka i postępowanie

Objawy towarzyszące bólowi żołądka

Ból żołądka rzadko występuje samodzielnie. Często towarzyszą mu inne objawy ze strony układu pokarmowego, które pomagają w rozpoznaniu przyczyny.

Najczęściej obserwuje się:
• nudności i wymioty,
zgagę i odbijanie,
• uczucie pełności po posiłku,
• ból żołądka w nocy lub ból żołądka w nocy, który wybudza ze snu,
• utratę apetytu,
• spadek masy ciała.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, mówimy o przewlekłym bólu żołądka, który zawsze wymaga diagnostyki.

Diagnostyka bólu żołądka – jakie badania wykonać?

Nowoczesna diagnostyka bólu żołądka opiera się na dokładnym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz odpowiednio dobranych testach. Szczególną rolę może odgrywać wykrycie zakażenia Helicobacter pylori.

Najczęściej wykonywane badania to:
• gastroskopia z oceną błony śluzowej,
• badanie na obecność Helicobacter pylori w kale – metoda nieinwazyjna, szczególnie zalecana u młodszych pacjentów,
• badania laboratoryjne (morfologia, CRP),
• USG jamy brzusznej w diagnostyce różnicowej.

Helicobacter_pylori_w_kale metoda automatyczna banerek

Wczesne rozpoznanie zakażenia H. pylori ma kluczowe znaczenie, ponieważ bakteria ta zwiększa ryzyko choroby wrzodowej i raka żołądka.

Jak radzić sobie z bólem żołądka?

Postępowanie zależy od przyczyny dolegliwości. W łagodnych przypadkach wystarczają zmiany stylu życia i krótkotrwałe leczenie objawowe. W innych konieczne jest leczenie przyczynowe, np. eradykacja Helicobacter pylori.

Najczęściej stosuje się:
• leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego (IPP),
• leki osłaniające błonę śluzową żołądka,
• probiotyki jako wsparcie terapii,
• modyfikację diety i unikanie czynników drażniących.

Domowe sposoby na ból żołądka

Domowe sposoby na ból żołądka mogą przynieść ulgę przy łagodnych dolegliwościach. Warto jednak traktować je jako uzupełnienie, a nie zamiennik diagnostyki.

Pomocne mogą być:
• ciepły termofor na nadbrzusze,
• napary z rumianku lub siemienia lnianego,
• jedzenie mniejszych, regularnych posiłków,
• unikanie alkoholu i kawy.

Co jeść przy bólu żołądka?

Dieta na ból żołądka powinna być lekkostrawna i oparta na produktach, które nie podrażniają błony śluzowej. Zaleca się gotowane warzywa, ryż, kaszę manną, chude mięso i ryby, banany, sucharki, suchy tost oraz picie wody niegazowanej.

Unikać należy potraw smażonych, ostrych przypraw i dużych ilości cukru.

Kiedy ból żołądka wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?

Natychmiast zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się:

• silny ból żołądka o nagłym początku,
• krwiste wymioty lub czarne stolce,
• ból żołądka promieniujący do pleców z gorączką,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• ból u osób po 50. roku życia pojawiający się po raz pierwszy.

Ból żołądka: odpowiedzi na najczęstsze pytania (FAQ)

Kiedy ból żołądka powinien niepokoić?

Jeśli ból jest nagły i silny, towarzyszą mu wymioty krwiste lub czarne stolce, gorączka, utrata masy ciała lub pojawia się u osób po 50. roku życia – zgłoś się do lekarza.

Jak odróżnić ból żołądka od trzustki?

Ból trzustki promieniuje do pleców i często występują nudności oraz wymioty. Ból żołądka zwykle związany jest z posiłkami i odczuwany w nadbrzuszu.

Z czym można pomylić ból żołądka?

Ból żołądka może przypominać dolegliwości ze strony pęcherzyka żółciowego, serca lub trzustki.

Jak leżeć kiedy boli żołądek?

Najlepiej półleżąco, z lekko podpartym tułowiem. Ciepły termofor może przynieść ulgę.

Ile czasu może boleć żołądek?

Krótko po jedzeniu – kilka godzin. Jeśli ból powtarza się przez tygodnie lub miesiące, wymaga konsultacji lekarskiej.


Bibliografia

  1. Ford AC, Mahadeva S, Carbone MF, Lacy BE, Talley NJ. Functional dyspepsia. Lancet. 2020
  2. Gabbard S, Vijayvargiya N. Functional dyspepsia: How to manage the burn and the bloat. Cleve Clin J Med. 2024
  3. Gravina AG, Zagari RM, De Musis C, Romano L, Loguercio C, Romano M. Helicobacter pylori and extragastric diseases: A review. World J Gastroenterol. 2018 

Krwawienie z nosa w ciąży – jakie są przyczyny, czy jest groźne?

Krwawienie z nosa to często spotykana dolegliwość, typowo związana z uszkodzeniem naczyń krwionośnych umiejscowionych w przedniej części przegrody nosowej (splot Kiesselbacha). Zdecydowanie rzadziej obserwuje się krwawienia z tylnej części jamy nosowej i nosogardła. Krwawienie z nosa może pojawić się również w ciąży, co często budzi u pacjentek niepokój.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Zmiany hormonalne związane z ciążą mogą skutkować zwiększonym ryzykiem krwawienia z nosa.
>> Krwawienie z nosa w ciąży może wynikać z nadciśnienia tętniczego, zaburzeń krzepnięcia krwi, ale i być również związane z przyjmowaniem niektórych leków.
>> Krwawienie z nosa w czasie ciąży może skutkować koniecznością konsultacji lekarskiej.
>> Niektóre objawy towarzyszące krwawieniu z nosa wymagają pilnej pomocy medycznej.

Spis treści:

  1. Krew z nosa w ciąży: przyczyny krwawienia
  2. Co robić, gdy wystąpi krwawienie z nosa w ciąży?
  3. Czy krwawienie z nosa w ciąży oznacza chorobę?
  4. Czy krwawienie z nosa w ciąży jest groźne?
  5. Jakie badania zrobić, gdy często leci krew z nosa w ciąży?
  6. Czy można przeciwdziałać krwawieniu z nosa w ciąży?
  7. Krew z nosa w ciąży: podsumowanie

Krew z nosa w ciąży: przyczyny krwawienia

Krwawienie z nosa w czasie ciąży może mieć wiele przyczyn. Wśród nich wyróżnia się przede wszystkim:

  • wzrost ciśnienia tętniczego (warto pamiętać o nadciśnieniu w przebiegu stanu przedrzucawkowego i rzucawki),
  • urazy nosa i śluzówki,
  • nowotwory w obrębie jamy nosowo-gardłowej,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi.

Krew z nosa w ciąży w 1 trymestrze

W pierwszym trymestrze odnotowuje się istotne zmiany hormonalne, związane między innymi ze wzrostem stężenia estrogenów i progesteronu, co prowadzi do przekrwienia i rozpulchnienia śluzówki w obrębie nosa.

Estrogeny powodują wzrost przepuszczalności śródbłonka, a także silniejsze ukrwienie w obrębie błon śluzowych, co skutkuje zwiększonym ryzykiem krwawienia. Z kolei progesteron zmniejsza napięcie mięśniowe, również z obrębie mięśniówki naczyń krwionośnych, co powoduje zwiększone ryzyko pękania naczyń, nawet podczas zwykłego kichania.

Krew z nosa w 2 trymestrze ciąży

Zmiany hormonalne w II trymestrze ciąży prowadzą do zjawiska określanego mianem ciążowego nieżytu nosa. Przewlekłe przekrwienie błony śluzowej nosa sprzyja jego pocieraniu i kichaniu, co z kolei zwiększa ryzyko krwawienia z nosa w ciąży. Ponadto, wzrastające stężenie estrogenów prowadzi do tworzenia nowych naczyń krwionośnych (nasilenie angiogenezy) również w obrębie śluzówki nosa, co niestety sprzyja częstszym krwawieniom.

Krew z nosa w 3 trymestrze ciąży

Krwawieniu z nosa w III trymestrze ciąży sprzyja przede wszystkim hiperwolemia, a więc wzrost objętości krwi. W ostatnim trymestrze ciąży wzrasta ona nawet o 40-50%, co powoduje zwiększenie ciśnienia w naczyniach krwionośnych, a tym samym do ich przeciążenia, co sprzyja pękaniu i tym samym krwawieniu z nosa.

Warto wiedzieć:
Warto wspomnieć, że w czasie ciąży obserwuje się klasycznie stan nadkrzepliwości krwi, jednak u niektórych kobiet na skutek rozcieńczenia czynników krzepnięcia (wynikającego ze wspomnianego już zwiększenia objętości krwi krążącej) odnotowuje się większą tendencję do krwawień, w tym krwawienia z nosa.

Co robić, gdy wystąpi krwawienie z nosa w ciąży?

W pierwszym kroku należy przyjąć pozycję siedzącą z głową przesuniętą lekko do przodu, co pozwala na zmniejszenie napływu krwi do naczyń krwionośnych nosa i tym samym ograniczenie krwawienia. Warto również uciskać oba skrzydełka nosa oraz umieścić w obrębie karku i czoła zimne okłady. W wielu przypadkach te procedury pozwalają na zahamowanie krwawienia. Jeżeli mimo podjętych działań nie dochodzi do opanowania krwawienia, konieczna jest wówczas interwencja medyczna.

W gabinecie lekarskim lub na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym (SOR) możliwe jest uzyskanie specjalistycznej pomocy. Postępowanie w krwawieniach z nosa obejmuje w tym przypadku przede wszystkim:

  • założenie tamponady przedniej lub tylnej,
  • punktowe przyżeganie (termiczne lub chemiczne),
  • zahamowanie krwawienia z wykorzystaniem cewnika Foleya (12–16 F z 30 ml balonem).

>> Zobacz: Kiedy krwawienie z nosa powinno budzić obawy?

Czy krwawienie z nosa w ciąży oznacza chorobę?

Krwawienie z nosa w ciąży nie zawsze oznacza chorobę, ponieważ wiele procesów fizjologicznych może prowadzić do zwiększenia ryzyka krwawienia. Jednak w tym wyjątkowym czasie warto każdy niepokojący objaw skonsultować z lekarzem prowadzącym, szczególnie jeśli nawraca.

Czy krwawienie z nosa w ciąży jest groźne?

W większości przypadków krwawienie z nosa w ciąży jest zjawiskiem samoograniczającym się i przemijającym bez konieczności podejmowania leczenia. Jednak w niektórych przypadkach może ono być związane z szeregiem schorzeń. Choroby, które mogą objawiać się krwawieniem z nosa, to między innymi:

  • ostre i przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa,
  • polipy błony śluzowej,
  • naczyniaki i malformacje naczyniowe,
  • obecność ciała obcego w jamie nosowej,
  • zaburzenia krzepnięcia, w tym hemofilia i choroba von Willebranda,
  • małopłytkowość, a więc obniżenie liczby płytek krwi,
  • choroby wątroby, w tym jej marskość,
  • przewlekła choroba nerek,
  • choroby autoimmunologiczne, w tym toczeń rumieniowaty układowy (SLE), a także zapalenia naczyń,
  • niedobory witaminowe, w tym niedobór kwasu askorbinowego (witaminy C),
  • nowotwory układu krwiotwórczego,
  • przedawkowanie leków, w tym heparyny.

>> Przeczytaj: Ciśnienie w ciąży – jakie jest prawidłowe? Czy nadciśnienie w ciąży jest groźne?

Kiedy krew z nosa w ciąży powinna wzbudzić czujność?

Krew z nosa w ciąży powinno wzbudzić niepokój przede wszystkim, gdy:

  • krwawienia są częste,
  • obserwuje się obfite krwawienie (krwotok z nosa w ciąży),
  • odnotowuje się podwyższone ciśnienie tętnicze krwi,
  • krwawienia nie można zatamować przez 15-20 minut,
  • pojawiają się objawy dodatkowe, takie jak krwawienia z dróg rodnych, krwawienie z odbytu, łatwe powstawania siniaków, krwawienie z dziąseł czy też krwiomocz,
  • występuje gorączka, dreszcze, osłabienie,
  • pojawiają się zawroty głowy, duszność, uczucie kołatania serca, ból głowy, ból w klatce piersiowej,
  • występują symptomy neurologiczne, w tym zaburzenia mowy, zaburzenia czucia czy zaburzenia równowagi i widzenia,
  • do krwawienia z nosa doszło po urazie głowy.

>> Sprawdź: Zaburzenia równowagi – możliwe przyczyny i diagnostyka

Jakie badania zrobić, gdy często leci krew z nosa w ciąży?

Badania laboratoryjne i procedury medyczne, które należy rozważyć i wykonać podczas diagnostyki krwawienia z nosa w ciąży, to przede wszystkim:

  • morfologia krwi z rozmazem – niezwykle przydatna między innymi w celu oznaczenia liczby płytek i krwinek czerwonych,
  • parametry krzepnięcia (koagulogram) – w tym oznaczenie INR, APTT, PT, stężenia fibrynogenu,
  • badanie ogólne moczupozwala na stwierdzenie białkomoczu, które występuje w przebiegu stanu przedrzucawkowego,
  • stężenie CRP,
  • próby wątrobowe – w tym stężenie ALT, AST, ALP, bilirubiny,
  • stężenie kreatyniny i mocznika – pozwala na ocenę funkcji nerek,
  • oznaczenie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA), stężenia C3, C4, a także ANCA – przy podejrzeniu schorzeń autoimmunologicznych.

Niezbędne jest pełne badanie przedmiotowe pacjentki, a także pomiary ciśnienia tętniczego. W niektórych przypadkach konieczne może się okazać badania laryngologiczne z wykorzystaniem rynoskopu.

Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

Czy można przeciwdziałać krwawieniu z nosa w ciąży?

Jakich zasad należy przestrzegać w celu zmniejszenia ryzyka krwawienia z nosa w ciąży? Warto prowadzić do swojego życia przede wszystkim takie zasady jak:

  1. Delikatne oczyszczanie nosa, unikanie urazów śluzówki, która w ciąży jest przekrwiona.
  2. Stosowanie się do zróżnicowanej diety, zawierającej odpowiednie ilości witamin.
  3. Odpowiednia nawadnianie (zapobiega wysuszeniu śluzówek).
  4. Nawilżanie wysuszonej śluzówki preparatami dopuszczonymi do stosowania w trakcie ciąży.
  5. Regularne kontrole ciśnienia tętniczego, odpowiednie leczenie schorzeń przewlekłych, w tym nadciśnienia tętniczego.
  6. Unikanie narażenia na wysuszone powietrze, a także dym tytoniowy.

>> Zobacz: Witaminy i ich suplementacja u kobiet w ciąży

Krew z nosa w ciąży: podsumowanie

  • Krwawienie z nosa w ciąży może wynikać z fizjologicznych przemian zachodzących w organizmie kobiety ciężarnej.
  • Objaw ten może jednak świadczyć również o nieprawidłowościach związanych z układem krzepnięcia, układem sercowo-naczyniowym, a także o dysfunkcji wątroby i nerek.
  • Diagnozując krwawienie z nosa w ciąży warto przyjrzeć się przyjmowanym lekom, a także wykonać zlecone przez lekarza badania laboratoryjne.
  • Przedłużające się i obfite krwawienia, częste pojawianie się krwawień z nosa, a także współistnienie innych objawów wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Bibliografia

  1. A. Dembińska-Kieć i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2005 (dodruk), s. 654–659,
  2. A. Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020/2021,
  3. J. Tatoń, A. Czech, Diagnostyka internistyczna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2005.

Niepłodność immunologiczna – objawy i przyczyny. Dlaczego organizm odrzuca zarodek?

Szacuje się, że nawet 10-16% osób w wieku rozrodczym doświadcza trudności z uzyskaniem ciąży. Przyczyny tego stanu są liczne i złożone. Szczególne miejsce zajmują zaburzenia, których podłoże związane jest z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego. Dowiedz się, czym jest niepłodność immunologiczna, jakie są jej możliwe przyczyny oraz jak przebiega diagnostyka i leczenie.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> Czynniki immunologiczne mogą wiązać się z trudnościami z zajściem w ciążę oraz nawracającymi poronieniami (szczególnie bardzo wczesnymi).
>> U kobiet może być związana m.in. z obecnością autoprzeciwciał i chorobami autoimmunologicznymi, a u mężczyzn istotną rolę mogą odgrywać przeciwciała przeciwplemnikowe zaburzające funkcjonowanie plemników.
>> Postępowanie zależy od wykrytej nieprawidłowości i może obejmować leczenie chorób współistniejących oraz – w wybranych przypadkach – techniki wspomaganego rozrodu.

Spis treści:

  1. Niepłodność immunologiczna: dlaczego dochodzi do odrzucenia ciąży przez organizm?
  2. Niepłodność immunologiczna u kobiet: przyczyny
  3. Niepłodność immunologiczna u mężczyzn: przyczyny
  4. Niepłodność immunologiczna: objawy
  5. Jakie badania przy niepłodności immunologicznej wykonać?
  6. Jakie leczenie stosuje się przy niepłodności immunologicznej?
  7. Niepłodność immunologiczna: podsumowanie

Niepłodność immunologiczna: dlaczego dochodzi do odrzucenia ciąży przez organizm?

Układ immunologiczny człowieka został zaprogramowany do rozpoznawania i eliminowania czynników obcych – m.in. bakterii, wirusów, komórek nowotworowych. W kontekście rozrodu sytuacja jest szczególna, ponieważ zarodek zawiera materiał genetyczny pochodzący nie tylko od matki, ale również od ojca. Z immunologicznego punktu widzenia oznacza to obecność antygenów, które potencjalnie mogą zostać uznane za obce.

W prawidłowo przebiegającej ciąży organizm kobiety wytwarza złożone mechanizmy tolerancji immunologicznej, umożliwiające implantację i rozwój zarodka. Dochodzi m.in. do modulacji aktywności limfocytów NK, limfocytów T regulatorowych oraz zmiany profilu wydzielanych cytokin.

W niepłodności immunologicznej mechanizmy tolerancji immunologicznej mogą być zaburzone. Układ odpornościowy może wytwarzać przeciwciała skierowane przeciwko komórkom trofoblastu, plemnikom lub własnym strukturom organizmu, co może utrudniać zapłodnienie, implantację zarodka lub sprzyjać bardzo wczesnym poronieniom.

Niepłodność immunologiczna u kobiet: przyczyny

Przyczyny niepłodności immunologicznej u kobiet to:

  • obecność przeciwciał skierowanych przeciwko komórce jajowej,
  • obecność przeciwciał przeciwplemnikowych.

Za problemy z zajściem w ciążę mogą odpowiadać przeciwciała antyfosfolipidowe (APL). Przeciwciała te, skierowane przeciwko fosfolipidom błon komórkowych oraz białkom wiążącym fosfolipidy, mogą prowadzić do powstawania mikrozakrzepów w naczyniach krwionośnych rozwijającego się łożyska, upośledzając jego funkcję i sprzyjając wczesnym lub nawracającym poronieniom.

Znaczenie mogą mieć przeciwciała przeciwjądrowe (ANA), których występowanie bywa wiązane z niepowodzeniami implantacji. W kontekście niepłodności immunologicznej istotne mogą być także przeciwciała przeciwtarczycowe.

Ważną rolę przypisuje się również zaburzeniom funkcji komórek NK w endometrium. W warunkach fizjologicznych wspierają one proces implantacji, jednak ich nadmierna liczba lub zwiększona aktywność cytotoksyczna mogą sprzyjać uszkodzeniu trofoblastu. U części kobiet obserwuje się także nieprawidłowy profil cytokin, z przewagą reakcji prozapalnej, co może utrudniać utrzymanie ciąży. Należy jednak podkreślić, że rutynowe oznaczanie komórek NK i profilu cytokin (we krwi lub endometrium) nie jest obecnie standardem diagnostyki ze względu na ograniczoną standaryzację i niejednoznaczne dowody kliniczne.

Czynnikiem ryzyka niepłodności immunologicznej mogą być choroby autoimmunologiczne – takie jak toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba Hashimoto. W ich przebiegu układ odpornościowy wykazuje tendencję do agresji wobec własnych tkanek.

To ważne:
Przeciwciała utrudniające zajście w ciążę mogą występować w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS) oraz endometriozy.
Pakiet hormony kobiece - diagnostyka plodnosci (6 badan)_mobile baner na kategorie

Niepłodność immunologiczna u mężczyzn: przyczyny

Przyczyną niepłodności immunologicznej u mężczyzn może być obecność przeciwciał przeciwplemnikowych. W prawidłowych warunkach plemniki są izolowane od układu odpornościowego dzięki barierze krew-jądro. Jej uszkodzenie – na przykład w wyniku urazu, zabiegu operacyjnego, infekcji, stanu zapalnego, wnętrostwa czy żylaków powrózka nasiennego – może prowadzić do kontaktu antygenów plemnikowych z komórkami układu immunologicznego i wytwarzania autoprzeciwciał.

U mężczyzn płodność – w tym jakość nasienia – mogą dodatkowo obniżać choroby autoimmunologiczne oraz stosowanie niektórych leków immunosupresyjnych.

>> Zobacz: Niepłodność u mężczyzn: najczęstsze przyczyny, objawy i rozpoznanie. Leczenie niepłodności

Pakiet hormony męskie diagnostyka płodności (5 badań) banerek

Niepłodność immunologiczna: objawy

Niepłodność immunologiczna nie daje charakterystycznych objawów klinicznych, które jednoznacznie wskazywałyby na jej obecność. Najczęściej manifestuje się ona jako niemożność zajścia w ciążę pomimo regularnych, niezabezpieczonych stosunków płciowych lub jako nawracające poronienia – szczególnie na wczesnym etapie ciąży.

>> To ważne: Poronienie samoistne – objawy, przebieg i postępowanie

Należy podkreślić, że wiele par zmagających się z niepłodnością immunologiczną czuje się zupełnie zdrowych, a wyniki podstawowych badań (hormonalnych, obrazowych, nasienia) mogą pozostawać w granicach normy. To właśnie ten pozorny brak uchwytnej przyczyny bywa wskazaniem do rozważenia pogłębionej diagnostyki – w tym oceny wybranych czynników immunologicznych.

Jakie badania przy niepłodności immunologicznej wykonać?

Diagnostyka niepłodności immunologicznej jest złożona i wymaga indywidualnego podejścia. Nie stanowi ona elementu rutynowej diagnostyki każdej pary z niepłodnością, lecz jest rozważana w ściśle określonych sytuacjach klinicznych.

U kobiet uzasadnione może być wykonanie badań w kierunku przeciwciał antyfosfolipidowych, przeciwciał przeciwjądrowych (ANA), przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO).

Badanie komórek NK rozważa się w wybranych sytuacjach, a jego wartość kliniczna nie jest jednoznacznie potwierdzona i nie stanowi rutynowego elementu diagnostyki.

Znaczenie może mieć diagnostyka w kierunku przeciwciał przeciwplemnikowych, które mogą być obecne w nasieniu i surowicy krwi mężczyzny lub śluzie szyjkowym partnerki. W niektórych przypadkach wykonuje się także badania genetyczne, natomiast ocena zgodności immunologicznej partnerów (w tym genotypowanie HLA-C) nie jest zalecana rutynowo i bywa rozważana głównie w ramach badań naukowych.

>> Zobacz także: Badania laboratoryjne w diagnostyce niepłodności

Według aktualnych zaleceń diagnostyka niepłodności powinna rozpocząć się:
>> po roku regularnego współżycia u kobiet przed 35. rokiem życia,
>> po 6 miesiącach regularnego współżycia u kobiet po 35. roku życia,
>> jak najszybciej u kobiet po 40. roku życia.  

Diagnostyka niepłodności powinna jednocześnie obejmować obojga partnerów.

Jakie leczenie stosuje się przy niepłodności immunologicznej?

Leczenie niepłodności immunologicznej jest spersonalizowane i zależy od rodzaju wykrytej nieprawidłowości. Postępowanie może obejmować m.in. leczenie chorób współistniejących, zwłaszcza autoimmunologicznych, oraz – w wybranych sytuacjach – działania ukierunkowane na modyfikację odpowiedzi immunologicznej. Kluczowa jest ścisła współpraca ginekologa z odpowiednimi specjalistami, najczęściej immunologiem i endokrynologiem.

Niepłodność immunologiczna a in vitro

W przypadku nieskuteczności naturalnych starań o ciążę oraz braku efektów leczenia przyczynowego, pary mogą zostać zakwalifikowane do procedur wspomaganego rozrodu, w tym zapłodnienia pozaustrojowego. Metoda in vitro pozwala ominąć część potencjalnych barier związanych z zapłodnieniem, jednak nie eliminuje wszystkich mechanizmów mogących wpływać na implantację zarodka.

Z tego względu u wybranych pacjentek – po dokładnej analizie klinicznej – rozważa się modyfikację protokołu leczenia przed transferem zarodka.

Badanie kariotyp klasyczny (badanie cytogenetyczne) banerek

Niepłodność immunologiczna: podsumowanie

Niepłodność immunologiczna to złożony problem, w którym układ odpornościowy zamiast sprzyjać zapłodnieniu i rozwojowi ciąży, może aktywnie je utrudniać. Zaburzenia mogą dotyczyć zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Często pozostają niewidoczne bez pogłębionej diagnostyki specjalistycznej. Odpowiednio dobrane leczenie oraz indywidualne podejście do pacjentów znacząco zwiększają szanse na uzyskanie i utrzymanie ciąży.

Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Ciepłucha


Bibliografia

  1. Diagnostyka i leczenie niepłodności – rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii (PTMRiE) oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGP)
  2. A. Malinowski, J.R. Wilczyński, Immunologiczne mechanizmy utrzymania ciąży, Ginekologia Praktyczna
  3. Immune Aspects of Female Infertility https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4845518/ (dostęp 12.01.2026)
  4. Immune infertility in men https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S001502822200125X (dostęp 12.01.2026)
  5. The role of immunotherapy in in vitro fertilization: a guideline, American Society for Reproductive Medicine (ASRM), Practice Committee Documents, https://www.asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/the-role-of-immunotherapy-in-in-vitro-fertilization-a-guideline-2018/ (dostęp 12.01.2026)
  6. ESHRE guideline: recurrent pregnancy loss, Human Reproduction Open, 2018;2018(2):hoy004, https://academic.oup.com/hropen/article/2018/2/hoy004/4963604 (dostęp 12.01.2026)
  7. Good practice recommendations on add-ons in reproductive medicine, Human Reproduction, 2023;38(11):2062–2104, https://academic.oup.com/humrep/article/38/11/2062/7281712 (dostęp 12.01.2026)

Błonnik w diecie odchudzającej – rola, efekty, jaki wybrać? 

Błonnik pokarmowy to jeden z rekomendowanych składników diety redukcyjnej. W artykule wyjaśniamy, jak błonnik wpływa na proces odchudzania, jakie są jego rodzaje oraz ile go naprawdę potrzebujemy. Dowiesz się również, czy suplementacja ma sens i jak zwiększyć jego ilość w jadłospisie.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> czym jest błonnik pokarmowy,
>> jak może wspierać redukcję masy ciała,
>> jakie są aktualne zalecenia dotyczące dziennego spożycia błonnika,
>> jakie są różnice między błonnikiem rozpuszczalnym i nierozpuszczalnym,
>> jakie są naturalne źródła błonnika,
>> czy warto suplementować błonnik.

Spis treści:

  1. Co to jest błonnik i jak może działać w diecie odchudzającej?
  2. Zapotrzebowanie na błonnik w diecie
  3. Rodzaje błonnika a dieta odchudzająca – wpływ na redukcję masy ciała i możliwe efekty uboczne
  4. Jak włączyć błonnik do diety?
  5. Dieta błonnikowa na odchudzanie – przykładowy jadłospis
  6. Zakończenie
  7. Błonnik w diecie odchudzającej – sekcja FAQ

Co to jest błonnik i jak może działać w diecie odchudzającej?

Błonnik pokarmowy to grupa substancji pochodzenia roślinnego, które nie są trawione i wchłaniane w przewodzie pokarmowym człowieka. W kontekście odchudzania jego kluczowe mechanizmy to:

  • zwiększanie uczucia sytości – błonnik, szczególnie rozpuszczalny, pęcznieje w żołądku, spowalniając jego opróżnianie i powoduje tym samym, że dłużej czujemy się najedzeni,
  • regulacja wchłaniania – spowalnia wchłanianie cukrów prostych, co pomaga stabilizować poziom glukozy we krwi,
  • wspomaganie pracy jelit – błonnik nierozpuszczalny przyspiesza pasaż jelitowy, zapobiegając zaparciom i zapewniając regularność wypróżnień,
  • wiązanie wody, tłuszczów i cholesterolu – niektóre frakcje błonnika działają jak „miotła”, pomagając w usuwaniu części tłuszczu i cholesterolu z pożywienia.

>> Może Cię zainteresować nasz artykuł: Postaw na zdrowe jelita!

Zapotrzebowanie na błonnik w diecie

Zgodnie z normami żywienia dla populacji Polski spożycie 25 g błonnika na dobę pozwala na prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Niemniej jednak dzienne zapotrzebowanie zależy również od wieku, aktywności fizycznej oraz stanu zdrowia. 

Ilość błonnika w diecie odchudzającej – czy należy jeść więcej?

W diecie redukcyjnej dąży się do spożycia nieco więcej niż 25 gramów dziennie. Jest to uzasadnione jego właściwościami sycącymi i regulacyjnymi, które ułatwiają utrzymanie deficytu kalorycznego. Kluczowa jest jednak stopniowość. Nagłe zwiększenie podaży błonnika może prowadzić do wzdęć, gazów i dyskomfortu ze strony przewodu pokarmowego.

>> Sprawdź też: Nadmierne gazy w jelitach – dlaczego powstają i jak się ich pozbyć?

Rodzaje błonnika a dieta odchudzająca – wpływ na redukcję masy ciała i możliwe efekty uboczne

Działanie błonnika na odchudzanie jest wypadkową efektów jego dwóch głównych frakcji: rozpuszczalnej i nierozpuszczalnej w wodzie. Błonnik nie jest jednorodny – różne frakcje działają w odmienny sposób i uzupełniają się nawzajem. Zbyt duża ilość błonnika w diecie, szczególnie przy niedostatecznej podaży płynów, może prowadzić do wzdęć, dyskomfortu ze strony przewodu pokarmowego, czy też zaparć.

Pakiet otyłość i kontrola masy ciała (15 badań) banerek

Błonnik rozpuszczalny w diecie odchudzającej

Błonnik rozpuszczalny tworzy w przewodzie pokarmowym lepkie, podobne do żelu substancje, które nie tylko działają ochronnie na ściany przewodu pokarmowego, ale również spowalniają procesy trawienne. Zwiększają czas przebywania pokarmu w żołądku, dając tym samym na dłużej uczucie sytości. Dodatkowo prowadzi do rozluźniania masy kałowej (co jest istotne leczeniu zaparć) oraz pomaga obniżyć poziom „złego” cholesterolu LDL. Źródłami błonnika rozpuszczalnego w diecie są m.in.:

  • otręby owsiane,
  • jęczmień,
  • owoce cytrusowe,
  • truskawki,
  • siemię lniane,
  • ziarna babki płesznik,
  • ziemniaki,
  • pietruszka,
  • marchew,
  • bakłażan.
Pakiet otyłość i kontrola masy ciała podstawowy (10 badań) banerek

Błonnik nierozpuszczalny i jego znaczenie w diecie odchudzającej

Błonnik nierozpuszczalny nie ulega procesom trawiennym ani rozpuszczeniu w przewodzie pokarmowym. Działa głównie mechanicznie (drażnienie ścian jelita grubego), zwiększając objętość treści pokarmowej i przyspieszając jej przechodzenie przez jelita.Główne korzyści to zapobieganie zaparciom i wspieranie regularności wypróżnień, poprzez zwiększenie perystaltyki jelit. Zwiększona objętość treści pokarmowej zmniejsza wartość energetycznej diety i na dłużej zapewnia uczucie sytości, sprzyjając tym samym redukcji masy ciała.

Źródłami błonnika nierozpuszczalnego w diecie są m.in. otręby pszenne, produkty z pełnego przemiału (chleb pełnoziarnisty, płatki zbożowe, mąki pełnoziarniste), grube kasze, ryż brązowy, skórki owoców i warzyw, fasola, groch, nasiona i orzechy.

Jak włączyć błonnik do diety?

Błonnik należy włączać do diety stopniowo, aby uniknąć dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Zwiększając ilość błonnika w diecie, należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu, które wspiera jego prawidłowe działanie. Błonnik, aby spełniać swoją funkcję (pęcznienie, formowanie miękkiego stolca), wymaga odpowiedniej ilości płynów – przy zwiększonym spożyciu błonnika, należy pić minimum 1,5-2 litry wody dziennie. Błonnik można włączyć do diety poprzez:

  • zamianę białego pieczywa i makaronu na pełnoziarniste,
  • dodawanie do jogurtów, sałatek lub koktajli otrębów, siemienia lnianego lub nasion,
  • przygotowywanie obiadu na bazie strączków (2 razy w tygodniu),
  • spożywanie porcji warzyw i owoców do każdego posiłku.

Naturalne źródła błonnika

Najlepszym rozwiązaniem jest opieranie diety na naturalnych produktach bogatych w błonnik i spożywanie ich w ramach regularnych i zbilansowanych posiłków w ciągu dnia. Wśród produktów zbożowych szczególnie cennym źródłem błonnika są chleby żytnie, pieczywo graham i mieszane z dodatkiem ziaren oraz różne rodzaje płatków zbożowych. Duże ilości tego składnika dostarczają również suszone owoce i orzechy. Istotnym źródłem błonnika są warzywa oraz rośliny strączkowe. Wśród owoców pod kątem zawartości błonnika wyróżniają się maliny i porzeczki. 

ProduktZawartość błonnika pokarmowego (w g/100 g)
Otręby pszenne42,4
Chleb żytni pełnoziarnisty9,1
Chleb pszenny2,7
Bułki grahamki6,7
Bułki kajzerki1,9
Płatki owsiane6,9
Płatki kukurydziane6,6
Ryż brązowy, suchy8,7
Ryż biały, suchy2,4
Soczewica czerwona, nasiona suche8,9
Migdały12,9
Morele suszone10,3
Maliny6,7
Porzeczki7,7

Czy warto suplementować błonnik?

Suplementy (jak inulina, błonnik witalny, psyllium) mogą być pomocne, gdy nie jesteśmy w stanie zapewnić odpowiedniej ilości błonnika z diety. Psyllium (błonnik z babki płesznik) jest szczególnie polecany ze względu na swoje właściwości żelujące. Należy jednak pamiętać, że suplement to uzupełnienie, a nie zastąpienie zróżnicowanej diety. Przed rozpoczęciem suplementacji, zwłaszcza przy problemach jelitowych, warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem.

>> Może Cię zainteresować również nasz artykuł: Konsultacja dietetyczna – jak wygląda i jak się do niej przygotować? Badania przed wizytą u dietetyka

Dieta błonnikowa na odchudzanie – przykładowy jadłospis

Przykładowy jednodniowy jakościowy jadłospis wysokobłonnikowy.

  • Śniadanie: Płatki owsiane na napoju roślinnym z garścią malin i łyżeczką siemienia lnianego.
  • II śniadanie: Jabłko ze skórką i migdały.
  • Obiad: Pieczony filet z piersi kurczaka z kaszą gryczaną i porcją surówki z marchwi i kapusty kiszonej.
  • Podwieczorek: Koktajl ze szpinaku, awokado, banana, kefiru i otrąb.
  • Kolacja: Sałatka z mixu sałat, pomidora, ogórka, papryki, ugotowanej ciecierzycy, polana dressingiem z oliwy i cytryny.

Zakończenie

Błonnik pokarmowy to niestrawne składniki roślinne, które nie dostarczają energii, ale pełnią ważne funkcje fizjologiczne. W diecie odchudzającej sprzyja uczuciu sytości, spowalnia opróżnianie żołądka, stabilizuje poziom glukozy we krwi i wspiera prawidłową pracę jelit, co ułatwia kontrolę masy ciała. Odpowiednio dobrany i spożywany z umiarem może znacząco poprawić komfort diety i jej długofalowe efekty.

Błonnik w diecie odchudzającej – sekcja FAQ

Jaki owoc ma najwięcej błonnika?

Wśród owoców najbogatsze w błonnik są maliny i porzeczki – w 100 g (ok. 1 kubek) znajduje się aż 6,7-7,7 g błonnika. Innym dobrym źródłem jest awokado (około 7 g błonnika w połowie owocu).

Czy banany mają dużo błonnika?

Średnio dojrzały banan (ok. 120 g) dostarcza około 3-3,5 g błonnika, co jest wartością umiarkowaną. Choć nie należą do najbogatszych jego źródeł, mogą stanowić wartościowy element diety wspierającej prawidłowe trawienie.

Który błonnik jest lepszy, rozpuszczalny czy nierozpuszczalny?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ oba rodzaje pełnią różne funkcje. Dla odchudzania szczególnie cenny jest błonnik rozpuszczalny ze względu na silne właściwości sycące i regulację glikemii. Jednak dla zdrowia jelit i regularności wypróżnień niezbędny jest błonnik nierozpuszczalny. Optymalna dieta powinna zawierać oba rodzaje błonnika.


Bibliografia

  1. Rychlik E., Stroś K., Woźniak A., Mojska H. (red.), Normy żywienia dla populacji Polski, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2024.
  2. Slavin J. Fiber and prebiotics: mechanisms and health benefits. Nutrients. 2013 Apr 22;5(4):1417-35.
  3. Trumbo P, Schlicker S, Yates AA, Poos M; Food and Nutrition Board of the Institute of Medicine, The National Academies. Dietary reference intakes for energy, carbohydrate, fiber, fat, fatty acids, cholesterol, protein and amino acids. J Am Diet Assoc. 2002 Nov;102(11):1621-30.
  4. Anderson JW, Baird P, Davis RH Jr, Ferreri S, Knudtson M, Koraym A, Waters V, Williams CL. Health benefits of dietary fiber. Nutr Rev. 2009 Apr;67(4):188-205.
  5.  Xiao Z, Chen H, Zhang Y i wsp.: The effect of psyllium consumption on weight, body mass index, lipid profile, and glucose metabolism in diabetic patients: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Phytother. Res. 2020.
  6. Kunachowicz H, Nadolna I, Przygoda B, Iwanow K. Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie; 2019.

Szanta zwyczajna – co to za roślina i jakie ma właściwości

Szanta zwyczajna (Marrubium vulgare L.) to roślina o bogatej historii i szerokim spektrum działania. Ziele szanty w medycynie ludowej było stosowane między innymi jako środek na dolegliwości związane z układem trawiennym, jako środek przeciwkaszlowy, a także w infekcjach. Jej lecznicze właściwości doceniali już starożytni Egipcjanie, nazywając ją nasieniem Horusa lub krwią byka. Współczesne badania fitochemiczne potwierdzają wartość szanty i zasadność jej stosowania.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> szanta zwyczajna to wieloletnia roślina wieloletnia, która ze względu na wysoką produkcję nektaru ceniona jest jako pożytek dla pszczół, czyli roślina miododajna;
>> roślina ta zawiera marubinę oraz inne diterpeny, które nadają jej gorzki smak i odpowiadają za większość właściwości leczniczych, w tym działanie wykrztuśne i rozkurczowe;
>> w lecznictwie szantę stosuje się przede wszystkim w terapii nieżytów dróg oddechowych, astmy oraz w celu wspomagania trawienia i pracy wątroby;
>> ze względu na wpływ na produkcję histaminy i właściwości przeciwzapalne, szanta znajduje zastosowanie także w kosmetyce, szczególnie w pielęgnacji skóry wrażliwej i podrażnionej.  

Spis treści:

  1. Co to jest szanta zwyczajna? Pochodzenie i charakterystyka rośliny
  2. Właściwości farmakologiczne szanty zwyczajnej
  3. Zastosowanie szanty w lecznictwie
  4. Wskazania i przeciwwskazania do stosowania szanty zwyczajnej
  5. Działania niepożądane i środki ostrożności
  6. Zakończenie

Co to jest szanta zwyczajna? Pochodzenie i charakterystyka rośliny

Szanta zwyczajna jest wieloletnią byliną osiągającą wysokość od 30 do 80 cm. Liście szanty pokryte są od spodu gęstym, szarym lub białawym kutnerem, tworzącym wełnistą srebrzysto-szarą warstwę, która chroni roślinę przed utratą wody i nadmiernym słońcem. Kwiaty szanty są drobne, wyrastają w kątach liści.

Szanta występuje naturalnie w Europie, Afryce, Ameryce Południowej oraz Australii. W Polsce można ją spotkać na przydrożach, rumowiskach i pastwiskach.

Poza walorami leczniczymi szanta jest niezwykle cenną rośliną miododajną, która dostarcza pszczołom głównie nektaru. Wydajność miodowa szanty jest bardzo wysoka, co związane jest z tym, iż jeden kwiat zawiera 0,1-0,5 mg cukru, z czego aż 20 do 60% zawarte jest w nektarze.

Właściwości farmakologiczne szanty zwyczajnej

Najważniejsze mechanizmy działania farmakologicznego szanty obejmują:

  • działanie wykrztuśne poprzez pobudzenie sekrecji błon śluzowych górnych dróg oddechowych;
  • działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, szczególnie w obrębie oskrzeli oraz dróg żółciowych;
  • działanie żółciopędne i żółciotwórcze, wspomagające procesy trawienne;
  • pobudzanie czynności wydzielniczej wątroby;
  • działanie przeciwbólowe;
  • efekt hipotensyjny (obniżający ciśnienie krwi);
  • właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, wynikające z obecności glikozydów fenylopropanoidowych oraz kwasu ursolowego.

Za wyjątkowe działanie szanty odpowiada jej złożony skład chemiczny. Najważniejszą grupą związków czynnych są związki terpenowe, które nadają zielu szanty charakterystyczny gorzki smak. Należą do nich:

  • marubina (0,3-1%) – wykazująca m.in. działanie przeciwbólowe,
  • kwas marubenowy i marubenol – wykazujący działanie obniżające ciśnienie,
  • peregrinol i wulgarol,
  • kwas ursolowy,
  • flawonoidy – apigenina, luteolina, kwercetyna,
  • taniny i garbniki,
  • olejki eteryczne,
  • witaminy grup A, E, K,
  • składnik purpury wzrokowej – retinina,
  • kwasy organiczne,
  • sole mineralne,
  • alkaloidy – koniina,
  • czynniki słodzące – stewiozyd.

>> Zobacz: Jak łączyć witaminy i minerały? Synergizm i antagonizm składników odżywczych

Pakiet watrobowy banerek

Zastosowanie szanty w lecznictwie

Tradycyjne i współczesne wykorzystanie szanty koncentruje się przede wszystkim na układzie oddechowym i pokarmowym. Obecnie jej wyciągi stanowią składnik syropów, mieszanek ziołowych (Cholegran) oraz popularnych pastylek do ssania, takich jak Ricola.

W medycynie stosuje się ją w leczeniu:

  • nieżytów gardła i oskrzeli, jako środek wykrztuśny i przeciwskurczowy oraz w mało nasilonej astmie oskrzelowej;
  • schorzeń wątroby i dróg żółciowych, ze zmniejszonym wytwarzaniem i przepływem żółci, pomocniczo w tym kamicy żółciowej,
  • zaburzeń trawiennych objawiających się wzdęciami lub uczuciem pełności.
Warto wiedzieć:
Ciekawym kierunkiem jest również zastosowanie szanty w kosmetyce. Dzięki właściwościom przeciwhistaminowym ekstrakty z tej rośliny są wykorzystywane w preparatach dla cery wrażliwej i podrażnionej.  

Wskazania i przeciwwskazania do stosowania szanty zwyczajnej

Głównym wskazaniem do przyjmowania przetworów z szanty są stany zapalne dróg oddechowych z utrudnionym odkrztuszaniem zalegającej wydzieliny. Jest ona również zalecana osobom borykającym się z osłabioną czynnością wydzielniczą wątroby oraz przewlekłymi problemami z trawieniem.

Mimo licznych zalet istnieją sytuacje, w których należy zachować ostrożność. Ze względu na silne działanie pobudzające wydzielanie żółci i soków żołądkowych, osoby z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem kuracji.

Nie zaleca się stosowania szanty przez kobiety w ciąży.

>> Warto przeczytać także: Choroba wrzodowa – farmakogenetyka i zoptymalizowane podejście do leczenia

Działania niepożądane i środki ostrożności

Szanta zwyczajna jest uznawana za surowiec bezpieczny, o ile jest stosowana zgodnie z zaleceniami. Ze względu na bardzo gorzki smak u niektórych osób nadmierne spożycie naparów może wywołać nudności.

Ważne środki ostrożności obejmują:

  • monitorowanie dawkowania u pacjentów z arytmią i nadciśnieniem, ponieważ szanta wykazuje aktywność farmakologiczną wpływającą na układ krążenia;
  • zachowanie ostrożności przy cukrzycy, gdyż napary mogą nieznacznie obniżać poziom glukozy we krwi, co może potęgować działanie leków przeciwcukrzycowych;
  • unikanie stosowania na uszkodzoną skórę bez konsultacji, mimo że tradycyjnie używano jej do leczenia ran.

>> Może Cię zainteresować: Nadciśnienie tętnicze – nowe rekomendacje – część 1

Zakończenie

Szanta zwyczajna to roślina, o której warto pamiętać. Problemy z trawieniem są jednym z częstszych zagadnień współczesnych czasów, dlatego szanta zwyczajna może być przydatna na co dzień. Można ją również włączyć do domowej apteczki w sezonie infekcyjnym.


Bibliografia

  1. Wolski T, Baj T, Matosiuk D i wsp. Szanta zwyczajna (Marrubium vulgare L.) – roślina lecznicza i miododajna. Ann Univ MCS 2007; 62(2):80-93.
  2. Parus A., Szanta zwyczajna (Marrubium vulgare L.) jako roślina lecznicza, Borgis – Postępy Fitoterapii 1/2017, s. 54-59
  3. Ożarowski Al., Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL, Warszawa 1983, s.179-180.

Czy w ciąży można się opalać? Co warto wiedzieć?

Opalanie w ciąży od lat budzi kontrowersje. Nieumiejętne korzystanie ze słońca może być groźne dla zdrowia przyszłej mamy i dziecka, dlatego warto wiedzieć, czego unikać. Z tego artykułu dowiesz się, czy opalanie szkodzi dziecku, jak wpływa na ciążę w poszczególnych trymestrach, a także czy korzystanie z solarium będzie bezpieczniejszym wyborem. Przeczytaj nasz artykuł i dowiedz się, jak opalanie wpływa na ciążę.

Z tego artykułu dowiesz się:
>> Czy w ciąży można się opalać?
>> Jaki wpływ opalanie może mieć na matkę i dziecko?
>> Czy opalanie jest dozwolone w poszczególnych trymestrach ciąży?
>> Czy w ciąży można korzystać z opalania natryskowego lub solarium?

Spis treści:

  1. Czy w ciąży można się opalać?
  2. Czy opalanie w ciąży szkodzi dziecku?
  3. Opalanie w ciąży w poszczególnych trymestrach
  4. Opalanie brzucha w ciąży – czy jest bezpieczne?
  5. Opalanie natryskowe w ciąży
  6. Solarium a ciąża
  7. Kiedy lepiej zrezygnować z opalania w ciąży?

Czy w ciąży można się opalać?

Wystawianie skóry na działanie promieni słonecznych to dla niektórych sposób na letni relaks. Należy jednak pamiętać, że opalanie może być niebezpieczne nie tylko dla kobiet w ciąży, ale dla każdego. Brak odpowiedniej ochrony przed słońcem może skutkować zaczerwienieniem skóry, poparzeniem, a także przyspieszać fotostarzenie. Najpoważniejszą konsekwencją jest zwiększone ryzyko nowotworów skóry. W ciąży świadomość zagrożeń jest bardzo istotna, ponieważ każda mama jest odpowiedzialna nie tylko za swoje zdrowie, ale również zdrowie dziecka. Samo przebywanie na słońcu przez kobietę w ciąży nie jest zabronione, ale jego częstotliwość czy długość ekspozycji powinna być dostosowana do stanu zdrowia przyszłej mamy. Tę kwestię warto uzgodnić z lekarzem prowadzącym, w szczególności, jeśli wybierasz się na wakacje.

Pakiet kobiety w ciąży (16 badań) banerek

>> Przeczytaj także: Wpływ promieni słonecznych na skórę

Czy opalanie w ciąży szkodzi dziecku?

Opalanie w ciąży nie jest bezpośrednim zagrożeniem dla dziecka, o ile odbywa się ono w bezpieczny sposób. Zbyt długie przebywanie na słońcu rozszerza jednak naczynia krwionośne u przyszłej mamy, czego konsekwencją jest pojawienie się niewielkich pajączków na ciele kobiety. Pajączki (w medycznym języku znane jako teleangiektazje) to niewielkie rozszerzenia naczyń krwionośnych skóry, które stanowią głównie problem natury estetycznej.

Opalanie zwiększa również ryzyko krwawienia z dróg rodnych. Wysokie temperatury sprzyjają odwodnieniu, które może być niebezpieczne dla ciężarnej (grozi małowodziem i niedotlenieniem płodu). Może doprowadzić do przegrzania organizmu, a ono z kolei do przedwczesnego porodu lub poronienia.

>> Warto wiedzieć: Odwodnienie i nawodnienie organizmu – fakty i mity

Jedno z badań wskazuje na to, że promieniowanie słoneczne może rozkładać kwas foliowy u kobiet w wieku rozrodczym. Jak wiadomo jest on bardzo istotny dla ciężarnych, dlatego jego degradacja może być groźna. Trwają jednak nadal badania, na większą skalę, których celem jest dokładniejsze zbadanie tej kwestii.

Opalanie w ciąży w poszczególnych trymestrach

W ciąży w organizmie kobiety zachodzi szereg zmian hormonalnych. Skóra jest bardziej wrażliwa na promienie słoneczne, a także na powstawanie podrażnień i przebarwień, w szczególności melasmy (ostudy ciężarnych). Wysokie temperatury mogą także przyczyniać się do pojawiania się opuchlizny i większego zmęczenia.

Opalanie w ciąży w 1. trymestrze

Pierwszy trymestr jest bardzo wymagający dla kobiet w ciąży. W tym okresie u przyszłej mamy pojawiają się różne objawy, mdłości czy gorsze samopoczucie. Płód rozwija się bardzo szybko, dlatego potrzebuje wielu witamin i składników mineralnych, w szczególności kwasu foliowego, którego wchłanianie może być utrudnione przez nadmierną ekspozycję słoneczną. Jego niedobór jest groźny dla dziecka i zaburza prawidłowy rozwój układu nerwowego.

Opalanie w ciąży w 2. trymestrze

Opalanie się w ciąży w drugim trymestrze jest już bezpieczniejsze, jednak nadal należy stosować się do zasad bezpieczeństwa, takich jak:

  • stosowanie kremów z wysokimi filtrami (min. SPF 50),
  • unikanie opalania w godzinach największego nasłonecznienia, czyli między 11. a 15.,
  • w miarę możliwości przebywanie w cieniu,
  • nawadnianie organizmu,
  • ochrona oczu i głowy przed słońcem.

W 2. trymestrze ciąży nadal nie należy przesadzać ze zbyt długą ekspozycją słoneczną, jednak kilka minut dziennie może mieć korzystny wpływ na płód i przyszłą mamę. Promieniowanie słoneczne bierze udział syntezie witaminy D3, która jest ważna dla rozwoju zębów, kości i odporności organizmu.

>> Dowiedz się więcej: Witaminy i ich suplementacja u kobiet w ciąży

Opalanie w ciąży w 3. trymestrze

Opalanie w ciąży w 3. trymestrze jest możliwe, jeśli przyszła mama czuje się dobrze i nie ma przeciwwskazań do przebywania na słońcu. Podobnie, jak we wcześniejszych miesiącach konieczne jest stosowanie kremów z filtrem, nawadnianie organizmu i unikanie godzin, kiedy słońce świeci najmocniej.

Pakiet suplementacja w ciąży (4 badania) banerek

Opalanie brzucha w ciąży – czy jest bezpieczne?

Wiele przyszłych mam zastanawia się, czy opalanie brzucha w ciąży jest bezpieczne, ponieważ istnieje wiele mitów z tym związanych. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, ale wiele zależy od stanu zdrowia kobiety. Krótkie przebywanie na zewnątrz nie jest zabronione, jednak podczas ekspozycji słonecznej warto zasłaniać brzuch, głównie ze względu na ryzyko przegrzania, podrażnienia od słońca czy pojawienia się przebarwień. Przyszła mama powinna również pamiętać o tym, że opalanie przyspiesza starzenie skóry, przyspiesza degradację kolagenu i zmniejsza elastyczność, co ma znaczenie u kobiet, które chcą szybko wrócić do formy po ciąży.

Brzuch można zasłaniać na wiele sposobów. Jednym z nich jest noszenie stroju kąpielowego, najlepiej wykonanego z tkaniny, która chroni przed promieniami UV. Ciało można również zakryć koszulą, chustą czy ręcznikiem. Pamiętaj jednak o tym, aby były one wykonane z przewiewnych tkanin, jak len czy bawełna.

Opalanie natryskowe w ciąży

Kobiety, którym zależy na zdrowej opaleniźnie, zamiast słońca często wybierają opalanie natryskowe lub stosowanie samoopalaczy. Obu tych metod nie należy stosować w ciąży. Substancje wykorzystywane w środkach opalających zawierają w swoim składzie dihydroaceton, który jest zabroniony w ciąży. Może on przenikać do krwi matki, a także poprzez łożysko i powodować wady rozwojowe u dziecka. Ponadto takie środki mają bardzo intensywny zapach, którego wdychanie może być niebezpieczne dla ciężarnych.

Solarium a ciąża

Promieniowanie ultrafioletowa jest szkodliwe dla skóry, dlatego powinny go unikać nie tylko kobiety w ciąży, ale wszyscy, którym zależy na zdrowiu.

Przebywanie  w solarium z uwagi na zwiększone ryzyko przegrzania i rozwoju nowotworów złośliwych skóry nie jest rekomendowane.

>> Przeczytaj także: Rak skóry – rodzaje, objawy, badania i leczenie

Kiedy lepiej zrezygnować z opalania w ciąży?

Opalanie się w ciąży warto dobrze przemyśleć, w szczególności w 1. trymestrze, kiedy ryzyko niedoboru kwasu foliowego i przegrzania jest najbardziej niebezpieczne. Kiedy jeszcze warto unikać słońca?

  • Gdy dbasz o skórę i masz tendencję do powstawania przebarwień.
  • Gdy przyjmujesz niektóre leki.
  • W przypadku nadciśnienia tętniczego, cukrzycy czy problemów z krążeniem.
  • Gdy masz fototyp 1 lub 2, a także słońce powoduje u Ciebie mocne zaczerwienienie skóry.

Zrezygnuj z opalania w ciąży, jeśli nie przebiega ona prawidłowo, masz cukrzycę ciążową czy gorsze samopoczucie. Jeśli chcesz mieć pewność, czy przebywanie na słońcu jest dla Ciebie bezpieczne, porozmawiaj z lekarzem.

Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk


Bibliografia

  1. Borradale D, Isenring E, Hacker E, Kimlin MG. Exposure to solar ultraviolet radiation is associated with a decreased folate status in women of childbearing age. J Photochem Photobiol B. 2014 Feb 5;131:90-5. 
  2. H. Lakhdar, K. Zouhair, K. Khadir, A. Essari, A. Richard, S. Siete, A. Rougier,  Evaluation of the effectiveness of broad-spectrum sunscreen in the prevention of chloasma in pregnant women, Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2017, nr 21(6).
  3. L. Megaw, T. Clemens, C. Dibben, R. Weller, S. Stock, Pregnancy outcome and ultraviolet radiation; A systematic review „Environmental Research”, 2017, Volume 155, 335-343
  4. Gąbka, W. Dalamata, P. Rzepa, P. Mielniczuk, Wpływ promieniowania UV na skórę, tudenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Kosmetologii i Medycyny Estetycznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie. VII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Praktyczna – Kijów.Ìnstitut Ìnnovacìjnoï Osvìti. 2021:104-107.

Odczulanie – na czym polega i ile trwa?

Schorzenia alergologiczne są u wielu pacjentów przyczyną istotnego obniżenia jakości życia. Rozwiązaniem części problemów może być odczulanie, a więc immunoterapia alergenowa, nazywana również immunoterapią swoistą.

Z tego artykułu dowiesz się, że:
>> immunoterapia alergenowa może przynieść wyciszenie objawów chorobowych w przebiegu alergii zależnych od przeciwciał IgE.
>> immunoterapia swoista może być wykorzystywana do leczenia między innymi alergii na kurz, alergii na trawy, jak i alergii na jad owadów błonkoskrzydłych.
>> kwalifikację do odczulania przeprowadza lekarz alergolog, w oparciu o przeprowadzone badanie przedmiotowe, wywiad chorobowy, jak i wyniki testów alergicznych.

Spis treści:

  1. Odczulanie: na czym polega?
  2. Jak sprawdzić, na co ma się alergię?
  3. Kiedy zdecydować się na odczulanie?
  4. Rodzaje odczulania
  5. Odczulanie na różne alergie
  6. Jak wygląda odczulanie?
  7. Przeciwwskazania do odczulania
  8. Objawy niepożądane po odczulaniu (skutki uboczne)
  9. Odczulanie: FAQ
  10. Odczulanie na psa, roztocza i inne alergeny: podsumowanie

Odczulanie: na czym polega?

Odczulanie, a więc immunoterapia alergenowa, to przyczynowa metoda leczenia schorzeń alergicznych, zależnych od przeciwciał IgE, które wywoływane są przez narażenie na alergeny zewnątrzpochodne, w tym alergeny wziewne, pokarmowe czy też jad owadów błonkoskrzydłych. Celem immunoterapii alergenowej jest obniżenie wrażliwości pacjenta na dany alergen, dzięki czemu zmniejszeniu ulega nasilenie objawów choroby. Innymi słowy terapia ta prowadzi do przywrócenia tolerancji na czynnik zewnętrzny, odpowiedzialny za objawy schorzenia alergicznego.

Odczulanie u dzieci

W przypadku populacji pediatrycznej, nie ma jednej sztywnej granicy, dotyczącej wieku, od którego można zastosować odczulanie. Jednak ze względu na kształtowanie się układu immunologicznego oraz możliwości współpracy ze strony małego pacjenta, uznaje się zazwyczaj, że immunoterapia powinna być prowadzona od około 5 roku życia. Leczenie to przeprowadza się pod opieką alergologów dziecięcych.

>> Zobacz: Alergia IgE-zależna, czyli jaka?

Jak sprawdzić, na co ma się alergię?

W diagnostyce przyczyn alergii wykorzystuje się takie badania i procedury, jak na przykład:

  • punktowe testy skórne – badanie to pozwala na stwierdzenie alergii na alergeny wziewne, pokarmowe, ale również na leki i jady owadów,
  • testy śródskórne – cechują się wyższą czułością, niż punktowe testy skórne, w tej sytuacji alergen jest wstrzykiwany śródskórnie,
  • oznaczenie swoistych przeciwciał IgE – jest to badanie z krwi, które pozwala na stwierdzenie obecności przeciwciał skierowanych przeciwko konkretnym alergenom,
  • naskórkowe testy płatkowe – wykorzystywanie w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry,
  • testy molekularne, w tym panel alergologiczny ALEX – tego rodzaju panel pozwala na oznaczenie poziomu przeciwciał skierowanych przeciwko kilkuset alergenom, jest to badanie wykonywane z próbki krwi żylnej,
  • próby prowokacji alergenem – prowadzone pod opieką oddziałów alergologicznych.

Należy mieć świadomość, że wyniki badań powinny być zinterpretowane przez lekarza alergologa. Nie każdy bowiem dodatni wynik wymienionych powyżej procedur oznacza alergię. Pod uwagę należy wziąć nie tylko wyniki testów alergicznych, ale również prezentowane przez pacjenta objawy oraz wywiad chorobowy.

Panel molekularny alergii ALEX - 295 alergenów banerek

Kiedy zdecydować się na odczulanie?

Odczulanie wykorzystuje się przede wszystkim w terapii takich schorzeń jak astma alergiczna, alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek czy też alergia na jad owadów błonkoskrzydłych. Decyzję o leczeniu z wykorzystaniem immunoterapii podejmuje lekarz prowadzący. Na ten rodzaj terapii decydują się głównie pacjenci, którzy nie mogą pozbyć się objawów alergii mimo unikania narażenia na dany alergen i stosowania leczenia objawowego.

Rodzaje odczulania

Poniżej zostaną przedstawione podstawowe rodzaje immunoterapii alergenowej.

Odczulanie podskórne

W tej sytuacji specjalna substancja alergenowa (nazywana ekstraktem alergenowym) jest podawana w formie podskórnego zastrzyku. Taka procedura jest realizowana w placówce medycznej, ponieważ pacjent powinien przez pewien czas pozostawać pod opieką i obserwacją medyków. Zależnie od schematu, początkowo immunoterapia podawana jest co tydzień. Następnie, po około miesiącu, częstość podań ekstraktu alergenowego zmniejsza się. Kolejne dawki podaje się co kilka tygodni, a cała terapia trwa nawet około 3-5 lat.

Odczulanie podjęzykowe

Inną metodą immunoterapii jest odczulanie podjęzykowe. W tym przypadku ekstrakt alergenowy podawany jest w formie kropli lub w formie tabletek – doustnie. Pierwsze podanie ekstraktu powinno odbyć się w placówce medycznej, zaś następne podania pacjent może już realizować samodzielnie w domu.

Pakiet skuteczne odczulanie na pyłki drzew (2 badania) banerek

Odczulanie na różne alergie

Zastosowanie immunoterapii alergenowej pozwala na zmniejszenie objawowości w przebiegu schorzeń alergicznych, zarówno alergii na jad owadów, ale i alergii wziewnych oraz pokarmowych. Pierwsze efekty są dla pacjenta widoczne już po kilku tygodniach prowadzenia terapii. Celem leczenia jest utrzymanie skuteczności przez następne lata, ale również zmniejszenie ryzyka rozwoju alergii na inne alergeny.

Odczulanie na kota i psa

Odczulanie ukierunkowane na alergeny kota i psa może być korzystne u pacjentów, którzy nie są w stanie wyeliminować narażenia na dany alergen. Może to dotyczyć na przykład weterynarzy lub hodowców zwierząt. W tym przypadku immunoterapia alergenowa pozwala na poprawę jakości życia i wykonywanie codziennych obowiązków bez ryzyka pojawienia się nieprzyjemnych objawów alergii.

>> Przeczytaj: Alergia na koty i psy – objawy, przyczynyi nowoczesna diagnostyka

Odczulanie na trawy i pyłki roślin

Immunoterapia alergenowa pozwala również na zwiększenie tolerancji na alergeny traw, chwastów, drzew, zbóż, ale i grzybów (Alternaria, Cladosporium). W przypadku alergii wziewnych na tego rodzaju alergeny, warto skonsultować się ze swoim alergologiem.

Pakiet skuteczne odczulanie na pyłki traw (2 badania) banerek

>> Przeczytaj: Alergia na pyłki traw. Objawy i leczenie alergii na trawy

Odczulanie na kurz i roztocza

Uczulenie na roztocze kurzu domowego to częsta przypadłość, która może być przyczyną rozwoju astmy czy alergicznego nieżytu nosa. Odczulanie to jedna z metod leczenia tego rodzaju alergii. Warto wspomnieć, że terapia omawiana w tym artykule ma również właściwości przeciwzapalne, co sprawia, że również w ten sposób powoduje zmniejszenie odczuwania objawów schorzeń alergicznych.

Jak wygląda odczulanie?

Odczulanie polega na cyklicznym podawaniu ekstraktu alergenowego drogą podskórną lub drogą doustną (podjęzykową). Czas terapii zależy od indywidualnego przebiegu leczenia i odpowiedzi klinicznej. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie wnikliwej diagnostyki alergologicznej oraz kwalifikacja do terapii. Tego rodzaju kwalifikację przeprowadza lekarza alergolog.

Ile trwa odczulanie?

Czas trwania immunoterapii alergenowej to około 3-5 lat, jednak efekty leczenia są widoczne znacznie wcześniej. Długość prowadzenia leczenia może być modyfikowana, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.

Ile kosztuje odczulanie?

Immunoterapia alergenowa może być realizowana w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), a więc bezpłatnie. Ceny immunoterapii prywatnie uzależnione są od długości leczenia, jak i rodzaju alergii. 

>> Sprawdź: Diagnostyka alergii u dzieci

Przeciwwskazania do odczulania

Najważniejsze przeciwwskazania do przeprowadzenia immunoterapii alergenowej to:

  • niedobory odporności,
  • choroby nowotworowe,
  • niekontrolowana astma – warto podkreślić, że dobrze kontrolowana astma nie jest przeciwwskazaniem,
  • choroby autoimmunologiczne w trakcie zaostrzenia – na przykład reumatoidalne zapalenie stawów, czy toczeń rumieniowaty układowy,
  • brak współpracy ze strony pacjenta.

>> To ważne: Toczeń układowy (SLE) – choroba nieprzewidywalna

Objawy niepożądane po odczulaniu (skutki uboczne)

Możliwe objawy niepożądane w trakcie prowadzenia immunoterapii alergenowej to między innymi:

  • zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wkłucia – w przypadku immunoterapii podskórnej,
  • swędzenie w obrębie jamy ustnej, niekiedy nudności – w przypadku immunoterapii podjęzykowej,
  • zmiany pokrzywkowe na ciele,
  • pojawienie się kataru i/lub kaszlu,
  • w rzadkich przypadkach wstrząs anafilaktyczny ze spadkiem ciśnienia tętniczego, tachykardią, zaburzeniami świadomości.

Odczulanie: FAQ

Poniżej odpowiedzi na najczęściej zadawane przez pacjentów pytania dotyczące odczulania.

Po jakim czasie odczulanie przynosi efekty?

Efekty odczulania są widoczne dla niektórych pacjentów już po kilku miesiącach. Jednak aby osiągnąć pełny i długotrwały efekt kliniczny konieczne jest ukończenie pełnego cyklu immunoterapii, który został zaplanowany.

Czego nie wolno po odczulaniu?

Po przyjęciu ekstraktu alergenowego przez około 1-2 doby nie powinno się intensywnie ćwiczyć, spożywać alkoholu, jak również korzystać z solarium i sauny. Ponadto, warto unikać jedzenia i picia przez około 15-30 minut po przyjęciu alergenu w sposób podjęzykowy.

Jak długo działa zastrzyk na alergię?

Jest to zależne od rodzaju immunoterapii, jednak działanie immunomodulujące immunoterapii alergenowej podawanej podskórnie trwa od kilku dni do kilku tygodni. Efekty działania utrwalają się jednak wraz z kolejnymi podaniami ekstraktu alergenowego, co pozwala na uzyskanie satysfakcjonujących efektów klinicznych.

Odczulanie na psa, roztocza i inne alergeny: podsumowanie

Odczulanie to skuteczne i przyczynowe leczenie alergii zależnych od przeciwciał IgE. Jednak, aby zdecydować się na tego rodzaju leczenie konieczne jest przeprowadzenie dokładnej diagnostyki, która ma na celu określenie, na które alergeny uczulony jest pacjent. W tym celu należy zgłosić się do lekarza specjalisty alergologa i wykonać zlecone testy alergiczne.


Bibliografia

  1. A. Brębrowicz, Skuteczność immunoterapii alergenowej i metody jej oceny, Zależność od rodzaju alergenu i drogi podania. Alergologia Polska 2018; 5, 4: 186–19,
  2. E. Cichocka-Jarosz, Wpływ immunoterapii alergenowej na jakość życia chorych na astmę, alergiczny nieżyt nosa i alergię na jad owadów. Alergologia Polska 2018; 5, 3: 148–156,
  3. M. Nittner-Marszalska, Immunoterapia – przyczyny nieoptymalnej skuteczności w alergiach wziewnych, Alergologia Polska 2021; 8, 1: 31–39.